Gluren op mijn thuiswerkplek?

De thuiswerkplek. Daar gebeurt het tegenwoordig. In het verleden was het vooral de plek waar ik één keer per week mijn administratie doe. Waar ik blogjes schreef en voorbereidde. Waar ik lekker zat te knoeien met mijn spreadsheets. Urenlang puzzelen om nieuwe functionaliteiten uit te werken of problemen op te lossen. En gemiddeld één dag per week zat ik er de hele dag, mijn thuiswerkdag. Om mijn mail bij te werken, stukken te lezen / redigeren / schrijven, en af en toe een telefonische bespreking te doen.

De Thuiswerkdag

Dat veranderde op maandag 16 maart. De eerste dag van inmiddels een lange thuiswerkperiode. Vanaf dat moment zit ik er elke werkdag, meestal vanaf een uur of 8 tot een uur of 6. Ik begin met opstarten, inloggen op de kantoorwerkplek en even de mail checken. Om 08.30 uur heb ik een dagstart met mijn MT-leden. Even een half uurtje met de managers die aan mij rapporteren. We nemen door hoe de diverse processen er voor staan, en hebben in deze periode ook even bijzondere aandacht voor de medewerkers. Zijn er zieken, gaat het met iedereen nog een beetje OK in deze bizarre tijden, dat soort dingen. Normaal ook belangrijk, maar extra op dit moment. Vanaf 09.00 uur beginnen de ‘gewone vergaderingen’. In die zin zijn mijn dagen niet anders dan ‘vroeger’. Het gaat vooral via de video. Ik heb momenteel drie tools in gebruik, afhankelijk van de partijen die er deelnemen. Meestal gaat het via Cisco Webex, soms via Microsoft Teams, Skype for Business of FaceTime. Tussen 12.00 en 13.00 proberen Vriendin en ik samen te pauzeren om te lunchen, daarna gaat het vergaderen eigenlijk door tot een uur of vijf. Tussendoor ook nog losse telefoontjes en e-mails. Ik heb een aantal reguliere overleggen geschrapt. Je komt er in deze situatie achter dat sommige vergaderingen echt overbodig zijn. Dat gaan we wat mij betreft zo houden als deze situatie weer normaliseert. Nooit meer terug naar de oude situatie dus. En ik sluit de dag af met het opschonen en ordenen van mijn actielijstje, en het maken van een lijstje met gespreksonderwerpen voor de dagstart met mijn MT voor de volgende dag. Het gaat allemaal op een of andere manier wat gestructureerder dan ‘vroeger’ op kantoor.

De Thuiswerkplek

De inrichting van mijn thuiswerkplek is niet ingewikkeld, in lijn met mijn minimalistische principes. Ik heb een goede, verstelbare bureaustoel. En ook een in hoogte verstelbaar bureau. Beide zijn goed ingesteld. De werkgever mag dan verantwoordelijk zijn voor de arbo-omstandigheden op mijn thuiswerkplek, in de praktijk heb ik daar nog nooit iets van gemerkt. Ik zorg voor mijzelf. Mijn werklaptop ligt op kantoor in een kluisje, maar die sleepte ik sowieso al niet mee naar huis. Thuis werk ik op mijn privé-laptop. Vaak staat de tablet ernaast, video op de een en vergaderstukken op de ander. Meestal met mijn draadloze oordopjes in. Al houden die het, met de uren die ik vergader, geen hele dag uit. Ik heb een hekel aan draden en kabels. En ook aan papier.

Het Wensenlijstje

Na al deze weken heb ik toch wel wat wensen als het om de inrichting van mijn werkplek gaat. Dat meldde ik al in mijn eerdere verslag over deze quarantaine. Daar heb ik dus over nagedacht. En dat zelfs zonder affiliate links en ander gedoe…

Ik begin vooral te merken dat ik voortdurend naar beneden zit te turen op een niet al te groot scherm. Een groter scherm moet er dus komen, in hoogte verstelbaar. Misschien wel zoiets. Dan kan ik tenminste in het weekend ook 160 kolommen tegelijk bekijken in mijn spreadsheets. Of toch iets bescheideners?

En dan wil ik eigenlijk ook een beter toetsenbord. Draadloos uiteraard, want ik heb een hekel aan kabels. oplaadbaar, pratend met Bluetooth. Zoiets dus, al zal ik dan wel de batterijen apart op moeten laden.

Met een aparte monitor heb ik ook een separate webcam nodig, mijn huidige webcam zit in de rand van het laptopscherm. Misschien deze wel, met een geïntegreerd klepje voor mijn privacy.

Tsja, en dat past natuurlijk allemaal niet op de poorten van mijn laptop. Die is nog geen jaar oud, en wil ik graag nog een aantal jaren blijven gebruiken. Dus heb ik een berichtje gestuurd aan mijn laptopleverancier. Ze hebben namelijk allerlei soorten docking stations, maar op hun website word ik niet heel goed wijs welke er nu bij mijn laptop past. Volgens de ondersteuners van mijn leverancier wordt het dan deze.

