Geldnerd.nl

Bloggen over persoonlijke financiën

Category: Denken over Financiën (page 1 of 10)

79 procent contant geld

Zelf gebruik ik het bijna niet meer. Contant geld. Ik ben er geen liefhebber van. Dertien (13) transacties heb ik tot nu toe dit jaar met contant geld uitgevoerd. Hier tegenover staan 86 pintransacties en 409 contactloze betalingen.

Van alle landen in de eurozone is in Nederland contant geld het minst populair, las ik op NU.nl en RTL-Z. Toch doen we hier nog 45 procent van alle transacties met contant geld. In de meeste andere landen ligt dat percentage hoger. Het gemiddelde is 79%.

Een tijdje geleden las ik een paar artikelen over de situatie in Zweden. Daar wordt nog maar zo’n 20% van de transacties met contant geld uitgevoerd, en rekent men erop dat er binnen 10 jaar een cashloze samenleving ontstaat. Ik zie in het artikel in elk geval één essentieel verschil tussen Zweden en Nederland. De transitie richting een cashloze samenleving vraagt niet alleen vertrouwen in het financiële systeem, maar ook vertrouwen in de rechtsstaat en de overheid. Ik denk zelf dat we in Nederland zowel de banken als de overheid niet voldoende vertrouwen met deze gegevens. Dus hier zal het nog wel iets langer duren.

Hoeveel contant geld gebruik jij nog?

Onafhankelijk maar niet ethisch?

Er is een nieuw thema in FIRE-land. Ethiek. De discussie werd eerder aangezwengeld door Geld-Is-Tijd naar aanleiding van de meet-up in Eindhoven. En afgelopen maandag schreef CheesyFinance er ook zelf een blog over.

Ethiek

De definitie van Ethiek is nog best lastig. Criteria vaststellen voor het juiste handelen. Daar zit een grote dosis persoonlijke normen en waarden in. Wat in de ene omgeving normaal gevonden wordt, is het in de andere omgeving absoluut niet. Je kunt hierover dus hartstochtelijk met elkaar van mening verschillen en toch allebei gelijk hebben, vanuit je eigen context en normen en waarden. Denk homohuwelijk. Denk euthanasie. Denk Zwarte Piet.

Ethiek en Financiële Onafhankelijkheid

Ethiek is een thema dat mij al lang bezig houdt. Op de middelbare school heb ik les gehad in klassieke filosofie, en daar is ooit de basis gelegd voor deze interesse. Ik probeer bewust na te denken over wat ik doe en waarom ik het doe. En dan merk je best wel vaak dat het erg lastig is om (ook naar je eigen maatstaven) ethisch te handelen. Ik heb die worsteling al langer met beleggen. Zo zou ik liever niet beleggen in wapens, tabak, en andere schadelijke dingen. En zelf heb ik ook moeite met beleggen in niet-democratische landen. Maar ik beleg vooral in ETFs die indexen volgen. En daar zitten dat soort fondsen wel in. Ook mijn pensioenfonds belegt niet helemaal ‘zuiver’, dat weet ik. In het verleden heb ik wel eens gekeken naar meer ethische alternatieven, maar dat kost veel. Zowel in termen van lager rendement als in termen van hogere kosten. Dus <schaamte aan> beleg ik gewoon door <schaamte uit>. En, zoals terecht wordt opgemerkt in de reacties bij CheesyFinance, dat geldt ook voor je eigen consumptie. Alles biologisch en Fairtrade kopen kan, maar dan ben je een stuk duurder uit. Dat merk je in je spaarpercentage. En dus ook in je FIRE-moment.

Belastingontwijker

De recente discussie voegt er een dimensie aan toe. De ethiek van tegendraads handelen als deelnemer aan onze samenleving, en dan vooral als belastingbetaler. Ons belastingstelsel is gebaseerd op aannames. De aanname dat we allemaal werken tot we er dood bij neervallen onze officiële pensioendatum en dus loonbelasting en sociale verzekeringspremies betalen. De aanname dat we allemaal maximaal consumeren en dus BTW betalen. De aanname dat we niet teveel sparen en dus niet of maar een beetje vermogensrendementheffing betalen. Het stelsel is gebaseerd op wat ‘gewoon’ gevonden wordt, op de ‘happy flow’.

