Beleggen met GnuCash (deel 2)

In GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 overgezet. Twee weken geleden schreef ik in deel 1 over alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. En vandaag dan deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen administreer in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Aandelen kopen en verkopen

In de documentatie van GnuCash worden verschillende manieren beschreven om aandelentransacties te verwerken in je administratie. Ik neem de transacties op tegen inkoopprijs. Eventuele transactiekosten boek ik apart op de kostenrekening die ik daarvoor heb aangemaakt. De grootboekrekening voor een aandeel ziet er iets anders uit dan een reguliere grootboekrekening. Je werkt met het Number (aantal aandelen) en de Price.

Een aankoop ziet er bij mij zo uit als in onderstaande tabel. Ik werk hier met een Split Booking, een transactie die is uitgesplitst naar meerdere grootboekrekeningen. Het voorbeeld is een aankoop van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 98,50 per stuk met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt dus een transactie aan van +10 aandelen met een Price van 98,50 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. Het totale bedrag van de transactie (10 * 98,50 + 6,00 = 991,00) wordt afgeboekt van mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF1098,50985,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR991,00

En in onderstaande tabel zie je een verkooptransactie van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 105,00, ook weer met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt hiervoor dus een transactie aan van -10 aandelen met een Price van 105,00 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. De totale netto opbrengst van de transactie (10 * 105,00 – 6,00 = 1.044,00) wordt bijgeboekt op mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF-10105,001.050,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR1.044,00

Je ziet hier heel mooi de eenvoud en logica van het dubbel boekhoudsysteem. De optelsom van de bedragen in de Buy en Sell kolom moet gelijk zijn. Anders ontbreekt er ergens iets.

Schrobben (‘Scrub’)

Ik heb in het voorbeeld in de voorgaande paragraaf 10 aandelen gekocht voor 98,50 per stuk, en ze weer verkocht voor € 105,00 per stuk. Er is dus winst gemaakt, er zijn opbrengsten uit vermogen gerealiseerd. In het dubbele boekhoudsysteem moet je die zichtbaar maken. Er zijn in GnuCash verschillende manieren om de opbrengsten van een dergelijke transactie (of de negatieve opbrengst als je de aandelen met verlies verkocht hebt) te verwerken. Die staan beschreven in paragraaf 9.7 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

Ik gebruik de methode voor het automatisch berekenen van winst (of verlies) zoals beschreven in paragraaf 9.7.2. ‘Selling Shares with Automatic Calculation of Capital Gain or Loss Using Lots’. Binnen GnuCash wordt dat ‘scrubbing’ (schrobben) genoemd. In dat proces combineer je aankoop- en verkooptransacties bij elkaar in ‘Lots’ (kavels).

Om te ‘scrubben’ open je de Account van een specifieke belegging. Dan klik je op ‘Action | View Lots’. In het venster dat dan verschijnt klik je op ‘New Lot’ (1), en vervolgens selecteer je in het venster rechtsboven de Lot die dan verschenen is (2).

In het venster linksonder (‘Splits free’) (3) kies je dan de relevante transacties en met de knop ‘>>’ (4) verplaats je die naar het venster ‘Splits in lot’ rechtsonder (5). Vervolgens druk je op de knop ‘Scrub’ (6) en sluit je het venster weer af met ‘Close’ (7).

Op dat moment wordt er een boeking ‘Realized Gains / Loss’ (gerealiseerde opbrengsten / verliezen) gecreëerd, een boeking op (in mijn geval) de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR’ tegenover de rekening van de belegging die we ‘gescrubt’ hebben. In het eerdere voorbeeld van de aankoop en verkoop van VWRL ziet die boeking er als volgt uit:

AccountChargeIncome
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF59,00
Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR59,00

Als ik verlies gemaakt zou hebben, dan stonden de bedragen in de tegenovergestelde cellen. Het dubbel boekhoudsysteem kent geen negatieve getallen, alleen debet en credit. En als het een fonds in Amerikaanse dollars betreft, dan wordt de ‘Realized Gains / Loss’ boeking gedaan op de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:730 Beleggingen USD’.