En dan wil ik ook graag een goede draadloze koptelefoon. Met active noise cancelling en een ingebouwde microfoon voor de online vergaderingen. Oplaadbaar. Daar moet ik nog even goed naar kijken. En eigenlijk is onze WIFI na ruim drieëneenhalf jaar ook wel aan een upgrade toe. We gebruiken van die netwerkapparaten die via het stopcontact werken, dat gaat prima in ons huis. Dat vertrekt vanuit de meterkast, waar het internet binnenkomt en ons modem en de router staan. Met aansluitpunten in mijn werkkamer en de woonkamer. Die zou ik willen upgraden naar een nieuwere generatie. En dan ook een extra aansluitpunt realiseren in de nieuwe werkkamer van Vriendin. Dan ontstaat er geen file meer als we allebei tegelijk in een videovergadering zitten.

Da’s wel genoeg hè? Misschien nog een setje externe luidsprekers om het af te maken? Vroeger zou ik al deze dingen meteen besteld hebben. Nu heb ik eerst maar eens een lijstje gemaakt en de bedragen bij elkaar opgeteld. Ruim € 2.000 is het. Dus ik ga eerst maar eens even wachten en hier rustig over nadenken.

Wie zal dat betalen?

De hulp van de werkgever is op dit moment beperkt. Als onderdeel van het Individueel Keuzebudget (IKB) kan ik per vijf jaar € 1.851 belastingvrij besteden aan de inrichting van mijn thuiswerkplek. Maar dat mag alleen besteed worden aan stoffering en meubilair, en niet voor een computer en randapparatuur. Wat denkt mijn werkgever, de vakbonden, en de belastingdienst? Dat we allemaal nog met perkament en ganzeveer achter hoge schrijftafels zitten?

Er wordt wel gesproken over een aanvullende regeling. De overheid zal wel moeten. Het is wel duidelijk dat de rijksoverheid als een van de laatste sectoren weer ‘terug naar normaal’ zal gaan. Dat komt omdat wij ambtenaren sowieso nutteloos zijn door voorbeeldgedrag en de druk die wij op het openbaar vervoer leggen, en ook omdat het in onze kantoorkolossen met strikte werkpleknormen best lastig wordt om de ‘anderhalve meter samenleving’ door te voeren. Dus wellicht dat er ergens de komende maanden een bedragje vanuit de werkgever komt. Die is immers wel verantwoordelijk voor de arbo-omstandigheden, ook bij thuiswerken.

Maar uiteindelijk moet ikzelf natuurlijk het leeuwendeel betalen. Vandaar dat ik er goed over na wil denken. Gelukkig heb ik een potje voor gadgets en technologie, dat inmiddels ook redelijk gevuld is.

Hoe ziet jouw thuiswerkplek eruit?

Mijn favoriete beleggingsgrafiek

Mijn beleggingsspreadsheet is de meest uitgebreide van mijn stelsel van spreadsheets. Er wordt van alles bijgehouden er zitten allerlei rapportages en grafieken in.

Maar één grafiek springt er wel uit. Vreemd genoeg is het niet een grafiek die ik vanaf het prille begin gebruik, maar eentje die ik pas begin 2019 gebouwd heb: de waarde van mijn portefeuille versus mijn totale inleg. Hij duikt voor het eerst op in mijn rapportage over het eerste kwartaal van 2019, en sindsdien is ‘ie er elke keer bij.

Toen ik de grafiek Inleg versus waarde introduceerde schreef ik er dit over:

Wat ik zelf een erg leuke toevoeging vind, is de Grafiek ‘Inflow vs Value’. Hierin laat ik voor een zelf te kiezen periode de waarde van mijn portefeuille zien, maar ook het bedrag dat ik tot op heden heb ingelegd. Als de actuele waarde hoger is dan de totale inleg, is het verschil een groen vlak (want dan heb ik ‘op papier’ winst gemaakt). Is de actuele waarde lager dan de totale inleg, dan is het verschil een rood vlak (want dan heb ik ‘op papier’ verlies gemaakt). Dat laatste heb ik gelukkig de afgelopen 5 jaar niet meer meegemaakt. Deze grafiek zorgt ervoor dat ik niet meteen nerveus wordt als de koersen eens een paar weken dalen. Het groene vlak wordt dan weliswaar kleiner, maar ik heb nog steeds ‘papieren winst’.

In een reactie op mijn blogpost over het eerste kwartaal van 2020 vroeg lezer B. om eens uit te leggen hoe ik die grafiek maak. De programmacode zit overigens ook in de beleggingsspreadsheet die je gratis kunt downloaden (je hoeft zelfs geen e-mail adres achter te laten).

Het geheim van deze grafiek? Denken in lagen die je over elkaar heen legt. Ik gebruik hiervoor de ‘xlArea’ grafiek in Excel. Op mijn grafieken pagina kan ik de grafiek kiezen uit een menu, en ook heb ik de keuze uit een aantal periodes. Meestal kies ik voor de periode tot twee jaar terug, maar ik kan ook langer of korter terug.

De eerste laag is (uiteraard) de actuele waarde van mijn portefeuille. Die wordt elke week automatisch berekend als ik mijn rapportage importeer in de beleggingsspreadsheet, en opgeslagen op een werkblad met weekstatistieken. Deze geef ik als groen vlak weer in een grafiek.