Wij ‘financieel bewusten’ kiezen vaak een iets ander levenspad. Maar dat maakt ons nog niet meteen onethisch. Als we niet meer werken betalen we geen loonbelasting en geen sociale verzekeringspremies meer. Maar daardoor heb ik dan ook geen recht op een aantal sociale voorzieningen. Ik ben minimalist en consumeer minder, dus betaal ik minder BTW. En de vermogensrendementsheffing is lager, dat klopt. Ik bezit geen auto, dus geen wegenbelasting en brandstofbelasting. Ik neem niet bewust maatregelen om belasting te ontwijken (zoals sommige bedrijven en superrijken lijken te doen), ik volg gewoon een levensweg die niet de meest gebruikelijke is. Gelukkig doet niet iedereen dat, want dan is de overheid er als de kippen bij om het ‘nieuwe normaal’ te belasten. Wordt het aflossen van een huis te populair? Dan schaffen we die aftrekpost toch af?

Kortom, een thema waar je van veel kanten naar kunt kijken. Ik verheug me op het vervolg van de discussies.

Wat vind jij (on)ethisch aan financiële onafhankelijkheid?

Tulpenbollenmanie

Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo. Dat gezegde is op veel situaties van toepassing. Maar zeker als het om rendement gaat.

Met toenemende verbazing kijkt Geldnerd dan ook naar de cryptocurrencies. Bitcoin en andere digitale valuta. Ik ga niet meer uitleggen wat het zijn en hoe ze werken, dat hebben anderen al veel beter gedaan.

De enorme koersstijgingen van de bitcoin verbazen mij. Ik denk dat de meeste mensen ze nu alleen nog maar kopen in de verwachting dat andere mensen ze voor meer geld weer over willen kopen. Je kunt er eigenlijk maar heel weinig mee, met die cryptocurrencies. Betalen op een of ander dark web, ja. Of losgeld betalen als je computer gegijzeld wordt door ransomware. Beide situaties heb ik zelf nog nooit meegemaakt. Of je kunt ermee speculeren.

Het geheel doet Opa Geldnerd denken aan de Tulpenbollenmanie, de hausse in de tulpenhandel in Holland en Utrecht in de 17e eeuw. Hierbij bereikten de prijzen van de tulpenbollen extreme hoogten, meer dan tien keer het jaarsalaris van een ervaren vakman, ongeveer evenveel als een Amsterdams grachtenpand. Ook werd er gespeculeerd in opties op tulpen, die op dat moment nog in de grond zaten. De tulpenmanie was de eerste uitgebreid beschreven bubbel (speculatiegolf) in de wereldgeschiedenis.

Ik zie wel overeenkomsten. Je ziet ook steeds meer waarschuwingen van toezichthouders en in de media. Als ik naar de koersgrafiek van de bitcoin kijk, dan ruik ik een bubbel. Wat denk jij van de cryptocurrencies?

Ontwijken is niet illegaal

Chris van ThePursuitOfHOT zei het nog afgelopen weekend bij de Eindhoven Meet-Up: ‘Altijd moeilijk, politiek op een blog’. Toch ga ik me er weer aan bezondigen. Want er is weer iets waar ik boos, verdrietig en teleurgesteld over ben. Dus klik maar weg als dat je niet bevalt…

Wat dat is? De Paradise Papers. De laatste verzameling documenten die inzicht geeft in de methoden van ‘mensen met iets meer geld dan Geldnerd’ (hallo, koningin Elizabeth en Bono de wereldverbeteraar van U2) en bedrijven (hallo Nike) om de belastingen te ‘ontwijken’. Want dat is het. Wat ze doen is meestal niet illegaal. Erkende belastingparadijzen als de Kaaiman Eilanden, de Britse Kanaaleilanden en ons eigen kikkerlandje werken er graag aan mee. Want misschien haal je er een Euro belasting mee binnen die anders naar een ander land gaat. Over hoe ethisch het is, daar hebben we het liever niet over.

