Welkom in 2023! Moge het een prachtig jaar worden! Of in elk geval beter dan 2022. Dat bracht ons oorlog, hoge inflatie en lagere beurzen…
Misschien ben je hier wel terechtgekomen omdat je goede voornemens hebt gemaakt op het terrein van geld. Zicht krijgen op waar je geld heen gaat. Geld overhouden aan het einde van de maand, in plaats van maand overhouden aan het eind van je geld. Eindelijk eens je administratie op orde brengen. Er staan hier inmiddels meer dan 900 berichten over mijn eigen financiële reis, geschreven sinds september 2015.
Om het je gemakkelijker te maken staan de belangrijkste artikelen op een rijtje op mijn startpagina. Daar vind je ook mijn gratis cursus ‘Financiën op orde’, de ‘cursus die geen cursus is’ die ik begin 2020 geschreven heb voor beginners. Deels als protest tegen websites die dit tegen betaling aanbieden, maar vooral om mensen te helpen die echt aan het prille begin staan. Ik heb ze voor deze gelegenheid geactualiseerd.
Je kunt ook aan de slag met de gratis training ‘Aan de slag met je Geldzaken‘ die het NIBUD in november lanceerde. Geen enkele reden dus om je een betaalde cursus aan te laten smeren door een zogenaamde financieel expert op een andere website. Heb je de eerste besparing van 2023 toch al mooi te pakken…
Ik wens je veel leesplezier! En veel succes op jouw eigen financiële reis. Goed met geld omgaan is niet zo ingewikkeld als veel mensen denken. Zelfs mij lukt het!
We hebben kritisch naar ons gebruik van de wasmachine gekeken en Vriendin föhnt korter. Daarmee besparen we al ruim 100 kWh per jaar, op een totaalverbruik van iets meer dan 3.100 kWh per jaar. Maar er valt nog veel meer energie te besparen in Huize Geldnerd. En als we eenmaal beginnen, dan gaan we ook door…
Wat kost onze elektriciteit?
Tot 1 december 2022 hebben wij nog een jaarcontract. Als ik de totalen van de laatste jaarafrekening, dus de bedragen voor verbruik én belastingen, deel door het aantal verbruikte kWh, dan kostte elektriciteit ons 9,5 eurocent per kWh. Dat gaat vanaf december vrijwel zeker (fors) meer worden, maar het is voor dit moment wel de financiële basis om te beoordelen hoeveel extra bezuinigingen ons opleveren.
En 1 kilowattuur (kWh) elektriciteit komt overeen met het energieverbruik van een elektrisch toestel van 1.000 watt of 1 kilowatt gedurende 1 uur. Dus als een apparaat continu aan staat en 15 Watt verbruikt dan is het verbruik in een jaar ( ( 15 / 1.000 ) * 365 dagen * 24 uur ) = 131,4 kWh
Instellingen Koelkast en Vriezer
De ideale temperatuur van de koelkast is tussen de 3 en 4 graden Celsius, lees ik bij de Consumentenbond. Andere sites geven (ook) een temperatuur van 4 graden Celsius. Nu werkt onze koelkast met een nummersysteem van 1 tot 5, niet met een temperatuur. De ideale temperatuur van een diepvries is dan weer minus 18 graden Celsius. Maar ook onze diepvries kent alleen de standen 1 tot en met 5, waarbij een hogere stand een lagere temperatuur betekent (zo lees ik in de handleiding).
Helaas heb ik geen geschikte thermometer in huis om de temperatuur van de koelkast en de vriezer te meten. Maar Geldnerd is altijd nogal voorzichtig geweest, en had ooit beide apparaten op de één na koudste stand ingesteld. Best wel fris dus. We hebben ze nu dus beide een slag teruggedraaid. En gaan eens kijken of we dat merken in het gebruik. Het zal in elk geval ook elektriciteit besparen. Maar hoeveel, dat weet ik dus niet.
Verlichting LED versus Halogeen
Huize Geldnerd is ruim voorzien van inbouw halogeen spotjes. Dat hebben we niet zelf verzonnen, die zaten er al in toen we het huis in 2016 kochten. Het zijn er in totaal 34, 28 grote en 6 kleintjes.
De grote inbouwspots waren standaard voorzien van 50W halogeen lampen. Dat is niet mis. Als je zo’n lamp elke dag een uur laat branden verbruikt ‘ie in een jaar ( ( 50 / 1.000 ) * 350 dagen * 1 ) = 17,5 kWh. Steeds als er een halogeenlamp kapot gaat, wordt ‘ie vervangen door een LED-lamp. Die verbruikt 5W, 10% van wat de oorspronkelijke halogeenlampen verbruiken.
Nu zijn die lampen niet overal even vaak aan. In de gang en op de overloop, het toilet en het washok alleen als we in die ruimte verblijven, en dat is meestal kort. Maar we schatten in dat deze verlichting in de keuken gemiddeld 2 uur per dag aan is, en in de badkamer gemiddeld 1 uur per dag. In de keuken zitten 6 inbouwspots, de badkamer heeft er 7.
Deels zijn deze halogeenlampen al vervangen door LED-lampen. Maar nog lang niet allemaal. Daar zit dus nog een besparingspotentieel.
Ruimte
Uren/dag
Halogeen nu
LED nu
Jaarverbruik nu (kWh)
Jaarverbruik 100% LED (kWh)
Besparing (kWh/jaar)
Keuken
2
2
4
2 uur * ( (2 x 17,5 ) + (4 x 1,75 ) ) = 84,0
2 uur * ( 6 x 1,75 ) = 21,0
63,0
Badkamer
1
6
1
(6 x 17,5 ) + (1 x 1,75 ) = 106,75
(7 x 1,75 ) = 12,25
94,5
Totaal
157,5
Dat is fors. Tegen het huidige tarief van 9,5 cent / kWh is dat € 14,96. Maar de vervangende LED-lamp kost € 9,95 per stuk, per jaar verdienen we dus tegen de huidige tarieven 1,5 LED-lamp terug. Die businesscase zal wel snel veranderen als we de nieuwe energietarieven krijgen, dus mogelijk ga ik dan alsnog deze halogeenlampen versneld vervangen. Ik gooi ze niet weg, maar zal ze gebruiken als er een inbouwspot kapot gaat in de ruimtes waar de inbouwspots zo min mogelijk aan zijn. Want nog werkende lampjes aan de afvalberg toevoegen vinden we ook geen fijn idee.
