Blog over (financieel) bewust leven

Categorie: Denken over Financiën (Page 1 of 31)

Geldnerd deelt auto’s

Huh? Auto’s? Maar Geldnerd en Vriendin hebben toch helemaal geen auto? Dat klopt, en dat wil ik ook eigenlijk graag zo houden. Onze kantoren liggen op ongeveer 15 minuten fietsen van Geldnerd HQ, al komen we sinds medio maart maar heel zelden op kantoor. Onze mobiliteit bestaat uit een huurauto voor vakanties en ver familiebezoek. Verder gaan wij te voet, per fiets of met het openbaar vervoer. Al hebben we die laatste categorie wat beperkt sinds de corona-uitbraak. Een enkele treinreis, maar bus en tram vermijden we liever.

Toch knaagt er iets. Omdat we minder met het openbaar vervoer willen reizen, gaan we er minder op uit. En na een aantal jaren in alle seizoenen hebben we de wandelroutes ‘in de buurt’ ook wel gezien. Ons wereldje werd kleiner, en we merkten dat we er vaker op uit zouden willen. Daarnaast realiseerden we ons dat we erg klem zouden zitten bij noodgevallen. De autoverhuurders in de buurt hebben beperkte openingstijden, reguliere kantoortijden en in het weekend een deel van de zaterdag. Als er buiten die tijden iets zou gebeuren waarbij we snel een auto nodig hebben, dan kan dat pas de volgende werkdag. Dat voelt niet helemaal goed.

Een auto kopen dan maar? Nou nee! Want die zou toch echt zes of zeven dagen per week stilstaan bij ons voor de deur. En dat is natuurlijk niet de bedoeling. Dus zijn we maar eens opnieuw gaan kijken naar deelauto’s. Dat hebben we een jaar of 8 geleden ook al eens gedaan. Destijds hebben we daar van afgezien omdat de optie huren veel voordeliger was, en we toen nog geen beperkingen kenden ten aanzien van het openbaar vervoer. Maar de omstandigheden zijn veranderd, het is dus tijd om er opnieuw naar te kijken.

Criteria

In dit soort situaties denk ik altijd eerst na over de criteria waar de oplossing aan moet voldoen. Welk probleem willen we oplossen, en tegen welke randvoorwaarden? Dat voorkomt dat ik automatisch voor de grootste, meest uitgebreide en duurste oplossing ga, terwijl ik ook met een eenvoudiger en goedkoper oplossing toe zou kunnen. Ik houd me er zelf niet altijd aan, maar dan zijn het in elk geval bewuste afwijkingen…

In deze situatie ben ik uitgegaan van de onderstaande criteria:

  • Wat zijn de Kosten van de verschillende opties? Abonnementskosten, kosten per kilometer, kosten voor de tijd dat je het voertuig bezet houdt?
  • Hoe is de Beschikbaarheid en Toegankelijkheid van de verschillende opties? Hoeveel voertuigen zijn er op welke afstand van ons huis beschikbaar, en op welke tijdstippen kan ik er gebruik van maken?
  • En verder: Hoe zijn risico’s afgedekt (Verzekering)? Wat zijn de Gebruikerservaringen? En hoe zit het met de Duurzaamheid?

Opties

Volgens de website van mijn gemeente worden er hier auto’s aangeboden door Greenwheels, SnappCar, MyWheels en Buurauto. Verder kom ik in Rotterdam nog Juuve tegen en Car2Go die momenteel alleen in Amsterdam actief is. Grofweg zijn er deelauto’s die door particulieren worden aangeboden, en deelauto’s die door een organisatie worden aangeboden (en beheerd). Ik heb een voorkeur voor het laatste, al kan ik niet precies aangeven waarom. Misschien heb ik, als er een probleem is, liever een discussie met een organisatie dan met een buurtbewoner? Om deze reden valt Snappcar voor mij af.

In Geldnerd City wordt ook stevig geadverteerd voor Sixt Share, onderdeel van het gelijknamige autoverhuurbedrijf. Daar heb ik ook nog even naar gekeken. Maar alleen de tarievenlijst is al zo complex dat ik afhaak. Ik houd van eenvoud. Buurauto ondersteunt vooral bewonersinitiatieven en heeft volgens de website het wagenpark inmiddels ondergebracht bij MyWheels. Dat biedt een combinatie van auto’s die door particulieren en door MyWheels zelf worden aangeboden. Dat maakt dat er voor mij momenteel twee opties zijn: Greenwheels en MyWheels.