De tweede is de totale inleg. Ook die wordt elke week berekend als ik mijn rapportage importeer in de beleggingsspreadsheet, en opgeslagen op een werkblad met weekstatistieken. Mijn beleggingsspreadsheet bevat, naast mijn beleggingstransacties, ook de transacties op de bijbehorende bankrekeningen. Daar kun je zien hoeveel geld ik van mijn tegenrekening naar de beleggingsrekening heb gestort. Het gaat hier om netto inleg, dus als ik geld van mijn beleggingsrekening over zou maken naar mijn tegenrekening dan wordt dat er van afgetrokken. Maar tussen mijn tegenrekening en mijn beleggingsrekening is er al jaren sprake van eenrichtingsverkeer.

De inleg wordt als een rood vlak over het groene vlak heen gelegd. Dan ziet het er uit zoals hieronder.

Het geheim is de derde laag. Elke week, bij het importeren van mijn rapportage, kijkt mijn spreadsheet ook welke van de twee waardes de laagste is: inleg of actuele waarde. De laagste van de twee slaat ‘ie op voor het derde lijntje, de laagste van de twee. En als je die dan als een wit vlak over de andere twee vlakken heen legt krijg je het gewenste effect. Als de actuele waarde hoger is dan de inleg zie je een groen vlak om het verschil weer te geven. Maar als de actuele waarde lager is dan de inleg, dan zie je een rood vlak. Zoals hieronder.

Ik heb voor deze blogpost de gegevens van de laatste weken overigens een beetje gedramatiseerd. Zodat er een rood vlak zichtbaar wordt. In de realiteit heeft mijn portefeuille, sinds het begin op 1 januari 2013, nog nooit een rood vlak laten zien. Ik hoop dat dat zo blijft, maar je weet natuurlijk maar nooit. We zijn er nog lang niet met dat virus.

Denk jij wel eens in laagjes?

Administratiespreadsheet ondersteunt nu SNS import

Rond Nieuwjaar werd ik benaderd door lezer Jelle. Of ik eens wilde kijken of ik mijn administratiespreadsheet geschikt wilde maken voor het importeren van boekingen van de SNS?

Dat wilde ik wel. De afgelopen maanden zijn mijn spreadsheets een beetje verwaarloosd. Normaal is de herfst en de winter typisch de tijd dat ik graag programmeer. Maar door een vakantie in oktober en mijn operatie in november (en het daaropvolgende herstel) was het er tot op heden niet echt van gekomen. Daarnaast steek ik momenteel ook tijd in het ‘verkennen’ van Python en heb ik in de Kerstperiode mijn financiële aanpak uitgeschreven.

Kortom, het werd wel eens tijd om nog iets met de oude trouwe sheets te doen. Jelle was zo vriendelijk om mij een voorbeeldbestand te sturen. Op de website van SNS vond ik een goede beschrijving van de opbouw van dat bestand. Het kostte een paar uurtjes werk, maar toen was het er ook. Daarmee ondersteunt de spreadsheet nu imports van de grote banken ABN AMRO, ING, Rabobank en SNS, en ook KNAB.

Je kunt de meest recente versie van de administratiespreadsheet downloaden via mijn Downloads pagina, waar je ook al mijn andere spreadsheets kunt vinden.

Binnenkort komt er ook nog een nieuwe versie van de FIRE Calculator aan. Verschillende mensen hebben me gevraagd om ook Pijler 3 (aanvullende individuele verzekeringen) mee te kunnen nemen in de berekeningen. Daar ga ik me binnenkort eens over buigen.

Gebruik jij een spreadsheet voor het bijhouden van jouw financiën?

Naar een Meerjarenspreadsheetstrategie

Soms moet je dingen even de tijd geven. Zeker als ze groot en ingewikkeld zijn en impact hebben. De vraag ‘hoe verder met mijn spreadsheets‘ valt in die categorie. Voor mij in elk geval wel. <Opa-Geldnerd-alert>Dat is misschien een beetje tegendraadse mening in de huidige gejaagde en oppervlakkige samenleving</Opa-Geldnerd-alert>.

In mijn hoofd werden de visioenen steeds woester. Een aanvulling op GnuCash moest ik bouwen, voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb. Leuk idee. Maar weinig realistisch. De benodigde programmeervaardigheden leren gaat nog wel lukken. Maar zoiets bouwen is een megatraject, en zoiets onderhouden is een levensvervulling. Niet mijn levensvervulling.

Doorgaan met de huidige spreadsheets?

Tsja, die eeuwige twijfel. Er zitten honderden uren programmeerwerk in mijn spreadsheets. Ze zijn helemaal afgestemd op mijn situatie en het stelsel is, sinds ik mijn integrale financiële dashboard heb, ook wel een beetje ‘af’. Natuurlijk kan het altijd mooier, moet er af en toe een foutje worden opgelost of iets worden omgebouwd als een bank of broker iets verandert, en zal ik zeker grafiekjes en indicatortjes bij blijven bouwen, maar er ‘staat’ wel iets.