Server
Geldnerd heeft thuis een server staan die ook 24 uur per dag staat te draaien. Die server bewaart de back-up van al onze data en is bijvoorbeeld ook een testomgeving voor mijn websites. Maar dat kost ook wel wat. De server verbruikt ongeveer 14,5 Watt, en staat natuurlijk 24 uur per dag en 365 dagen per jaar aan. Dat is ( ( 14,5 / 1.000 ) * 365 * 24 ) = 127 kWh op jaarbasis. Oftewel 4% van ons energieverbruik in het afgelopen jaar. Vriendin werd even een beetje boos en Geldnerd ging zich in een hoekje zitten schamen nadat hij dat uitgerekend had.
Gelukkig kan ik daar eenvoudig wat aan doen. De server sluit nu automatisch elke avond om 23:30 uur af, en start ’s ochtends om 07:30 weer op. De synchronisatietaken, waarmee elke nacht de back-up gekopieerd werd naar de server op een andere locatie, heb ik nu verplaatst van de nacht (tussen 01:00 uur en 04:00 uur) naar de avond. Dit zou dus ongeveer 42 kWh op jaarbasis moeten schelen.
Totalen
Waar brengt ons dat?
Maatregel
Besparing (kWh / jaar)
Veranderen gebruik wasmachine
108,8
Veranderen instellingen koelkast en vriezer
??
Verlichting keuken en badkamer versneld naar LED
94,5
Server ’s nachts uitschakelen
42,3
Totaal besparing per jaar
245,6
Dat zou in totaal dus al bijna 8% van ons jaarlijkse energieverbruik moeten besparen, plus wat het veranderen van de instellingen van de koelkast en vriezer nog oplevert. Niet slecht voor een middagje werk.
De afgelopen maanden hing de energierekening als een spreekwoordelijk zwaard van Damocles boven onze persoonlijke financiën. Ons jaarcontract loopt tot 1 december van dit jaar. Daarna zouden we overgeleverd raken aan de onzekerheden van het variabele contract. Die prijzen heb ik de afgelopen maanden in de gaten gehouden, met ons verbruik zouden we dan uitkomen op een termijnbedrag van € 400 – 500 per maand. Op zichzelf is dat voor ons (gelukkig) geen probleem, maar het zou wel een uitdaging worden om ons spaarpercentage in stand te houden.
Voor het geld en voor het klimaat
Nu waren we al een tijdje van plan om eens kritisch naar ons energieverbruik te kijken. Ons gasverbruik viel best mee voor een woning van onze omvang en leeftijd. Maar ons elektriciteitsverbruik is best hoog voor een twee-personen-een-hondje huishouden. De dreiging van een hogere energierekening was een goede aanleiding om deze actie eindelijk eens op te pakken. Dat het ook het klimaat een heel klein beetje kan helpen is ook prettig.
Op Prinsjesdag kwam de bevestiging dat ook rijke boomers als Geldnerd gered gaan worden door het kabinet. Er komt een prijsplafond voor een ‘normale verbruikshoeveelheid’ gas en elektriciteit, volgens de berichten 1200 m3 gas en 2400 kWh elektriciteit per jaar. Daarmee wordt ons verbruik van gas meer dan volledig afgedekt, en 80% van ons huidige elektriciteitsverbruik. Het staat ook nog niet precies vast wat het maximum tarief wordt, maar ik ga er vanuit dat onze energierekening hooguit ‘keer twee’ gaat ten opzichte van nu. En dat is iets heel anders dan de ‘keer vier’ waar ik totnogtoe mee rekende. Maar we hebben dus nog wel reden om actief te zoeken naar besparingen in ons elektriciteitsverbruik. Ons huidige jaarlijkse verbruik is 730 kWh hoger dan het ‘plafond’.
Gewoontedier
Nu is Geldnerd een echt gewoontedier. Gewoontes zijn prettig. Je kunt ze grotendeels op de automatische piloot doen. Daarmee kosten ze weinig mentale energie en veroorzaken geen stress. Maar gewoontes zijn ook een risico. Je kunt erin blijven ‘hangen’, en dan staat het vernieuwing en verbetering in de weg.
Eén van onze gewoontes in Huize Geldnerd is ‘de was’. Die wordt keurig verzameld in de twee wasmanden in ons washok, en die draaien we er op de automatische piloot doorheen. Twee keer per week de ‘handdoekenwas’ (inclusief keukentextiel), katoen op 60 graden. Wekelijks in het weekend het beddengoed, katoen op 30 graden. Tweewekelijks als de schoonmaakster is geweest de ‘doekjeswas’, synthetisch op 40 graden. Elke paar weken een ‘hondenwasje’ met de dekentjes uit de diverse mandjes van Hondje. En dan tussendoor nog synthetische of kantoenwasjes op 30 graden voor kledingstukken. We zijn maar met z’n tweeën, maar ongemerkt draaien we toch bijna elke dag wel een was. Soms wel meer dan één. Best veel voor een tweepersoonshuishouden.
Nu hangt er natuurlijk een mogelijke vervijfvoudiging van onze energierekening in de lucht. We zijn dus actief aan het kijken naar mogelijkheden om energie te besparen zonder drastische investeringen te hoeven doen. Gelukkig heb ik een paar jaar geleden al een grote analyse van ons verbruik gemaakt. Daaruit bleek dat de wasmachine in ons huis een ‘grootverbruiker’ is met (in die periode) bijna 13% van ons totaalverbruik. Dit terwijl het toch een redelijk nieuwe machine is, aangeschaft eind 2016, met destijds een erg goed energielabel. Vriendin stelde dus voor om eens kritisch naar het verbruik van de wasmachine te kijken. En Geldnerd ging daar enthousiast in mee.
