Naar een Meerjarenspreadsheetstrategie

Soms moet je dingen even de tijd geven. Zeker als ze groot en ingewikkeld zijn en impact hebben. De vraag ‘hoe verder met mijn spreadsheets‘ valt in die categorie. Voor mij in elk geval wel. <Opa-Geldnerd-alert>Dat is misschien een beetje tegendraadse mening in de huidige gejaagde en oppervlakkige samenleving</Opa-Geldnerd-alert>.

In mijn hoofd werden de visioenen steeds woester. Een aanvulling op GnuCash moest ik bouwen, voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb. Leuk idee. Maar weinig realistisch. De benodigde programmeervaardigheden leren gaat nog wel lukken. Maar zoiets bouwen is een megatraject, en zoiets onderhouden is een levensvervulling. Niet mijn levensvervulling.

Doorgaan met de huidige spreadsheets?

Tsja, die eeuwige twijfel. Er zitten honderden uren programmeerwerk in mijn spreadsheets. Ze zijn helemaal afgestemd op mijn situatie en het stelsel is, sinds ik mijn integrale financiële dashboard heb, ook wel een beetje ‘af’. Natuurlijk kan het altijd mooier, moet er af en toe een foutje worden opgelost of iets worden omgebouwd als een bank of broker iets verandert, en zal ik zeker grafiekjes en indicatortjes bij blijven bouwen, maar er ‘staat’ wel iets.

Tegelijkertijd, die twijfel is er niet voor niets. Visual Basic is verouderd. Microsoft werkt al jaren aan een Javascript API maar dat gaat erg traag. Dat zou ook weer betekenen dat ik alles moet ‘verherbouwen’. En bottom line, ik wil gewoon van Office af, en waarschijnlijk ook van Windows. Het is een kwestie van tijd voordat we die allebei alleen nog maar tegen een maandelijks of jaarlijks abonnementstarief kunnen gebruiken, terwijl er uitstekende gratis alternatieven zijn. En Microsoft blijft een van de techgiganten. Eén van de uitgangspunten van Operatie Data Footprint is dat ik daar zo min mogelijk van afhankelijk wil zijn en zo min mogelijk informatie mee wil delen.

Gewoon doorgaan met mijn huidige spreadsheets is dus uitstel van het onvermijdelijke. En blijft wat mij betreft het minst wenselijke scenario.

Maar wat dan?

Zoals Nerd01 terecht opmerkte in de reactie bij mijn vorige post over dit onderwerp zijn bijna alle oplossingen voor mijn probleem gevoelig voor een of andere vorm van lock-in. Zodra je speciale producten gebruikt, zelfs al zijn ze open-source, zit je er aan vast. Migratie kost dan veel inspanning en kan zelfs problematisch zijn als je niet (meer) kunt beschikken over de brondata. Dat is bij mij gelukkig niet het geval. Ik heb de brondata van al mijn banktransacties en beleggingstransacties sinds 2000

Bovendien heb ik de afgelopen jaren ook mijn spreadsheets aan elkaar gekoppeld. Dat maakt het gebruikersgemak groter maar een oplossing voor mijn probleem ingewikkelder. En dan kun je, zoals terecht opgemerkt in de reacties, twee dingen doen: elke 5 à 7 jaar op het op dat moment courante pakket overstappen (scenario ‘Migreren’), en je werkwijze op die oplossing aanpassen. Of je eigen oplossing bouwen met een courante programmeeromgeving (scenario ‘Bouwen’).

In elke 7 jaar overstappen heb ik geen zin, en het aanpassen van mijn werkwijze aan de beperkingen van een pakket is al helemaal niet aan mij besteed. Dus kom je bij optie 2. Mijn eigen oplossing bouwen. Wat ik feitelijk nu ook al doe met Excel en Visual Basic. Maar wat overeind blijft staan zijn mijn bezwaren tegen Excel en Visual Basic. Ik wil overstappen op een open-source oplossing en een programmeertaal die courant zijn.

Opties

GnuCash of LibreOffice als basis. Daar komt het dan op neer. Skrooge en KMyMoney, die ik noemde in mijn vorige blogpost, zijn kant-en-klare pakketten die eigenlijk bij scenario Migreren horen. En die vallen dus af.

