Vooruitblik begroting 2023

Het kabinet presenteert op Prinsjesdag altijd de begroting voor het komende jaar. Daar is Geldnerd dan op zijn werk al een aantal maanden druk mee geweest. Mijn persoonlijke begroting maak ik meestal pas in december. Dan kijk ik terug op mijn uitgaven in het lopende jaar, en vooruit naar het komende financiële jaar.

Maar dit jaar begin ik daar al eerder mee. Gedurende de zomer lazen we al alarmerende berichten over de stijgende prijzen in de supermarkten en de verveelvoudiging van de energierekeningen. Tijd dus om al even door de oogharen vooruit te kijken naar de financiën in Huize Geldnerd in 2023. Als we nog bij moeten sturen dan kunnen we daar immers niet vroeg genoeg mee beginnen. Want Geldnerd en Vriendin zullen niet meteen moeite krijgen om de boodschappen te betalen, maar we willen eigenlijk vooral elke maand minimaal hetzelfde bedrag blijven sparen, beleggen en aflossen. En dan moet er op de reguliere maandelijkse uitgaven misschien toch wat bijgestuurd worden… Volgens de alarmerende media zijn we immers massaal aan het bezuinigen, en dan wil ik ook meedoen…. Fear Of Missing Out heet dat toch?

Huis en Hypotheek

Net zoals bij de meeste andere huishoudens is ook in Huize Geldnerd de maandelijkse rente en aflossing op de hypotheek de grootste uitgavenpost. En daar hebben we weinig te vrezen. Onze rente staat vast tot eind 2036, en met onze huidige strategie hebben we de hypotheek lang voor dat moment afgelost. Belangrijkste vraag is dus of we die strategie (versneld aflossen met een vaste maandelijkse extra aflossing en een groeiende sneeuwbal) kunnen volhouden. Dat is namelijk wel ons streven.

Als de huizenprijzen dalen hebben we de afgelopen 5 jaar wel een buffer aan overwaarde opgebouwd. De prijzen zouden stevig moeten dalen voordat wij ‘onderwater’ verdwijnen. Dat zou dan ook nog alleen een probleem zijn als we gedwongen moeten verkopen. En dan raken we ook nog alleen eigen geld kwijt, de prijzen moeten ongeveer 75% dalen voordat de woningwaarde lager is dan de op dit moment resterende hypotheek. Maar dat raakt alleen onze vermogenssituatie, niet onze inkomsten en uitgaven.

Overige Woonlasten

Bij de overige woonlasten staan ons wel barre tijden te wachten. Geldnerd City zit op zwart zaad, en was (mede daardoor) de laatste gemeente in Nederland waar na de verkiezingen van dit voorjaar een nieuw college werd gevormd. In het coalitieprogramma, dat enkele weken geleden pas werd gepresenteerd, lees ik berichten over stevige stijgingen van de onroerendezaakbelasting (OZB), rioolheffing, en afvalstoffenheffing. Nu was dat hier ook heel lang belachelijk goedkoop voor een grote stad, maar die tijden zijn voorbij. In het akkoord lees ik niet met hoeveel deze belastingen verhoogd worden, er staat alleen een beoogde extra totaalopbrengst genoemd. Ik houd er maar even rekening mee dat we voor deze belastingen € 20 per maand extra kwijt zijn, een stijging van ruim 10%.

Verder heeft ZIGGO afgelopen jaar de voorwaarden veranderd, waardoor ze vanaf komend jaar makkelijker kunnen indexeren met de inflatie. En die inflatie is stevig over het afgelopen jaar. Ik hoop dat ZIGGO zich een beetje inhoudt, want de concurrentie tussen de coaxkabel en de glasvezelkabel is stevig toegenomen. Wij kijken gratis naar het basis TV-pakket van ZIGGO en Geldnerd heeft een mobiel abonnement bij Vodafone met korting omdat we ook ZIGGO-klant zijn, maar dat zijn dan ook de enige redenen waarom het voor ons nog niet aantrekkelijk is om over te stappen. Ik zet voorzichtigheidshalve vanaf 1 juli wel een verhoging van € 3 per maand in de begroting.

Energie

Tsja. Wat kan ik daarvan zeggen? Dit zou de klapper worden. In negatieve zin dan. Zoals ik eerder al schreef hebben wij nog een jaarcontract tot begin december 2022. Daarna zouden wij overgeleverd worden aan de grillen van het variabele contract. De afgelopen periode keek ik al regelmatig op de vergelijkingswebsites, en ook op de websites van specifieke leveranciers. Daar zag ik voor ons verbruik maandbedragen tussen de € 400 en € 500 voorbijkomen, waar we op dit moment € 130 per maand betalen. Maar het kabinet redt ons hier met het prijsplafond. Het lijkt erop dat dit ons hele gasverbruik afdekt, en ongeveer 80% van ons elektriciteitsverbruik

We hebben toch een begin gemaakt met maatregelen om ons verbruik van elektra en gas te verminderen. Verder wacht ik af welk aanbod onze huidige energieleverancier Greenchoice (waar we al trouwe klant zijn sinds we Geldnerd HQ kochten) ons gaat doen. Ik lees namelijk dat vaste klanten nog wel eens een beter minder slecht aanbod krijgen dan nieuwe klanten. En ik hoop dat de energieprijzen de komende maanden een beetje tot rust komen, maar dat is eigenlijk tegen beter weten in. In mijn voorlopige begroting voor 2023 ga ik voor energie maar even uit van een maandbedrag van € 300. Au. Maar het had nog erger kunnen zijn als dat prijsplafond er niet was gekomen.

Zorg

Uiterlijk 12 november moeten de zorgverzekeraars hun nieuwe verzekeringspremies voor 2023 bekend maken. Het kabinet heeft alvast verordonneerd dat die premies komend jaar met maximaal een tientje per maand mogen stijgen. Dat is best veel, € 120 per jaar. Afgelopen jaar was het aanbod van mijn (goedkope) zorgverzekeraar al beduidend minder goed dan het jaar daarvoor. Ik wacht het aanbod dit jaar even af, en zal daarna bekijken wat voor mij het aantrekkelijkste aanbod is. DSW, traditiegetrouw de eerste zorgverzekeraar die z’n nieuwe premie bekend maakt, ging begin deze week in elk geval erg dicht bij dat tientje verhoging per maand zitten.

Ik hanteer al jaren een maximaal eigen risico, waarvoor ik maandelijks geld reserveer. En ook zet ik elke maand geld opzij om aan het eind van het kalenderjaar in één keer de zorgverzekeringspremie van het komende jaar vooruit te betalen en zo korting te krijgen. Dat is allemaal onderdeel van mijn potjessysteem. Dat zal ik blijven doen. Mogelijk moet ik wel mijn maandelijkse reservering verhogen met € 10 als de zorgpremie inderdaad zo sterk stijgt.

Boodschappen

Ons boodschappenbudget heb ik per begin 2022 al verhoogd naar € 6.300 per jaar. Want in 2021 hadden we een budget van € 5.700,00 en een realisatie van € 6.421,94. In 2022 blijven we tot en met eind augustus keurig onder dat budget. In april heb ik daar al eens naar gekeken. Ons gewijzigde eetpatroon en het verminderen van onze alcoholconsumptie maken dat we minder uitgeven in de supermarkt dan in eerdere jaren. Ondanks de prijsstijgingen. Ik hoop dat we dit vol kunnen houden, want dan hoef ik het boodschappenbudget in 2023 niet te verhogen. Al zie ik de trendlijn wel gestaag oplopen.

Inkomen

Afgelopen week ontvingen Geldnerd en Vriendin ook voor het eerst hun nieuwe verhoogde salaris. Ik krijg een beetje een gevoel van ‘druppel en gloeiende plaat’ als ik deze grafiek zo bekijk, maar ik besef dat ik me überhaupt gelukkig mag prijzen met baanzekerheid en een salarisverhoging.