Dividend verwerken

Een aantal fondsen in mijn portefeuille betaalt periodiek dividend uit. in mijn geval altijd ‘cash dividend’, ik krijg dus een geldbedrag gestort op mijn beleggingsrekening. Ook dit kun je op verschillende manieren verwerken in GnuCash, dat staat beschreven in paragraaf 9.8 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

In onderstaand voorb eeld heb ik op een bepaalde datum € 300,00 aan contant dividend ontvangen op VWRL. Ik boek dat als Income op de inkomstenrekening ‘Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Onder de Placeholder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen: 620 Dividendinkomsten EUR’ heb ik voor ieder fonds dat dividend in Euro’s betaalt een specifieke inkomstenrekening aangemaakt. En ik heb uiteraard dollarrekeningen voor de fondsen die dividend in Amerikaanse dollars betalen onder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:625 Dividendinkomsten USD’.

Een boeking moet altijd in balans zijn. Ik boek dus ook € 300,00 als Charge op mijn beleggingsrekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR’. Bij dividend in Amerikaanse dollars gaat het uiteraard naar ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO USD’.

Tenslotte ziet je in deze Split Booking een lege regel ‘Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Die is er alleen maar voor bedoeld om deze boeking te ‘linken’ aan de specifieke investering. Zo houd ik daar een overzicht van alle dividendtransacties op dat specifieke fonds.

In GnuCash ziet deze boeking er dan als volgt uit:

AccountChargeIncome
Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF300,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR300,00
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF

Tenslotte

Al mijn beleggingstransacties worden nu bijgehouden in GnuCash. Maar ook hier moet ik nog aan de slag met de rapportages. Dat wordt het volgende deelproject in mijn overstap naar GnuCash. Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash tot nu toe.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

We houden geld over?

Het leven wordt duurder, lezen we overal. Ook in Huize Geldnerd zagen we de inflatie binnenkomen. We verhoogden ons maandelijkse budget voor 2022 met € 100 om dit op te vangen. Ook omdat we in 2021 regelmatig voor het einde van de maand iets bij moesten storten op de gezamenlijke bankrekening. En gingen met angst en beven januari 2022 in…

Maar tot mijn verbazing constateerde ik eind januari dat we nog geld over hadden op de gezamenlijke rekening. Meer dan de € 100 waarmee we het budget verhoogd hadden. En eind februari was er weer een hoger bedrag over, weer een stijging van meer dan € 100. En eind maart was er zelfs een enorm bedrag over op de gezamenlijke rekening, ruim € 800. Waar ik verwacht (en begroot) had dat we meer uit zouden geven, hielden we ineens massaal geld over. En dat terwijl ik afgelopen week las dat de inflatie in maart was uitgekomen op 9,7%, de hoogste sinds april 1976.

Tijd dus voor een analyse over het eerste kwartaal. Wat is er gebeurd? Hoe kan het dat we geld over hielden? Heb ik verkeerd begroot? Of is er iets groots veranderd in ons uitgavenpatroon?

Analyse

Ik heb de afgelopen 9 kwartalen op een rijtje gezet. Het voordeel van een jarenlange administratie, die gegevens heb ik snel bij de hand. Het eerste kwartaal van 2020 tot en met het eerste kwartaal van 2022. Daarmee heb ik eerst gekeken naar posten die opvallend afwijken. Hiervoor het ik het eerste kwartaal van 2022 (2022Q1) vergeleken met het eerste kwartaal van 2021 (2021Q1) en het vierde kwartaal van 2021 (2021Q4), en ook gekeken naar de trend over de 9 kwartalen.

En het eerste wat ik vond was een foutje van mijn kant. Ik maak de maandelijkse bijdrage voor onze Vereniging van Eigenaren automatisch over op de tweede dag van elke kalendermaand. En die automatische overboeking was eind februari afgelopen zonder dat ik het gezien had. Ik heb dus snel de bijdrage voor maart overgemaakt en vanaf april weer een nieuwe maandelijkse overboeking ingesteld. Dat verklaart in elk geval een stukje van het bedrag.

Er zijn verder veel posten die niet of nauwelijks veranderd zijn. De maandbedragen voor energie en water bijvoorbeeld. De tarieven van ons huidige energiecontract, al houd ik mijn hart vast voor de vernieuwing later dit jaar. Ook onze grootste maandelijkse uitgaven, de rente en aflossing voor de hypotheek, zijn constant. Steeds minder regulier, steeds meer sneeuwbal. Eigenlijk zijn er in onze huishouding maar heel weinig variabele lasten. Ik dacht eerst nog even dat ook het betaalritme van de waterschapsbelasting een rol speelde, want die betalen we hier in tien maandelijkse termijnen. Maar die termijnvrije maanden moeten nog komen, nota bene…

Maar nee.

De besparing in het eerste kwartaal van 2022 is volledig het gevolg van onze gezondere levensstijl. De besparingen zitten in onze huishoudelijke uitgaven (met name de supermarkt) en de maaltijden van ‘buiten de deur’.