Ik haalde dus de verbruiksmeter tevoorschijn en plaatste die in het stopcontact van de wasmachine. En maakte een simpel en doeltreffend formulier dat we bovenop de wasmachine legden. Vanaf dat moment noteerden we van elke wasbeurt een aantal gegevens (met voorbeeld):
Datum
Temperatuur
Programma
Centrifuge
Soort was
Beginstand
Eindstand
29/8
40
Katoen
1.400
Handdoeken
x,x
y,y
De eindstand kwam van de verbruiksmeter, en was ook de beginstand van de volgende wasbeurt. We hebben dit een aantal weken volgehouden, en op die manier voldoende ‘datapunten’ verzameld voor een degelijke analyse. In die periode hebben we ook een keer een reinigingsprogramma gedraaid, onze machine vraagt daar na elke 40 wasbeurten zelf om. Het verbruik daarvan hebben we dus ook meegenomen in de analyse.
Uit de analyse van ons ‘wasgedrag’ kwam eigenlijk maar één echt verbeterpunt. We wassen namelijk al zoveel mogelijk op 30 graden. Geldnerd had in zijn hoofd echter nog twee belangrijke uitzonderingen. De handdoeken en het keukentextiel gingen standaard met een 60-graden programma de machine in, en ook mijn witte t-shirts. Geen kookwas op 90 graden, dat niet. Maar wel maar één treetje lager. En de handdoekenwas is een was die we twee keer per week draaien. Dus ongeveer 100 keer per jaar! Tel daar nog bij op een tweewekelijkse t-shirt was en je zit op 125 wasjes per jaar.
En toen zag ik het verbruik van dat programma. Maar liefst 1,4 kWh. Véél meer dan de wasbeurten op 30 en 40 graden. Ik heb dus mijzelf maar eens over mijn overtuigingen heen gezet en een paar handdoekenwasjes op 40 graden gedraaid. Ik merk geen verschil in hoe schoon en fris de was is. Maar wel een groot verschil in het verbruik. 0,6 kWh per wasbeurt maal 125 wasbeurten per jaar is 75 kWh. Dat is ruim 2% van ons totale elektriciteitsverbruik.
Onderstaand een overzicht van ons gebruik van de wasmachine.
Was
Programma
Temperatuur
Centrifuge
Verbruik (kWh)
Aantal / week
Aantal / jaar (schatting)
–
Reiniging
70
400
1,10
Na 40 wasbeurten
–
Handdoeken/t-shirts
Katoen
60
1.400
1,40
2,5
125
Handdoeken/t-shirts
Katoen
40
1.400
0,80
2,5
125
Bedtextiel
Katoen
30
1.400
0,50
1
50
Kleding
Synthetisch
30
1.200
0,45
2
100
Schoonmaakdoekjes
Synthetisch
40
1.200
0,70
0,5
25
Tegelijkertijd zijn we iets gaan doen aan onze onrust bij (half)volle wasmanden. Geldnerd en Vriendin hebben (hadden) dan allebei de neiging om die was in de machine te gooien en een programma te starten. Maar we werden strenger voor onszelf. Moesten de was opsparen totdat er van de betreffende soort (bijna) niets meer in de kast lag, of totdat het ook echt een volle trommel was. Dat kost wat moeite, maar we merken wel dat dit echt één of twee trommels was per week scheelt. En dat tikt natuurlijk wel aan als je rekent over een heel jaar. Als ik reken met anderhalve 30-graden synthetische was minder per week dan levert dit ook een jaarlijkse besparing van 37,5 kWh op.
Besparing in kWh
Per Wasbeurt
Aantal / jaar
Totaal / jaar
Handdoeken en t-shirt was van 60 naar 40 graden
0,60
125
75,0
Alleen volle trommels wassen
0,45
75
33,8
Totaal besparing kWh
108,8
Ons jaarverbruik was in de afgelopen 12 maanden 3.130 kWh. Met deze maatregelen besparen we dus 3,5% op ons totale elektriciteitsverbruik, en bijna 15% van de kloof tussen ons werkelijke verbruik en het verwachte ‘plafond’. Doordat we 50 – 100 wasbeurten per jaar minder draaien besparen we ook nog eens behoorlijk wat drinkwater. Voor onze portemonnee en voor het milieu is dat ook een behoorlijke winst. Niet slecht voor één slimme actie van Vriendin!
Onze wasgewoonte is dus veranderd. En dat bespaart op jaarbasis veel meer dan ik vooraf verwacht had. Gelukkig bevestigde zelfs Margriet, een damesblad dat al suf en oubollig was toen ik jong was, dat wij verstandig bezig zijn. Het geeft te denken over wat we nog meer zouden kunnen doen om ons energieverbruik te verminderen. Misschien toch eens nadenken over een tijdklok op ons ‘mediablok’, de TV / SONOS en het wifipunt in de woonkamer? Dat was immers ook goed voor 10% van ons verbruik, en dan kan ik in elk geval een deel van het ‘standby-verbruik’ aanpakken. Mijn server automatisch ’s nachts uitschakelen? Dan moet ik wel de backup-taken verplaatsen naar een ander tijdsvenster. En nog eens goed in de instellingen van de koelkast en de diepvries duiken. Er zijn vast nog wel meer mogelijkheden. Geldsnor noemde er onlangs nog een paar.
Wat kost de föhn?
Overigens is Vriendin ook nog naar de kapper geweest, en heeft voor het eerst in zeer lange tijd een korter kapsel laten knippen. Ze schat in dat ze nu nog maar 5 minuten per dag de föhn hoeft te laten draaien, in plaats van voorheen 8 minuten. Onze föhn verbruikt maar liefst 2.200 Watt. Ze föhnt op werkdagen, 4 dagen per week. In een jaar besparen we zo 4 x 52 x 3 minuten = 624 minuten = 10 uur en 24 minuten = 10,4 uur verbruik. Dat is in totaal ook nog eens 10,4 * ( 2.200 / 1000 ) = 22,88 kWh…. Geldnerd gebruikt zelf al jaren geen föhn meer. daarvoor heeft hij te weinig haren over.
En het geeft ook te denken over onze onbewuste energieverslaving. Iets waar diezelfde Geldsnor onlangs ook over schreef. Een energiek mannetje is dat… Stof tot nadenken en bezinning.