Tegelijkertijd, die twijfel is er niet voor niets. Visual Basic is verouderd. Microsoft werkt al jaren aan een Javascript API maar dat gaat erg traag. Dat zou ook weer betekenen dat ik alles moet ‘verherbouwen’. En bottom line, ik wil gewoon van Office af, en waarschijnlijk ook van Windows. Het is een kwestie van tijd voordat we die allebei alleen nog maar tegen een maandelijks of jaarlijks abonnementstarief kunnen gebruiken, terwijl er uitstekende gratis alternatieven zijn. En Microsoft blijft een van de techgiganten. Eén van de uitgangspunten van Operatie Data Footprint is dat ik daar zo min mogelijk van afhankelijk wil zijn en zo min mogelijk informatie mee wil delen.

Gewoon doorgaan met mijn huidige spreadsheets is dus uitstel van het onvermijdelijke. En blijft wat mij betreft het minst wenselijke scenario.

Maar wat dan?

Zoals Nerd01 terecht opmerkte in de reactie bij mijn vorige post over dit onderwerp zijn bijna alle oplossingen voor mijn probleem gevoelig voor een of andere vorm van lock-in. Zodra je speciale producten gebruikt, zelfs al zijn ze open-source, zit je er aan vast. Migratie kost dan veel inspanning en kan zelfs problematisch zijn als je niet (meer) kunt beschikken over de brondata. Dat is bij mij gelukkig niet het geval. Ik heb de brondata van al mijn banktransacties en beleggingstransacties sinds 2000

Bovendien heb ik de afgelopen jaren ook mijn spreadsheets aan elkaar gekoppeld. Dat maakt het gebruikersgemak groter maar een oplossing voor mijn probleem ingewikkelder. En dan kun je, zoals terecht opgemerkt in de reacties, twee dingen doen: elke 5 à 7 jaar op het op dat moment courante pakket overstappen (scenario ‘Migreren’), en je werkwijze op die oplossing aanpassen. Of je eigen oplossing bouwen met een courante programmeeromgeving (scenario ‘Bouwen’).

In elke 7 jaar overstappen heb ik geen zin, en het aanpassen van mijn werkwijze aan de beperkingen van een pakket is al helemaal niet aan mij besteed. Dus kom je bij optie 2. Mijn eigen oplossing bouwen. Wat ik feitelijk nu ook al doe met Excel en Visual Basic. Maar wat overeind blijft staan zijn mijn bezwaren tegen Excel en Visual Basic. Ik wil overstappen op een open-source oplossing en een programmeertaal die courant zijn.

Opties

GnuCash of LibreOffice als basis. Daar komt het dan op neer. Skrooge en KMyMoney, die ik noemde in mijn vorige blogpost, zijn kant-en-klare pakketten die eigenlijk bij scenario Migreren horen. En die vallen dus af.

Overstappen naar LibreOffice

Hier ben ik al eens aan begonnen. Ook dit betekent het volledig verherbouwen van mijn spreadsheets. Waarbij ik wel opties heb, want LibreOffice biedt verschillende mogelijkheden aan. Er is een eigen BASIC variant, maar die is ook verouderd en minder gebruiksvriendelijk en doorontwikkeld dan Visual Basic van Microsoft. Dat is dus niet echt een wenselijk alternatief. Maar je kunt je macro’s ook bouwen in JavaScript en Python. Twee van de populairste programmeertalen ter wereld. En dat biedt daarna ook wel weer andere mogelijkheden. LibreOffice bestaat sinds 2010, toen het werd afgesplitst van OpenOffice. Dat bestaat al sinds 2002, toen versie 1.0 door Sun Microsystems open-source verklaard werd in een poging om te concurreren met Microsoft Office.

Overstappen naar GnuCash

GnuCash bestaat sinds 1998. De ontwikkelaarsgroep achter GnuCash een van de grootste open-source teams ter wereld. Het is een keurig boekhoudpakket volgens het dubbel boekhoudsysteem. Maar het biedt maar een deel van de functionaliteit die ik zoek, die ik nu heb.

Eisen en Wensen

Nog even terug naar mijn eisen aan de oplossing. Ik wil mijn beleggingen, hypotheek en administratie in één integrale omgeving kunnen voeren. Met automatische importmogelijkheden van banktransacties en aandelentransacties, en mogelijkheden om een kasboek en creditcard bij te houden. Mijn huidige data wil ik migreren. Minimaal wil ik de functionaliteit van mijn huidige spreadsheets handhaven, en daar op voort kunnen bouwen.

Er moeten voldoende rapportagemogelijkheden zijn, liefst kan ik zelf rapportages en grafieken inrichten. Die ik ook op mijn blog kan gebruiken. En idealiter is de software open-source. De gegevens en idealiter ook de oplossing wil ik in eigen beheer, niet in de cloud. En de software moet beschikbaar zijn op verschillende platformen, in elke geval Windows 10 en Linux. Voor mijn eigen situatie zou de software moeten kunnen werken met de Rabobank, ABN AMRO, Binck en Nationale Nederlanden. Idealiter is er een Nederlandse versie, maar dat hoeft niet.

Daarnaast is mijn huidige systematiek erg afhankelijk van de rapportages die ik kan downloaden. ING beleggingen is al gestopt met het bieden van die optie, hoorde ik onlangs van een (teleurgestelde) bloglezer. Binck doet dat gelukkig nog wel. Rabo, ABN, en Binck: als jullie hiermee stoppen ga ik weg! Eigenlijk wil ik in mijn nieuwe oplossing dus langs verschillende kanalen de gegevens kunnen importeren.