CategorieTen opzichte van
2021Q1
Ten opzichte van
2021Q4
Huishoudelijke uitgaven-/- 700-/- 450
Afhalen en Thuisbezorgd-/- 325-/- 200

Geen snacks en snoep, geen frisdrank, geen alcoholische versnaperingen. In maart een enkele keer Thuisbezorgd, verder niets. Ook elders in de administratie zijn er een paar kleine plusjes en minnetjes. Maar dit zijn de grote posten. Gezamenlijk waren Geldnerd en Vriendin eind maart ruim 18 kilo afgevallen sinds 1 januari. Met de € 800 die we overgehouden hebben besparen we dus iets minder dan € 45 per kilo.

Het wordt dit jaar vast nog wel zwaarder. Ik ben benieuwd wat de energielasten gaan doen. En ook onze uitgaven voor boodschappen en horeca zullen echt nog wel wat ‘normaliseren’. Maar dit meevallertje in het eerste kwartaal is in elk geval binnen! We hebben het overigens vorig weekend voor een heel groot deel uitgegeven tijdens een bezoekje aan de IKEA. Want ons beddengoed en badtextiel was dringend aan vervanging toe.

Hoe gaat het met jouw financiën in 2022?

Budgetteren met GnuCash

Veel mensen hebben een haat-liefde verhouding met budgetten. Maar Geldnerd gebruikt al meer dan 15 jaar met veel plezier budgetten om zijn financiën onder controle te houden. Die functionaliteit zit in mijn administratiespreadsheet. En gelukkig ook in GnuCash, het boekhoudpakket dat ik aan het inrichten ben om mijn spreadsheets te vervangen. Ik vond zelfs een Wiki-pagina met de veelbewogen historie van deze functionaliteit. Tijd dus om te kijken hoe ik dat in wil richten.

Budgetteren is het plannen van jouw inkomsten en uitgaven op de korte en de langere termijn. Dat kunnen het makkelijkste doen door het maken van een begroting, oftewel een overzicht van uw inkomsten en uitgaven. Een begroting is altijd persoonlijk. Iedereen maakt daarin andere keuzes en heeft andere wensen. Zelf maak ik altijd een jaarbegroting. Dat is gedetailleerd genoeg voor mijn doelstellingen. In mijn spreadsheets splits ik die wel weer uit naar maanden. Dat is vooral handig om zicht te houden op uitgaven die niet elke maand terugkomen. Dus eigenlijk zou ik op maanden moeten willen budgetteren.

Nadenken over mijn Budget

Op de GnuCash website vind je een goede Conceptengids (‘Tutorial and Concepts Guide’) die je meeneemt in de diverse onderdelen van een boekhouding. In die gids is een apart hoofdstuk gewijd aan budgetteren.

De gids geeft (terecht) aan dat je jouw rekeningenstructuur goed op orde moet hebben om te budgetteren. In mijn Excel-administratie had ik bijvoorbeeld maar één (1) rekening voor ‘Water’. Hierop budgetteerde ik zowel de rekeningen van het drinkwaterbedrijf als van het waterschap. In GnuCash heb ik nu aparte grootboekrekeningen voor drinkwater en water.

Ik heb lang nagedacht over wat ik precies wil budgetteren. Het gaat verder dan alleen de uitgaven en de inkomsten. Ik wil in de breedte van mijn financiën weten dat ik altijd genoeg geld op de juiste plek heb. Daar is immers ook mijn Potjessysteem voor ingericht. Ik wil, in termen van GnuCash, dus niet alleen een ‘Expense Budget’, maar ook een Cashflow Budget en een Capital Budget. De Budgetperiode is gebaseerd op jaren, met in elk jaar 12 maandelijkse termijnen.

Aan de slag!

Als je dit soort belangrijke beslissingen genomen hebt, dan kun je aan de slag. Binnen GnuCash klik je op ‘Actions | Budget | New Budget’. Er verschijnt dan een leeg budget. Als je vervolgens op de knop ‘Options’ klikt kun je de instellingen van jouw budget aanpassen. In de bijgevoegde Figuur 1 zie je de instellingen die ik gebruikt heb.

