Sell in May and go away…

  • Berichtcategorie:Beleggen

…but remember to be back in September…

Het is een van die ‘investeringswijsheden‘. Verkoop je aandelen in mei, en kom pas na de zomer weer terug op de beurs. De gedachte is dat aandelen in de periode van november tot en met mei het best presteren, om dan in de zomer stil te staan of iets weg te zakken.

In de zomer van 2018 zou dat een erg slecht idee geweest zijn, zag ik afgelopen weekend toen in naar de Year-to-Date grafiek van mijn portefeuille keek. Als ik corrigeer voor mijn inleg gedurende de zomer, dan heb ik sinds 1 mei een rendement behaald van 7,8%. Iets heel anders dan de 0,03% die je tegenwoordig krijgt op een spaarrekening bij een grootbank, en de 0,25% die ik tegenwoordig op mijn hoge-rente-en-vrij-toegankelijke-spaarrekening krijg.

Kopen en vasthouden. De blik op de lange termijn. Dat blijft mijn motto.

Heb jij jouw aandelen verkocht in mei?

Wie wat bewaart… (Dashboard deel 2)

Een hele tijd geleden schreef ik over mijn wens om een integraal dashboard te ontwikkelen, om daarin de ontwikkelingen rond mijn financiële positie bij te houden. Vervolgens is het een hele tijd stil geweest. Deels omdat het ‘denken’ nog niet af was, en ook omdat andere dingen (waaronder de tuin) en het mooie weer van de afgelopen maanden steeds voorrang hadden. Ik heb maandenlang nauwelijks naar mijn spreadsheets omgekeken, behalve om ze bij te werken. Verwaarloosd werden ze…

Vervolgens kregen andere dingen prioriteit. Ik stapte over van Alex naar Binck. Die impact viel mee, 2 kleine veranderingen en mijn beleggingsspreadsheet importeerde probleemloos. Maar ik had nog een wensenlijstje, ik wilde graag het orderoverzicht en de transactie-overzichten automatisch converteren naar mijn beleggingsspreadsheet. Daar heb ik ooit een experimentele spreadsheet voor gebouwd, maar die had nog veel gebreken. Tijd voor een nieuwe poging. En zo gezegd, zo gedaan. Natuurlijk moest het allemaal weer mooier en grootser en meeslepender, met een automatische koppeling met mijn beleggingsspreadsheet om de lijst met fondsen samen te stellen en dat soort dingen. Maar het is me gelukt, en nu kan ik weer met één druk op de knop mijn transacties bij Binck omzetten in het format dat mijn beleggingsspreadsheet nodig heeft. Ik schat in een uurtje of 10 werk, en het spaart me toch zeker 1 minuut per transactie. Reken maar uit hoeveel transacties ik nodig heb voordat deze spreadsheet een positieve businesscase heeft. Het is hobby, en levert in elk geval meer op dan sudoku’s invullen of een ander soort puzzels maken….

Maar toen die spreadsheet af was, werd het toch wel tijd om eens verder te gaan met mijn integrale dashboard. De beoogde ‘sluitsteen‘ van mijn stelsel van financiële spreadsheets. Eén spreadsheet om allen te regeren, Eén spreadsheet om hen te vinden, Eén spreadsheet die hen brengen zal en in duisternis binden. Zoiets. Ik vind ‘m belangrijk, dus.

Het denken over het Dashboard heeft zich wel verder ontwikkeld. Een aantal hoofdpunten:

  1. Ik wil aan het einde van elk kwartaal automatisch een stand van zaken opnemen in het Dashboard. Ook wil ik een stand van zaken opnemen net voor en net na belangrijke gebeurtenissen met grote impact op mijn netto waarde en/of vermogenssamenstelling (zoals het moment dat we ons huis overgedragen kregen).
  2. De begindatum van het Dashboard wordt 31 december 2012. Dat is de datum waarop ik mijn voormalige appartement overgedragen heb aan Ex, waarmee de echtscheiding helemaal was afgerond. Op dat moment begon mijn eigen vermogensopbouw.
  3. Ik merkte dat ik mijn saldi van de spaarrekeningen moest reconstrueren. Die heb ik, behalve per einde jaar, niet apart vastgelegd. Maar: Wie wat bewaart die heeft wat. Ik heb al mijn financiële boekingen sinds 2003 bewaard, dus samen met de eindstanden van de jaren (die ook op de fiscale jaaroverzichten staan) was dat een fluitje van een cent.