Kijk jij ook wel eens bewust naar jouw gewoontes? En hoe bespaar jij energie?
NB: Ook Spaarmoeder schreef vandaag over de was. En dat hebben we niet eens afgesproken!
Maak je geen zorgen, ik ben niet van plan om dat op korte termijn te doen. Maar ik vind het levenseinde wel een belangrijk onderwerp. Ik heb een actueel testament en ik werk jaarlijks mijn achterblijversdocument bij. De dood en de nalatenschap is iets waar iedereen met enig verantwoordelijkheidsgevoel over na zou moeten denken, vind ik. Zeker als je verantwoordelijkheden en verplichtingen hebt, zoals een koopwoning, vermogen, of kinderen. Want anders zadel je jouw nabestaanden op met onmogelijke keuzes en vragen ze zich vertwijfeld af wat je gewild zou hebben, in een periode dat hun hoofd er misschien niet naar staat. Als verwarring zaaien je doel is, prima. Maar het is wel hoe veel familieruzies ontstaan…
In mijn voornemens voor 2022 schreef ik al dat ik ik van plan was om dit jaar ook een Levenstestament te gaan maken, een samenstel van behandelverbod, euthanasieverzoek, verzoek om toepassen van comfortbeleid en medische volmacht. De term ‘levenstestament’ is misleidend, en volgens mij vooral bedacht door notarissen om mensen het gevoel te geven dat een (dure) gang naar de notaris noodzakelijk is (dat is overigens niet zo). Ik houd graag de regie in handen over mijn eigen levenseinde. Als leven lijden wordt dan hoeft het van mij namelijk niet meer. Dood ga je toch, lijden kun je beperken.
Ik zet deze stap niet zomaar. In mijn familie komen diverse vervelende (en mogelijk erfelijke) aandoeningen voor. Ik weet niet óf die mij gaan treffen, maar áls dat gebeurt wil ik mijn opties open hebben. En ook in mijn persoonlijke omgeving zag en zie ik diverse mensen door ziekte of ander ongeluk in situaties terechtkomen waarvan ik denk: ‘Dat wil ik niet! Dat is voor mij onvoldoende kwaliteit van leven, dat is uitzichtloos en ondraaglijk lijden!’.
Euthanasie dus. Het is geen onomstreden onderwerp, en veel religies wijzen het af. Van de wetgever mag het, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan. Ik heb besloten om over mijn zoektocht en overwegingen te schrijven. Mocht je bezwaren hebben tegen het zelf kiezen van je levenseinde, dan kun je beter niet verder lezen. En ik herinner iedereen er even aan dat reacties op mijn blog altijd door mij bekeken en beoordeeld worden voordat ze geplaatst worden.
Kiezen voor je levenseinde
Nadenken over mijn eigen levenseinde is lastiger dan ik dacht. Zelfs als je er, zoals ik, uit volle overtuiging aan begint. Ik begon het jaar voortvarend. Werd voor een paar tientjes lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), als Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie op 23 februari 1973 opgericht en met inmiddels meer dan 170.000 (nog levende) leden. Op hun website vind je een schat aan informatie, en leden hebben ook toegang tot informatiebijeenkomsten en individuele spreekuren, en kunnen gebruik maken van modellen voor de noodzakelijke wilsverklaringen. Dus vol goede moed begon ik te lezen.
Maar dat viel nog niet mee. Ik moet wel in de juiste stemming zijn om na te denken over de dood. Dat werkt niet zo goed als ik niet vrolijk ben, de dood drukt dan zwaar op het gemoed. Mijn hoofd staat er niet altijd naar. Dus het duurde langer dan ik gedacht had. Ook omdat wat ik las tot nadenken stemde. En dat waren geen eenvoudige vragen die ik mijzelf te stellen had.
Wat moet ik doen?
Wat euthanasie is en wat er in de wet staat ga ik hier niet uitleggen. Dat staat allemaal heel goed beschreven op de website van de NVVE. Twee stukjes informatie die ik wel bijzonder relevant vond: Euthanasie zit gewoon in het basispakket van de zorgverzekering, en meestal (maar niet altijd) heeft het geen gevolgen voor de uitkering van bijvoorbeeld een overlijdensrisicoverzekering of een uitvaartverzekering. Dat laatste is dus wel relevant om te controleren in de polisvoorwaarden als je zo’n verzekering hebt of afsluit. Ik heb deze verzekeringen niet, dus ik hoef me hier geen zorgen over te maken.
De kern van de keuze voor je eigen levenseinde zijn de Schriftelijke Wilsverklaringen. Handgeschreven, geprint, getatoeëerd op je lichaam, dat maakt niet uit. Als er maar uit persoonsgegevens blijkt dat het JOUW wilsverklaring is. De NVVE raadt er drie aan, een behandelverbod (met inbegrepen een verzoek om toepassen van comfortbeleid), euthanasieverzoek, en medische volmacht.
De Medische Volmacht is redelijk eenvoudig. Ik ga uiteraard niet precies vertellen wat er in de modellen van de NVVE staat. Daarvoor mag je gewoon zelf voor € 23,30 een jaar lid worden. Geen geld voor zo’n thema, toch? De NVVE krijgt geen subsidies en is dus afhankelijk van de contributies van leden en van giften. Als lid kun je het format gewoon online invullen en opslaan, downloaden, printen, enzovoorts. In de Medische Volmacht wijs je een gevolmachtigde persoon en een plaatsvervangend gevolmachtigde persoon aan, die namens jou mogen beslissen over medische behandelingen als je dat zelf niet meer kunt vertellen. Daar heb je uiteraard naam, geboortedatum/geboorteplaats, en contactgegevens van deze personen voor nodig. En het is vanzelfsprekend dat je dit vooraf met deze personen besproken hebt. Niet iedereen zal deze verantwoordelijkheid willen dragen.
Kwaliteit van Leven / Uitzichtloos en Ondraaglijk Lijden
Bijzonder kopje is dat, hè? Het Euthanasieverzoek is een stuk lastiger. Daarin schrijf je op dat je wilt dat een arts jou euthanasie verleent als jij ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. Maar wat is dat dan, ondraaglijk en uitzichtloos lijden? Dat is natuurlijk een persoonlijk iets, en dat wordt je geacht in je eigen woorden te omschrijven. En dat vind ik lastig. Ook het Behandelverbod heeft een persoonlijke aanvulling nodig. Wanneer is jouw Kwaliteit van Leven onvoldoende en wil je niet meer medisch behandeld worden?