Overwegingen

Er zijn altijd onzekerheden als je een meerjarenstrategie kiest. Hoe lang bestaan LibreOffice en GnuCash al en nog? Wat gaat Microsoft doen met Office, Windows 10 en Visual Basic en wanneer? Allemaal dingen die ik me al jaren afvraag, en die ik niet weet. Nou zul je natuurlijk net zien dat al die vragen over een week beantwoord worden, maar toch…

Zowel GnuCash als LibreOffice vragen veel werk om te voldoen aan mijn wensen. LibreOffice kiezen komt neer op het herbouwen van mijn spreadsheets. GnuCash komt neer op het kiezen en inrichten van een echt boekhoudsysteem. Beiden vragen programmeerwerk. Die programmeerinspanning schat ik voor GnuCash zwaarder in dan voor LibreOffice.

Als programmeertaal heb ik de keuze tussen Python en JavaScript. Tsja. Daar worden ideologische oorlogen over gevoerd. Een onmogelijke keuze. Ik lees wel dat Python wordt omschreven als makkelijker te leren. GnuCash en Python zijn samen bruikbaar, LibreOffice werkt met JavaScript en Python. En met LibreOffice Basic, maar dat is zelfs een stap achteruit ten opzichte van Visual Basic. Python wordt ook beschouwd als beste taal voor kunstmatige intelligentie, een thema waar ik mij ook nog eens meer in wil verdiepen..

Tsja, en mijn droom van een aanvulling op GnuCash , voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb? Hoe realistisch is dat?

Meerjarenstrategie

Op dit moment lijkt het beste scenario: Het opnieuw opbouwen van mijn spreadsheets in LibreOffice, waarbij ik Python gebruik als programmeertaal. Dat wordt een project van jaren. Maar dat was het opbouwen ook. En het is wel leuke tijdsbesteding, vind ik. De naam Geldnerd draag ik immers niet zomaar.

Zomaar wat losse gedachten tot slot…

Uiteraard is er ook een vierde scenario, namelijk stoppen met mijn spreadsheets en stoppen met het bijhouden van mijn financiën. Maar dat voelt zo tegennatuurlijk, dat ga ik zeker niet doen.

Iemand vroeg mij overigens waarom ik zoveel tijd aan programmeren besteed. Simpel, twee redenen. Ik ben dol op puzzelen. programmeren lijkt daar ook op, en is nuttiger dan sudoku’s invullen. En als ik mijn tijd besteed aan programmeren, voorkom ik daarmee dat ik steeds nieuwe beleggingstransacties uitvoer die alleen maar mijn rendement om zeep helpen.

Misschien ga ik GnuCash toch wel gebruiken voor onze gezamenlijke administratie. Gewoon omdat het kan. Want een echte boekhouding is wél leuk.

En ik word getriggerd door de slotopmerking van Nerd01: Voor iemand die Visual Basic al leuk vindt moet Python zoiets zijn als overstappen van een Fiat in een Rolls Royce. Daar verheug ik mij op!

Wat zou jij kiezen?

Stoppen met mijn spreadsheets

“Als ik mijn spreadsheets kan migreren van Excel/Visual Basic naar een open(-source) en toekomstvaster systeem, dan kan ik van Excel en dus van Microsoft Office af. Als ik van Microsoft Office af kan, dan kan ik waarschijnlijk ook van Windows 10 af.” Die gedachte schoot door mijn hoofd toen ik bezig was met de evaluatie van mijn privacy- en beveiligingsmaatregelen in Operatie Data Footprint.

Ik besef al een tijdje dat ik, vooral door de spreadsheets die gebruik maken van Visual Basic (VBA) macro’s, effectief ‘vast’ zit aan Microsoft Office. Ooit heb ik geprobeerd om de spreadsheets te migreren naar LibreOffice. Maar dat bleek te arbeidsintensief, het was geen migreren maar volledig opnieuw bouwen. De administratie is grotendeels herbouwd (maar nooit in gebruik genomen), aan mijn beleggingsspreadsheet ben ik nooit begonnen.

Ik maak een onderscheid in spreadsheets met macro’s en zonder macro’s. Zonder macro’s is het geen probleem, die spreadsheets werken allemaal ook in open-source office pakketten zoals LibreOffice. Spreadsheets met macro’s is het issue. Een korte inventarisatie leerde mij dat ik macro’s gebruik in:

  1. Mijn administraties, sinds 2013, voor mijzelf en voor de gezamenlijke huishouding met Vriendin. Deze telt als eentje, omdat ze hetzelfde format hebben. Migreer ik er een, dan kan ik ze allemaal migreren.
  2. Mijn beleggingsspreadsheet, met de historie sinds 2013.
  3. Mijn transactie-converter, die kas- en beleggingstransacties van mijn broker omzet naar het format van de beleggingsspreadsheet.
  4. De hypotheekspreadsheet met de hypotheekgegevens sinds het begin in 2016.
  5. Het financiële dashboard.
  6. De FIRE Calculator.