Overstappen naar LibreOffice

Hier ben ik al eens aan begonnen. Ook dit betekent het volledig verherbouwen van mijn spreadsheets. Waarbij ik wel opties heb, want LibreOffice biedt verschillende mogelijkheden aan. Er is een eigen BASIC variant, maar die is ook verouderd en minder gebruiksvriendelijk en doorontwikkeld dan Visual Basic van Microsoft. Dat is dus niet echt een wenselijk alternatief. Maar je kunt je macro’s ook bouwen in JavaScript en Python. Twee van de populairste programmeertalen ter wereld. En dat biedt daarna ook wel weer andere mogelijkheden. LibreOffice bestaat sinds 2010, toen het werd afgesplitst van OpenOffice. Dat bestaat al sinds 2002, toen versie 1.0 door Sun Microsystems open-source verklaard werd in een poging om te concurreren met Microsoft Office.

Overstappen naar GnuCash

GnuCash bestaat sinds 1998. De ontwikkelaarsgroep achter GnuCash een van de grootste open-source teams ter wereld. Het is een keurig boekhoudpakket volgens het dubbel boekhoudsysteem. Maar het biedt maar een deel van de functionaliteit die ik zoek, die ik nu heb.

Eisen en Wensen

Nog even terug naar mijn eisen aan de oplossing. Ik wil mijn beleggingen, hypotheek en administratie in één integrale omgeving kunnen voeren. Met automatische importmogelijkheden van banktransacties en aandelentransacties, en mogelijkheden om een kasboek en creditcard bij te houden. Mijn huidige data wil ik migreren. Minimaal wil ik de functionaliteit van mijn huidige spreadsheets handhaven, en daar op voort kunnen bouwen.

Er moeten voldoende rapportagemogelijkheden zijn, liefst kan ik zelf rapportages en grafieken inrichten. Die ik ook op mijn blog kan gebruiken. En idealiter is de software open-source. De gegevens en idealiter ook de oplossing wil ik in eigen beheer, niet in de cloud. En de software moet beschikbaar zijn op verschillende platformen, in elke geval Windows 10 en Linux. Voor mijn eigen situatie zou de software moeten kunnen werken met de Rabobank, ABN AMRO, Binck en Nationale Nederlanden. Idealiter is er een Nederlandse versie, maar dat hoeft niet.

Daarnaast is mijn huidige systematiek erg afhankelijk van de rapportages die ik kan downloaden. ING beleggingen is al gestopt met het bieden van die optie, hoorde ik onlangs van een (teleurgestelde) bloglezer. Binck doet dat gelukkig nog wel. Rabo, ABN, en Binck: als jullie hiermee stoppen ga ik weg! Eigenlijk wil ik in mijn nieuwe oplossing dus langs verschillende kanalen de gegevens kunnen importeren.

Overwegingen

Er zijn altijd onzekerheden als je een meerjarenstrategie kiest. Hoe lang bestaan LibreOffice en GnuCash al en nog? Wat gaat Microsoft doen met Office, Windows 10 en Visual Basic en wanneer? Allemaal dingen die ik me al jaren afvraag, en die ik niet weet. Nou zul je natuurlijk net zien dat al die vragen over een week beantwoord worden, maar toch…

Zowel GnuCash als LibreOffice vragen veel werk om te voldoen aan mijn wensen. LibreOffice kiezen komt neer op het herbouwen van mijn spreadsheets. GnuCash komt neer op het kiezen en inrichten van een echt boekhoudsysteem. Beiden vragen programmeerwerk. Die programmeerinspanning schat ik voor GnuCash zwaarder in dan voor LibreOffice.

Als programmeertaal heb ik de keuze tussen Python en JavaScript. Tsja. Daar worden ideologische oorlogen over gevoerd. Een onmogelijke keuze. Ik lees wel dat Python wordt omschreven als makkelijker te leren. GnuCash en Python zijn samen bruikbaar, LibreOffice werkt met JavaScript en Python. En met LibreOffice Basic, maar dat is zelfs een stap achteruit ten opzichte van Visual Basic. Python wordt ook beschouwd als beste taal voor kunstmatige intelligentie, een thema waar ik mij ook nog eens meer in wil verdiepen..