Op de website RitjeWeg kun je eenvoudig zien welke deelauto’s er bij jou in de buurt allemaal beschikbaar zijn. Wij hebben geluk in onze grote stad in het westen van het land. Op minder dan vijf minuten lopen van onze voordeur vind ik meer dan 10 auto’s van Greenwheels, een handvol auto’s van MyWheels, en ook de nodige Snappcars. Maar zoals gezegd vind ik die laatste vooralsnog geen optie, en laat ik ‘m buiten beschouwing. Ik heb dus gekeken naar Greenwheels en MyWheels,

Bij Greenwheels is de auto verzekerd inclusief een Ongevallen-inzittendenverzekering. Voor schade aan de Greenwheels auto heb je een vast eigen risico die je per rit kan verlagen, voor €4,00 per reservering verlaag je het eigen risico van €350,00 naar €75,00. Bij MyWheels zijn de auto’s allrisk verzekerd. Je hebt een eigen risico van € 500 per gebeurtenis. Het eigen risico kun je verlagen naar € 250 voor € 3,50 per dag.

Beide organisaties bieden elektrische auto’s aan, maar ook benzine-auto’s. Brandstofkosten zijn inbegrepen in de kilometerprijs. Bij beide zijn de uurtarieven van elektrische auto’s iets hoger maar de kilometerprijs is lager. Het verschil tussen elektrisch en fossiel rijden is bij Greenwheels overigens groter dan bij MyWheels.

Uiteraard heb ik ook naar de kosten van de twee opties gekeken. Bij Greenwheels betaal je een borg van € 225 als je een abonnement neemt. Dat kun je overigens gewoon aan je OV-kaart koppelen, dat vind ik wel handig. De prijs per uur / per dag is afhankelijk van het type auto en het type abonnement. Er is een gratis abonnement als je Soms een auto mee wilt nemen, maar vanaf gemiddeld 1 rit per maand is een betaald abonnement al voordeliger. Ook de kilometerprijs is afhankelijk van het type auto en het type abonnement. MyWheels houdt het eenvoudiger. Je betaalt geen borg. Er is een vast uurtarief naar type auto dat je meeneemt, en een vaste kilometerprijs die hoort bij dat type auto. Greenwheels is voor de meeste situaties de duurdere van de twee.

Voor weekendjes familie-bezoek blijft het huren van een auto bij een verhuurbedrijf toch de goedkopere optie. Vooral de relatief hoge kilometerprijs bij de deelauto’s is hier debet aan. In combinatie met het feit dat onze families aan de andere kant van Nederland wonen. ‘Even heen en weer’ is dan al gauw meer dan 500 kilometer.

Hondje bepaalt onze keuze…

Maar… Huisdieren mogen bij MyWheels niet vervoerd worden. En dat is een dingetje voor ons. Want één van de doelen is uitstapjes maken, en dan mag moet Hondje mee. Bij Greenwheels mag het wel mits je de auto schoon achterlaat. Dat maakt de keuze uiteindelijk eenvoudig…

We zijn dus van plan om een abonnement te nemen. Binnenkort maar eens een keertje proefdraaien.

Denk jij ook af en toe na over jouw mobiliteit?

Bewust Leven

‘Blog over (financieel) bewust leven’. Dat is al een tijdje de ondertitel bovenaan Geldnerd.nl. Dat is niet altijd zo geweest. De eerste jaren stond er ‘Bloggen over persoonlijke financiën’. Het is het enige dat ik aan de vormgeving van deze blog veranderd heb sinds ik er 5 jaar geleden mee begon. De vormgeving en opmaak zijn al die tijd niet veranderd. Waarom ook? Maar die ondertitel dus wel. En dat is een hele bewuste keuze waar ik, zoals de meeste dingen, lang en diep over heb nagedacht.

Ik werd op dit punt nog weer eens getriggerd toen ik onlangs het epistel over Intentioneel Leven las van Ernst-Jan Pfauth (die we inmiddels toch wel collega-FIRE-blogger mogen noemen, naast alle andere nuttige dingen die hij doet). Een van de dingen die ik mooi vind aan dat schrijven zijn de concrete voorbeelden die hij geeft. De afgelopen jaren heb ik persoonlijk ook twee filosofieën omarmd: FIRE en Minimalisme. En bij beide is Bewust Leven de rode draad. Bewust keuzes maken. Vandaar de ondertitel.