Mijn spreadsheets zijn het hart van mijn financiële huishouding. Ik kan me niet meer voorstellen dat ik mijn administratie en beleggingen en hypotheek NIET meer bij zou houden. Tegelijk is mijn stelsel van spreadsheets stevig gegroeid en tijdrovend geworden. Niet om bij te houden, de meeste gegevens worden automatisch geïmporteerd en verwerkt. Maar wel om steeds maar uit te breiden en nieuwe functies bij te bouwen. Een leuke, maar ook best tijdrovende hobby.

“Misschien moet ik toch….” was de tweede gedachte in mijn hoofd. Toch wat? Toch serieus gaan kijken naar een softwarepakket om mijn financiën te managen. Ik ben verwend, met mijn spreadsheets die helemaal naar mijn wens zijn. Maar het zou natuurlijk wel veel tijd schelen! Ik kan me niet voorstellen dat ik mijn administratie en beleggingen en hypotheek NIET meer bij zou houden. Ik kan me WEL voorstellen dat ik dat niet meer in spreadsheets doe, maar in een softwarepakket.

Wat zijn dan zo globaal mijn eisen aan deze software? Ik wil mijn beleggingen, hypotheek en administratie in één integrale omgeving kunnen voeren. Met automatische importmogelijkheden van banktransacties en aandelentransacties, en mogelijkheden om een kasboek en creditcard bij te houden. Mijn huidige data wil ik migreren. Er moeten voldoende rapportagemogelijkheden zijn, ik moet zelf rapportages en grafieken in kunnen richten. Die ik ook op mijn blog kan gebruiken. En idealiter is de software open-source. De gegevens wil ik in eigen beheer, niet in de cloud. En de software moet beschikbaar zijn op verschillende platformen, in elke geval Windows 10 en Linux. Voor mijn eigen situatie zou de software moeten kunnen werken met de Rabobank, ABN AMRO, Binck en Nationale Nederlanden.

Door de open-source eis vallen bekende oplossingen als YNAB (You Need A Budget) al af. Ook een Nederlandse oplossing als WinBank voldoet niet aan de eisen. Veel Amerikaanse FIRE bloggers gebruiken Mint en/of Personal Capital, maar ook dat voldoet zeker niet aan mijn eisen. Ik kom eigenlijk uit bij twee mogelijke kandidaten. GnuCash, een open-source oplossing die ik al vaker genoemd heb op dit blog, en Firefly III, een oplossing die je op een eigen server kunt draaien. Bij die laatste vind ik het draaien op een server ingewikkeld, het nut daarvan zie ik wel voor een adresboek of agenda, maar niet voor mijn administratie. En Firefly lijkt afhankelijk van één persoon, terwijl GnuCash een ‘groepsding’ is.

Ik heb ook nog even gekeken in de lijst met ‘huishoudboekjes’ van Wijzer in Geldzaken. Maar daar vind ik vooral dure commerciële oplossingen. Die dus ook zeker niet aan mijn eisen voldoen.Dus. Ik ga de komende periode maar eens kijken of ik GnuCash naar mijn wensen in kan richten.

Gaat het dan echt gebeuren? ‘Mr. Excel’, Geldnerd de spreadsheetkoning, van de spreadsheets af? Wordt vervolgd…

Heb jij misschien ervaring met GnuCash?

Operatie Data Footprint

Je kunt wel zeggen dat ik de smaak te pakken heb. Nadat ik uitgebreid nagedacht heb over mijn privacy op internet ben ik aan de slag gegaan. Allereerst met mijn Gmail en de privacy-instellingen van de apps die ik gebruik. En ik heb ook geschreven over mijn strijd om de ommuurde tuinen van Google, Facebook, Apple en Microsoft te ontvluchten. Tenslotte heb ik ook gekeken naar mijn gebruik van Evernote. Maar daar blijft het niet bij. Mijn persoonlijke data footprint is een belangrijk onderwerp geworden voor mij.

In deze blogpost dan ook een overzicht van alle maatregelen die ik totnogtoe genomen heb, met de nodige achtergrondinformatie. En ook een overzicht van wat ik nog van plan ben. Deels zijn deze maatregelen al eerder genomen, maar meld ik ze voor de compleetheid van het overzicht. Maar grotendeels zijn ze onderdeel van de huidige Operatie Data Footprint.

Genomen Maatregelen

Mijn internetbrowser is vervangen. Ik ben gemigreerd van Google Chrome naar Mozilla Firefox. Dat was een eenvoudige stap. Ik kon al mijn favorieten uit Chrome automatisch importeren in Firefox. En ook Firefox ondersteunt synchroniseren over al je apparaten heen, dus ik heb op mijn laptop, smartphone en tablet dezelfde favorieten en instellingen. Ik ben erg tevreden over de snelheid en het gebruikersgemak van Firefox.

Voor het zoeken op internet ben ik overgestapt van Google naar DuckDuckGo. Deze zoekmachine garandeert dat ze je niet volgen en geen informatie over je verzamelen. Ik heb met mijzelf afgesproken dat ik eerst het veiliger alternatief gebruik, dus DuckDuckGo. Pas als ik daarmee niet kan vinden wat ik zoek, dan mag ik van mezelf ‘even terug naar Google’. Maar tot nu toe heb ik dat niet nodig gehad.