Op Prinsjesdag begreep ik dat het tarief van de eerste schijf van de inkomstenbelasting verlaagd gaat worden. Maar verder kan ik, zoals gebruikelijk, nog niet veel zeggen over mijn salaris vanaf januari. Dat wordt weer afwachten. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat ik dat hele gat dicht ga lopen…

Indexeren Beleggingsinleg en Voorzieningen

In 2017 ben ik begonnen met een vaste maandelijkse inleg in mijn beleggingen, destijds € 1.000 per maand. In 2020 realiseerde ik mij dat de inflatie deze inleg langzaam aan het opeten was, en besloot ik deze inleg te indexeren. Ik heb er daarna niet meer over geschreven, maar heb de inleg wel jaarlijks geïndexeerd. Ik ben medio 2020 zelfs fors vooruit gaan lopen op de inflatie, vanaf juli 2021 stort ik maandelijks € 1.200 in mijn beleggingsportefeuille.

Maar als ik door mijn oogharen kijk op basis van de inflatie tot en met augustus 2022, dan gaat de inflatie ook hier mijn inleg inhalen. Als ik naar mijn begroting kijk, dan zou het moeten lukken om de maandelijkse inleg te verhogen naar € 1.300. Dat is dus wel het streven!

JaarBasisbedrag
€ / maand
Inflatie december
12-maands
Werkelijke
Maandinleg
Opmerkingen
20171.000,001,3%1.000,00
20181.013,002,0%1.000,00
20191.033,262,7%1.000,00
20201.061,161,0%1.065,00
1.100,00
Inleg vanaf maart
Inleg vanaf mei
20211.071,775,7%1.200,00Inleg vanaf juli
20221.132,8612,0%*1.200,00Inflatie t/m augustus
20231.268,801.300,00

Verder constateerde ik al dat ik zeer waarschijnlijk mijn maandelijkse reservering voor de zorgverzekering moet verhogen met € 10. Daar staat dan weer tegenover dat ik mijn maandelijkse reservering voor het eigen risico voor de zorgverzekering wil verlagen van € 75 naar € 50. Mijn potje voor het eigen risico is goed gevuld, meer dan mijn jaarlijkse maximale eigen risico van € 885. Het is dus niet nodig om daar meer geld in te storten dan nodig. Als dit potje vol is verplaats ik het teveel naar andere potjes die het harder nodig hebben.

Mijn maandelijkse voorziening voor Gezond Leven gaat wel omhoog, van € 100 naar € 150 per maand. Nu ik meer aandacht besteed aan mijn levensstijl blijk ik daar namelijk ook meer geld voor nodig te hebben. Voor 2023 heb ik twee paar hardloopschoenen begroot, ze slijten hard nu ik meer kilometers maak. En naast het abonnement op de sportschool en op mijn hardloop-app Runkeeper heb ik voor komend jaar ook wat meer aandacht voor mijn ‘preventief onderhoud’ door de sportmasseur begroot.

Waar brengt ons dat?

Niet in de financiële afgrond, gelukkig. Wij hebben in Huize Geldnerd financieel echt niets te klagen. Maar bij elkaar opgesteld in het wel een behoorlijke verandering in het komend jaar. Met name die energie dan.

Begrotingspost€ / maand€ / jaar
Persoonlijke Begroting
Verhoging reservering zorgverzekering10,00120,00
Verlaging reservering eigen risico zorg-/-25,00-/-300,00
Verhoging maandelijkse inleg beleggingen100,001.200,00
Gezamenlijke Huishouding
Gemeentelijke heffingen20,00240,00
Energie180,002.160,00

Afgelopen jaar hebben Geldnerd en Vriendin hun gezamenlijke begroting al naar boven bijgesteld. Iets teveel zelfs, want door een veranderend leefpatroon waren we op een aantal posten goedkoper uit dan verwacht. We hielden (houden) aan het eind van elke maand wat geld over op onze gezamenlijke rekening. Maar dat gaat niet genoeg zijn om de stijging van de energielasten op te vangen. Voorlopig houd ik rekening met een totale verhoging van de gezamenlijke begroting met € 200 per maand.

En die wordt opgevangen door onze salarisverhoging. We hoeven dus niet te beknibbelen op andere posten. Kunnen blijven beleggen en extra aflossen. We zijn bevoorrecht, zeer bevoorrecht. En ons zeer bewust dat niet iedereen het zo goed heeft.

Kijk jij ook al vooruit naar jouw begroting voor het komende jaar? En heb je geldstress?

Voltooid Leven

‘Blog over (financieel) bewust leven’ staat er al een aantal jaren boven mijn weblog. Daar wijdde ik zelfs al eens een schrijfsel aan. Mijn schrijfsels gaan al lang niet meer alleen over geld, financieel nieuws, en spreadsheets. Dan zou ik na 7 jaar ook wel uitgeschreven zijn. Ze gaan ook over jaardoelen, gezond leven, hoe ik mijn werk doe, en over opgeruimd leven. En bij ‘opgeruimd leven’ hoort voor mij ook het opruimen van mijn eigen sporen op deze planeet, inclusief mijzelf. Vanuit die overtuiging heb ik nagedacht en geschreven over euthanasie.

Het was een blogpost die in verschillende omgevingen tot discussie leidde. Dat was, eerlijk gezegd, niet helemaal onverwacht. De dood is een taboe, en taboe roept discussie op. Ik kreeg veel vragen, deels in de reacties, en deels via de e-mail. En ook bij andere gelegenheden ontstond er een levendige (pun intended…) discussie. Voer dus voor een vervolg-blog.

Geef ‘m maar een spuitje dan…

Veel gesprekken gingen over het subjectieve karakter van de begrippen ondraaglijk en uitzichtloos lijden, kwaliteit van leven, en de menselijke waardigheid. Daar kun je inderdaad zeer verschillend over denken. Daarvan is er geen eenduidige definitie. Dat is dus heel persoonlijk inderdaad, en juist daarom is het van belang om er goed over na te denken en met mensen over te praten. Voor mij zit de definitie in de volledige afhankelijkheid van anderen voor dagelijkse dingen als toiletgang, aan-/uitkleden, dat soort zaken, en ook in het niet meer zelfstandig kunnen genieten van de dingen die het leven mooi en waardevol maken.

Sommige mensen hebben ook de zorg dat wat je opschrijft uiteindelijk ‘tegen je’ gebruikt kan worden als een arts een beslissing zou moeten nemen. Je krijgt bijvoorbeeld een dwarslaesie zult dagelijks verzorgd moeten worden maar je kunt nog wel lezen, gesprek voeren en genieten van natuur. Dat is volgens mij een van de grootste misverstanden over euthanasie. Het is nooit de arts of iemand anders die beslist over euthanasie, maar altijd jijzelf. Ook op het moment zelf. Ben je wilsonbekwaam, dan krijg je dus geen euthanasie meer. Vandaar bijvoorbeeld mijn scherpe definitie over dementie, dat ik dan euthanasie wil terwijl ik nog wilsbekwaam ben. Ben je wilsonbekwaam, dan kun je met het behandelverbod en de medische volmacht wel voorkomen dat je behandeling eindeloos gerekt wordt, maar er is geen arts meer die dan euthanasie zal verlenen.

Overigens vond ik ook een paar heel mooie blogs over euthanasie. Vooral deze, over het perspectief van de arts, greep mij erg aan. Samen euthanasie meemaken vraagt volgens mij een heel intense en persoonlijke arts-patiënt relatie.

Falen als samenleving

Een andere interessante discussie ging over de vraag of we als samenleving niet enorm aan het falen zijn. Vorige week las ik nog een bericht over de sterk verslechterde geestelijke gezondheid van jongeren. De samenleving maakt mensen kapot, of maakt het leven op z’n minst heel erg moeilijk voor ze. Als die persoon vervolgens zegt ‘ik wil dood’, is dat dan een moment van zelfreflectie, of is het dan humaan om die wens in te willigen? Zijn wij als samenleving humaan genoeg om die verantwoordelijkheid aan mensen te geven? Gegeven alle crises van de laatste tijd zijn er mensen die moeite hebben daar volmondig ‘ja’ op te zeggen.

Want iemand kiest dan voor de meest impactvolle oplossing, die je als samenleving had kunnen (of zelfs moeten) voorkomen. Ik kan me goed voorstellen dat je daar als samenleving een grens trekt. De overheid trekt voortdurend grenzen die een individu beperken. Dat schept ook plichten voor de overheid, en daardoor zijn die twee verbonden met elkaar.