Dicht bij huis, vorige week, kwam het ook nog ter sprake. Tijdens het debat in onze eigen Tweede Kamer over de regeringsverklaring werd premier Rutte vrij stevig aangepakt over de cadeautjes die het nieuwe kabinet geeft aan bedrijven. De verdediging was niet zo sterk, er werd geschermd met ‘werkgelegenheid’ maar onze minister-president wilde niet ingaan op concrete gesprekken hierover. Dat ging vooral over het afschaffen van de dividendbelasting, iets wat geen enkele partij in haar verkiezingsprogramma had staan (maar waar werkgeversvereniging VNO-NCW wel voor lobbyde, zie de bijlage, pagina 7, tweede punt). In het regeerakkoord staan wel meer cadeautjes voor bedrijven. Voor mij een teken dat Nederland nog niet van plan is om haar status van belastingparadijs in te leveren.

Lang geleden, net na de start van mijn blog, heb ik me hier ook al eens boos over gemaakt. Toen bleek uit onderzoek van de OESO dat burgers sinds de economische crisis verhoudingsgewijs meer belasting waren gaan betalen, en bedrijven juist minder. Dat voelde toen niet eerlijk. Ik had datzelfde gevoel toen ik een paar weken geleden het regeerakkoord las. Voor de burgers moet ik nog maar zien dat we erop vooruitgaan (twee belastingschijven maar ook lage BTW-tarief naar 9%).

Hoe ga jij de belastingen ‘ontwijken’?

In herhaling vallen

Ga ik nu in herhaling vallen? Weer schrijven over die almaar stijgende consumptie? Over adviezen aan de regering die ons in staat stellen om vooral veel te blijven lenen? De nog immer stijgende schulden van huishoudens, waarbij ook in Nederland de totale schuld hoger is dan het BBP?

Nee, laat ik dat niet doen. Me hier kwaad over maken helpt toch niet. De mensheid stoot zich nu eenmaal graag bij herhaling aan dezelfde stenen.

Maar dan ook niet bij mij komen klagen bij de volgende crisis hoor!

Wat vind jij er nou van?

Welkom in Bubbel-land

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft afgelopen week haar opkoopprogramma gehalveerd, maar ook met negen maanden verlengd. Daarbij hoort de verwachting dat de rente dus ook nog langdurig laag blijft.

Wat betekent dat? De spaarrente zal nog wel even ‘op nul’ blijven. Ook komt er extra ruimte om heel goedkoop geld te lenen. De hypotheekrente blijft in zo’n scenario vrijwel zeker tot het laatste kwartaal van volgend jaar erg laag. De woningprijzen zullen dus nog wel even blijven stijgen. Datzelfde geldt voor de aandelenbeurzen, want waar haal je anders je rendement vandaan? En over een jaar zijn we ons allemaal aan het verbazen over het barsten van de goedkoop-lenen-bubbel, vrees ik… Want die zagen we natuurlijk niet aankomen.

Wie kan er roet in het eten gooien? De ECB zelf natuurlijk, als ze toch weer af gaan wijken van dit plan. En de Verenigde Staten en China, als zij hun beleid aanpassen. Voor China ben ik niet zo bang, die hebben belang bij stabiliteit. Maar de Verenigde Staten en stabiliteit?

Hier overigens een interessant artikel over de historie van dit beleid van de ECB.

Wat denk jij van dit nieuwe rentebesluit?

Stel je eens voor

Stel je eens voor
Dat er een bank is
Die geen schandalig hoge winsten wil maken
Stel je eens voor
Dat je wel een redelijke rente krijgt voor je spaargeld
En stel je eens voor
Dat je wel een redelijke rente betaalt voor je hypotheek
Stel je eens voor
Dat je je wel serieus genomen voelt als klant
En wel een mens aan de telefoon krijgt als je belt.
En stel je eens voor
Dat die bank
Geen reclames maakt
Waarin ze pretenderen
De honger en armoede in de wereld op te lossen.
Terwijl ik
Al mijn hele leven klant
Me de laatste jaren knap verwaarloosd voel door jullie.
Stel je eens voor….

Sorry Rabobank
Maar ik vind jullie meest recente commercial
Dus heel erg irritant

Ik erger me nog niet genoeg om ook echt over te stappen, alhoewel dat door de Overstapservice van de banken wel steeds makkelijker schijnt te zijn. En veel doe ik er toch al niet meer, bij die bank.

Wat vind jij van ‘jouw’ bank?