Sinds 2003 ben ik bewust bezig met mijn financiën. In eerste instantie keken Ex en ik eens per kwartaal naar onze inkomsten en uitgaven. Dat was een begin. Bewustzijn van wat er inkwam en wat er uitging. Pas later, stapsgewijs, werd dit uitgebreid. Bewuste keuzes maken in waar we wel (en niet) geld aan uitgaven. Abonnementen rationaliseren. Inzoomen op grotere uitgaven. Een plan maken voor de aflossing van onze hypotheek. Plannen wat ik elke maand wilde sparen en beleggen. Wat hebben al deze dingen met elkaar gemeen? Het zijn Bewuste Keuzes. Ik laat het niet meer ‘zomaar gebeuren’ met mijn financiën en kijk aan het eind van de maand wat er overblijft om te sparen. Nee, ik spaar en leef van wat er overblijft, omdat ik weet wat er binnenkomt en waar het naartoe moet.

Iets soortgelijks is er gebeurd met mijn spullen. Geholpen door 7 verhuizingen in 7 jaar tijd ben ik steeds bewustere keuzes gaan maken over de ‘aardse goederen die ik wil bezitten. Geen auto. De bezittingen die er waren zijn met behulp van opruimgoeroe Marie Kondo geprioriteerd. Mijn kledingkasten zijn gerationaliseerd en worden twee keer per jaar door mij ‘onderhouden’. Ook mijn boekencollectie en memorabilia moesten er aan geloven, net als de verzameling apps op mijn mobiele telefoon. Wat ik bezit en wat ik koop, het zijn bewuste keuzes. En zelfs over mijn digitale informatie en privacy heb ik bewust nagedacht. Bewust gekeken hoe ik met mijn persoonlijke informatie om ga en ook een aantal maatregelen genomen, gegevens verplaatst en software vervangen. Een proces dat nog steeds aan de gang is.

Vorig jaar moest ook mijn gezondheid eraan geloven. Twee decennia lang heb ik stevig overgewicht gehad, waar ook nog wel elk jaar een kilootje bijkwam. Soms deed ik een paar weken mee aan een dieetrage en gingen er wat meer kilo’s vanaf. Die er vervolgens meteen weer aankwamen (met bonus) als ik weer stopte met het dieet. Pas toen ik mijn levensstijl omgooide, en bewust ging kiezen wat ik wanneer in welke hoeveelheden in mijn mond stopte, lukte het na 20 jaar overgewicht eindelijk om echt af te vallen. Bewust leven.

Vlieg ik dan nooit uit de bocht? Ben ik dan één brok zelfbeheersing? Nee hoor, verre van. Maar steeds vaker is het een incident, en weet ik mijzelf ook snel weer te herpakken. Uit de bocht vliegen mag, het is een van die dingen die ons ‘mens’ maakt. Perfectie bestaat niet, gelukkig niet. Maar er zit een wereld van verschil tussen bewust en onbewust leven. Bewuster leven, voor mij is het één van de mooiste opbrengsten van de zoektocht naar financiële onafhankelijkheid.

Hoe bewust zijn jouw keuzes?

5

Vandaag is het vijf jaar geleden dat ik met Geldnerd startte. Als hobby, om mijn ideeën over persoonlijke financiën te delen en verder te ontwikkelen. Ik had geen idee hoe lang ik het vol zou houden, hoeveel inspiratie ik zou hebben. Vijf jaar lang is Geldnerd inmiddels al een belangrijk deel van mijn leven. En ik heb nog steeds niet het idee dat ik uitgeschreven ben.

De eerste maand kwamen er 1.349 bezoekers. Dat vond ik al best wel veel. Maar dat is sindsdien behoorlijk gegroeid. De afgelopen maanden kwamen er meer dan 30.000 unieke bezoekers per maand (met uitschieters naar 50.000), en werden er honderdduizenden pagina’s per maand bekeken. In totaal staat de teller op meer dan 600.000 unieke bezoekers. Wow. Daar word ik een beetje stil van, dankjewel!

