Geldnerd.nl

Blog over (financieel) bewust leven

Den Haag licht stilletjes de AOW door

Geldnerd werkt bij de Rijksoverheid, dat is geen geheim, ik volg dus ook uit professionele interesse wat er hier in Den Haag gebeurt. En na meer dan 15 jaar Den Haag ken je ook een aantal trucjes.

Zo weet ik dat je altijd goed op moet letten rond de momenten dat de Tweede Kamer met reces gaat (zeg maar ‘op vakantie’). Net voordat ze gaan of net nadat ze weg zijn worden er nog wel eens interessante brieven door de diverse ministers aan de Kamer gestuurd. In de hoop dat die, tegen de tijd dat de Kamerleden terugkomen, onderaan de stapel liggen. En in de hoop dat ze niet (of in elk geval minder) opgepikt worden door de media, want de parlementaire journalisten volgen hetzelfde vakantieritme als de Tweede Kamer (al hebben sommigen nog veeeeeel langer vakantie).

Net voor de Kerst gingen er vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vrijdag 20 december enkele interessante brieven naar de Tweede Kamer. Die inderdaad nauwelijks media-aandacht kregen, iedereen zat met z’n gedachten al bij het kerstshoppendiner. Alleen op Twitter, de onderbuik van deze planeet, zag ik een aantal verontwaardigde reacties voorbij komen, met name over de tweede brief. Sommige mensen zijn zo gewend om alleen nog korte stukjes te lezen dat ze niet eens meer in staat lijken te zijn om een hele brief en rapport door te lezen.

De eerste brief is een voortgangsrapportage over de uitwerking van het Pensioenakkoord. Veel voortgang is er nog niet, dat is gegeven de relatief korte tijd die verstreken is ook niet zo gek. Wel staat er (op pagina 2 en 3) een interessante analyse van de verwachte effecten als de rente ook op langere termijn laag blijft. Ook in het Pensioenakkoord wordt namelijk uitgegaan van de ‘risicovrije rente’. Als die laag blijft dan is er wel een rekenprobleem te verwachten. Het blijft ingewikkeld, want het werkelijke pensioen hangt nog steeds af van de rendementen op beleggingen. Die, in elk geval historisch en over langere termijn, tot nu toe steeds hoger geweest zijn dan de risicovrije rente.

De tweede brief is nog interessanter, maar dan is het wel handig om even wat meer achtergronden van de Rijksbegroting te kennen. De Rijksbegroting, oftewel het financiële meerjarenplan van de Nederlandse Rijksoverheid, is verdeeld in Hoofdstukken. In de meeste gevallen is een hoofdstuk gelijk aan een ministerie, maar niet altijd. Bijzondere onderdelen zoals het Koningshuis, de Algemene Rekenkamer en de Raad van State, hebben een eigen hoofdstuk. Ieder hoofdstuk is weer ingedeeld in Artikelen. Die vallen samen met belangrijke thema’s en onderwerpen.

Periodiek wordt er voor elk artikel, zeg maar voor elk belangrijk thema, een Beleidsdoorlichting gedaan. Daarbij staat de vraag centraal of het gevoerde beleid op basis van dit artikel doeltreffend en doelmatig is geweest. In leesbare termen: Bereikt het beleid een beetje het doel, en gebeurt dat een beetje efficiënt of wordt er geld verspild? Beleidsdoorlichtingen zijn pittige exercities, waarbij een strenge blik van buiten meekijkt en fundamentele dingen ter discussie komen te staan. Als ze op ‘mijn’ beleidsartikel plaatsvinden dan levert dat altijd een hoop werk op.

De tweede brief gaat over de beleidsdoorlichting van Artikel 8 van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Artikel 8 gaat over de oudedagsvoorziening, en heeft als doelstelling: “De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan.” In de brief wordt al snel duidelijk dat deze beleidsdoorlichting zich gericht heeft op de eerste pijler van het pensioenstelsel, de AOW.

Het rapport van de beleidsdoorlichting is interessant leesvoer. Met name hoofdstuk 10, dat ingaat op de doeltreffendheid en doelmatigheid en beleidsvarianten. Zeg maar de conclusies en mogelijke alternatieven. In paragraaf 10.2 op pagina 85 staat de prachtige ambtelijke volzin “In de beleidsdoorlichting is wel geconcludeerd dat voorzover het doel van de AOW is dat het armoede moet voorkomen, in algemene zin gesteld kan worden dat nu de hoogte van de AOW (zeker in combinatie met de inkomensondersteuning AOW) boven het sociaal minimum ligt, dit doel ook met minder middelen bereikt zou kunnen worden”. In gewone mensentaal: het kan goedkoper want de AOW is hoger dan de huidige bijstand. Er worden dan ook twee beleidsvarianten uitgewerkt die de AOW dichter bij het sociaal minimum (‘bijstandsniveau’) zouden kunnen brengen.