Nieuwe Telefoon

Ineens is ‘ie er dan toch. De nieuwe telefoon waar ik over nadacht (maar die ik eigenlijk niet wilde kopen). Dat heeft een hele praktische reden. De oude foon hield er na ongeveer 4 jaar trouwe dienst (waarvan 2,5 letterlijke tropenjaren in het Verre Warme Land) deze week spontaan mee op. En zonder kan ook niet. Ik doe eigenlijk vrijwel alles via de telefoon.

Ik mag niet klagen over de oude foon, mijn trouwe iPhone 5S. De batterij was een beetje gaar en hield er meestal bij 61% mee op. Maar opeens wilde hij nu de SIM en het netwerk niet meer vinden. In het Apple-ziekenhuis hebben ze nog een dappere poging gedaan, maar we kregen geen contact meer. Gelukkig maak ik vaak een back-up, dus ik ben geen gegevens en foto’s kwijt. En gelukkig heb ik mijn buffer en begroting op orde, dus ik kon gewoon meteen een nieuwe foon kopen.

De nieuwe is weer een speeltje van Apple geworden. De iPhone 8. In de iPhone X had ik sowieso geen zin. Ergens voelt € 1.000 toch als een magische grens die ik voor een telefoon niet wil overschrijden. Het kan nog veel goedkoper, dat weet ik. De telefoon, tablet en server zijn (samen met het koffie-apparaat) eigenlijk mijn enige ‘guilty pleasures‘. Verwenmomentje voor mijzelf dus! ’s Avonds heb ik ‘m helemaal fris en fruitig en nieuw geïnstalleerd.

En toch ben ik deze aanschaf ook voor mijzelf aan het ‘goedpraten’. Het voelt toch bijna alsof ik iets strafbaars of onethisch heb gedaan. Geld uitgeven, brrrr…. Ik heb natuurlijk recent mijn echte uurloon uitgerekend. Dus die iPhone kost mij iets meer dan 49 uur van mijn leven. En als deze telefoon ook 4 jaar meegaat zijn de kosten per dag 62 eurocent.

Mijn abonnement is al jaren SIM-only en heb ik onlangs omgezet, dus daar hoef ik nog even niets aan te doen. Ik kan weer jaren vooruit.

Een beetje verstopt op de Apple website vond ik nog wel informatie over hun Inruilprogramma. Naast mijn 5S had ik ook nog een oude iPhone 5 liggen die de recente opruimactie overleefd had, die telefoon had ik bewaard en meegenomen naar het Verre Warme Land als reserve. Ik heb beide oude telefoons dus ingeruild. Dat ruimt op en levert nog een mooi stukje korting op voor het nieuwe speeltje.

Hoe is het met jouw telefoon?

Het laatste hemd heeft geen zakken

Het zijn nostalgie-weken op Geldnerd, beste lezers. Het zal wel aan het najaar liggen of zo. De laatste tijd veel blogjes over ‘vroeger’. Onlangs schreef ik over de nieuwe generatiekloof en over hoe, na het overlijden van mijn oma, haar spullen verdeeld werden middels een catalogus. Rond die tijd werd ik ook herinnerd aan een bekende uitspraak van mijn oma: “het laatste hemd heeft geen zakken”.

Het leven van mijn oma was niet eenvoudig en verre van rijk. Ze was begin 30 toen haar man, mijn opa, plotseling overleed. Zelf bleef ze achter met 5 jonge kinderen (mijn moeder, de op een na oudste, was 6 jaar oud geloof ik). Mijn opa runde een kruidenierswinkel voor een coöperatie, maar het was natuurlijk ondenkbaar dat een vrouw, een weduwe met 5 kinderen bovendien, dat over kon nemen begin jaren ’50. Ondersteuning was er toen nog niet, pas in 1959 werd de Algemene Weduwen- en Wezenwet ingevoerd en kreeg ze iets van een uitkering.

Ze heeft dus ook nooit iets van pensioen opgebouwd, en moest het na haar 65e doen met een AOW-tje. Dat is geen vetpot. Maar daar merkten wij als kleinkinderen nooit iets van. Altijd lag er een reep chocolade (koetjesreep, wie kent die nog?) en een gulden voor ons klaar. De regio waar mijn oma haar hele leven gewoond heeft was katholiek, en in die tijd had ‘de Kerk’ een stevige greep op de samenleving, en werd je ook geacht langs de ‘religieuze lijnen’ te stemmen. Maar de manier waarop kerk en samenleving omgingen met haar situatie maakte mijn oma wel fel op dit punt. Ze was overduidelijk ‘Rooms Rood’ en stemde PvdA. Ook naar de kerk was ze fel, al heeft ze die nooit helemaal vaarwel kunnen zeggen.