Figuur 1: GnuCash Budget Options

Als je één van jouw grootboekrekeningen selecteert kun je met de knop ‘All Periods’ eenvoudig je budget vullen met een standaardbedrag per maand (Figuur 2). Dat werkt bijvoorbeeld handig voor de vaste maandelijkse abonnementskosten van mijn mobiele telefoon. Je kunt ook gewoon op de maand-cel klikken en een getal invullen. Ik heb dat bijvoorbeeld gedaan voor de grootboekrekening voor de kosten van de hosting van geldnerd.nl, een vast bedrag in één jaarfactuur in een vaste maand van het jaar.

Figuur 2: GnuCash Budget All Periods

Wat ik een hele slimme functie vond was ‘Estimate’ (Figuur 3). Als je een grootboekrekening selecteert en die knop indrukt, dan kijkt GnuCash op basis van jouw historische transacties vanaf de door jou gekozen startdatum wat een logisch budget zou zijn. Je kunt daarbij ook kiezen voor een gemiddelde. Ik heb die functie bijvoorbeeld gebruikt om te budgetteren voor een aantal grootboekrekeningen met variabele lasten op basis van de werkelijke uitgaven van het voorgaande jaar.

Figuur 3: GnuCash Budget Estimate

In mijn Excel spreadsheet had ik ook een aantal ‘jaarbudgetten’. Bedragjes die ik reserveerde voor een specifieke grootboekrekening zonder het nader te specificeren per maand. Dat kan helaas niet in GnuCash, in elk geval niet de meest recente versie 4.9 waar ik mee werk. Op zich is dat geen probleem, ik vind de ‘Estimate’ functie eigenlijk nuttiger. Of ik deel mijn oorspronkelijke jaarbudget door 12. Ook heb ik nog even gekeken hoe ik budgetten kan kopiëren, bijvoorbeeld voor volgende financiële jaren. Dat scheelt namelijk veel werk. Dat is gelukkig eenvoudig te doen via ‘Actions | Budget | Copy Budget’.

Op deze manier heb ik in een paar uurtjes mijn bestaande budgetten ingevoerd. Dus ook deze functionaliteit is nu succesvol overgezet van mijn spreadsheets naar GnuCash. Het wordt nog wel eens wat! Er valt natuurlijk nog meer te vertellen over de budgetten, zo zijn er ook nog allerlei rapportages die je kunt gebruiken. Maar over Rapportages komt er nog wel een aparte blogpost.

Hoe heb jij jouw budgetten ingericht?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

NB: Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Potjes in GnuCash

Is er een boekhouder of accountant in de zaal? Ik heb even jullie hulp nodig…. Want ik weet wel iets van boekhouden, maar ik ben geen boekhouder. En daar heb ik nu even last van.

Mijn potjessysteem is sinds 2020 een belangrijk onderdeel van mijn financiële systeem. Hiermee reserveer ik geld voor grote en/of onregelmatige uitgaven. Ook begin dit jaar heb ik nog flink lopen schuiven met geld tussen deze voorzieningen.

Voor mij werkt dat rustgevend. Dus wil ik de potjes ook graag gebruiken in GnuCash, het open-source boekhoud programma waarin ik mijn administratie stapsgewijs op aan het zetten ben.

Het valt nog niet mee om GnuCash helemaal naar wens in te richten voor persoonlijke financiën. Online vind ik betrekkelijk weinig informatie en voorbeelden van mensen die er zelf mee werken voor hun persoonlijke financiën. Daarom probeer ik zelf in deze serie blogposts wel te documenteren hoe ik met GnuCash werk, in de hoop dat anderen er iets aan hebben.

Definitie van de potjes

Mijn potjes beschouw ik eigenlijk als boekhoudkundige voorzieningen (provisions). Daarover lees ik ‘A provision is a liability of uncertain timing or amount, meaning that there is some question over either how much will be paid or when this will be paid’. Dan zou ik ze dus bij de liabilities/passiva op moeten voeren. Het zijn voor mij eigenlijk vooruitbetaalde uitgaven (Expenses). Dan is het in boekhoudkundige termen een Liability.

Dit is overigens een bewuste persoonlijke keuze. Zie ik het als spaarpotje (dan is het een asset) of als vooruitbetaalde expenses (dan is het een liability)? Ik kies dus voor die tweede optie. Het staat vast dat het uitgegeven wordt, alleen het moment (en soms de precieze omvang) van de uitgave is nog onzeker. Dan zou ik mezelf voor de gek houden als ik het als spaarpotje meetel. iets wat ik in mijn Excel administratie overigens jarenlang gedaan heb…

Boekhoudkundig is een Voorziening onderdeel van het vreemd vermogen. Het heeft immers een vaste bestemming en is niet meer vrij beschikbaar. Een voorziening telt dan ook niet mee in mijn eigen vermogen. Door deze boekhoudkundige keuze word ik op papier iets ‘armer’ dan voorheen. Of ik heb een reëler beeld van hoe ik ervoor sta. Het is maar net hoe je het bekijkt.