Oei! Tijd om met de rollators naar het Malieveld te gaan? Actieplannen voor alle AOW-gerechtigden? Ik zou even wachten. Want dit is de conclusie van de beleidsevaluatie. Maar er zit ook een brief bij van de minister van SZW aan de Tweede Kamer. Die zijn ook altijd interessant, want daar lees je wat het kabinet van plan is om te doen met de evaluatie en de conclusies, onder het kopje ‘Kabinetsreactie’. Gelukkig lees ik daar ten aanzien van de beleidsvarianten dat het kabinet geen aanleiding ziet om, buiten de jaarlijkse indexatie, aanpassingen te doen in de hoogte van de AOW. In gewoon Nederlands: we gaan voorlopig niets veranderen aan de manier waarop de hoogte van de AOW wordt berekend.

Uiteindelijk verwacht ik wel dat de AOW in de toekomst neerwaarts bijgesteld gaat worden, richting het sociaal minimum. Dat is bijna onvermijdelijk. De AOW werkt volgens het omslagstelsel, waarbij de huidige AOW-uitkeringen worden betaald uit de premies die de huidige werkenden nu inleggen. Dat is iets heel anders dan het pensioensysteem, waarbij je zelf premie inlegt in een grote pot voor toekomstige betalingen. Omdat er steeds minder werkenden zijn tegenover steeds meer AOW-gerechtigden, is dat moeilijk houdbaar. Dan zijn er twee oplossingen: de AOW-premie verhogen of de AOW-uitkering verlagen. De huidige reactie van minister Koolmees zie ik dus als uitstel. Er liggen nog genoeg moeilijke dossiers voor deze kabinetsperiode (inclusief de uitwerking van het pensioenakkoord), de AOW mag nog even doorsudderen.

Volg jij de Haagse politiek?

error

5 Comments

  1. Het lijkt mij niet onmogelijk dat de AOW vermogens- en/of inkomensafhankelijk wordt op een bepaald moment in de toekomst.

    De AOW zou dan, zoals nu, gegarandeerd zijn voor iedereen, maar vermogenden of mensen met een goed aanvullend pensioen zouden gekort worden. Voor FIRE-mensen kan dit vervelend uitpakken, daar wij, anders dan in de VS, door AOW en pensioen nu van een minder conservatieve SWR uit kunnen gaan. Naast de voorgestelde veranderingen in de vermogensrendementbelasting (vooral de plannen mbt leningen lijken voor mij zeer negatief uit te pakken) zou dit een additionele kink in de kabel kunnen worden.

    Zeker iets om te blijven volgen, wat ik dan ook met veel interesse doe.

  2. Altijd zo jammer dat huidige ingrepen in de pensioenvoorzieningen steeds niet worden genomen. JA wanneer dat wel zou gebeuren krijgen ouderen inderdaad (wat) minder. Maar dat hoeft helemaal niet erg te zijn https://www.rtlz.nl/life/personal-finance/artikel/4613996/nederlands-rijkste-10-procent-bezit-64-procent-van-het .
    Terwijl niets doen wél impact heeft op de houdbaarheid van het hele systeem. Ofwel: ten koste gaat van de jongere generaties. Je legt in het gunstigste geval alleen het risico bij de jongere generaties maar minstens zo realistisch betekent dat door nu niets te wijzigen de rekening hiervan bij de jongere generaties uit komt….

  3. Beste Geldnerd, dank voor deze inhoudelijke bijdrage achter de coulissen daar in het Haagse. Heel verhelderend geschreven. Interessant, dat zie ik normaal gesproken persoonlijk niet zomaar in de media voorbij komen. Zou landelijk wel wat meer aandacht mogen krijgen. Zou je dit niet maar eens inschieten bij bijvoorbeeld de landelijke media? Heel veel succes nog, ik lees je bijdragen met veel plezier.

  4. Vanmorgen hoorde ik in een radioprogramma dat er na de invoering van de AOW door Willem Drees er mensen geld naar hem terugstuurden omdat ze dat overhadden aan het einde vd maand en vonden dat dat aan de overheid toebehoorde.

  5. M.kalafusz

    30-12-2019 at 11:03

    Het is gewoon een de massa waar je wat kan halen ,misschien eens na denken over mensen die buiten de A.O.W. een pensioen extra hebben van 90.000 Euro en meer ,bij dit inkomen als pensioen heb je de A.O.W uitkering niet direct nodig en zou de huidige welvaart voor een groot gedeelte gehandhaafd blijven ,zal zeker voor de top inkomens weerstand oproepen ,maar de mensen met normale inkomens en zeker de middenklasse een welverdiende gepensioneerden rust geven.

Comments are closed.

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