Toch heb ik daar een paar overwegingen bij. Ten eerste, iemand die echt dood wil vindt een weg. Maar dat is vaak ook lijden in stilte en eenzaamheid. Ik ben de afgelopen 20 jaar twee keer mensen tegengekomen die op die manier een naaste verloren hebben. Dat heeft ook een enorme impact op de achterblijvers. Ik denk dat, als we mensen een waardige uitweg bieden middels een Voltooid Leven wet met vergelijkbare waarborgen als de euthanasiewetgeving, dat er (a) meer ruimte ontstaat voor het gesprek of dit wel de juiste keuze is (want dat is nodig, we falen als samenleving), en (b) dat er een situatie is waar door dat gesprek en de waardige uitweg de achterblijvers meer vrede kunnen hebben met de keuze van hun naaste.

Ten tweede weegt voor mij persoonlijk de keuzevrijheid van het individu altijd het zwaarst. De overheid stelt grenzen, daar is de overheid ook voor. Maar die grenzen liggen meestal in de sfeer van de last die mensen elkaar mogen bezorgen en de omgangsvormen met elkaar (een ander niet in gevaar brengen door 150 km/u te rijden, we hebben er met elkaar voor gekozen dat dat verstandig is). In mijn wereldbeeld weegt de keuze van het individu om waardig uit het leven te stappen dus zwaarder dan de moeite die een ander daar mee heeft. Al is er natuurlijk altijd het risico dat kinderen dan enige druk op hun ouders uit gaan oefenen om…. Daar ga ik geen last van hebben. Ouders met kinderen lopen dat risico wel. 🤣

Wanneer is een leven Voltooid?

Euthanasie en Voltooid Leven zijn (denk ik) twee van de zwaarste thema’s in het maatschappelijk debat. Veel zwaarder dan dat andere taboe-thema, Geld, waar ik hier op mijn blog wel vrijer dan de meesten over praat. Maar ook niet helemaal vrij, want ik verberg mijn getalletjes meestal.

Ik schreef in mijn eerdere blog al dat ik liefst mijzelf op een dag uit het leven zie stappen. Wanneer dat zal zijn weet ik niet, maar er is een moment dat het ‘klaar’ is en dan heb ik liefst zelf de keuze en de mogelijkheid. Zonder daar iemand anders, bijvoorbeeld een huisarts, mee te bezwaren. Zelf zou ik het heel fijn vinden als dat op een humane manier kan. Ik wil niet kiezen tussen allerlei manieren die allerlei nadelen hebben.

Waarom wil je dan stoppen? Niet omdat ik ondraaglijk lijdt of ziek ben. Maar vooral omdat ik zélf wil bepalen wanneer mijn leven voltooid is. Dat is geen actieve doodswens, want ik wil het niet vandaag of morgen. Het is vooral een verlangen om zelf te kiezen voor het tijdstip en de manier van het einde. En dat is ook lastig om uit te leggen.

Wanneer je als 100-jarige volledig zelfstandig functionerend bent en vitaal, dan kan jouw leven dus nog steeds als ‘voltooid’ voelen. Maar het kan ook zo zijn dat je dan nog voldoende kansen ziet en vrolijk met je zesde partner, die 70 jaar jonger is, op huwelijksreis gaat. (On)Voltooid leven hangt dus ook sterk afhangt van je lichamelijke en geestelijke vitaliteit. Ik heb het ook gezien bij mijn grootouders: vrienden en kennissen van hun leeftijd gingen allemaal dood, (klein)kinderen kwamen ook niet elke dag langs, en de deur uit gaan was niet heel makkelijk, dus ze waren er eigenlijk wel klaar mee. Het was mooi geweest. De overtuiging ‘het is mooi geweest‘ hoeft overigens niet leeftijdsafhankelijk te zijn. Dat kan dus wat mij betreft ook gelden voor een 25- of 40-jarige, en is niet alleen het voorrecht van 70+.

Als iemand zijn/haar leven voltooid vindt (om de juiste redenen), dan vind ik het belangrijk dat het voor die persoon mogelijk is daar een punt achter te zetten. Dat het niet schimmig hoeft, of als naasten het begrijpen, dat zij bang moeten zijn vervolgd te worden. Wanneer je zover bent dat je die keuze maakt én ook doorzet, dan zit daar meer kracht achter dan ik me nu voor kan stellen.

Natuurlijk moet er vooraf goed gesproken worden of het écht voltooid is. Het kan en mag geen impulsieve handeling zijn. Maar het antwoord is wat mij betreft aan de persoon zelf, of het nu ja/nee is. Je kan niet in iemands hart en hoofd kijken en hetzelfde voelen of denken. Door het juridisch mogelijk te maken, schep je volgens mij juist ruimte voor een eerlijk gesprek.

Ziekte en euthanasie is rationeel nog makkelijker dan voltooid leven, en toch al zo moeilijk. Voltooid leven is nog minder tastbaar. Maar ik snap voltooid leven zeker wel. Mensen de optie bieden om zelf die keuze te kunnen maken vind ik geen falende samenleving, maar een zachte empathische samenleving. Wat je volgens mij dan vooral wilt verifiëren is of er enige externe druk is, en/of het niet een bevlieging is. Als aan die voorwaarden is voldaan dan is de reden verder niet zo relevant. Want heel persoonlijk.

De dood als taboe

Traditioneel is de dood een van de grootste taboes. Omdat we niet weten wat er daarna komt. Hele religies zijn rond die onzekerheid geconstrueerd. Maar ook hele normen- en waardenpatronen. De medische wetenschap is gericht op het verlengen van het leven. Niet vreemd dus dat de wens om niet te leven, of zelf je moment te kiezen om eruit te stappen, ook onderdeel is van de taboesfeer. Ik zie het maar als teken van een ontwikkelende beschaving dat die discussie nu eindelijk wel gevoerd wordt. De persoon in kwestie is de enige is die die keuze kan maken. Of iemand anders de reden kan begrijpen is niet relevant.

Hier gaan denk ik Voltooid Leven en Euthanasie ook van elkaar verschillen. Bij Euthanasie moet een ander (de arts) de handeling verrichten. Bij Voltooid Leven kun je dat hopelijk zelf, daar moet alleen een ander legaal het middel kunnen leveren. Dat is toch anders. Zie ook de discussies rond het werk van Coöperatie De Laatste Wil.

Wat denkt Geldnerd?

Het moge duidelijk zijn, ik zit zelf redelijk extreem aan de ‘een mens heeft het recht om te sterven’ kant. Of andersom gezegd, ik vind dat er geen plicht zou moeten zijn om te leven. Alsof levend zijn zaligmakend is en de dood iets wat koste wat het kost vermeden moet worden. Dat is namelijk erg geredeneerd vanuit de gedachte van mensen die zich niet kunnen voorstellen dat je misschien niet meer zou willen leven.

Geldnerd houdt ook graag zelf de controle. De gedachte dat ouderdomskwalen, een ziekte met bijbehorend lijden, een ongeval of iets anders uiteindelijk mijn levenseinde bepaalt vind ik dan ook moeilijk te verteren. Maar de controle nemen over mijn levenseinde blijft een uitdaging. Met de wilsverklaringen rond euthanasie en het behandelverbod doe ik op dit moment het maximale van wat er wettelijk mogelijk is. Echt zelf bepalen wanneer mijn leven voltooid is, en op welk moment en hoe ik er uit stap, vraagt een Voltooid Leven wet. Daar ben ik dan ook een warm voorstander van, ik hoop dat die er is tegen de tijd dat ik mijn leven voltooid vind.

Belangrijke data

Aanstaande 1 oktober is het de Dag van de Wilsverklaring. De NVVE organiseert dan allerlei activiteiten, juist ook toegankelijk voor niet-leden, om over dit onderwerp te praten.

En op 10 oktober is de zitting van het proces dat de Coöperatie Laatste Wil (CLW) vorig voorjaar heeft aangespannen tegen de Staat der Nederlanden over het verbod op hulp bij zelfdoding. In de Grondwet staat een aantal grondrechten, in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) ook. Deze grondrechten beschermen het recht van mensen om te kunnen leven zoals zij willen leven. Maar ook dat zij mogen sterven zoals zij willen sterven, humaan en waardig.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft dit recht al eerder erkend. Tegelijkertijd is hulp bij zelfdoding in Nederland verboden volgens artikel 294, lid 2 van het Wetboek van Strafrecht. En de Staat werkt ook de toegankelijkheid van een legaal, veilig zelfdodingsmiddel tegen. CLW vraagt de rechter om te verklaren dat de Staat hiermee onrechtmatig jegens zijn burgers handelt.