Grootboekrekeningen en Journaalposten

Oké, nu is het tijd voor wat boekhoudnerderij… Ik gebruik het voorbeeld van mijn potje voor het betalen van de jaarlijkse premie voor de Zorgverzekering. Hiervoor zet ik elke maand € 100 opzij op mijn spaarrekening. In december boek ik dat geld terug naar mijn lopende rekening en betaal de premie in één keer vooruit. Dat doe ik zo sinds eind 2017, de zorgverzekering was het allereerste potje in mijn administratie.

Ik twijfel nog tussen drie methodes. Bij de ene boek ik maandelijks het bedrag naar een aparte voorzieningenrekening. Bij de tweede methode boek ik maandelijks rechtstreeks naar de uiteindelijke uitgavenrekening. En ik kan het ook gewoon simpel houden, de derde methode.

Methode 1 – Aparte Uitgavenrekening Voorzieningen

In GnuCash heb ik hiervoor de onderstaande rekeningen aangemaakt:

  • Onder Expenses (Uitgaven) de rekening Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering.
  • Onder Liabilities (Passiva) de rekening Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering.

De nummering is een overblijfsel uit mijn Excel-administratie. Ik heb de rekeningen in GnuCash zoveel mogelijk genummerd op de manier waarop ze ook (sinds 2003) genummerd zijn in mijn Excel-spreadsheet. Die nummers zitten goed in mijn hoofd, zo kan ik dingen snel terugvinden. Geen boekhoudkundige logica, wel Geldnerd-logica…

In mijn GnuCash administratie heb ik voor elke maand van het jaar 2021 de onderstaande bankoverboeking staan. Die is onderdeel van de serie automatische overboekingen die elke maand plaatsvindt nadat mijn salaris betaald is.

DateAccountDepositWithdrawal
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening100
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening100

Voor de verwerking van mijn Voorziening voeg ik daar twee regels aan toe, ik ‘splits’ de boeking zoals dat mooi heet. Voor het egaliseren van de uitgaven over het jaar heen boek ik elke maand maandelijks de kosten (debet dus) aan voorziening (credit). Mijn kosten gaan daarmee maandelijks omhoog, mijn resultaat (voor mij is dat het spaarpercentage) gaat omlaag. De boeking ziet er dan als volgt uit.

DateAccountDepositWithdrawal
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening100
25-mm-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering100
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening100
25-mm-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering100

Aan het einde van het jaar gaat er een boeking terug van de spaarrekening naar de betaalrekening. Dat geld gebruik ik vervolgens om de premie voor het daaropvolgende kalenderjaar. Mijn jaarpremie van € 1.155 was iets lager dan het totale opgebouwde bedrag van € 1.200, er bleef dus € 45 over op de spaarrekening dat ik heb gebruikt om een ander potje bij te vullen.

DateAccountDepositWithdrawal
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.155

Deze boeking heb ik als volgt aangevuld voor de verwerking van mijn voorziening:

DateAccountDepositWithdrawal
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.155

Je ziet dat ik ‘stiekem’ het hele bedrag van de voorziening heb teruggeboekt. In dit scenario begint de voorziening dus met een saldo van nul (0) aan het financiële jaar 2022.

Nadeel van deze aanpak is dat ik geen rechtstreekse relatie leg tussen het opbouwen en aanhouden van de voorziening en de uiteindelijke betaling van de zorgverzekeringspremie. De voorziening is in deze methode zuiver een boekhoudkundig iets. Vandaar dat ik ook methode 2 overweeg.

Methode 2 – Voorziening Rechtstreeks Naar Uitgavenrekening

In deze aanpak heb ik maar één extra rekening nodig, onder Liabilities (Passiva) de rekening Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering. Bij deze methode boek ik maandelijks de kosten (debet) aan de voorziening (credit). Ik betaal maandelijks een ‘fictieve premie’ middels de voorziening. De maandelijkse boeking ziet er dan als volgt uit.

DateAccountDepositWithdrawal
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening100
25-mm-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering100
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening100
25-mm-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering100

Bij de werkelijke betaling van de zorgverzekeringspremie boek ik dan de voorziening (debet) aan de uitgave (credit). Op deze manier is de uitgave losgekoppeld van het moment dat ik de kosten neem. Het daadwerkelijke betalen van de zorgverzekeringspremie heeft dan ook geen impact op mijn resultaat of spaarpercentage.