Grafieken

Verder neem ik in het Dashboard ook een aantal grafieken op, die ik kan gebruiken voor mijn kwartaalupdates. Ik bouw daarbij een aparte ‘Anonimiseer’ macro. Daarmee kan ik met één druk op de knop bijvoorbeeld de bedragen op de Y-as van een grafiek verbergen. Dan hoef ik ze niet meer handmatig te ‘vervagen’ voordat ik de plaatjes op mijn blog zet. Ja, ik blijf selectief in het publiceren van mijn cijfers. Ik heb voor de eerste versie van het Dashboard in elk geval de volgende grafieken in gedachten:

  1. Eigen Vermogen per vermogenscomponent (contanten, beleggingen, stenen)
  2. Eigen Vermogen per vermogenscomponent (contanten, beleggingen, stenen) in de tijd uitgezet
  3. Totaal Eigen Vermogen in de tijd uitgezet

Indicatoren

Daarnaast zijn er diverse indicatoren die ik automatisch wil laten berekenen, en ook door de tijd wil kunnen volgen:

  1. Allereerst natuurlijk de stand en de groei (absoluut en in procenten) van mijn eigen vermogen. Naar het voorbeeld van TwoPennies ga ik dat doen in 2 varianten, namelijk exclusief en inclusief mijn reserveringen.
  2. De groei van mijn Eigen Vermogen valt ook uiteen in twee componenten. Ten eerste, wat heb ik (in absolute zin en procentueel) toegevoegd aan mijn Eigen Vermogen vanuit mijn inkomen (het spaarbedrag / spaarpercentage)? Ten tweede, wat is het rendement op mijn beleggingen en spaargeld?
  3. Verder wil ik ook mijn percentage Financiële Onafhankelijkheid (%FI) opnemen in het Dashboard. Dat vind ik een hele mooie indicator, die ik vond bij OntslaDeBaas. Dat bereken ik dan als passief inkomen gedeeld door cumulatieve kosten van de afgelopen 12 maanden. Het passief inkomen is gelijk aan de passieve cashflow plus het Safe Withdrawal Rate maal de waarde van de beleggingsportefeuille. Hiervoor ga ik voorlopig 3,0% als Safe Withdrawal Rate gebruiken. Maar ik maak er wel een veldje voor in mijn instellingen, zodat ik dat desgewenst eenvoudig aan kan passen zonder dat ik in de macro-code moet gaan kruipen.

Er is nog het nodige te doen aan mijn Dashboard. En als die af is, dan is het weer eens tijd voor groot onderhoud aan mijn beleggingsspreadsheet.

Hoe is het met jouw spreadsheets?

Actief je banksaldo managen

Nog niet zo heel lang geleden schreef ik over het (financiële) hoogtepunt van de maand. En hoe er, heel snel na het ontvangen van mijn salaris, al vrijwel geen geld meer op mijn lopende rekening staat. Genoeg om gedurende de maand mijn rekeningen en lopende uitgaven te betalen.