Heb jij nog nagedacht naar aanleiding van mijn blog over het levenseinde?

Graag wil ik speciaal E , J1 , J2 , K , R1 en R2 bedanken voor hun inbreng in deze discussie! Jullie weten wie jullie zijn!

Denk je aan zelfdoding? 113 Zelfmoordpreventie is er om je te helpen!

Healthnerd en het Blessureleed

Dinsdag 30 augustus 2022, een uur of zeven ‘s ochtends. Ik ben bezig aan mijn hardlooprondje. Op het programma staan zes intervallen van elk 750 meter, met na elk interval twee minuten herstel. Het laatste interval begint. Doelstelling is een tijd van 5 minuut 20 per kilometer, een snelheid van 11,25 kilometer per uur. Het gaat goed. het gaat lekker. Aan het eind van het interval voel ik een pijntje in mijn rechterbovenbeen. Aan de achterkant. In de hamstring. Ik schenk er weinig aandacht aan. Doe mijn afkoeloefeningen en stap thuis onder de douche.

Maar op donderdag is de pijn er meteen weer. Al tijdens de warming-up. Ik probeer het een minuut of vijf en geeft het dan op. Een paar dagen rust zullen me goed doen. Op zondag 4 september heb ik een afspraak met mijn hardlooptrainer. Ik ben goed uitgerust. Heb er zin in. Maar al na een minuut of 20 speelt het bovenbeen weer op. Hamstringblessure.

De trainer is onverbiddelijk. Drie à vier weken rust. Geen hardlooptrainingen. Daarna voorzichtig weer beginnen.

Ik baal als een stekker. Want het ging nog steeds goed met Healthnerd. Drie of vier keer per week aan het sporten. Op vrijdag in de sportschool met gewichten smijten, op zondag, dinsdag, en vaak ook donderdag vroeg naar buiten voor een hardlooptraining. Mijn gewicht nog steeds keurig binnen de range die ik als doel had aangemerkt. En vooral mezelf vele malen fitter voelen dan ik de afgelopen 25 jaar ooit geweest ben.

Het was ook al een tijdje mijn grootste angst, een blessure oplopen en al die voortgang weer kwijtraken. Daarom ben ik juist bezig met de trainer, om beter blessurevrij te lopen. Werk ik met eigen loopschema’s die ik bijstel op basis van mijn eigen voortgang, en niet met een of ander standaardschema voor ‘de gemiddelde loper’ (die niet bestaat) dat ik van internet geplukt heb. Maar het kan gebeuren. Niet zo gek als je meer dan 25 jaar je lichaam en je gezondheid verwaarloosd hebt. Eigenlijk nog wonderbaarlijk dat dit pas na een maand of 8 steeds intensiever trainen gebeurt.

En nu?

De komende weken dus even niet hardlopen. Over een week of drie maar eens voorzichtig proberen of de hamstring het weer aankan. Als dat zo is het hardlopen weer voorzichtig op gaan bouwen. En daarna ook wat extra aandacht aan de hamstring besteden in de sportschool. Want die kan blijkbaar wel wat versterking gebruiken.

Maar ik ga niet bij de pakken neerzitten. Want fietsen kan ik wel. En ik heb niet voor niets een onbeperkt abonnement op de sportschool hier om de hoek, waar ik ook elke vrijdag train. Ik ben zondag na de diagnose meteen doorgelopen naar de sportschool. En deze week stond ik er ook al een keer op de stoep op het moment dat ze de deur openden. En heb ik mijzelf 45 minuten afgebeuld op een hometrainer. Die ook nog eens compatibel bleek te zijn met mijn hartslagmeter, en dus de statistiekjes keurig voor mij bijhield. En morgen heb ik eindelijk een afspraak met een sportmasseur. Want een beetje extra onderhoud voor dit oude lijf kan geen kwaad, dat is duidelijk.

Op deze manier hoop ik de blessuretijd door te komen. En over een week of drie à vier weer vrolijk mijn hardlooprondjes te huppelen. Want zonder beweging? Dat kan ik mij niet meer voorstellen!

Heb jij wel eens een blessure? Hoe pak jij dan de draad weer op?

Minder spreadsheets

Het moment is daar. Ik speculeer er al jaren over en nu is het eindelijk zo ver. Ik heb officieel minder Excel-spreadsheets in mijn financiële stelsel. De slachtoffers? Mijn oudste en meest verbouwde en vertrouwde spreadsheet, de financiële administratie.

Dag Excel hallo GnuCash

Voor de reguliere lezers kan dat geen verrassing zijn. Ik heb de afgelopen periode regelmatig geschreven over de inrichting van GnuCash. Inmiddels zit de administratie van de gezamenlijke huishouding met Vriendin er volledig in, inclusief onze eigen woning en de hypotheek. En ook mijn persoonlijke administratie inclusief spaargeld en beleggingen, creditcards en contant geld, sinds 1 januari 2013 (de officiële start van mijn eigen financiële leven na mijn echtscheiding). Ik heb me ook verdiept in de belangrijkste rapportages. Komend najaar ben ik nog wel plan om me te verdiepen in de mogelijkheden van maatwerkrapportages. Maar dat is iets voor lange donkere winteravonden, niet voor mooie zomerdagen.

De afgelopen maanden heb ik parallel gedraaid met zowel de spreadsheets als GnuCash. En bijna ongemerkt verschoof mijn aandacht steeds meer naar GnuCash. Dus nu is officieel het moment gekomen dat GnuCash de bron is voor mijn financiële administratie.

Twee eraf, twee erbij

Daarmee verwijder ik de twee Excel administratiespreadsheets uit mijn financiële systeem. Maar de waarheid gebiedt te zeggen dat ik de exportbestanden van de Rabobank en ABN AMRO wel ‘voorbewerk’ voordat ik ze importeer in GnuCash. Ik verwijder overtollige kolommen en zorgt dat gegevens het juiste format hebben. Dat doe ik uiteraard niet handmatig. Daar heb ik een spreadsheet voor gebouwd. Mijn experimentele GnuCash Converter. Je kiest een bronbestand, activeert een macro, en de spreadsheet voert de gewenste bewerkingen uit en zet een kant-en-klaar importbestand klaar voor GnuCash. En dat is geen Excel-spreadsheet meer. Maar een spreadsheet gebouwd in Calc, de spreadsheet van LibreOffice.

Het overzicht van mijn financiële systemen is dit jaar dus kleurrijker dan andere jaren. Traag maar gestaag gaat mijn afscheid van Microsoft toch verder. Meer open-source. Conform de meerjarenstrategie die ik in 2019 al formuleerde. De prijs voor snelste migratie zal ik er niet mee winnen, denk ik.

Er is dit jaar natuurlijk ook nog een andere spreadsheet bijgekomen. Mijn Personal Health Monitor waarin ik de statistiekjes bijhoud rond mijn gezondheid, mijn sportmomenten, mijn gewicht. Maar die is (nog) niet zo gecompliceerd en bevat geen macro’s. Dus dat is eigenlijk geen echte spreadsheet, maar alleen een verzameling tabellen en grafiekjes. En die is ook geen onderdeel van mijn Financieel Systeem, maar van mijn Gezond Leven Systeem. Dat telt niet, toch?

Wat gebeurt er met de administratiespreadsheets?

De overstap naar GnuCash betekent in elk geval dat ik geen nieuwe functionaliteit meer bouw in de administratiespreadsheets. Ik zal eind dit jaar nog wel een nieuwe versie publiceren voor de vele gebruikers. Maar dat zou wel eens de laatste kunnen zijn…

Voorlopig werk ik mijn persoonlijke administratiespreadsheet nog wel af en toe bij. Er zitten namelijk overzichten in die ik gebruik voor mijn blog, zoals de No Expense Days en het maandelijkse Spaarpercentage. Maar de administratiespreadsheets zijn niet meer de plek die ik raadpleeg als ik mijn eigen financiën in de gaten wil houden. Dat zijn nu de administraties in GnuCash.

Hoe gaat het met jouw spreadsheets?