Om mijn denken te ondersteunen heb ik natuurlijk ook gezocht op internet. GoogleDuckDuckGo is your best friend. Met name de database met uitspraken van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie over specifiek dit punt vond ik heel leerzaam.
‘Lijden’ wordt in het Van Dale woordenboek omschreven als het ondergaan van verdriet, ellende enz. Vervelende lichamelijke en geestelijke dingen, denk ik dan aan.
‘Uitzichtloos’ is ook nog best makkelijk te definiëren. Lijden is uitzichtloos als de ziekte of aandoening die het lijden veroorzaakt niet te genezen is en het ook niet mogelijk is de symptomen zodanig te verzachten dat daardoor de ondraaglijkheid verdwijnt. Hierbij staan de medische diagnose en de behandelprognose centraal. Dat is meestal nog wel vrij objectief medisch vast te stellen. Hoop ik. Ik realiseer me hierdoor wel weer welke verantwoordelijkheid er bij de medische professie ligt…
‘Ondraaglijk’ is lastiger. Het is vooral een subjectief iets. Persoonlijk. En dus ook lastiger begrijpelijk en overtuigend op te schrijven. De art(sen) die uiteindelijk betrokken zijn bij de euthanasie moeten overtuigd zijn dat het lijden specifiek voor mij met mijn vaardigheden, historie, normen en waarden, en persoonlijkheid ondraaglijk is. Welke last draag ik, en welke kracht heb ik om die last te dragen?
‘Kwaliteit’ is ook zo’n fijn woord. van Dale definieert het als mate waarin iets goed is, gesteldheid, hoedanigheid en aard. Ook daar zit een grote mate van subjectiviteit en persoonlijke voorkeuren in. En dat is dus precies wat dit tot een lastige exercitie maakt. Wat is ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ voor mij? En wanneer is mijn ‘kwaliteit van leven’ onvoldoende?
Onlangs heb ik ook een goed gesprek gehad met een consulent van de NVVE. Het doel van dit gesprek was voor mij tweeledig. Allereerst het toetsen van de teksten die ik voor mijzelf opgesteld had over mijn persoonlijke invulling van het begrip ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ en het begrip ‘onvoldoende kwaliteit van leven’. Maar ik heb ook in mijn (concept) euthanasieverzoek vastgelegd dat ik dit gesprek gehad heb. Dat is bedoeld om te laten zien dat ik een zorgvuldige afweging heb gemaakt. Want de zorgvuldigheidseisen zijn erg belangrijk bij de toetsing van euthanasieverzoeken. Ook een reden om nu al te beginnen en dit regelmatig bij te werken. Dat is meer weloverwogen dan dit pas te doen als ik ondraaglijk en uitzichtloos lijdend in een ziekenhuisbed lig… En dat weegt zwaar voor de mensen die uiteindelijk moeten besluiten of ze mijn euthanasieverzoek in gaan willigen.
Ik hoop dat ik het Behandelverbod nooit nodig ga hebben. Want dat gaat eigenlijk om een situatie waarbij ik zelf al niet meer wilsbekwaam ben. Als ik wilsbekwaam ben kan ik vragen om euthanasie. Als ik niet meer wilsbekwaam ben kan ik met het behandelverbod en de medische volmacht hooguit voorkomen dan men mij verder behandelt. Hopelijk zal ik dan snel sterven. Maar euthanasie is dan geen optie meer.
Wat zijn mijn definities?
Onderstaand de teksten waar ik voorlopig op uitgekomen ben. Allereerst mijn tekst over Uitzichtloos en Ondraaglijk Lijden die ik heb opgenomen in mijn Euthanasieverzoek.
Ik verzoek mijn arts om mij euthanasie te verlenen wegens uitzichtloos en ondraaglijk lijden:
1. Wanneer ik mij bevind in een vergevorderd stadium van een kwaadaardige en/of dodelijke ziekte of een ernstige chronische ziekte of ziekte waarbij mijn geestelijke en/of lichamelijke vermogens geleidelijk en onherstelbaar achteruit gaan, als er geen zinvolle behandeling meer mogelijk is
2. Bij een psychiatrische aandoening met verlies van zelfstandigheid en perspectief, als een psychiater constateert dat ik ben uitbehandeld en er ook geen mogelijkheden zijn om het lijden te verminderen, als een psychiater behandelingen voorstelt terwijl ik hier geen vertrouwen in heb of hier simpelweg geen energie meer voor heb
3. Bij een te grote stapeling van ouderdomskwalen en / of een leven zonder eigen regie in volledige afhankelijkheid van anderen voor de algemene dagelijkse levensverrichtingen als eten, drinken, toiletgang en aan- en uitkleden, waarbij de menselijke waardigheid ernstig wordt aangetast, en / of waarin ik activiteiten die mij voorheen afleiding en plezier hebben geboden (zoals lezen, een goed gesprek voeren, genieten van genieten van natuur, kunst en cultuur) niet meer zelfstandig kan uitoefenen
4. Tijdig bij beginnende dementie, wanneer ik nog wilsbekwaam ben
Indien de behandelend arts geen euthanasie wil verlenen, verzoek ik de behandeling op te dragen aan een andere arts die wel mijn vorenstaande vrijwillige en weloverwogen wens wil uitvoeren. Ik wens geen opname in of overplaatsing naar een ziekenhuis of inrichting die beslist geen toestemming voor euthanasie zal geven.
En mijn tekst over Onvoldoende Kwaliteit Van Leven die ik heb opgenomen in mijn Behandelverbod.