Ook eerder heb ik daar wel eens over geschreven: het sturen op mijn liquiditeit. Daar heb ik, heel simpel, twee doelen mee. Ten eerste ervoor zorgen dat ik altijd aan mijn financiële verplichtingen kan voldoen. Zoveel mogelijk vaste lasten gaan via automatische incasso, en waar mogelijk heb ik die aangepast zodat ze plaatsvinden in de dagen nadat mijn salaris is gestort. Dat proces wordt geholpen door mijn werkgever, die altijd op de 24e van de maand het salaris uitbetaalt (en eerder als dat in een weekend of op een feestdag valt). Rekeningen worden altijd zo snel mogelijk klaargezet voor betaling in mijn internetbankieren. Vaak ook meteen betaald, maar soms plan ik een betaling bewust op een later moment als dat in de liquiditeit beter uitkomt. Maar ik betaal altijd voor de uiterste betaaldatum. Dat voorkomt incassokosten en gedoe. En als de rekening gepland staat in mijn internetbankieren, dan heb ik er geen omkijken meer naar. Dat soort dingen doe ik op mijn wekelijkse finance-moment.

Het tweede doel van het sturen op liquiditeit: Zorgen dat mijn geld maximaal voor mij aan het werk is. Het is zonde als geld niks staat te doen. Het moet bezig zijn om rekeningen te betalen. Of, nog liever, het moet bezig zijn om extra geld voor mij te verdienen. Vroeger door rente te vangen op een spaarrekening, maar tegenwoordig door belegd te zijn, recht op dividend te geven, of door mijn maandlasten te verlagen door het versneld aflossen van de hypotheek. Dat zijn allemaal dingen waar het geld niet aan toekomt als je het op je lopende rekening laat staan. Tegenwoordig stuur ik er dus bewust op dat daar zo min mogelijk geld op staat.

En eigenlijk vind ik doel 2 (geld aan het werk) veel belangrijker dan doel 1 (voldoen aan verplichtingen). Want doel 2 is ‘voor mezelf’. Vandaar ook het principe ‘betaal jezelf eerst’. Vandaar dus ook dat het geld voor mijn beleggingen, de spaarrekening en de aflossing van de hypotheek als eerste betaald worden, zodra het salaris binnengekomen is.

Toen ik de eerdere stukjes schreef kon ik dat nog niet goed illustreren met een plaatje. Maar afgelopen week zat ik weer een beetje te pielen met mijn administratie-spreadsheet. Ik merk dat, nu de basisfunctionaliteit goed op orde is, dat ik steeds meer aandacht besteed aan rapportages. Hoe sta ik ervoor? En zo had ik al een tijdje de wens om een aantal grafieken in te bouwen. Want plaatjes zeggen meer dan 1.000 woorden. Eén van de grafieken die ik ingebouwd heb toont het saldo van mijn lopende rekening door de tijd. En die grafiek laat mooi zien wat het effect is van mijn sturing op mijn banksaldo. Een korte hoge piek in de laatste week van de maand, als op de 24e mijn salaris op mijn bankrekening binnenkomt. Maar het gros van dat geld is vrijwel meteen weer weg. Wat overblijft neemt in kleine stapjes af gedurende de maand. En zo herhaalt zich dat.

Ter vergelijking heb ik diezelfde grafiek ook nog even gemaakt voor 2008 (want ik houd mijn uitgaven immers al bij sinds 2003). Daar zie je dat ik gemiddeld genomen een veel hoger en grilliger saldo op mijn bankrekening aanhield. Terugkijkend was ik toen nog best wel naïef, al hield ik alles al wel gedetailleerd bij. Maar onder controle was het nog niet echt, aan de rode pixels onderaan kun je zien dat mijn saldo soms ook nog wel ‘onder nul’ stond. Rood staan, wat een gruwel!

Hoe ziet een grafiek van jouw banksaldo er ongeveer uit?

Geachte AFM (4) – eerste reactie

  • Berichtcategorie:Beleggen

Gisterenavond na thuiskomst vond ik ‘m in mijn mailbox. De eerste reactie van de AFM op mijn brief. En (en dat had ik eigenlijk wel verwacht) het is een teleurstelling. Een standaardmail met enkele verwijzingen naar Q&A’s en nieuwsberichten op hun site. Inclusief vage ambtenarentaal dat ‘er geen signalen zijn dat’ enzovoorts. Ik neem ‘m hieronder integraal over, dan kunnen jullie meelezen.