Tsja, en mijn droom van een aanvulling op GnuCash , voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb? Hoe realistisch is dat?

Meerjarenstrategie

Op dit moment lijkt het beste scenario: Het opnieuw opbouwen van mijn spreadsheets in LibreOffice, waarbij ik Python gebruik als programmeertaal. Dat wordt een project van jaren. Maar dat was het opbouwen ook. En het is wel leuke tijdsbesteding, vind ik. De naam Geldnerd draag ik immers niet zomaar.

Zomaar wat losse gedachten tot slot…

Uiteraard is er ook een vierde scenario, namelijk stoppen met mijn spreadsheets en stoppen met het bijhouden van mijn financiën. Maar dat voelt zo tegennatuurlijk, dat ga ik zeker niet doen.

Iemand vroeg mij overigens waarom ik zoveel tijd aan programmeren besteed. Simpel, twee redenen. Ik ben dol op puzzelen. programmeren lijkt daar ook op, en is nuttiger dan sudoku’s invullen. En als ik mijn tijd besteed aan programmeren, voorkom ik daarmee dat ik steeds nieuwe beleggingstransacties uitvoer die alleen maar mijn rendement om zeep helpen.

Misschien ga ik GnuCash toch wel gebruiken voor onze gezamenlijke administratie. Gewoon omdat het kan. Want een echte boekhouding is wél leuk.

En ik word getriggerd door de slotopmerking van Nerd01: Voor iemand die Visual Basic al leuk vindt moet Python zoiets zijn als overstappen van een Fiat in een Rolls Royce. Daar verheug ik mij op!

Wat zou jij kiezen?

En toen…

… Was de inspiratie even op. Een hele tijd geleden schreef ik al dat ik van mezelf niet meer hoef te houden aan mijn schema van twee keer per week een blogpost. En prompt begon daarna de inspiratie weer te stromen. En kwamen er dus gewoon, behoudens tijdens vakanties, twee keer per week stukjes. Tot vandaag. De voorraad is even op. Er staan wel heel veel blogposts in bewerking, maar ze zijn nog niet klaar en/of vragen nog nader onderzoek of denkwerk waar ik op dit moment even geen tijd voor kan maken of geen zin in heb.

Er komen dus echt wel weer stukjes aan. Maar vandaag even niet. Of toch wel. Dit stukje. Wat op zichzelf geen blogpost is maar een bericht over het niet verschijnen van een bericht. Eigenlijk een meta-bericht dus. En dat telt niet, vind ik.

Heb jij wel eens gebrek aan inspiratie?

Dure angsten

Onlangs ontving ik een mailtje van een bloglezer, met een vraag over de eigen hypotheeksituatie. Dat gebeurt wel vaker sinds ik blog. En ik ben geen financieel adviseur, maar ik vind het wel leuk om met mensen mee te denken. Ik schrijf niet alleen graag over geld maar praat er ook graag over.

De situatie van de lezer is er eentje die vaak voorkomt. Een aflossingsvrije hypotheek van ‘voor de crisis’ met een hoge rente van 4,25% die nog een jaar of 10 vast staat. Inmiddels wel 30% afgelost op de hypotheek, en ook het voornemen om de komende jaren zo’n 5% per jaar af te gaan lossen. Ik heb verstandige lezers! De betreffende lezer was zich aan het verdiepen in het fenomeen rentemiddeling. De hypotheekverstrekker, in z’n oneindige filantropische goedheid, bood daarbij een nieuw rentepercentage van 3,36% met een nieuwe rentevaste periode van 10 jaar. Aan de voorwaarden wijzigt verder helemaal niets. Geen extra boete bij verkoop, geen wijzigingen ten aanzien van boetevrij aflossen. Het scheelde in de situatie van de lezer € 150 euro bruto per maand.