Van onvoldoende kwaliteit van leven is voor mij persoonlijk sprake als ik door ziekte, een psychiatrische aandoening, ouderdom, ongeval of welke oorzaak dan ook in een situatie kom waaruit voor mij, ondanks alle pogingen van de behandelend arts(en), geen herstel voor een redelijke en waardige levensstijl (meer) te verwachten is, waaronder ik in ieder geval versta:
1. een situatie waarin ik kunstmatig in leven word gehouden
2. een leven waarbij ik structureel te maken heb met ernstige pijn, kortademigheid of invaliditeit
3. een leven zonder eigen regie in volledige afhankelijkheid van anderen voor de algemene dagelijkse levensverrichtingen zoals eten, drinken, toiletgang en aan- en uitkleden
4. een leven waarin de menselijke waardigheid ernstig wordt aangetast.
5. een leven waarin ik activiteiten die mij voorheen afleiding en plezier hebben geboden (zoals lezen, een goed gesprek voeren, genieten van genieten van natuur, kunst en cultuur) niet meer zelfstandig kan uitoefenen
Ik wens in elk geval geen enkele levensverlengende behandeling die een natuurlijke dood uitstelt. Ik wil geen opname op een intensive care, geen reanimatie, en ook geen overplaatsing naar een verpleeghuis.
Suggesties en aanvullingen zijn overigens van harte welkom, zeker van mensen die zelf ook hun wilsverklaringen gemaakt hebben!
Wat moet je nou echt regelen?
Mijzelf verdiepen in het levenseinde heeft me veel nieuwe inzichten opgeleverd. Ik realiseer me nu dat de term ‘levenstestament’ misleidend is, en suggereert dat er een notaris nodig is. Maar dat is dus niet zo. Tegelijkertijd realiseer ik mij dat er nóg een belangrijk puzzelstukje ontbreekt in het bouwwerk van mijn nalatenschap, namelijk een Algemene Volmacht. Ik wil graag regelen dat Vriendin en mogelijk nog iemand anders namens mij financiële beslissingen kan nemen en rechtshandelingen kan verrichten als ik om een of andere reden daar niet meer toe in staat ben.
Dat punt is namelijk wel geregeld na mijn dood, in het testament heb ik een Executeur aangewezen. Maar een testament werkt alleen als je dood bent. Zolang je niet dood bent, heb je daar niet zo veel aan. Met een volmacht zorg ik er bijvoorbeeld voor dat Vriendin eigenstandig onze woning kan verkopen als ik wilsonbekwaam raak maar nog niet overleden ben.
Die Algemene Volmacht wil ik wel in overleg met een notaris opstellen. Die gelegenheid wil ik ook gebruiken om wat details te wijzigen in mijn testament. Zo wil ik de optie opnemen om legaten toe te kennen een goede doelen die ik in een (door mij makkelijk aanpasbare) bijlage opneem. Ik denk dan aan vaste bedragen en de optie van een maximaal percentage van de erfenis.
Onderstaand schema laat zien wat ik dan allemaal geregeld heb voor de situatie waarin ik wilsonbekwaam word, ondraaglijk en uitzichtloos lijd, of overlijd. Voor de volledigheid noem ik ook voogdij regelen. Dat hoef ik zelf niet te doen (want Geldnerd heeft geen kinderen), maar is wel iets dat iedereen met jonge kinderen zou moeten regelen. Dat kan via dit formulier van de Rechtspraak, en het lijkt me ook verstandig om wensen hierover in een testament vast te leggen. Daar hoef ik in mijn situatie gelukkig niet over na te denken.
Het Behandelverbod, de Medische Volmacht, en het Euthanasieverzoek moeten in elk geval opgenomen worden in mijn medisch dossier, dat regel ik via de huisarts. Het Achterblijversdocument, de nog op te stellen Volmacht en het Testament bewaar ik in mijn kluis. De executeur heeft een kopie.
Komende periode wil ik ook nog een gesprek voeren met mijn huisarts om mijn wensen daar toe te lichten, en te zorgen dat de Wilsverklaringen inderdaad worden opgenomen in mijn medisch dossier. En om zeker te stellen dat die ter zijner tijd wil meewerken. Zo niet, dan moet ik ook nog op zoek naar een andere huisarts die deze bereidheid wel heeft. Ik heb er eerder met de huisartsenpraktijk over gesproken, en destijds gaven ze aan dat zij geen principiële bezwaren hebben tegen euthanasie. Het gesprek gaat dus nu vooral over mijn wilsverklaringen, en de vraag of mijn beschrijvingen van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, en onvoldoende kwaliteit van leven, voor hen herkenbaar en werkbaar zijn.
En ondertussen heb ik dus ook mijn Achterblijversdocument maar weer eens bijgewerkt. Want daar was het weer eens tijd voor.
Ben ik dan klaar? Nee, nog lang niet. Ik verwacht dat mijn denken hierover doorgaat, en dat ik mijn Wilsverklaringen de komende jaren nog wel een aantal keren aan zal passen. Maar ik ben er wel mee bezig, en dat is meer dan veel mensen kunnen zeggen. Nou maar hopen dat ik ook nog even de tijd heb!
En ik hoop eigenlijk dat ik al deze constructies niet nodig ga hebben. Gewoon op een ochtend niet meer wakker worden of ineens dood neervallen vind ik te verkiezen boven welke lijdensweg dan ook. Of dat er tegen die tijd gewoon een Voltooid Leven wet is, en ik op een legale manier de beschikking heb over middelen om mijn moment van levenseinde te bepalen. Dat duurt nog even, maar ik heb hopelijk ook nog even.
Kijk- en Leestips
Wil je jezelf meer verdiepen in deze lastige thema’s? Dan is er gelukkig genoeg leesvoer! Onderstaand een aantal bronnen die ik zelf gebruikt heb en nog gebruik in dit proces.
Je hebt de notaris niet nodig voor het Vrijwillig Levenseinde. Het mag wel. Op de website van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie vind je een handige checklist over het Levenstestament.
Marina Milenkovic – Wat laat ik na gaat een tandje dieper dan Marieke Henselmans. Dat maakt het boek iets lastiger toegankelijk maar wel heel goed bruikbaar. De schrijfster heeft het boek geschreven (en haar bedrijf gestart) vanuit haar eigen, rauwe en vervelende, ervaring met de dood van een partner waarbij er niets geregeld was. Dat merk je. Dat is confronterend. Maar dat zorgt wel voor meer gevoel van urgentie.