Rijk word je er niet van, dat bloggen. Dat is ook nooit mijn bedoeling geweest, en lijkt me in Nederland ook lastig. De Nederlandstalige markt is gewoonweg te klein hiervoor. En ik kies er bewust voor om vrij te blijven van commerciële belangen. Ik wil gewoon iedereen de grond in kunnen schrijven als ik daar zin in heb. Eén advertentie, meer niet. Geen affiliate links, geen (stiekem) gesponsorde artikelen, geen samenwerking met commerciële partijen. Zo werk ik al vijf jaar en dat blijf ik waarschijnlijk ook gewoon zo doen. De advertentie-inkomsten betalen grotendeels de hosting, deze hobby kost dus alleen maar tijd en geen geld. Prima zo.

We hebben hier al van alles meegemaakt in die vijf jaar. Vriendin en ik verhuisden van het Verre Warme Land terug naar Nederland. We kochten Geldnerd HQ en legden de tuin aan. Ik ging anders beleggen met elke maand inleg, vereenvoudigde mijn financiën en introduceerde het potjessysteem in mijn begroting. 2020 bracht een Corona-virus dat onze levens overhoop gooide, met een recessie. En ondertussen wisselde ik twee keer van baan. Ik nam en neem ieder abonnement en iedere uitgave onder de loep. En ik volg en becommentarieer alle ontwikkelingen die mijn persoonlijke financiën raken. Elke keer nog geniet ik van de reacties en van de gesprekken die het me oplevert.

Nog eens vijf jaar? We gaan het zien! Vooralsnog schrijf ik gewoon door…

FIRE Calculator voor Barista FIRE

Jullie hebben er lang op moeten wachten, maar hier is dan eindelijk een nieuwe versie van de FIRE Calculator voor Loonslaven. Gebouwd omdat Geldnerd en Vriendin voor hun eigen situatie een paar scenario’s wilden testen die de oude versie nog niet aan kon. En toen ik toch bezig was, heb ik gelijk maar een aantal foutjes hersteld en functionaliteiten ingebouwd waar lezers in reacties en per e-mail om gevraagd hebben.

Barista FIRE

Eén van de varianten van financiële onafhankelijkheid is ‘Barista FIRE‘. Het komt erop neer dat je wel stopt met je klassieke baan, maar uit een parttime baan of nevenwerkzaamheden toch nog iets van inkomen haalt. Daarmee kun je een deel van jouw uitgaven betalen, en de rest haal je dan uit je vermogen. Daardoor gaat jouw vermogen ‘langer mee’, en het kan er dus voor zorgen dat je een aantal jaren eerder uit de ‘rat race’ kunt stappen. Ik heb de mogelijkheid ingebouwd om in de FIRE fase voor een zelf te bepalen periode een inkomen mee te nemen in de berekeningen. Het model gaat er wel van uit dat er over dit inkomen géén pensioen opgebouwd wordt.

Pensioen in Pijler 3

Ook zagen diverse lezers dat er nog geen mogelijkheid was om pijler 3 pensioenen mee te nemen in berekeningen. Voor loonslaven zijn dit de aanvullende pensioenen via bijvoorbeeld lijfrentes. Maar voor freelancers is pijler 3 vaak het belangrijkste onderdeel van hun pensioen, met een specifieke pensioenrekening bij bijvoorbeeld De Giro of Brand New Day. Daarom neem ik deze nu wel mee in het rekenmodel. Ik heb het niet te ingewikkeld gemaakt, want er zijn natuurlijk heel veel verschillende soorten pensioen in pijler 3. Je kunt een netto uitkeringsbedrag per jaar ingeven, met een startjaar en een looptijd. Wat dat is, dat zul je zelf moeten bepalen met jouw eigen pensioengegevens. Voorlopig kan Pijler 3 in het model pas ingaan in de pensioenfase. Je kunt in de spreadsheet dus geen pijler 3 bedragen laten uitkeren vóór je officiële pensioendatum.

Nabestaandenpensioen

Verder is de mogelijkheid ingebouwd om een nabestaandenpensioen op te nemen. Dat moet je aangeven bij de gevende partij. Dus als Persoon 1 eerder overlijdt, is Persoon 1 ook de gevende partij van het nabestaandenpensioen. Je geeft het nabestaandenpensioen van Persoon 1 dus op bij Persoon 1 en andersom. Dit verwerkt het model door het jaarlijks toe te voegen aan het vermogen van de overgebleven partner.