DateAccountDepositWithdrawal
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.200
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.155

Hiermee haal ik de voorziening weg uit de uitgavenrekening, en ‘vervang’ ik deze door de daadwerkelijke premiebetaling.

Om deze methode compleet te maken zou ik eigenlijk ook het restantbedrag van € 45 (het verschil tussen de opgebouwde € 1.200 en de daadwerkelijk te betalen € 1.155) nog een bestemming moeten geven. Die kan ik vrij te laten vallen zonder dat er kosten tegenover staan. Er valt er een verantwoordelijkheid weg en ik heb weer vrije beschikking over dat deel van het vermogen. Het is dus weer eigen vermogen geworden.

Een verschuiving van vreemd naar eigen vermogen is boekhoudkundig een opbrengst. Ik boek dan de voorziening (debet) aan de opbrengst (credit). Dit komt ten goede aan mijn spaarpercentage. Maar misschien overdrijf ik dan een beetje? Of overdrijf ik sowieso? Hoe zouden jullie dat doen?

Methode 3 – Keep It Simple

Naar aanleiding van mijn vorige GnuCash-blog stuurde lezer Abel mij een mail met uitleg hoe hij zijn potjes-systeem geïmplementeerd heeft in GnuCash. Een methode die uitblinkt in eenvoud!

Hij heeft zijn potjesrekening aangemaakt als ‘Placeholder Account’. Dat is zeg maar een titelrekening, waar je zelf geen boekingen op kunt doen. Daar onder heeft hij voor elk potje een aparte rekening gemaakt. Dat is waar hij de afzonderlijke reserveringen op boekt. Je ziet dan in één oogopslag het saldo van het potje, en (omdat de ‘placeholder’ wel de optelsom van de rekeningen daar onder laat zien) op de placeholder-regel ook het totale saldo op de potjesrekening, zodat je kunt bewaken dat de balans in GnuCash klopt met de balans in de internetbankieren-omgeving.

In zijn geval ziet dat er als volgt uit (de bedragen zijn door mij vervaagd).

Om dit te laten werken is het van belang dat je de kolom met het actuele saldo zichtbaar maakt. In de Engelstalige versie van GnuCash heet die ‘Present’ of ‘Total’ met daarachter tussen haakjes de basisvaluta van jouw administratie (in mijn geval EUR). Je maakt die kolom zichtbaar door in de Accounts Overview in de rechterbovenhoek op het neerwaartse pijltje te drukken.

Abel zet eerst al het geld al op een subaccount (in zijn geval het potje Rest), en verdeelt het van daar uit Je doet dus geen boekingen meer op het ‘hoofdaccount’ van de potjesrekening. Door de autocomplete/historie van transacties invoeren moet je de eerste periode wel even goed opletten dat transacties niet meer naar het top-spaaraccount gaan, maar specifiek naar de juiste potjes.

Het is wat mij betreft een briljant eenvoudige manier om het zo in te richten, die goed aansluit bij hoe ik nu in Excel werk. En ‘Onverwacht Kapot Spul’ is natuurlijk een prachtige naam voor een potje! Het is wel volledig boekhouden op basis van cashflow.

Tenslotte

Drie methodes. Ik ben er nog niet uit. Maar ik zie nog een verschil met mijn kasboekhouding in Excel. In de kasboekhouding is het handig om elke voorziening als aparte bankoverboeking te doen. In het dubbel boekhoudsysteem van GnuCash zou ik net zo makkelijk één bankboeking kunnen doen, en de uitsplitsing in afzonderlijke voorzieningen in GnuCash toe kunnen voegen aan die ene bankoverboeking door de boeking te splitsen.

Help!

Dus… Is er een boekhouder of accountant in de zaal? Methode 1 of Methode 2 of Methode 3? Of is er nog een briljantere Methode 4? Doe ik nou erg gekke dingen als ik er zo mee omga in het dubbel boekhoudsysteem?

Meerjarenoverzicht uitgaven

Regelmatig lees ik andere blogs en denk ik ‘hoe zit dat eigenlijk bij mij?’. Dat had ik ook bij deze blog van Geldsnor waarin hij een totaaloverzicht gaf van de uitgaven in Huize Geldsnor in de afgelopen drie jaar. Tijd dus om er ook voor Huize Geldnerd in te duiken.