In de huidige markt is 3,36% natuurlijk nog steeds erg hoog. Voor 10 jaar rentevast kom ik rentes vanaf 1,20% tegen, afhankelijk van de Loan-To-Value ratio. In die omstandigheden zou ik 3,36% nog steeds willen classificeren als ‘diefstal’. Daarnaast zit je dan nog steeds met een aflossingsvrije hypotheek, die fiscaal steeds minder aantrekkelijk is. Zelf zou ik dus eerder aan oversluiten denken, en zeker met een hypotheekadviseur gaan praten over de opties. Dan zou je ‘m, afhankelijk van je persoonlijke situatie, bijvoorbeeld om kunnen zetten naar een lineaire of annuïteiten hypotheek en ‘m “gewoon” af kunnen lossen. Ik ben nog steeds erg blij met mijn lineaire hypotheek, daarbij leidt elke extra aflossing tot een lagere rente en een lagere aflossing per maand. En bovendien zou je dan een veel lagere rente kunnen krijgen, afhankelijk van je LTV tot wel 1,2%-1,3%. Hierbij komen natuurlijk oversluitkosten kijken, maar dit verschil is zo groot! Als je bijvoorbeeld al EUR 10.000 / jaar wilt gaan aflossen, en daar komt nog eens EUR 6.000 aan bespaarde rente per jaar bij, dan heb je al EUR 16.000 per jaar om af te lossen.

Vervolgens kregen we een interessante discussie. Waaruit maar weer bleek dat mensen heel verschillend naar geld kunnen kijken. Sommige mensen hebben een enorme haat-liefde verhouding met geld, of een extreme angst om in de financiële problemen te komen. Dat kan komen door ervaringen uit het verleden, bijvoorbeeld hoe je bent opgegroeid of opgevoed, maar het kan bijvoorbeeld ook werkgerelateerd zijn. Tot een paar jaar geleden redeneerde ik zelf ook zo. Ik had een enorm cashbuffer van 3 of 4 jaar aan uitgaven, en kon me niet voorstellen dat ik het aan zou durven om dat te verlagen. Ook bij mij is dat stapsgewijs veranderd tot de huidige situatie, waarbij ik een maand of 4 aan uitgaven in mijn buffer heb. Wat ik vooral geleerd heb, is dat je niet moet luisteren naar mensen om je heen, maar moet doen wat voor jezelf het beste voelt.

Maar wat te doen als je het heel vervelend vind om geld te moeten uitgeven? De meeste bloggers die ik ken die FIRE nastreven, zouden dat bufferbedrag allang hebben ingezet voor extra aflossingen, stortingen doen in ETFs of flinke bedragen uitzetten in crowdfunding. En ondanks dat je weet dat dit bedrag op de spaarrekening tegen een rente van 0,03% alleen maar in waarde zal dalen: als je het bedrag ziet in je bankieren-app, dan denk je toch “dat nemen ze ons niet meer af”.

Rationeel zijn het kromme redeneringen. Je kunt er op de langere termijn meer uithalen door het te beleggen. Je kunt eenvoudig in een spreadsheetje uitrekenen hoe lang het duurt voordat je tienduizenden euro’s boeterente en taxatie- en notariskosten en oversluitkosten terugverdiend hebt. Een aflossingsvrije hypotheek kun je ook aflossen. En een restschuld van nog geen ton is met een rente van 3,36 procent met een krantenwijk nog op te brengen, dus dat geeft veel rust. En nietsdoen is zeker duurder dan 4,25% blijven betalen. Maar… Het verschil tussen het aanbod van 3,36% en de marktrente is wel erg hoog. Duizenden euro’s per jaar? Met een resterende looptijd van bijvoorbeeld 20 jaar dat is een heel groot bedrag… Dat je weggeeft aan je hypotheekverstrekker… Vanwege angst? Angsten kunnen dus wel een dure hobby zijn… Het is met dit soort rekensommetjes dat ik mezelf de afgelopen jaren wel in actie heb laten komen.