Herstelde fouten

Je kunt nu zowel Persoon 1 als Persoon 2 in- en uitschakelen om deze wel of niet mee te nemen in de berekeningen. Financiële meevallers worden meegerekend bij Persoon 1, alleen als die ‘uit’ staat worden ze bij Persoon 2 meegerekend. En ik heb alle formules nog eens nagelopen op foutjes in bijvoorbeeld indexeringen.

Complexiteit

Nee, met mijn FIRE Calculator kun je niet elke denkbare situatie simuleren. Dat is ook vrijwel onmogelijk, er zijn zoveel opties om je inkomen voor en na een pensioen te regelen. En mijn FIRE Calculator is ook niet bedoeld als advies-tool. Het is wel bedoeld om je te helpen nadenken over je eigen situatie en de opties die je hebt. Dat is waar de Calculator ook voor gebruikt wordt hier in Huize Geldnerd. Het model is een stuk complexer geworden sinds ik de eerste versie uitbracht. Of er nog nieuwe, nog complexere, versies volgen weet ik daarom niet zeker. Maar Vriendin herinnerde mij eraan dat ik dat bij de vorige versie ook al verzuchtte. Dus wie weet…

Je kunt de nieuwe FIRE Calculator 3.0.1 hier downloaden , of vinden op mijn Downloadpagina. Gratis, zelfs zonder e-mail adres achter te laten.

Update 8 augustus: Ik heb versie 3.0.1 online gezet en de bovenstaande link aangepast. De onderstaande bugs zijn hersteld:

  • Meevallers en Tegenvallers werden per abuis niet meegerekend in de Opbouwfase.
  • Ook werd in de Opbouwfase maar de helft van het spaarpercentage gebruikt. Dat is nu opgelost. Mijn model was dus nodeloos pessimistisch…
  • Als pijler 1 eerder uitkeert dan pijler 2 dan werd de waarde van Pijler 1 in de kolom Side Hustle gezet.

Met dank aan Fire7 en Chris voor het melden van deze bugs

Denk jij na over jouw inkomen in de verschillende fasen van je leven?

Het wordt steeds kleurrijker…

Alles wordt anders? Yeah right….

De gevaarlijkste woorden bij economische verandering zijn ‘dit keer is het anders’. Dat is tot op heden nog nooit zo geweest, we zullen zien wat er in de toekomst gebeurt. Ook deze keer zijn sommige mensen hoopvol. Maar er zijn wel wat dingen die ik me afvraag…

Leven op krediet?

De afgelopen 10 jaar hebben we één van de langste onafgebroken periodes van economische voorspoed gehad in de historie van de moderne mens. Je kunt je afvragen of het verstandig is geweest om de gezamenlijke schuld op de wereld in die periode steeds verder op te laten lopen. Bij het aangaan van schuld neem je een voorschot op toekomstig inkomen. Jouw toekomstig inkomen moet immers die schuld terugbetalen, inclusief de rente. Dat geldt voor landen, bedrijven, en individuen. Door de Corona-crisis is dat toekomstige inkomen voor veel mensen ineens een stuk minder zeker geworden. En is het dus minder zeker dat mensen / bedrijven / landen die schulden wel allemaal terug kunnen betalen.

De schuld van de een is het spaargeld van een ander. Niet terugbetalen op deze schaal kan vervelende schokken door het financiële systeem veroorzaken. Uiteindelijk zie je dat die schulden dan opgekocht worden door centrale banken. De enige instituten in de wereld die geld kunnen ‘maken’ en daarmee de pijn voor anderen kunnen verzachten. Dat doen ze al op ongekende schaal.

Niks aan de hand, zul je denken. Er wordt gewoon geld bijgedrukt. Maar al voor deze crisis was duidelijk dat daar ook grote risico’s aan zitten, onder andere het risico op hoge inflatie. En toen gingen we allemaal nog uit van een ‘gewone’ economische daling, niet van een economie die op volle snelheid tegen een muur aanrijdt en van de ene op de andere dag vrijwel tot stilstand komt.