Mijn accounts en wachtwoorden staan nu opgeslagen in KeePass en zijn via de Strongbox app toegankelijk op mijn smartphone en tablet. Al mijn wachtwoorden worden nu met sterke beveiliging aangemaakt en beheerd. Overal waar mogelijk 2-factor authenticatie, vaak via een authenticatie-app op mijn mobiele telefoon. Daarvoor gebruik ik tegenwoordig Authy, waar ik eerder Google Authenticator gebruikte. Over de inrichting van KeePass heb ik een aparte blogpost geschreven. En Tweakers had onlangs een goed artikel over de toekomst van het wachtwoord, met een goed overzicht van maatregelen die je nu al kunt nemen.

Al mijn e-mail loopt nu via mijn eigen domein. Alle accounts zijn omgeschakeld vanaf mijn Gmail-adres. De accounts bij Microsoft, Google en Apple zijn er alleen nog vanwege de noodzaak voor toegang tot diensten (Office 365, AdSense en iCloud). Voor het bijhouden van mijn e-mail gebruik ik Mozilla Thunderbird als mailclient, met de Lightning add-on voor agendabeheer en TBsync voor de synchronisatie van mijn adresboek en agenda.

Mijn zoektocht naar het adresboek en de agenda heb ik uitgebreid beschreven in mijn blogpost over de ommuurde tuinen. Ik kom er zeker op terug zodra ik dit over kan brengen naar mijn eigen server. Vooralsnog is het in elk geval weg bij het vermijdbare Google, en staat het bij het vooralsnog onvermijdbare Apple.

Mijn router en firewall draaien al een tijdje op OpenWRT. Hoe dat zo gekomen is heb ik eerder in een uitgebreide (en veelgelezen) blogpost beschreven. Ik heb wel een nieuwe functie toegevoegd, namelijk het actief blokkeren van IP adressen via de firewall. Zo heb ik alle IP-adressen uit China geblokkeerd met een ‘geo-block’, en als ik in de log van mijn server zie dat er geprobeerd is om deze te benaderen wordt het betreffende IP-adres ook toegevoegd aan de blokkadelijst.

Mijn server is in dit proces een stuk belangrijker geworden. Met SSL en een VPN-verbinding is die goed beveiligd. Belangrijkste taak blijft het verzorgen van de dagelijkse back-up. Maar de bedoeling is ook zeker om mijn adresboek en agenda hier zo snel mogelijk onder te brengen!

Ergens in dit proces realiseerde ik me ook dat ik ooit in de eerste de beste synchronisatie-oplossing ben gestapt die ik kon vinden en die werkte voor mij. Ik draai SyncBack om mijn laptop te synchroniseren met mijn server. Maar ook die oplossing is closed source. Terwijl er ook open-source oplossingen zijn zoals FreeFileSync.

Verder heb ik kritisch gekeken naar mijn websites. Geldnerd draait op een eigen WordPress installatie bij mijn hostingprovider en is voorzien van extra beveiliging, die er onder meer voor zorgt dat de software en de plugins up-to-date blijven. Sowieso is het bijwerken van mijn software een wekelijks ritueel in Geldnerd HQ. Oude software met kwetsbaarheden is een belangrijke bron van beveiligingsproblemen. Daarnaast heb ik nog een andere website actief. Die draait op Joomla, ook een prima open-source contentmanagement-systeem. Maar wel iets ingewikkelder, en ik gebruik het minder vaak. Kennis over twee systemen bijhouden kost meer tijd dan kennis over één systeem. En standaardisatie maakt sites beter te onderhouden. Ik ben dus bezig om mijn andere website te migreren naar WordPress.

Verder heb ik documentatie gemaakt, oftewel uitgeschreven hoe ik bepaalde onderdelen van mijn netwerk heb ingericht en waarom. Verder maak ik nu zoveel mogelijk back-ups van de instellingen van bijvoorbeeld mijn router en servers. Daarmee zijn ze, mocht er ooit iets misgaan, snel weer te herstellen. Waar ik ook meer over nadenk: Het is fijn om jezelf afhankelijk te maken van specifieke software, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Zo heb ik me een tijdje geleden al gerealiseerd dat mijn spreadsheets prachtig zijn en me heel veel opleveren, maar dat ze er ook voor zorgen dat ik nog een tijdje aan Microsoft vastzit. Maar wat is mijn exitstrategie als bepaalde software wegvalt? Ook daar denk ik over na.

Open-source software

Een van de belangrijkste onderdelen van mijn ‘data footprint’ strategie is het gebruik van zoveel mogelijk open-source software (OSS). Dat is niet alleen omdat het meestal gratis is. Maar het heeft alles te maken met transparantie. Iedereen kan de broncode van OSS controleren. Dat verkleint de kans dat er verborgen achterdeurtjes of risico’s in de software zitten, en verbetert de kwaliteit van de software. Dat is iets dat ik extra belangrijk vind voor software die met mijn persoonlijke gegevens omgaat.

Jarenlang gebruik ik al naar volle tevredenheid GIMP voor het bewerken van foto’s en afbeeldingen, en Calibre voor het beheer van mijn e-book collectie. Filezilla wordt gebruikt voor het beheer van de ‘achterkant’ van mijn websites, en SumatraPDF als PDF-reader. En Mozilla Thunderbird is al heel lang mijn e-mail client, en die gebruik ik ook voor de agenda. En laat ik ook mijn router niet vergeten, die al vanaf dag 1 op OpenWRT draait. Ook de beveiligingscertificaten van mijn servers komen uit de open-source hoek, via Let’s Encrypt. Daar hoefde ik overigens weinig voor te doen, dat wordt gewoon ondersteund door mijn servers en was een kwestie van één druk op de knop.