Het is en blijft je eigen keuze, maar: Een eerste gesprek met een hypotheekadviseur kost meestal niets en verplicht ook tot niets. Niemand kan aan je geld komen of je dwingen iets te tekenen. Wat het je wel oplevert is gedetailleerde informatie over je opties en de kosten en baten. Daar kun je dus niets verliezen. Ook een gesprek met je huidige hypotheekverstrekker, waarin je ze vraagt wat de opties zijn en waarom het verschil met de marktrente zo hoog is, kost je niks. De meeste banken werken graag mee aan het omzetten van de hypotheek, want aflossingsvrije hypotheken op hun balans worden als risico gezien en ze willen je liever houden dan kwijtraken. En ook zij kunnen je tot niets verplichten bij een gesprek.

Ach, onze angsten. Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat rationele berekeningen maar een onderdeeltje zijn van het proces om over de angsten te komen. Verder was het bij mijzelf vooral een proces van kleine stapjes zetten. De grenzen steeds een klein stukje verleggen tot het huidige niveau. En daar dan soms nog steeds onrustig van worden.

Wat zou jij doen in de situatie van deze persoon? En heb jij angsten die je hierbij in de weg zitten?

Tweesporenbeleid met Team Lage Lasten

Naar aanleiding van de plannen met Box 3 is er in FIRE kringen veel discussie over ‘de aanpak’ om FIRE te worden, en wat de belastingplannen betekenen. Iedereen wil ‘optimaliseren’. Ook ik ben aan het denken gezet.

De definitieve voorstellen moeten nog uitgewerkt worden. De Tweede Kamer zal er ook nog wel een stevig robbertje over gaan vechten. Er zullen vast en zeker allerlei uitzonderingen komen voor dingen als reeds lopende familiebank-leningen en dergelijke. Toch verwacht ik dat de voorstellen het uiteindelijk grotendeels zullen halen. Het is minder oneerlijk dan het huidige Box 3 stelsel, en een grote groep kiezers (de spaarders) gaat erop vooruit. Slechts een kleinere groep mensen, de half miljoen mensen die beleggen in aandelen of vastgoed of andere dingen, gaat meer betalen. Substantieel meer, zoals mijn eerdere berekeningen laten zien.

Maar deels is dat juist de bedoeling van het ministerie van Financiën. Het voorstel is duidelijk óók bedoeld om kleine vastgoedbeleggers te ontmoedigen, in de hoop dat een deel z’n pand(en) gaat verkopen. Samen met het plan om de overdrachtsbelasting te schrappen voor starters op de woningmarkt zou dat de onderkant van de woningmarkt open moeten breken. Zonder meer een sympathiek idee, maar wel zuur als je probeert financieel onafhankelijk te worden door een paar pandjes te kopen, daar goed voor te zorgen, en die te verhuren. Gelukkig val ik zelf niet in die categorie.

Een aantal jaren geleden heb ik een andere route gekozen. Een tweesporenbeleid. Enerzijds versneld aflossen op de hypotheek ter structurele verlaging van maandlasten en anderzijds maximaal vermogen opbouwen via ETF-beleggen. Die laatste categorie zal, als de nieuwe belastingplannen doorgaan, wel met een procentje minder verwacht gemiddeld rendement per jaar plaatsvinden door de hogere belasting op beleggingen. Maar de weg naar financiële onafhankelijkheid is een marathon, geen sprint.

Ik zou natuurlijk in de goede beursjaren meer rendement kunnen halen door mijn geld maximaal op de beurs te zetten. Die discussie is al heel vaak gevoerd. Ik ga niet voor maximaal rendement, ik ben blij met een rendement dat op of boven mijn planning richting FO ligt. Tegelijkertijd zorgt extra aflossen ervoor dat ik elke maand minder kan gaan betalen. In de praktijk doe ik dat op dit moment niet, omdat ik elke Euro besparing op de rente en aflossing in de sneeuwbal stop. Van (potentieel) lagere maandlasten heb je iedere maand profijt. Ik voer dus een tweesporenbeleid. Vermogensopbouw via beleggingen en lagere maandlasten via extra aflossen.