Mijn lijfblad The Economist had afgelopen weekend een hoofdartikel over de huidige handelwijze van regeringen en centrale banken. Zij noemen het een ingrijpende verschuiving in de economie, van het soort dat maar één keer per generatie voorkomt. In de jaren zeventig gingen we van Keynesiaans denken naar het strenge monetarisme van Milton Friedman. In de jaren negentig kregen de centrale banken hun onafhankelijkheid. En nu tijdens de corona-pandemie hebben we een combinatie van grootse staatsschulden en het bijdrukken van geld (‘quantitative easing’) door de centrale banken, mede mogelijk gemaakt door de extreem lage inflatie (en dito rente).

Kunnen we iedereen helpen?

In 2008 was het eenvoudig. Er was een probleem met de banken. Dus werden ze ‘gekocht’ door de overheid, en er werden ook op andere manieren grote bedragen in gepompt zodat ze hun diensten konden blijven verlenen en de economie enigszins draaiend konden houden. In ruil daarvoor kregen de banken strengere regelgeving en beperkingen opgelegd. We wilden ze eigenlijk niet redden maar we moesten wel, ze waren ‘too big to fail’.

Maar nu? Ineens heeft iedereen hulp nodig. De luchtvaartsector was er als eerste bij. En inmiddels ben je een eikel als je nog niet je hand hebt opgehouden bij de overheid, lijkt het wel. Geldnerd is al heel lang ambtenaar, maar inmiddels zijn er heel veel mensen in overheidsdienst. Ze worden in elk geval met overheidsgeld betaald. Nederland had in 2015 een bruto binnenlands product (bbp) van ongeveer € 670 miljard. De overheid gaf destijds zo’n € 270 miljard uit. Dat kun je niet zomaar verdubbelen, in elk geval niet als er geen productie tegenover staat. De huidige steunmaatregelen zijn dus geen houdbaar model. Maar we hebben inmiddels wel iets van 90 miljard aan overheidssteun toegezegd aan iedereen. Dat is dus meer dan 10% van het BBP. En er wordt nu een krimp verwacht van een procent of 7. Die krimp zou dus 15 – 20 procent zijn zonder overheidssteun. En dan hebben wij een overheid die zich dat kan veroorloven… Dat is niet overal het geval.

Voor mij als belegger is het ook een interessant gegeven. Met miljarden aan ‘belastinggeld’ (eigenlijk: door centrale banken gecreëerd geld) wordt de economie zo goed en zo kwaad als het gaat gesteund. Daarmee worden de effecten van de crisis gedempt, de scherpe randjes worden er af gehaald. Het dempt mijn risico als belegger. Toch past het niet zo goed bij mijn liberale blik op de wereld. Bij rendement hoort ook risico. Rendement zelf houden en bij risico meteen naar de overheid kijken is wel een heel bijzonder economisch model.

Niet meer terug naar de oude situatie?

En wat nou als we niet meer teruggaan naar de oude situatie? Vaker thuiswerken blijkt voor een substantieel deel van de medewerkers best een optie. Dat hebben we de afgelopen periode wel bewezen. Oplossingen voor beter digitaal samenwerken en digitale bijeenkomsten met grotere groepen zijn nog even wennen. Ook in Huize Geldnerd denken we na over een betere thuiswerkplek. Maar verder ben ik voor. Het scheelt een hoop verplaatsingen. Geldnerd heeft jaren geleden al bedacht dat woon-werkverkeer verloren levensvreugde is, en is toen op een half uurtje lopen van z’n werk gaan wonen. Het geeft ook minder stress. Bij de werkgever van Geldnerd zijn we er serieus mee bezig. We zien allerlei innovaties ineens versneld van de grond komen. Ik ben benieuwd hoe we hier over een paar jaar op terugkijken.

Wereldwijd zagen we dat de (letterlijke) stilstand enorme effecten heeft op onze leefomgeving. Bijvoorbeeld hier in beeld gebracht door The Guardian, en bij ons eigen KNMI kijken ze naar de ‘seismische ruis’ en de luchtvervuiling. Nog een reden om misschien niet helemaal terug te gaan naar de oude situatie? Helaas duurde dat niet lang. Begin juni was de lucht boven China weer net zo vuil als voor de crisis. En eind juni maakten we in Nederland alweer net zoveel autokilometers als voor de crisis (al waren ze wel anders verdeeld over de dag, dus de ochtendspits is nog rustig).