Dertien Dagen. Indrukwekkende documentaire over een zelfgekozen levenseinde (gemaakt door de zoon van de hoofdpersoon) die onlangs werd uitgezonden op de NPO.
Denk jij wel eens na over jouw levenseinde? Heb je er dingen voor geregeld?
Ik maak een onderscheid tussen Doelen en Systemen. Systemen zijn goede gewoontes die ‘vanzelf’ succes brengen. Doelen zijn idealiter specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden (SMART) geformuleerde concrete dingen die ik wil bereiken.
Systemen
De grote ontwikkeling van het eerste half jaar van 2022 is te zien in mijnGezond Leven Systeem. Het lukt me om maar liefst drie keer per week te sporten. Begin maart, begin mei en afgelopen week heb ik jullie hier uitgebreid in meegenomen. Hardlopen is de nieuwe ontdekking, en diverse apps ondersteunen mij bij dit nieuwe levenspatroon. Aandachtspunt blijft mijn geestelijke gezondheid, de toestand op deze wereld en de stompzinnigheid van een groot deel van de mensen die op deze aardkloot rondlopen maken mij nog te vaak boos en verdrietig. Daar helpt zelfs geen kluizenaarsleven tegen, en het is soms hard werken om kwalijke invloeden en mensen te weren uit mijn leven.
Verder schreef ik in mijn jaardoelen over een Opgeruimd Leven Systeem. Onlangs heb ik dit uitgeschreven in een blogpost om het ook voor mijzelf eens goed op een rijtje te zetten.
Mijn Financiële Systeem draait rustig door. We hielden in het eerste kwartaal ruimschoots geld over. Zowel de administratie van onze gezamenlijke huishouding als mijn persoonlijke administratie zit inmiddels helemaal in GnuCash, ik schreef er een serie blogposts over. En ook het Werksysteem zorgt er nog steeds voor dat werken niet teveel invloed op mijn leven heeft. Het is en blijft best druk. De huidige coalitie heeft zo’n 9 maanden over de kabinetsformatie gedaan, en heeft dus maar een jaar of drie om de plannen te realiseren. Dat leidt tot veel druk en drukte. Maar ik werk nog steeds gewoon vier dagen per week en geniet nog elke week van de vrije vrijdag.
Ik merk steeds vaker dat zelfdiscipline een belangrijk kenmerk is van mijn systemen. De discipline om vrijwel elke week mijn administratie bij te houden, elke maand mijn potjes te vullen en een beleggingsaankoop te doen, elke week mijn sportmomenten te pakken, elke dag mijn opruimrondje te doen. Ik kan af en toe echt wel uit de band springen en een reep chocolade of een hamburger eten, maar uiteindelijk pak ik de discipline van mijn systeem dan ook snel weer op.
Doelen
Zoals gebruikelijk heb ik ook in dit jaar een beperkte set concreet meetbare doelen. Op financieel gebied alleen een doel voor het spaarpercentage. Verder een doel op het terrein van gewicht en sportmomenten, een leesdoel, en een doelstelling met mijn blog. Ik heb alleen maar doelen die ik zelf kan beïnvloeden. Hier geen doelstelling als ‘ik wil minimaal 9 procent beleggingsrendement’ of ‘ik wil 40.000 unieke bezoekers per maand op mijn blog’. Dat leidt alleen maar tot teleurstellingen.
Het spaarpercentage is vorige week nog uitgebreid aan de orde geweest in mijn kwartaalrapportage. Behoudens een behoorlijke uitgavenpiek in mei, ter aanvulling van mijn garderobe, geef ik niet zo heel veel uit. En voor de de kledinguitgaven had ik een goedgevuld potje. Ik lig hier dus keurig (voor) op mijn doelstelling.
En het zal jullie ook niet verbazen dat ik mijn eigen doelstellingen op het terrein van gewicht en sporten ook ruimschoots overtroffen heb. Ik had eind 2021 eerlijk gezegd niet durven hopen dat ik nu zo ver zou zijn. Dat voelt goed en is goed voor mijn zelfvertrouwen. En motiveert om het vol te houden.
Mijn gewenste aantal pagina’s lezen blijft een uitdaging. Ik moet er ongeveer 30 per dag lezen, elke dag van het jaar, om mijn doelstelling te halen. Tot en met februari ging het best OK. Eind februari zat ik op 1.680, op schema voor de 10.000. Maar in maart kwam de klad er een beetje in. Mijn hoofd was druk met andere dingen en liet weinig ruimte voor ontspanning. Er kwam nog wel een inhaalrace: ik heb heel veel gelezen tijdens onze vakantie. Meer dan 3.000 pagina’s. Ik denk niet dat zo’n marathon me in het tweede halfjaar nog een keer gaat lukken. Mijn doelstelling van 10.000 pagina’s per jaar is een wens, maar misschien te ambitieus gegeven alle andere activiteiten waar ik mijn tijd aan wil besteden. Al heb ik afgelopen week wel een knoop doorgehakt en een e-reader aangeschaft. Ik las mijn boeken vooral op mijn tablet, maar dat is toch niet ideaal en heeft teveel afleidingen.
Ook mijn blog stroomt gewoon door. Behalve gedurende mijn (lange) vakantie heb ik vrijwel elke week twee berichten gepubliceerd. De ene keer stroomt de inspiratie wat makkelijker dan de andere, maar daar ben ik na bijna zeven jaar schrijven wel aan gewend. Het blijft een goede manier om mijn gedachten te ordenen en verantwoording af te leggen aan mijzelf. We zullen kijken of ik de komende periode het oude ritme van twee berichten per week weer op pak, of dat het toch een iets lagere en/of onregelmatiger frequentie wordt.
Tussenstand
Ik heb wel eens slechtere jaren gehad. Vooral de voortgang in mijn Gezond Leven Systeem maakt mij trots. Alle reden om dit vol te houden! Tweede heft van 2022, Geldnerd komt eraan…
Hoe gaat het met jouw goede voornemens en persoonlijke doelen voor 2022? Kun jij je nog herinneren wat ze ook al weer waren? 😈
De afgelopen maanden waren niet zo fijn voor de beleggingsportefeuille van Geldnerd. En dan is het altijd een troost om te weten dat er andere mensen zijn die het véél erger hebben dan jijzelf. Daarbij doel ik niet (alleen) op de inwoners van Oekraïne, die zich heldhaftig blijven verdedigen tegen hun veel grotere agressieve oosterbuur. Nee, ik doel ook op iedere bezitter van inmiddels vrijwel waardeloze bits en bytes in een softwareprogramma cryptovaluta.