Geldnerd kiest zijn levenseinde

Maak je geen zorgen, ik ben niet van plan om dat op korte termijn te doen. Maar ik vind het levenseinde wel een belangrijk onderwerp. Ik heb een actueel testament en ik werk jaarlijks mijn achterblijversdocument bij. De dood en de nalatenschap is iets waar iedereen met enig verantwoordelijkheidsgevoel over na zou moeten denken, vind ik. Zeker als je verantwoordelijkheden en verplichtingen hebt, zoals een koopwoning, vermogen, of kinderen. Want anders zadel je jouw nabestaanden op met onmogelijke keuzes en vragen ze zich vertwijfeld af wat je gewild zou hebben, in een periode dat hun hoofd er misschien niet naar staat. Als verwarring zaaien je doel is, prima. Maar het is wel hoe veel familieruzies ontstaan…

In mijn voornemens voor 2022 schreef ik al dat ik ik van plan was om dit jaar ook een Levenstestament te gaan maken, een samenstel van behandelverbod, euthanasieverzoek, verzoek om toepassen van comfortbeleid en medische volmacht. De term ‘levenstestament’ is misleidend, en volgens mij vooral bedacht door notarissen om mensen het gevoel te geven dat een (dure) gang naar de notaris noodzakelijk is (dat is overigens niet zo). Ik houd graag de regie in handen over mijn eigen levenseinde. Als leven lijden wordt dan hoeft het van mij namelijk niet meer. Dood ga je toch, lijden kun je beperken.

Ik zet deze stap niet zomaar. In mijn familie komen diverse vervelende (en mogelijk erfelijke) aandoeningen voor. Ik weet niet óf die mij gaan treffen, maar áls dat gebeurt wil ik mijn opties open hebben. En ook in mijn persoonlijke omgeving zag en zie ik diverse mensen door ziekte of ander ongeluk in situaties terechtkomen waarvan ik denk: ‘Dat wil ik niet! Dat is voor mij onvoldoende kwaliteit van leven, dat is uitzichtloos en ondraaglijk lijden!’.

Euthanasie dus. Het is geen onomstreden onderwerp, en veel religies wijzen het af. Van de wetgever mag het, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan. Ik heb besloten om over mijn zoektocht en overwegingen te schrijven. Mocht je bezwaren hebben tegen het zelf kiezen van je levenseinde, dan kun je beter niet verder lezen. En ik herinner iedereen er even aan dat reacties op mijn blog altijd door mij bekeken en beoordeeld worden voordat ze geplaatst worden.

Kiezen voor je levenseinde

Nadenken over mijn eigen levenseinde is lastiger dan ik dacht. Zelfs als je er, zoals ik, uit volle overtuiging aan begint. Ik begon het jaar voortvarend. Werd voor een paar tientjes lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), als Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie op 23 februari 1973 opgericht en met inmiddels meer dan 170.000 (nog levende) leden. Op hun website vind je een schat aan informatie, en leden hebben ook toegang tot informatiebijeenkomsten en individuele spreekuren, en kunnen gebruik maken van modellen voor de noodzakelijke wilsverklaringen. Dus vol goede moed begon ik te lezen.

Maar dat viel nog niet mee. Ik moet wel in de juiste stemming zijn om na te denken over de dood. Dat werkt niet zo goed als ik niet vrolijk ben, de dood drukt dan zwaar op het gemoed. Mijn hoofd staat er niet altijd naar. Dus het duurde langer dan ik gedacht had. Ook omdat wat ik las tot nadenken stemde. En dat waren geen eenvoudige vragen die ik mijzelf te stellen had.

Wat moet ik doen?

Wat euthanasie is en wat er in de wet staat ga ik hier niet uitleggen. Dat staat allemaal heel goed beschreven op de website van de NVVE. Twee stukjes informatie die ik wel bijzonder relevant vond: Euthanasie zit gewoon in het basispakket van de zorgverzekering, en meestal (maar niet altijd) heeft het geen gevolgen voor de uitkering van bijvoorbeeld een overlijdensrisicoverzekering of een uitvaartverzekering. Dat laatste is dus wel relevant om te controleren in de polisvoorwaarden als je zo’n verzekering hebt of afsluit. Ik heb deze verzekeringen niet, dus ik hoef me hier geen zorgen over te maken.

De kern van de keuze voor je eigen levenseinde zijn de Schriftelijke Wilsverklaringen. Handgeschreven, geprint, getatoeëerd op je lichaam, dat maakt niet uit. Als er maar uit persoonsgegevens blijkt dat het JOUW wilsverklaring is. De NVVE raadt er drie aan, een behandelverbod (met inbegrepen een verzoek om toepassen van comfortbeleid), euthanasieverzoek, en medische volmacht.

De Medische Volmacht is redelijk eenvoudig. Ik ga uiteraard niet precies vertellen wat er in de modellen van de NVVE staat. Daarvoor mag je gewoon zelf voor € 23,30 een jaar lid worden. Geen geld voor zo’n thema, toch? De NVVE krijgt geen subsidies en is dus afhankelijk van de contributies van leden en van giften. Als lid kun je het format gewoon online invullen en opslaan, downloaden, printen, enzovoorts. In de Medische Volmacht wijs je een gevolmachtigde persoon en een plaatsvervangend gevolmachtigde persoon aan, die namens jou mogen beslissen over medische behandelingen als je dat zelf niet meer kunt vertellen. Daar heb je uiteraard naam, geboortedatum/geboorteplaats, en contactgegevens van deze personen voor nodig. En het is vanzelfsprekend dat je dit vooraf met deze personen besproken hebt. Niet iedereen zal deze verantwoordelijkheid willen dragen.

Kwaliteit van Leven / Uitzichtloos en Ondraaglijk Lijden

Bijzonder kopje is dat, hè? Het Euthanasieverzoek is een stuk lastiger. Daarin schrijf je op dat je wilt dat een arts jou euthanasie verleent als jij ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. Maar wat is dat dan, ondraaglijk en uitzichtloos lijden? Dat is natuurlijk een persoonlijk iets, en dat wordt je geacht in je eigen woorden te omschrijven. En dat vind ik lastig. Ook het Behandelverbod heeft een persoonlijke aanvulling nodig. Wanneer is jouw Kwaliteit van Leven onvoldoende en wil je niet meer medisch behandeld worden?

Om mijn denken te ondersteunen heb ik natuurlijk ook gezocht op internet. Google DuckDuckGo is your best friend. Met name de database met uitspraken van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie over specifiek dit punt vond ik heel leerzaam.

‘Lijden’ wordt in het Van Dale woordenboek omschreven als het ondergaan van verdriet, ellende enz. Vervelende lichamelijke en geestelijke dingen, denk ik dan aan.

‘Uitzichtloos’ is ook nog best makkelijk te definiëren. Lijden is uitzichtloos als de ziekte of aandoening die het lijden veroorzaakt niet te genezen is en het ook niet mogelijk is de symptomen zodanig te verzachten dat daardoor de ondraaglijkheid verdwijnt. Hierbij staan de medische diagnose en de behandelprognose centraal. Dat is meestal nog wel vrij objectief medisch vast te stellen. Hoop ik. Ik realiseer me hierdoor wel weer welke verantwoordelijkheid er bij de medische professie ligt…

‘Ondraaglijk’ is lastiger. Het is vooral een subjectief iets. Persoonlijk. En dus ook lastiger begrijpelijk en overtuigend op te schrijven. De art(sen) die uiteindelijk betrokken zijn bij de euthanasie moeten overtuigd zijn dat het lijden specifiek voor mij met mijn vaardigheden, historie, normen en waarden, en persoonlijkheid ondraaglijk is. Welke last draag ik, en welke kracht heb ik om die last te dragen?

‘Kwaliteit’ is ook zo’n fijn woord. van Dale definieert het als mate waarin iets goed is, gesteldheid, hoedanigheid en aard. Ook daar zit een grote mate van subjectiviteit en persoonlijke voorkeuren in. En dat is dus precies wat dit tot een lastige exercitie maakt. Wat is ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ voor mij? En wanneer is mijn ‘kwaliteit van leven’ onvoldoende?