Hetzelfde blijven doen? Wat moeten we anders?

De 48 Excel-grafieken van Geldnerd

Nerd-alert! Regelmatig schrijf ik hier over mijn spreadsheets, onlangs publiceerde ik nog een nieuwe versie. Een beetje een uit de hand gelopen hobby. Hield ik eerst eenvoudigweg mijn uitgaven en mijn beleggingen bij, in de loop van de jaren is vrijwel al het handwerk weg geautomatiseerd. Rapportjes downloaden bij mijn bank en mijn aandelenbroker, op de knop drukken, en alles is weer bijgewerkt.

De spreadsheets zijn af?

Een paar jaar geleden dacht ik dan ook dat ze wel klaar waren, die spreadsheets. Maar niets is minder waar. Ik blijf dingen bijbouwen. Maar het karakter van de nieuwe bouwsels is wel veranderd. Steeds vaker gaat het om rapportjes en grafieken. Dingen die inzichtelijk maken hoe mijn financiële situatie zich ontwikkelt.

Zo heb ik inmiddels een collectie van bijna 50 verschillende grafieken verzameld, verdeeld over mijn verschillende spreadsheets. En daar was iets mee. Ik heb er nooit rekening mee gehouden dat de collectie zo groot zou worden. En de programmacode was dus een beetje inefficiënt. En zo rommelig dat ik er zelf geen wijs meer uit werd. De eerste grafieken waren bij elkaar geknipt en geplakt, omdat ik destijds zelf nog niet zo goed begreep hoe Excel die grafieken nou opbouwde. Inmiddels begrijp ik dat een stuk beter. Het werd er ook allemaal een beetje traag van. En ze zagen er allemaal net iets anders uit, er was geen consistente ‘huisstijl’ en kleurstelling, met allerlei kleine inconsistenties en onvolkomenheden. Het was dus eigenlijk gewoon tijd voor een grote verbouwing. Maar een grote verbouwing is ook een tijdrovende verbouwing. En daar zag ik een beetje tegenop.

En toen kwam de Corona-tijd. Ik weet niet hoe het jullie vergaat, maar na een week of 10 aan thuisquarantaine was ik wel even uitgelezen en snakte ik naar iets anders. En waren er een paar extralange weekenden. Waarin we niet echt weg konden / mochten. Een prima moment voor een extralange programmeerklus dus. Tijd voor de grote grafiekenschoonmaak…

Eerst denken dan bouwen

Voordat ik begon heb ik een analyse gemaakt van al mijn grafieken. Uiteraard in een grote spreadsheet. De naam, het soort grafiek, waar komt de data vandaan, hoe wordt de y-as samengesteld, wat zijn de dataseries, kenmerken als kleuren en lijndiktes, de berekeningen van minimum en maximumwaarden op de Y-as, de kenmerken van de assen, datalabels, dat soort dingen. In totaal 214 kenmerken per grafiek.

Gaande die analyse ontstond er een beeld. Ik heb zoveel mogelijk kenmerken verzameld die uniform waren (of dat zouden moeten zijn). Hoe de assen ingericht waren, en de ‘gridlines’ (de horizontale hulplijnen) in de grafiek. Maar ook het lettertype, en de lettergrootte en andere kenmerken van de astitels en eventuele legenda’s. Noem het maar de ‘huisstijl van mijn grafieken’. En daarmee ontstond er een nieuwe opzet voor de manier waarop ik grafieken programmeer. Niet meer met één heel grote en onoverzichtelijke routine, maar in brokken. Daar wordt het overzichtelijker van, en sneller.

Al mijn spreadsheet hebben een grafiekenpagina. Daar heb je een aantal keuzemogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld uit een lijstje de grafiek kiezen die je wilt zien. En bijvoorbeeld een periode kiezen of een begin- en einddatum instellen. Als ik dat doe en nu op mijn grafiekenpagina op de ‘Charts’ knop druk, dan wordt er eerst een Centrale Grafieken procedure aangeroepen. Die zorgt ervoor dat de gemaakte keuzes verwerkt worden, zo wordt bijvoorbeeld het begin- en eindpunt van de X-as berekend. Ook wordt de oude grafiek op de grafiekenpagina weggegooid en vervangen door een nieuwe, lege grafiek met alle uniforme stijlkenmerken. Vervolgens worden specifieke variabelen voor de grafiek verzameld, die her en der in de spreadsheets staan. En tenslotte wordt er een specifieke Grafiekprocedure aangeroepen, met alle variabelen.