Geachte heer <Geldnerd>,

Bedankt voor uw brief van 12 augustus 2018. Graag geven wij u een beknopte toelichting op de PRIIPs-regelgeving in combinatie met de problematiek die u beschrijft.

Producten die niet meer beschikbaar zijn door ontbreken Essentiële-informatiedocument (Eid)

De kern van uw brief gaat over producten die niet meer beschikbaar zijn voor retailbeleggers. U schrijft dat deze producten niet meer aangeboden worden omdat de aanbieders het Eid niet in het Nederlands willen vertalen. In uw brief noemt u de Kamervragen die recent over dit onderwerp zijn beantwoord door minister Hoekstra van Financiën. In de beantwoording van deze Kamervragen worden ook een aantal van uw vragen en opmerkingen behandeld. Wij verwijzen u daarom opnieuw naar de publicatie van de beantwoording van de Kamervragen en dan specifiek naar het antwoord op de vragen 2, 3 en 4: Antwoorden Kamervragen over het bericht ‘Duizenden indextrackers afgesloten voor Nederlanders’.

De AFM heeft op 25 juli een nieuwsbericht gepubliceerd waarin dit onderwerp wordt behandeld. Dit nieuwsbericht kunt u via deze link bekijken: https://www.afm.nl/nl-nl/consumenten/nieuws/2018/juli/verpakte-beleggingsproducten-eid

De AFM heeft ook een veel gestelde vraag met antwoord toegevoegd aan de Q&A van PRIIPs over dit onderwerp. Deze vraag en het bijbehorende antwoord kunt u via deze link bekijken: https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/veelgestelde-vragen/priips

Zowel in het antwoord op de Kamervragen als in de publicaties van de AFM kunt u lezen dat de vermindering van het aanbod van producten vooral gelegen is in het feit dat voor deze producten in het geheel geen Eid is opgesteld door de PRIIP-ontwikkelaar. Ook niet in een andere taal dan het Nederlands. Er zijn geen concrete signalen dat de vereiste vertaling van het Eid een obstakel is voor ontwikkelaars om de Nederlandse markt te betreden.

AFM gebruikt uw signaal voor het toezicht

Ook kritische geluiden op wet- en regelgeving en het toezicht van de AFM, zijn bij ons welkom. Meldingen of klachten kunnen ervoor zorgen dat bepaalde onderwerpen op de agenda van de AFM komen te staan en uiteindelijk leiden tot aanpassing van wet- en regelgeving. Uw melding wordt binnen de AFM doorgezet naar het Signalenteam. Lees meer over hoe de AFM werkt als er een melding wordt gedaan.

Met vriendelijke groet,

<naam>
Senior medewerker Contactcentrum & Eerstelijns Toezicht
Toezicht Service Centrum

Telefoon 0800-540 0540 (gratis)
E-mail <naam>@afm.nl

(tjemig, bijna drie jaar bloggen en dit is de eerste keer dat ik ‘block quote’ gebruik…)

Neem ik hier genoegen mee? Nee, natuurlijk niet! Want natuurlijk geeft de ambtelijke molen niet op bij het eerste teken van verzet. Het land zou in chaos en anarchie wegzinken als we dat zouden doen… Ik herken de strategie (want die hanteer ik zelf ook). Eerst een algemene reactie. Daarmee wordt 75% van de briefschrijvers al afgescheept, daar hoor je nooit meer iets van. Het is nu zaak om niet op te geven, en ons langzaam omhoog te werken door de ambtelijke molen. En ja, daar geniet ik van.