Onlangs heb ik ook een goed gesprek gehad met een consulent van de NVVE. Het doel van dit gesprek was voor mij tweeledig. Allereerst het toetsen van de teksten die ik voor mijzelf opgesteld had over mijn persoonlijke invulling van het begrip ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ en het begrip ‘onvoldoende kwaliteit van leven’. Maar ik heb ook in mijn (concept) euthanasieverzoek vastgelegd dat ik dit gesprek gehad heb. Dat is bedoeld om te laten zien dat ik een zorgvuldige afweging heb gemaakt. Want de zorgvuldigheidseisen zijn erg belangrijk bij de toetsing van euthanasieverzoeken. Ook een reden om nu al te beginnen en dit regelmatig bij te werken. Dat is meer weloverwogen dan dit pas te doen als ik ondraaglijk en uitzichtloos lijdend in een ziekenhuisbed lig… En dat weegt zwaar voor de mensen die uiteindelijk moeten besluiten of ze mijn euthanasieverzoek in gaan willigen.

Ik hoop dat ik het Behandelverbod nooit nodig ga hebben. Want dat gaat eigenlijk om een situatie waarbij ik zelf al niet meer wilsbekwaam ben. Als ik wilsbekwaam ben kan ik vragen om euthanasie. Als ik niet meer wilsbekwaam ben kan ik met het behandelverbod en de medische volmacht hooguit voorkomen dan men mij verder behandelt. Hopelijk zal ik dan snel sterven. Maar euthanasie is dan geen optie meer.

Wat zijn mijn definities?

Onderstaand de teksten waar ik voorlopig op uitgekomen ben. Allereerst mijn tekst over Uitzichtloos en Ondraaglijk Lijden die ik heb opgenomen in mijn Euthanasieverzoek.

Ik verzoek mijn arts om mij euthanasie te verlenen wegens uitzichtloos en ondraaglijk lijden:

1. Wanneer ik mij bevind in een vergevorderd stadium van een kwaadaardige en/of dodelijke ziekte of een ernstige chronische ziekte of ziekte waarbij mijn geestelijke en/of lichamelijke vermogens geleidelijk en onherstelbaar achteruit gaan, als er geen zinvolle behandeling meer mogelijk is

2. Bij een psychiatrische aandoening met verlies van zelfstandigheid en perspectief, als een psychiater constateert dat ik ben uitbehandeld en er ook geen mogelijkheden zijn om het lijden te verminderen, als een psychiater behandelingen voorstelt terwijl ik hier geen vertrouwen in heb of hier simpelweg geen energie meer voor heb

3. Bij een te grote stapeling van ouderdomskwalen en / of een leven zonder eigen regie in volledige afhankelijkheid van anderen voor de algemene dagelijkse levensverrichtingen als eten, drinken, toiletgang en aan- en uitkleden, waarbij de menselijke waardigheid ernstig wordt aangetast, en / of waarin ik activiteiten die mij voorheen afleiding en plezier hebben geboden (zoals lezen, een goed gesprek voeren, genieten van genieten van natuur, kunst en cultuur) niet meer zelfstandig kan uitoefenen

4. Tijdig bij beginnende dementie, wanneer ik nog wilsbekwaam ben

Indien de behandelend arts geen euthanasie wil verlenen, verzoek ik de behandeling op te dragen aan een andere arts die wel mijn vorenstaande vrijwillige en weloverwogen wens wil uitvoeren. Ik wens geen opname in of overplaatsing naar een ziekenhuis of inrichting die beslist geen toestemming voor euthanasie zal geven.

En mijn tekst over Onvoldoende Kwaliteit Van Leven die ik heb opgenomen in mijn Behandelverbod.

Van onvoldoende kwaliteit van leven is voor mij persoonlijk sprake als ik door ziekte, een psychiatrische aandoening, ouderdom, ongeval of welke oorzaak dan ook in een situatie kom waaruit voor mij, ondanks alle pogingen van de behandelend arts(en), geen herstel voor een redelijke en waardige levensstijl (meer) te verwachten is, waaronder ik in ieder geval versta:

1. een situatie waarin ik kunstmatig in leven word gehouden

2. een leven waarbij ik structureel te maken heb met ernstige pijn, kortademigheid of invaliditeit

3. een leven zonder eigen regie in volledige afhankelijkheid van anderen voor de algemene dagelijkse levensverrichtingen zoals eten, drinken, toiletgang en aan- en uitkleden

4. een leven waarin de menselijke waardigheid ernstig wordt aangetast.

5. een leven waarin ik activiteiten die mij voorheen afleiding en plezier hebben geboden (zoals lezen, een goed gesprek voeren, genieten van genieten van natuur, kunst en cultuur) niet meer zelfstandig kan uitoefenen

Ik wens in elk geval geen enkele levensverlengende behandeling die een natuurlijke dood uitstelt. Ik wil geen opname op een intensive care, geen reanimatie, en ook geen overplaatsing naar een verpleeghuis.

Suggesties en aanvullingen zijn overigens van harte welkom, zeker van mensen die zelf ook hun wilsverklaringen gemaakt hebben!

Wat moet je nou echt regelen?

Mijzelf verdiepen in het levenseinde heeft me veel nieuwe inzichten opgeleverd. Ik realiseer me nu dat de term ‘levenstestament’ misleidend is, en suggereert dat er een notaris nodig is. Maar dat is dus niet zo. Tegelijkertijd realiseer ik mij dat er nóg een belangrijk puzzelstukje ontbreekt in het bouwwerk van mijn nalatenschap, namelijk een Algemene Volmacht. Ik wil graag regelen dat Vriendin en mogelijk nog iemand anders namens mij financiële beslissingen kan nemen en rechtshandelingen kan verrichten als ik om een of andere reden daar niet meer toe in staat ben.

Dat punt is namelijk wel geregeld na mijn dood, in het testament heb ik een Executeur aangewezen. Maar een testament werkt alleen als je dood bent. Zolang je niet dood bent, heb je daar niet zo veel aan. Met een volmacht zorg ik er bijvoorbeeld voor dat Vriendin eigenstandig onze woning kan verkopen als ik wilsonbekwaam raak maar nog niet overleden ben.

Die Algemene Volmacht wil ik wel in overleg met een notaris opstellen. Die gelegenheid wil ik ook gebruiken om wat details te wijzigen in mijn testament. Zo wil ik de optie opnemen om legaten toe te kennen een goede doelen die ik in een (door mij makkelijk aanpasbare) bijlage opneem. Ik denk dan aan vaste bedragen en de optie van een maximaal percentage van de erfenis.

Onderstaand schema laat zien wat ik dan allemaal geregeld heb voor de situatie waarin ik wilsonbekwaam word, ondraaglijk en uitzichtloos lijd, of overlijd. Voor de volledigheid noem ik ook voogdij regelen. Dat hoef ik zelf niet te doen (want Geldnerd heeft geen kinderen), maar is wel iets dat iedereen met jonge kinderen zou moeten regelen. Dat kan via dit formulier van de Rechtspraak, en het lijkt me ook verstandig om wensen hierover in een testament vast te leggen. Daar hoef ik in mijn situatie gelukkig niet over na te denken.

Het Behandelverbod, de Medische Volmacht, en het Euthanasieverzoek moeten in elk geval opgenomen worden in mijn medisch dossier, dat regel ik via de huisarts. Het Achterblijversdocument, de nog op te stellen Volmacht en het Testament bewaar ik in mijn kluis. De executeur heeft een kopie.

Komende periode wil ik ook nog een gesprek voeren met mijn huisarts om mijn wensen daar toe te lichten, en te zorgen dat de Wilsverklaringen inderdaad worden opgenomen in mijn medisch dossier. En om zeker te stellen dat die ter zijner tijd wil meewerken. Zo niet, dan moet ik ook nog op zoek naar een andere huisarts die deze bereidheid wel heeft. Ik heb er eerder met de huisartsenpraktijk over gesproken, en destijds gaven ze aan dat zij geen principiële bezwaren hebben tegen euthanasie. Het gesprek gaat dus nu vooral over mijn wilsverklaringen, en de vraag of mijn beschrijvingen van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, en onvoldoende kwaliteit van leven, voor hen herkenbaar en werkbaar zijn.

En ondertussen heb ik dus ook mijn Achterblijversdocument maar weer eens bijgewerkt. Want daar was het weer eens tijd voor.

Ben ik dan klaar? Nee, nog lang niet. Ik verwacht dat mijn denken hierover doorgaat, en dat ik mijn Wilsverklaringen de komende jaren nog wel een aantal keren aan zal passen. Maar ik ben er wel mee bezig, en dat is meer dan veel mensen kunnen zeggen. Nou maar hopen dat ik ook nog even de tijd heb!