Dus. Team Lage Lasten. Daar bevind ik mij overigens in goed gezelschap. Lage lasten zijn zekerder dan rendement. Lage lasten leveren ook iets op als de woningmarkt instort, of als de aandelenbeurzen weer eens crashen, of als je je baan verliest of minder wilt gaan werken. Elke maand weer. Er zal, verwacht ik, altijd wel een vorm van belasting blijven bestaan op arbeid, kapitaal en consumptie. En er zal dus altijd een inkomstenbelasting, vermogensrendementsheffing of belasting toegevoegde waarde (BTW) zijn. Belastinginkomsten zijn immers noodzakelijk voor het overleven van een overheid.

Mensen met een spaarrekening noemen we in het nieuwe stelsel wel belastingontwijkers, zou ik voor willen stellen. Maar dat ben ik zelf eigenlijk ook. Als minimalist consumeer ik minder dan veel andere mensen, en daarmee ontwijk ik natuurlijk de BTW….

Ben jij al aan het nadenken over jouw financiële strategie?

Kom jij ook naar FIN-X?

In oktober 2016 heb ik voor het eerst deelgenomen aan een FIRE Meetup, voor zover ik kan nagaan de allereerste in Nederland. Dat vond ik ontzettend spannend, want ik blog niet voor niets anoniem, en ik kende de andere deelnemers vooraf alleen maar van online reacties bij elkaar’s blogs. Vooraf werden we ‘gescreend’ door CheesyFinance en Amber Tree Leaves. Sindsdien zijn er veel bijeenkomsten geweest, en bij vrijwel allemaal ben ik aanwezig geweest.

Wat is er zo leuk aan? Verschillende dingen! Ten eerste is ‘actief met je financiën bezig zijn’ toch een hobby waar door je directe omgeving vaak een beetje vreemd naar gekeken wordt. Af en toe een dagje van gedachten wisselen met gelijkgestemden is dan echt een heel fijne ervaring. Als ‘ervaren blogger’ kan ik wat brengen, maar vrijwel elke keer ook halen. De gesprekken hebben me geholpen om mijn denken en mijn ‘systeem’ verder aan te scherpen.

Ten tweede is het ook gewoon een hele leuke groep met mensen. Een aantal van hen ontmoet ik tegenwoordig ook buiten de Meetups. Vrienden met wie je wel open over je financiën kunt praten!

En nu komt er een volgende stap. In de Verenigde Staten is er jaarlijks al een grote conferentie van mensen die actief met hun geld bezig zijn, FINCON. Zo ver gaat het (nog) niet, maar het komt een heel eind. FIN-X op 21 september 2019 in Utrecht, georganiseerd door een aantal enthousiaste Meetup-bezoekers. Daar moet je echt bij zijn als je jouw eigen financiële toekomst serieus neemt. Het gaat plaatsvinden van 10.00 uur tot 17.30 uur in de theater zaal van Parnassos, het cultureel centrum van de Universiteit Utrecht. Meer informatie en kaartverkoop via de website.

Ik heb mijn kaartje al gekocht en ga er in elk geval bij zijn! Kom jij ook?

Opa Geldnerd in een podcast

Het lijkt allemaal erg high-tech hier met alle spreadsheets en gadgets, maar dat is het natuurlijk niet. Ik ben niet voor niets Opa Geldnerd. Ik doe nauwelijks aan social media, en al helemaal niet aan nieuwerwetse dingen als podcasten en vloggen. Ik ben meer een denker en een schrijver. Maar soms moet je wat nieuws proberen. Ontwikkeling begint aan de rand van je comfortzone en buiten de eigen bubbel kom je tot nieuwe inzichten.

Dus toen Bas van Fire The Boss en Arjan van Stoppen Voor Mijn Vijftigste me een tijdje geleden uitnodigden om te gast te zijn in hun Goed Met Geld podcast, heb ik daar ‘ja’ op gezegd. Dat is namelijk genoeg ‘eigen bubbel’, de mensen die FIRE en HOT nastreven en bewust met hun financiën bezig zijn, maar het is ook een generatiekloof. Opa Geldnerd en de millennials. Het was een erg leuk gesprek, en het is wat mij betreft dan ook een erg leuke aflevering geworden! Aanrader!

Nieuwsgierig? Inmiddels staat ‘ie online. Ga dus snel luisteren!

Einde van de inhoud

Geen pagina's meer om te laden

Nieuwere berichten
Oudere berichten