We gaan ons dus opwarmen voor de tweede ronde. In elk geval ga ik daarin aangeven dat ik graag een concreet en specifiek antwoord wil op de vragen die ik in mijn brief gesteld heb. Ook wil ik nog wat nader onderzoek doen naar de beschikbaarheid van een aantal cruciale ETFs in andere Europese landen. In de Slack-groep FIREnl hebben we onlangs geconstateerd dat de bijvoorbeeld VTI / VXUS nog wel beschikbaar zijn in Zwitserland, maar als er iemand is die informatie heeft over de beschikbaarheid in EU-lidstaten (want dat is Zwitserland niet), dan hoor ik dat ook graag.

Heb jij mijn brief ook verstuurd? En deze zelfde reactie ontvangen?

En wat vind jij als je deze reactie leest? Wat zou jij nog toevoegen aan de ’tweede ronde’?

Mijn investeringsblunders

  • Berichtcategorie:Beleggen

Prachtig blogje afgelopen week bij Cheesy Finance over beleggingsblunders. Het deed me denken aan de serie blogs die een tijdje geleden verschenen is over de lessen die we geleerd hebben als huiseigenaar. Leren van elkaars fouten, en ze delen zodat anderen ze niet hoeven te maken. Alhoewel ik ook besef dat mensen van nature eigenwijs zijn, en vooral denken ‘dat overkomt mij niet’….

Zelf heb ik in mijn leven ook het nodige leergeld betaald. Niet alleen met mijn hypotheken, maar ook met een woekerpolis. En met investeringen, ook al heb ik me nog nooit beziggehouden met sprinters, turbo’s en opties… In navolging van Cheesy Finance in deze blogpost dus mijn belangrijkste / duurste blunders op een rijtje.

Ik was er al vroeg bij met beleggen. Vanaf ongeveer mijn 12e werd er al af en toe spaargeld in een aandeel gestoken. Van ETFs en index trackers had toen nog niemand gehoord. Geen Binck, geen De Giro. Beleggen deed je bij je bank, en de orders gaf je telefonisch op, of mondeling in het bankkantoor tijdens openingstijden. Voordat jullie denken dat Opa Geldnerd sentimenteel wordt, dat mis ik allemaal niet. Ik ben erg gelukkig met de mogelijkheden die we anno nu hebben.

Op die leeftijd was duizend gulden (€ 450) veel geld, maar dat was ongeveer wat ik in zo’n aandeeltje stak. Soms ging dat goed, bijvoorbeeld met DocData, een bedrijf dat machines maakte om CD’s te persen. En soms ging het gruwelijk mis. Zoals met TextLite, een bedrijf dat zaktelexen en lichtkranten zou produceren. Ze gingen in 1984 naar de beurs. En in 1990 spectaculair failliet. In de onderzoeken daarna kwam van alles aan het licht. Sjoemelende directeuren, onoplettende accountants, slapende commissarissen. Maar ik was mijn inleg kwijt. Hoeveel het was, weet ik niet meer precies. Ongeveer € 450, denk ik. Terugkijkend ook niet bepaald een breed gespreide portefeuille en zo. Dat was geen beleggen, maar speculeren.

Na mijn studie heb ik een tijdje te maken gehad met ‘insider trading’ bepalingen, in verband met het werk dat ik toen deed. Dat beperkte mijn mogelijkheden om te beleggen nogal, dus mijn activiteiten hebben toen even op een laag pitje gestaan. Ik werd pas weer meer actief aan het einde van de jaren negentig. Mooi op tijd om leergeld te betalen in de dotcom-crisis… Vanaf dat moment hield ik alles ook keurig bij in spreadsheets. Nog niet zo geavanceerd als de huidige, maar ik kan alles mooi terugvinden.

Zoals ik al schreef, ik heb me nog nooit beziggehouden met sprinters, turbo’s en opties. Gewoon aandelen en later beleggingsfondsen. Maar ook daar kun je mooie blunders mee maken.

Zo ben ik in 2000 bij de beursgang enthousiast ingestapt in NewConomy, de bijdrage van Maurice de Hond aan de internetbubbel in Nederland. Het internet was in opkomst en alles zou anders worden. Dus gekocht op € 10,50, en later nog bijgekocht op € 15,00. Een jaartje later uitgestapt op € 1,77. Gelukkig maar 100 aandelen, maar dat leverde toch een verlies van € 1.100 op.