En ik hoop eigenlijk dat ik al deze constructies niet nodig ga hebben. Gewoon op een ochtend niet meer wakker worden of ineens dood neervallen vind ik te verkiezen boven welke lijdensweg dan ook. Of dat er tegen die tijd gewoon een Voltooid Leven wet is, en ik op een legale manier de beschikking heb over middelen om mijn moment van levenseinde te bepalen. Dat duurt nog even, maar ik heb hopelijk ook nog even.

Kijk- en Leestips

Wil je jezelf meer verdiepen in deze lastige thema’s? Dan is er gelukkig genoeg leesvoer! Onderstaand een aantal bronnen die ik zelf gebruikt heb en nog gebruik in dit proces.

Al diverse malen genoemd in deze blogpost: de website van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Met een schat aan informatie, en voor leden ook de mogelijkheid van telefonisch advies of een gesprek.

Dick Wittenberg – Wat doen we met de spullen? Heb ik ook aan mijn ouders cadeau gegeven om ze te laten zien wat er gebeurt als ze zelf niet op gaan ruimen… 😈

Je hebt de notaris niet nodig voor het Vrijwillig Levenseinde. Het mag wel. Op de website van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie vind je een handige checklist over het Levenstestament.

Marieke Henselmans – Wegwijzer voor Nabestaanden. Over wat je kunt en moet regelen, vooral gericht op testament en praktische zaken.

Marieke Henselmans – Laat je niet kisten door de commercie. Waar moet je op letten rond de uitvaart? Er is ook een werkboek bij.

Marina Milenkovic – Wat laat ik na gaat een tandje dieper dan Marieke Henselmans. Dat maakt het boek iets lastiger toegankelijk maar wel heel goed bruikbaar. De schrijfster heeft het boek geschreven (en haar bedrijf gestart) vanuit haar eigen, rauwe en vervelende, ervaring met de dood van een partner waarbij er niets geregeld was. Dat merk je. Dat is confronterend. Maar dat zorgt wel voor meer gevoel van urgentie.

Dertien Dagen. Indrukwekkende documentaire over een zelfgekozen levenseinde (gemaakt door de zoon van de hoofdpersoon) die onlangs werd uitgezonden op de NPO.

Denk jij wel eens na over jouw levenseinde? Heb je er dingen voor geregeld?

NB: maandag 5 september schreef Geld-Is-Tijd een indringende blogpost over de zorg(en) om een aftakelende ouder. Precies de situatie die ik zelf hoop te voorkomen.

En na de dood? Ach….

Terug naar een huisbank?

Vroeger waren al mijn financiële zaken ondergebracht bij één dienstverlener. Mijn ouders hebben namelijk daags na mijn geboorte een spaarrekening voor mij geopend bij deze dienstverlener, en voor de rest van mijn leven gebeurde alles dus bij de Rabobank. Bankzaken, sparen, beleggen, verzekeren, de hypotheek, de hele boel. Totdat ik langzaam maar zeker in de gaten kreeg dat dit wel gemakkelijk en overzichtelijk was, maar zeker niet op ieder terrein voor mij de financieel voordeligste optie. Sindsdien ben ik een beetje op drift geraakt.

Overigens heb ik nooit enige (re)actie gezien vanuit de Rabobank toen ik stap voor stap al mijn producten weghaalde. Terwijl ik toch in elk marketingboekje lees dat een klant behouden veel goedkoper is dan een nieuwe werven. Dat geeft toch een beetje het gevoel dat ik interessant was als melkkoe, maar niet interessant genoeg om vast te houden. Een gemiste kans voor de Rabobank. Maar waarschijnlijk waren ze druk met dingen waar ze veel meer geld aan verdienen en nu ‘gemengde gevoelens’ over hebben. Of met het versturen van heel veel Rabo-scanners naar ZuinigAan.

In onderstaand overzicht zie je waar ik de afgelopen 10 jaar mijn financiële diensten afgenomen heb. Interpolis is de ‘huisverzekeraar’ van de Rabobank. Heel lang heb ik dus in mijn Rabo internetbankieren omgeving alles kunnen zien. Zeker in de periode tot en met 2010, toen ik ook mijn beleggingen en mijn (woeker)hypotheek bij de Rabobank had. Maar de afgelopen 10 jaar werd het snel minder. Vanaf 2008 werden de beleggingen stapsgewijs overgeheveld naar SNS Fundcoach. In 2013 opende ik een spaarrekening met hogere minder lage rente bij Nationale Nederlanden en openden Vriendin en ik een gezamenlijke rekening bij ABN AMRO. In 2016 kochten Vriendin en ik ons huis en namen we een hypotheek (en inboedelverzekering) bij ABN AMRO. En in 2020 beëindigde ik mijn hele verzekeringspakket bij Interpolis en nam een aansprakelijkheidsverzekering en inboedelverzekering bij Ditzo. En ondertussen verhuisden in 2013 mijn beleggingen naar Alex Vermogensbeheer, waarna ze door overnames nu bij Saxo Bank terecht zijn gekomen.

Per saldo zijn mijn financiële diensten sinds 2017 (het eerste volledige jaar na terugkeer uit het Verre Warme Land) behoorlijk goedkoper geworden. Vooral de wisseling van verzekeraar in 2020 is een klapper geweest. Ook zie je de effecten van mijn passieve beleggingsstrategie (één aankoop per maand, en alleen verkopen bij herbalanceren van de portefeuille) op de sinds 2017 gedaalde transactiekosten van mijn beleggingen. De overige fees van mijn beleggingen zijn een percentage van de portefeuillewaarde, dat is afgelopen jaren wel meegegroeid met de waarde van mijn beleggingsportefeuille. Binck en Saxo zijn niet de goedkoopste brokers.

NB: Cijfers 2022 gebaseerd op huidige tarieven en verwachte beleggingskosten voor de rest van dit jaar.

Soms denk ik wel eens dat ik het mijzelf te moeilijk maak. Verlang ik terug naar de eenvoud van alles op één plek bij één aanbieder. Want dat is immers ook een vorm van minimalisme. En na al die jaren buiten de grijpgrage klauwen van het Rabobank imperium ben ik eigenlijk ook wel eens benieuwd naar de overeenkomsten en verschillen met mijn huidige situatie. Zeker sinds de migratie van mijn beleggingen van Binck naar Saxo, een stap waar ik nog steeds niet heel enthousiast over kan worden. Zeker nu ik recent las dat de problemen bij Saxo nog niet voorbij zijn. Ik heb al eerder nagedacht over waar ik mijn financiële diensten afneem, maar het is goed om af en toe te kijken of je er nog hetzelfde over denkt.

Dus ben ik maar weer eens op onderzoek uitgegaan. Wat kosten mijn financiële diensten mij op dit moment? En wat zou het kosten als ik dat allemaal via een huisbank zou laten lopen? En welke voor- en nadelen zitten daar in qua voorwaarden? Daarbij maak ik een onderscheid in drie categorieën: Betalen en sparen, verzekeren en beleggen.

Wat heb ik nodig wil ik hebben?

De eerste vraag hierbij is natuurlijk welke financiële diensten ik eigenlijk nodig heb om mijn leven te kunnen leiden. De enige ‘must haves’ zijn een lopende rekening en een paar verzekeringen. Maar ik wil wel iets meer dan dat. Ik heb mijn eerdere analyse dus maar eens even bijgewerkt.

Bij de lopende rekening wil ik in elk geval een bankpas. En ik wil graag kunnen betalen met Apple Pay. Dat is gewoon gemak. Toegang tot contant geld vind ik dan weer minder belangrijk, want dat gebruik ik nauwelijks. Een veilige en moderne internet omgeving voor mijn bankzaken vind ik dan wel weer essentieel. Net als dat ik mijn transacties wil kunnen exporteren om ze te verwerken in mijn administratie.

Ik heb ook een tweede lopende rekening nodig, voor de gezamenlijke huishouding met Vriendin. Een bankrekening met twee passen dus. En liefst ook toegang tot Apple Pay en Google Pay (want Vriendin leeft in het ‘Android universum’).