Ook in die specifieke Grafiekprocedure vinden weer een aantal stappen plaats. De procedure begint met het instellen van een aantal specifieke parameters voor die grafiek. Het soort grafiek bijvoorbeeld, de titels, dat soort dingen. Daarna worden de X-as en de verschillende dataseries samengesteld. Als derde worden die dataseries in de grafiek geplaatst en krijgen ze hun kenmerken mee, zoals kleur. En tenslotte worden (indien nodig) datalabels aan de series toegevoegd. En voila, er staat een grafiek op mijn scherm. In een fractie van een seconde. Schematisch is het weergegeven in onderstaande figuur.

De Vermogens-Waterval

Een dag of drie programmeerwerk. Daarmee had ik alle 48 grafieken in mijn vier spreadsheets (administratie, beleggingen, hypotheek en dashboard) in deze nieuwe structuur gegoten. Ik ben er erg blij mee. Maar daarmee was ik er nog niet. Er stond namelijk al heeeeeel lang een specifieke grafiek op mijn wensenlijstje.

Deze.

Handmatig gegenereerd met de standaard waterval-grafiek in Excel

Een watervalgrafiek die me per kwartaal laat zien hoe de verschillende onderdelen van mijn vermogen veranderd zijn. Groen als er een stijging is, rood als er een daling is. En aan het eind een kolom die de netto stijging (of daling, dat komt ook voor) voor dat specifieke kwartaal laat zien. De brongegevens hiervoor zitten al jaren in mijn Dashboard-spreadsheet.

Sinds Office 2016 zit er standaard een watervalgrafiek in Excel, maar ik heb nog geen enkele manier gevonden om die rechtstreeks aan te spreken in Visual Basic. De macro-recorder laat me hier in de steek. Op de diverse fora waar ik de oplossingen voor mijn programmeerprobleempjes zoek las ik dat ze inderdaad (nog) geen onderdeel van het objectmodel van Excel zijn, en dat ze dus niet te programmeren zijn. De versie van het eerste kwartaal was dus handmatig samengesteld.

Maar ik vond ook deze beschrijving. Die een waterval stapsgewijs opbouwt met de hulp van een tijdelijke dataset en een standaard kolommengrafiek. Die ik allebei wel helemaal kan programmeren. En ik houd wel van een uitdaging. Dus ik ben aan de slag gegaan. Het kostte me anderhalve dag. Maar het is me gelukt. Met één druk op de knop verschijnt er nu mijn eigen geautomatiseerde waterval. Jij zult denken ‘boeiuh’, maar ik kan echt genieten van dit soort dingen!

Hetzelfde als de vorige, maar helemaal geautomatiseerd samengesteld

De Anonimiser

Veel grafieken gebruik ik ook hier op mijn blog. Maar ik wil niet altijd mijn cijfers delen. In het verleden bewerkte ik die grafieken dan met het grafisch bewerkingsprogramma GIMP zodat de cijfers onzichtbaar werden. Maar ook dat is nu volledig geautomatiseerd. Mijn grafiekenpagina’s hebben nu allemaal een Anonimiseer-knop. Die verbergt de bedragen met één druk op de knop (en laat ze met een nieuwe druk op de knop ook weer verschijnen). Het werkt voor bedragen op de Y-assen en verbergt ook datalabels. Alleen als het bedragen zijn, percentages mogen blijven staan. Daarna kan ik de grafiek meteen op mijn blog gebruiken. Ook hier dus geen handwerk meer.

De 48 grafieken

En nu zijn er dus 48 grafieken. Inmiddels al 49 met die waterval. Ook dat is een tussenstand, want ik heb nog wel wat meer ideetjes. Die ik in mijn nieuwe structuur makkelijker uit kan werken, dat dan weer wel. In de onlangs vernieuwde versie van de Financiële Administratie op mijn Downloads-pagina kun je zien hoe de grafieken en de Visual Basic programmacode eruit zien. En hieronder een bloemlezing van mijn vernieuwde grafieken… Allemaal één druk op de knop.

Bijt jij je ook wel eens helemaal vast in een volkomen nutteloos onderwerp?

« Older posts

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