De opzet hier is wel iets anders. In Huize Geldnerd hebben we een aparte administratie voor de gezamenlijke huishouding. Daarin zitten dus niet de persoonlijke uitgaven van Geldnerd en Vriendin. Mijn zorgverzekering en zorguitgaven, en mijn mobiele telefoon, zijn bijvoorbeeld onderdeel van mijn persoonlijke administratie. Maar voor de gezamenlijke huishouding is het heel eenvoudig om een totaaloverzicht te maken. En omdat ik de standaardkleuren van Excel gebruik hebben de jaren zelfs dezelfde kleuren als in de blogpost van Geldsnor.

Twee categorieën springen er uit in deze grafiek. Huisvesting en Huishoudelijk / Voeding. In de categorie Huisvesting vallen alle uitgaven gerelateerd aan wonen. Niet de hypotheekaflossing, die reken ik als vermogensopbouw omdat het huis een stukje extra van ons wordt. Maar wel de hypotheekrente, de gemeentebelastingen, waterschap, en onze bijdrage voor de VVE. En ook water, gas en elektra.

Hierbij valt op dat de uitgaven in de categorie Huisvesting de afgelopen jaren gedaald zijn. Terwijl de gemeente en het waterschap toch elk jaar wat extra geld van ons willen hebben. En aan elektra, gas en water waren we afgelopen jaar (door het thuiswerken) ook meer kwijt. Waardoor de daling dan wel komt? Door het versneld aflossen van de hypotheek!. Want daardoor betalen we elk jaar fors minder hypotheekrente. In mijn achterhoofd wist ik dat natuurlijk wel. Maar dat die daling van de uitgaven aan hypotheekrente zo groot is dat die meer dan compenseert voor de stijging van de andere posten? En dat onze uitgaven voor huisvesting dus dalen de afgelopen jaren? Dat had ik niet verwacht. Een mooi inzichtje, en een extra motivatie om versneld af te blijven lossen.

Huishoudelijk en Voeding is de andere grote categorie. Hier heb ik afgelopen zomer al uitgebreid naar gekeken. En geconstateerd dat daar een stijgende lijn in zit. Combinatie van inflatie en vrijwel volledig thuiswerken. Want normaliter vielen de lunches op werkdagen in onze eigen persoonlijke uitgaven, maar sinds het begin van de coronapandemie zijn ze onderdeel van de dagelijkse boodschappen geworden.

In deze categorie vallen ook de uitgaven voor ons Hondje. Die in 2021 gelukkig iets lager waren omdat Hondje geen grote medische noodgevallen had zoals in 2020.

Wat hierbij wel opvalt is dat de supermarkt onze hofleverancier is. We zijn geen mensen die elke zaterdag (of op een andere weekdag) een rondje langs de bakker, de slager en andere speciaalzaken maken. Gemak en gemakzucht, liefst één keer per week boodschappen en dan alles wat er voor die week nodig is, en af en toe de voorraden aanvullen.

Wat ook niet in dit overzicht zit zijn de doosjes wijn van mijn wijnhuis. Want dat betaal ik van mijn eigen geld en zit dus in mijn persoonlijke administratie. En daar zijn jullie nu misschien dan ook wel een beetje nieuwsgierig naar geworden?

Deze eerste grafiek is een beetje lastig leesbaar. Want er is een categorie die ver boven alles uitsteekt. Kasgeld en Overige. Niet omdat ik nou elke week bij de geldautomaat sta, integendeel. Maar in deze categorie zit ook mijn maandelijkse bijdrage aan de gezamenlijke huishouding. Als ik die er uit filter dan wordt het al een stukje overzichtelijker.

Zorgkosten… Jaarlijks de premie voor de zorgverzekering. In 2021 een nieuwe bril. En mijn rekeningen van de tandarts en de mondhygiënist, iets hoger dan bij de gemiddelde Nederlander. In de categorie Inrichting en Elektronica zitten ondermeer mijn gadgets. De laatste echt grote aankoop daar was mijn laptop in 2019.

De categorie Luxegoederen en Diensten is een veelkoppig monster. Hier zitten onder andere mijn uitgaven aan kleding, aan horeca, aan persoonlijke verzorging. In 2020 heb ik relatief veel kleding aangeschaft omdat ik stevig was afgevallen. Ook heb ik in dat jaar een opleiding gedaan en zelf betaald. In 2021 gaf ik, door de pandemie en het continue thuiswerken, juist veel minder uit aan kleding en dus ook in deze categorie.