Dan een creditcard. Die vind ik toch wel erg handig. Ik gebruik ‘m voor verschillende doelen. Voor online aankopen, voor het spreiden van grote aankopen over de tijd (er hoeft alleen voldoende geld op mijn lopende rekening te staan als de creditcard eens per maand wordt afgerekend), voor borg bij autohuur, en voor betalingen tijdens vakanties in het buitenland. De echte puriteinse consuminderaars vervloeken natuurlijk het gebruik van een creditcard, maar ik ben gewoon een gemakzuchtige ‘boomer’. Dus voor mij is dit een ‘must-have’.

Ook heb ik een spaarrekening nodig. Niet dat ik veel spaargeld heb, het merendeel van mijn geld zit in het huis (versneld aflossen) en in mijn beleggingsportefeuille. Maar ik heb een buffer en een aantal voorzieningen op een aparte spaarrekening, bij een andere aanbieder. En ik gebruik de spaarrekening die bij mijn lopende rekening hoort om overtollig geld van de lopende rekening gedurende de maand te parkeren.

In principe zou ik dit allemaal met één spaarrekening kunnen doen. Zeker nu mijn potjes boekhoudkundig gedetailleerd bijgehouden worden in GnuCash. Maar in het verleden was het renteverschil tussen de grootbanken en de prijsvechters op de spaarmarkt te groot. Bij 0,50% renteverschil scheelt dit op een saldo van € 10.000 toch € 50 per jaar. Ik verwacht niet dat dit beter wordt. En ergens blijf ik het fijn vinden om de potjes een beetje op afstand te houden, een drempel te hebben om dit over te boeken naar mijn lopende rekening. Maar als minimaliseren het doel is, dan kan ik met één spaarrekening toe.

Met verzekeren kun je het zo gek maken als je wilt. Ik denk dat dit voor veel mensen de grootste uitgavenpost in het financiële segment is. Dat was het bij mij in elk geval wel voordat we hier een drastische schoonmaak hielden. Ik sta nog steeds achter de uitgangspunten van destijds. Alleen verzekeren wat wettelijk verplicht is en welk risico je niet zelf kunt of wilt dragen. Voor ons is dat momenteel een aansprakelijkheidsverzekering en een inboedelverzekering. Opstal loopt via onze VVE, dat hoeven we dus niet zelf te regelen. En een auto hebben we niet, dus die hoeven we ook al niet te verzekeren.

En tenslotte mijn beleggingen. Ik merk dat mijn behoefte daarin steeds eenvoudiger wordt. Een heel beperkte set Exchange Traded Funds (ETFs). Eén aankoop per maand. Zo min mogelijk verkopen, eigenlijk alleen bij herbalanceren of het vervangen van een fonds in de portefeuille. Maar ik wil hier wel zelf keuzes in blijven maken. Zelf beleggen dus, geen vorm van beheerd beleggen. Dat scheelt ook in de kosten

Samenvattend betekent dit dat ik op zoek ben naar de volgende producten:

  1. Persoonlijke lopende rekening
  2. Persoonlijke spaarrekening
  3. Persoonlijke Creditcard
  4. Gezamenlijke lopende rekening met twee bankpassen
  5. Inboedelverzekering
  6. Aansprakelijkheidsverzekering
  7. Beleggingsrekening

De eerste drie komen bij de meeste banken overigens gebundeld in een pakket.

Waar wil ik dit hebben?

De volgende vraag is waar ik deze producten af wil nemen. Het vertrekpunt van deze blogpost is dat ik dit allemaal van één huisbank zou willen afnemen. Dat beperkt de keuzemogelijkheden. Ook omdat ik mijn lopende rekening echt alleen bij een systeembank af zou willen nemen. Een ‘too big to fail’ bank.

Feitelijk heb ik dan in Nederland drie opties: de Rabobank, ABN AMRO, en ING. De eerste is al mijn hele leven mijn huisbank geweest, bij de tweede ben ik al klant met de gezamenlijke rekening en onze hypotheek. Van Rabobank weet ik dat het beleggingsaanbod schraal is, en is uitbesteed aan een derde partij. Met ING heb ik helemaal niks. Ze sponsoren veel sport, en daar ben ik niet in geïnteresseerd.

Beschikbaarheid vind ik ook nog een belangrijke factor. Kan ik inloggen en bankieren op de momenten dat ik dat wens? Maar dat is in Nederland niet echt een onderscheidende factor. Alle grote Nederlandse banken zitten vrijwel altijd boven de 99,8% beschikbaarheid, lees ik bij de Betaalvereniging Nederland.

Ik heb ook wel eens gekeken naar de relatief nieuwe online aanbieders van bancaire diensten, zoals Revolut en N26. Die zal ik zelf niet snel gaan gebruiken. Ik heb maar één lopende rekening nodig, en die wil ik zoals gezegd echt wel bij een ‘systeembank’ hebben. Ik vind die nieuwe dienstverleners dus overbodig. Maar ik kan me voorstellen dat ze voor andere mensen met specifieke gebruiksdoelen wel nut kunnen hebben.

Daarmee is eigenlijk alleen ABN AMRO voor mij een serieuze kandidaat om mijn huisbank te worden. Alleen daar kan ik alle belangrijke financiële elementen van mijn leven in één omgeving beschikbaar krijgen. Inclusief mijn hypotheek.

Wat zou dat betekenen?

Wat zou het betekenen als ik alles onder zou brengen bij ABN AMRO? Naast alles in één overzicht, welke voordelen heb ik dan nog meer? Wat kan ik dan niet meer? En: wat zou het verschil in kosten zijn?

ProductHuidig€ / maandABN AMRO
€ / maand
Opmerkingen
Betaalpakket (1)Rabobank5,653,10Telt als extra betaalrekening
Rekening met extra pasABN AMRO4,354,35
InboedelverzekeringDitzo7,4911,82
AansprakelijkheidsverzekeringDitzo3,515,88
Beleggingsrekening (2)Saxo Green6,00 / transactie
3,50 + 0,01% portefeuillewaarde (3)
0,00 / transactie
0,20% portefeuillewaarde / jaar (4)
Zelf Beleggen Basis
Totaal30,50 + 0,01% portefeuille25,15 + % portefeuille
  1. Bestaande uit lopende rekening met bankpas, vrij opneembare spaarrekening, en een creditcard.
  2. Op basis van huidige beleggingsstrategie.
  3. Maximaal € 48,50 per maand.
  4. 0,20% portefeuillewaarde per jaar tot € 100.000, daarboven 0,12% portefeuillewaarde per jaar tot € 400.000, daarboven 0,06% portefeuillewaarde per jaar. Achteraf per kwartaal verrekend.

Wat ik in deze situatie bespaar op beleggingstransacties ben ik extra kwijt aan verzekeringen… En de beleggingsfee bij ABN AMRO is (bij mijn huidige portefeuille-omvang) duurder dan bij Saxo Bank. Dat vind ik opvallende verschillen. Met slechts twee verzekeringen kom je bij ABN WMRO overigens niet in aanmerking voor de pakketkorting van 5%. Daar heb je minstens drie verzekeringen voor nodig. Ook kan ik niet al mijn huidige ETFs verhandelen bij ABN AMRO. Dat vind ik minder een probleem, het afgelopen jaar koop ik namelijk alleen VWRL bij.

Ik heb ook nog even gekeken naar de Rabobank, maar ook daar ben ik niet goedkoper uit. En heb ik nog steeds geen totaaloverzicht, in elk geval niet zolang onze hypotheek bij ABN AMRO staat.

Conclusies

Qua kosten maakt het weinig verschil, al is (door de beleggingsfee en mijn huidige portefeuille-omvang) mijn huidige strategie goedkoper dan alles bij één huisbank onderbrengen. Maar deze exercitie laat me wel weer zien dat ik niet de goedkoopste beleggingsoptie heb gekozen. Dat weet ik, en is een bewuste keuze. Maar het is iets waar ik wel weer over aan het nadenken ben. Want vanwege die omvang wil ik wellicht mijn beleggingsportefeuille gaan spreiden over meerdere aanbieders. Het is dus wel tijd om weer eens naar het aanbod van brokers in Nederland te gaan kijken. Voer voor een nieuwe blogpost!

En verder doe ik even niks. Houd ik het gewoon bij mijn huidige verdeling. De voordelen van overzicht bij één dienstverlener wegen voor mij niet op tegen de risico’s.

Waar neem jij jouw financiële diensten af?