Medio 2000 ben ik ook ingestapt in het Robeco Medical Biotech fonds. Want biotechnologie zou het helemaal gaan maken, en Robeco was natuurlijk een goede manier om daarvan mee te profiteren. Van kostenratio’s had ik nog nooit gehoord, ik weet ook niet of ze in de documentatie stonden. Ik weet eigenlijk niet eens of ik die documentatie gelezen heb. Tussendoor ook nog een paar keer bijgekocht, totale investering zo’n € 3.250. En uiteindelijk in 2004 de positie afgesloten met een verlies van zo’n € 1.150. Later heb ik overigens alsnog goed meegeprofiteerd van de biotech, met het Franklin Templeton Biotechnology Discovery Fund. Die meer dan verdubbelde in een paar jaar tijd.

Verder dacht ik in 2006 dat de crisis in Japan wel tot het verleden zou behoren. Dus heb ik voor € 1.750 Merril Lynch Japan Opportunities Fund gekocht. En dat begin 2008 weer verkocht, met een verlies van € 1.000.

Laten we verder ook mijn avonturen met SNS Reaal niet vergeten. Zat in de problemen, zou helemaal goed komen. In 2008 heb ik 200 stuks gekocht voor iets meer dan € 8 per stuk, en daar kreeg ik op 3 januari 2011 nog € 3,20 per stuk voor terug. Ook een verlies van € 1.000 op deze positie.

Uiteindelijk heb ik hiermee langzaam geleerd dat de aandelenmarkt niet rationeel is, en dat ik zeker niet slimmer ben dan de markt. Integendeel… Dus de markt volgen is voor mij de beste strategie. Af en toe kijk ik nog terug naar mijn oude spreadsheet met deze blunders. Om mij eraan te herinneren dat ik beter niet aan individuele aandelen en specifieke fondsen kan beginnen. Om over ingewikkelder en meer riskante mogelijkheden nog maar te zwijgen. Gewoon mijn eigen, saaie indextrackers. Dat geeft op de langere termijn de beste kans op succes.

Welke dure lessen heb jij geleerd in beleggingen?

Project Tuin (3) – ontwerp en fundamenten

  • Berichtcategorie:Wonen

De afgelopen periode is er in Geldnerd HQ weer stevig doorgewerkt aan Project Tuin. Ik heb er eerder hier en hier over geschreven.

Ontwerp

We willen zo dicht mogelijk bij het originele ontwerp blijven. Daar zijn we nog steeds erg enthousiast over. Maar ook willen we de noodzaak van extra aarde en andere toevoegingen beperken, omdat alles door ons huis heen aangevoerd moet worden. Dat betekent onder andere dat we minder met hoogteverschillen gaan werken dan oorspronkelijk de bedoeling was. En ook betekent dit dat we zoveel mogelijk van de opgegraven tegels en klinkers willen hergebruiken.

We hebben dus het ontwerp zelf enigszins aangepast. Ik ga zelf ons terras opnieuw leggen, want dat is erg slecht gedaan en het ligt schots en scheef. Dan kunnen we het ook aanpassen aan onze wensen. Een iets breder kiezelrandje tussen het huis en het terras, dat is beter voor de afwatering en dan houden we ook de luchtroosters voor de kruipruimte beter toegankelijk. Het terras een paar centimeter omlaag, want die sukkels hebben het precies zo aangelegd dat de deur vanuit de kleine slaapkamer naar de tuin net wel/niet helemaal open kan.

De speelse kiezelpaden van de architect vervangen we door rechte paden, waarvoor we een deel van de tegels van het terras hergebruiken. Eentje vanaf de trap die vanaf ons balkon komt, en eentje vanaf het terras dat toegankelijk is vanuit onze slaapkamer. De paden komen uit op een rond terras, we zijn van plan hiervoor houtsnippers te gebruiken met daaronder worteldoek.