Want afgelopen week was er blijkbaar een #cryptocrash. Zelfs mijn lijfblad The Economist, dat normaliter vooral over serieuze zaken schrijft, wijdde er een artikel aan. En ook in de andere media las ik allerlei artikelen over de cryptovaluta. Op diverse social media zag ik zelfs al mensen beweren dat ze failliet waren en hun huis kwijt zouden raken.
Om met dat laatste te beginnen: eigen schuld. Ik heb er geen andere uitdrukking voor. Beleggen doe je met geld dat je kunt missen. En speculeren (want van Geldnerd mag spelen met cryptovaluta geen beleggen heten) al helemaal. Als je dan alles kwijtraakt ben je een hebberige domoor.
Twijfel
Al in 2017 schreef ik over mijn twijfels bij cryptovaluta. En ook vorig jaar keek ik nog eens naar deze en andere vormen van ‘alternatieve beleggingen’. Iedereen die ermee wil speculeren wens ik veel succes. Maar kom niet bij mij uithuilen als je geld verliest. Zelf kies ik liever minder riskante beleggingen. Minder kans op een echt grote klapper, maar ook een veel kleiner risico om veel geld kwijt te raken.
De cryptowereld kent veel echte gelovigen en profeten. Nu heeft Geldnerd een stevige afkeer van alles wat naar religie riekt, want met dat soort mensen is meestal geen echt open gesprek mogelijk. Ze zitten vaak vol vooroordelen en verkeerde onbewezen aannames. Maar dat is nou eenmaal een kenmerk van ‘geloven’. Mijn bezwaren tegen de alternatieve investeringen staan nog stevig overeind. De gebeurtenissen van de afgelopen weken hebben dat voor mij alleen maar bevestigd. Voor alle gelovigen die denken dat cryptovaluta aantrekkelijk zijn omdat ze buiten ‘het systeem’ staan: wakker worden! Het is ook een systeem. Waarin je als kleine deelnemer vogelvrij bent en minder bescherming hebt dan in het ‘grote systeem’. En waarbij de risico’s dus navenant groter zijn.
‘Stable’ Coins
De term ‘stable coins’ had ik al wel eens gehoord, maar me er nooit echt in verdiept. Maar ik kwam de term de afgelopen week veel tegen in de artikelen die ik las. Het is een type cryptovaluta dat is gekoppeld aan andere valuta, soms aan een reguliere munt zoals de Amerikaanse dollar. Het ging vooral over een munt genaamd Terra en een daaraan gekoppelde munt Luna. Alleen bleken die ‘stabiele’ muntjes de afgelopen weken niet zo heel stabiel te zijn. Wil je daar meer van weten, dan kan ik je deze uitstekende ‘long-read’ van Lyn Alden aanbevelen.
In elk economieboek kun je lezen dat vertrouwen de basis is van geld. Europa en de Verenigde Staten hebben echt niet genoeg goud in een kluis liggen om de waarde van al die dollarbiljetten en eurobiljetten te garanderen. Maar we vertrouwen erop dat die papiertjes het getal waard zijn dat er op staat. We vertrouwen erop dat mensen de lening terugbetalen en slepen ze voor de rechter als ze dat niet doen. En we rekenen een risico-opslag voor het geld dat toch niet terugkomt, zodat we over de hele populatie heen toch verdienen. Centrale banken bewaken deze systemen. Geen computersystemen, maar samenstellen van mensen en processen en afspraken die het reguliere geldverkeer vormen. En ook cryptovaluta hebben zo’n systeem. Met een paar raakvlakken met het reguliere geldsysteem (want anders kun je voor euro’s en dollars geen cryptovaluta kopen), maar verder grotendeels een apart ecosysteem. Afgesloten van de echte wereld. Zonder onafhankelijk toezicht, en met eigen regels.
Nu is Geldnerd natuurlijk een boze witte man van middelbare leeftijd met toch echt wel 6 van de 7 vinkjes van Joris Luyendijk. En ik vertrouw dus niemand als het over geld gaat, hebzucht is immers een veel voorkomende menselijke eigenschap. Maar hebzucht en misplaatst vertrouwen (ook wel bekend als naïviteit) lijkt ook een belangrijke rol te spelen in de wereld van de cryptovaluta. Die wereld waar alles anders zou zijn, maar mensen toch ook gewoon mensen zijn. Slecht en hebzuchtig.
In onze echte wereld worden valuta geborgd door vertrouwen en door ‘checks and balances’ in het systeem. Er is een Nederlandsche Bank en een Europese Centrale Bank die toezicht houden op het geldsysteem. Er is een Autoriteit Financiële Markten die ons onze ETFjes afneemt die toezicht houdt op mijn broker en mijn bank. Allemaal onderdeel van het systeem. En het is natuurlijk ook erg hip om het systeem niet meer te vertrouwen. Alles is een wereldwijd complot en zo. Maar het zijn instituten zonder commercieel belang. De centrale banken en andere toezichthouders hebben taken die zijn vastgelegd in wetten. En dat is dan toch iets anders dan de commerciële belangen en de ook-niet-zo-transparante algoritmes van de partijen in de cryptomarkt. Want je gelooft toch niet echt dat het allemaal idealisme is als het over miljarden gaat? Een min of meer betrouwbare (r)overheid is soms zo gek nog niet….
Geldnerd is nog steeds niet van plan om cryptovaluta onderdeel te maken van zijn vermogensstrategie. Ik doe aan beleggen, niet aan speculeren. Een enkele collega-blogger houdt blijkbaar wel van een gokje. En jij?
Hoeveel geld ben jij de afgelopen weken kwijtgeraakt?
Geldnerd.nl gebruikt cookies. Voor nadere informatie zie de disclaimer pagina. AccepterenWeigeren
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