Bij de hobby’s is de personal trainer in 2019 en 2020 duidelijk zichtbaar. In 2021 heb ik noodgedwongen een tijdje stilgezeten, maar sinds een tijdje beweegt Geldnerd weer (zij het goedkoper dan daarvoor). En over onze vakantie-avonturen heb ik eerder al geschreven.

Het voordeel van af en toe terug kunnen kijken is dat je trends ziet. Bijzonderheden. Die geven inzicht om te blijven sturen op mijn financiën. Niet voor niets is ‘houd bij wat er binnenkomt en wat je uitgeeft’ nog steeds het belangrijkste advies als je grip wilt krijgen op je eigen financiën!

Heb jij zicht op jouw uitgaven?

Het einde van de No Spend Days

Een van de vele zinloze statistiekjes die mijn administratie voor mij bijhoudt zijn de No Spend Days (NSDs). Dat begrip heb ik niet zelf verzonnen, ik zag dat veel (Amerikaanse) bloggers dat ook bijhielden, en dan wil ik ook altijd weten hoe het in mijn situatie zit. NSDs zijn dagen waarop ik niks betaal met mijn creditcard, pinpas, Apple Pay, of contant geld.

Corona zorgde er het afgelopen jaar nog steeds voor dat het aantal NSDs hoger is dan ‘vroeger’. Gemiddeld had ik er toen een stuk of 10 per maand. In 2021 waren het er minimaal 20 per maand.

Maar toen ik tijdens mijn jaarafsluiting 2021 daar over nadacht, realiseerde ik mij dat dat heel erg logisch is. No Spend Days zijn steeds minder relevant. En dat zit in de definitie. Met de categorieën die ik daartoe reken gaat het grotendeels om uitgaven die ik buiten de deur doe. Maar ik doe steeds minder uitgaven buiten de deur. En dat komt niet alleen door de coronapandemie en de sluiting van de detailhandel. Ook voordat corona de wereld trof deed ik een groot deel van mijn aankopen al via het internet. Corona heeft die ontwikkeling alleen maar versneld.

De NSD is dus geen goede maatstaf meer om te meten op hoeveel dagen ik geld uitgeef, en hoeveel dagen per maand ik er in slaag om mijn portemonnee in mijn zak te houden. Want uitgaven via internet betaal ik regelmatig met mijn creditcard (die wel meetelt in mijn NSD-berekening), maar minstens net zo vaak gewoon via iDeal (die niet meetelt in mijn NSD-berekening). Dus de NSD houdt mijzelf een beetje voor de gek. Het gaat om wat ik uitgeef. Niet om wat ik buiten de deur uitgeef.

Dus heb ik een nieuwe indicator bedacht. De No Expense Days (NEDs). Dat zijn de dagen waarop ik geen enkele uitgave doe. Geen transacties naar ‘buiten’. Alleen transacties tussen mijn eigen rekeningen mogen wel, en inkomsten tellen ook niet mee. Maar elke boeking vanaf mijn bankrekening naar buiten telt mee.

Natuurlijk kan ik hier ook een beetje mee spelen. Online shoppen op de dagen dat mijn reguliere uitgaven worden geboekt, zoals het abonnement voor mijn telefoon. Maar de NED geeft een veel completer beeld van mijn uitgaven dan dat de NSD doet. En ik ben dol op statistiekjes. Dus heb ik deze ingebouwd in mijn administratie. Inclusief grafiek. Nog niet online, maar wel voor mijzelf.

Op basis van de macro die ik al had voor de NSD was de No Expense Day niet zo heel moeilijk om te programmeren. No Expense Days bereken ik per maand, op mijn lopende rekening. Dat zijn criterium 1 en 2. Daarna filter ik de uitgavenrekeningen in mijn administratie, criterium 3. En tenslotte tel je de afzonderlijke dagen waarop die transacties plaatsvinden, criterium 4. Het aantal dagen per maand minus het aantal dagen waarop ik uitgaven gedaan heb is het aantal NEDs per maand.

Uiteraard moeten er dan ook grafieken komen. Voor 2021 heb ik de No Spend Days en de No Expense Days naast elkaar gezet. Uiteraard is het aantal No Expense Days elke maand lager dan het aantal No Spend Days. Logisch, omdat alle uitgavencategorieën in de No Expense Days meetellen, en alleen de uitgaven buiten de deur in de No Spend Days.

In mijn kwartaalrapportages zul je dus vanaf heden de No Spend Days niet meer tegenkomen. Maar wel de No Expense Days. Als maatstaf voor mijn spaarzaamheid.

Kijk jij ook wel eens op een andere manier naar jouw uitgaven?