Beplantingsplan

In het eerste deel van dit feuilleton schreef ik al dat we het originele beplantingsplan zoveel mogelijk willen volgen. Dat voornemen staat nog steeds. Het zijn planten die geschikt zijn voor een schaduwtuin, en het plan is zo opgezet dat er altijd wel wat groen is en ook het hele seizoen altijd wel ergens iets in bloei staat.

Diervriendelijk

Het is ‘maar’ een stadstuintje, maar we zijn wel van plan om ons tuintje zo diervriendelijk mogelijk te maken. Daarbij hoeven we niet te rekenen op egels en ander groot ‘stadswild’, want die kunnen er eenvoudigweg niet in. Om nog maar te zwijgen over het echte grote wild dat ‘buitenwoners’ als Project Lonica en In De Fruitboomgaard ongetwijfeld langs zien komen. Dat is er eenvoudigweg niet hier ‘in de grote stad’.

Wat we wel hebben, zijn vogeltjes. Niet alleen meeuwen, duiven, eksters en groene parkieten, maar ook andere vogels. En daar willen we onze tuin zo aantrekkelijk mogelijk voor maken. Dat betekent vogelhuisjes en plekken waar ze beschutting kunnen vinden. Ook bouwen we met de klinkers gedeeltelijk een muurtje rond het terras, met veel ruimte voor insecten. Verder komt er een drinkbak te staan. Als de tuin een beetje begroeid is, hopen we op deze manier leuke vogeltjes in onze tuin te krijgen.

Rekenen

Afgelopen week heb ik ook zitten rekenen. Hoeveel vierkante meter worteldoek is er nodig? Hoeveel kiezels voor de afwateringsrand, hoeveel houtsnippers voor het terras? Er zal ook (pot)grond bij moeten, honderden liters. Hoeveel precies, dat kan ik pas bepalen als ik de rest van het terras afgegraven heb. Dat komt de komende weken wel.

En de klussenlijst is nog wat langer. Het hardhout van onze trap en het balkon moet eigenlijk hoognodig behandeld worden. Dat wil ik doen met lijnzaad-olie. Daar heb ik goede ervaringen mee opgedaan in het verleden. Ik zal ook een zakje cement nodig hebben om de afwateringsput beter af te werken.

Verder willen we een compostvat neerzetten om onze eigen compost te maken. En het tuingereedschap moet in elk geval aangevuld worden met een tuinslang van een meter of tien. Een vorstbestendige buitenkraan en twee buitenstopcontacten hebben we gelukkig al.

Stand van zaken

Dus hoever zijn we nu? We zitten op het overgangspunt van ‘slopen’ naar ‘wederopbouw’. Een deel van het terras moet nog afgegraven worden, en de rest van het terras moet ik nog weghalen om daarna de ondergrond te verbeteren en het geheel opnieuw te leggen. Maar afgelopen weekend heb ik ook het terras en de paden uitgemeten, en het gele zand en de tuinaarde zoveel mogelijk herverdeeld. Dat betekent dat de contouren nu zichtbaar worden!

Kosten aanleg

En je bent hier op een financieel blog, dus heb ik ook de kosten van de aanleg van de tuin tot nu toe maar eens op een rijtje gezet. Die vallen hard mee, maar dat wordt wel anders als straks de beplanting gekocht gaat worden.

Spade€ 16,95
Bats€ 19,95
Hark€ 10,95
Werkhandschoenen€ 7,75
Rol touw€ 7,99
Totaal€ 63,59

En verder ongeveer 30 uur van mijn tijd, en drie blaren. Dat dan weer wel. Mijn tere kantoorhandjes en tuingereedschap moeten aan elkaar wennen.

Hoe is het met jouw tuin?

Einde van de inhoud

Geen pagina's meer om te laden

Nieuwere berichten
Oudere berichten