Operatie ‘data footprint’ heeft deze collectie op een paar belangrijke punten uitgebreid. Als internetbrowser gebruik ik nu alleen maar Mozilla Firefox. En Keepass is mijn wachtwoordmanager. FreeFileSync heeft de synchronisatie van bestanden tussen mijn laptop en mijn server overgenomen van SyncBack. Drie essentiële functies die zijn overgenomen door OSS.

Nog te doen

Ik heb nog drie belangrijke applicaties die niet open-source zijn. Maar voor alledrie kijk ik naar open-source opties. Kansen liggen er nog bij de vervanging van Evernote, al is mijn eerste poging om over te stappen naar de open-source oplossing Standard Notes niet succesvol geweest. Verder gebruik ik nog Apple iTunes voor het beheer van mijn muziekcollectie en het maken van back-ups van mijn smartphone en tablet. Maar met de opkomst van streaming services gaat het bergafwaarts met de iTunes-alternatieven.

Tsja, en dan Office 365. Met dank aan mijn Excel spreadsheets met macro’s zit ik daar nog even aan vast. Met jaarlijkse abonnementskosten. Terwijl ik het best wel graag zou vervangen door LibreOffice, die eigenlijk ook alles doet wat ik nodig heb. Maar die spreadsheets….

En ik weet niet hoe het met jullie is, maar ik gebruik online kaarten en navigatiemogelijkheden dus best wel vaak. Om iets op te zoeken, een trip te plannen, dat soort dingen. Ik heb ook allerlei eigen kaarten. Met wandeltochten, zeilreizen, maar ook bijvoorbeeld met mooie locaties in het Verre Warme Land die ik niet wil vergeten. Maar ja, die kaarten staan wel weer bij Google. Een van de tips bij mijn vorige blog was om Google Maps te vervangen door OpenStreetMap. Dat ben ik serieus aan het onderzoeken. De conversie van mijn eigen kaarten lijkt vrij eenvoudig. Wat ik nog wel lastig vind is het vinden van een goede app voor OpenStreetMap op iOS. Want het grootste deel van mijn gebruik vindt op mijn smartphone plaats. En nee, ik ben niet meteen enthousiast over apps die door Russen of Chinezen gebouwd worden…

Onafhankelijk van Big Tech?

Hoe zit het dan met mijn afhankelijkheid van de traditionele grote ‘techreuzen’?

Bij Google gebruik ik alleen nog Maps en AdSense. Google Search komt alleen nog in beeld als de alternatieven niets opleveren. Mijn voorkeurszoekmachine is op alle apparaten nu DuckDuckGo. In mijn Google Dashboard heb ik zoveel mogelijk gegevens verwijderd. Ook Google Contacts en Google Agenda heb ik gewist, uiteraard nadat ik de gegevens heb overgebracht naar een nieuwe bestemming. Gmail is er alleen nog vanwege AdSense, en om het adres ‘gereserveerd’ te houden

Van de vrienden van Facebook gebruik ik alleen nog Whatsapp. Signal heeft de voorkeur, maar daar is helaas nog lang niet iedereen met wie ik contact heb van overtuigd..

Microsoft is nog onvermijdelijk vanwege het gebruik van Office 365 en Windows 10. Het gebruik van hun online OneDrive lijkt daardoor vooralsnog ook onvermijdelijk. Effectief heb ik hier een ‘lock-in’ totdat ik mijn spreadsheets ergens anders naartoe gemigreerd heb.

En Apple is onvermijdelijk vanwege mijn smartphone en tablet. Ik maak geen online back-up en ook mijn foto’s worden niet in de iCloud opgeslagen. Back-ups maak ik lokaal via iTunes, en die worden gesynchroniseerd op mijn server. Voorlopig staan bij Apple wel mijn adresboek en agenda.

Mijn afhankelijkheid is dus fors verminderd, maar helemaal vrij van Big Tech ben ik nog zeker niet!

Tenslotte

Het was een hele klus. Maar ik ben blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me vooral verbaasd hoe naïef ik lang geweest ben met mijn eigen wachtwoordenbeleid. Goed, mijn wachtwoorden waren dan misschien niet ‘123456’ of ‘password’, maar heel erg ingewikkeld waren de meeste ook niet… De kans is een stuk kleiner geworden dat kwaadwillenden door te gokken of door een brute-force attack mijn accounts binnenkomen. Er zijn ook minder accounts om binnen te komen, dat helpt ook.

Tsja, en als dat me zou lukken, om die drie closed source pakketten te vervangen? Dan kan ik misschien ook maar beter stoppen met Microsoft Windows 10 en overstappen op Linux.

Heb jij voldoende aandacht voor jouw informatiebeveiliging en jouw privacy?

PS: Overdreven reactie? Kijk nog eens naar de uitzending van VPRO Tegenlicht van zondag 27 oktober 2019, over De Grote Dataroof.

Einde van de inhoud

Geen pagina's meer om te laden

Nieuwere berichten
Oudere berichten