Maar goed, “het laatste hemd heeft geen zakken”. Ik heb het haar regelmatig horen zeggen. Ze gunde zichzelf weinig, haar omgeving des te meer. En als de familie zich beklaagde dat ze teveel aan hen weg gaf, of als ze zichzelf eens iets gunde, dan kwam deze uitspraak er. Je kunt het niet meenemen (al las ik onlangs bij Mevrouw Money Wenkbrauw dat het mee begraven of gecremeerd mag worden), dus je kunt het maar beter opmaken. Oma had niet veel, en ze hield een bedragje achter de hand voor de begrafenis. Dat vond ze belangrijk. Daarna was alles schoon op, en hebben de kinderen nog wat bijgepast om de laatste rekeningen te betalen. Dat voorkomt ook ruzie over de erfenis, zullen we maar denken.

Het is ook wel iets wat ik zelf voor ogen houd. Ik probeer nu zoveel mogelijk te sparen en vermogen op te bouwen. In de hoop het straks ook allemaal zelf op te kunnen maken. Maar je weet natuurlijk nooit hoe het leven loopt. Misschien loop ik morgen onder een tram en blijft er veel geld over. Of misschien word ik wel 100 en is op een gegeven moment het geld op. Maar dan lopen pensioen en AOW nog door.

Hoe was het financiële leven van jouw grootouders?

Koopkracht is een leugen

Ze vlogen ons weer om de oren deze week, de Koopkrachtplaatjes. Allemaal vertelden ze ons welk effect Prinsjesdag zal hebben op onze portemonnee. Maar als ik jou was, zou ik even wachten met het kopen van die nieuwe televisie of die grotere auto. Want aan dit soort politieke beloftes kunnen helaas geen rechten ontleend worden. Ook vorig jaar voorspelde men een stijging van de koopkracht. Uiteindelijk ging ik er netto € 18,56 per maand op achteruit. Want de politiek heeft minder invloed dan ze soms denken. Niet op de zorgpremie, niet op de pensioenpremie. Beiden stegen meer dan het kabinet op Prinsjesdag verwachtte. En daar gaat het dan mis. Voor mij in elk geval.

Koopkracht, het is een prachtig economisch begrip. NRC noemde het vorig jaar ‘een eufemisme uit de koker waskracht en krachtwijken’. Nietszeggende dooddoeners dus. Het is wat je onderaan de streep overhoudt om van te leven. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) definieert koopkracht als het besteedbaar inkomen per huishouden, gecorrigeerd voor de ontwikkeling van de consumentenprijzen. In mijn geval: mijn netto inkomen.

Koopkracht is altijd een momentopname, het gaat erom hoe het zich ontwikkelt door de tijd. Het is een maat voor hoe de situatie van mensen zich ontwikkelt, om groepen mensen en landen te kunnen vergelijken. Maar het zegt dus weinig over jouw persoonlijke situatie. Daarvoor is maar één maat relevant: jouw eigen netto inkomen, datgene wat je onder de streep overhoudt. Kijken naar de ‘verwachte koopkrachtontwikkeling van zeer algemene groepen’ (en dat is wat Prinsjesdag presenteert) is dus zeer riskant. Daarvoor moet je echt je salarisstrook van januari afwachten, om te zien wat het effect voor jou persoonlijk is.

Zelfs het NIBUD voelde zich, naar aanleiding van Prinsjesdag, geroepen om te waarschuwen voor een té positieve kijk op de eigen koopkracht. Ze hadden van mij wel iets nadrukkelijker mogen waarschuwen voor het begrip ‘koopkracht’, en niet alleen voor de cijfertjes.

Gelukkig sloot premier Rutte af met een oproep tot salarisverhoging, zodat meer mensen profiteren van de economische groei. Geldnerd hoopt dat ze zelf het goede voorbeeld geven met een nieuwe ambtenaren-CAO.

Wat verwacht jij in januari 2018 op jouw loonstrook?

Older posts

© 2017 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