Blog over (financieel) bewust leven

Label: politiek (Page 1 of 2)

Bouwstenen voor een nieuwe belastingruïne

Het is weer tijd voor proefballonnetjes in Den Haag. Dat is niet omdat wij ambtenaren tijd over hebben vanwege de corona-crisis (integendeel). Maar het heeft alles te maken met de kalender van ons democratische proces. En die schrijft voor dat er komend voorjaar weer verkiezingen zijn voor de Tweede Kamer der Staten Generaal.

Alle politieke partijen werken op dit moment dus aan hun verkiezingsprogramma’s. Daarvoor worden commissies samengesteld van prominente partijleden. Met de opdracht om een wervend verkiezingsprogramma te schrijven waarin de kiezer kan lezen wat de betreffende partij de komende vier jaar wil gaan bereiken. ‘Stem op mij, en dan zal ik….’. Nu hebben we in Nederland een meerpartijenstelsel, waardoor we (gelukkig) altijd een coalitie van partijen moeten vormen. Na verkiezingen volgt er dus een formatieproces, dat ingewikkelder wordt naarmate er meer partijen aan deelnemen. De formatie van het huidige kabinet Rutte-3 (met vier partijen) duurde ongeveer 7 maanden. En onze zuiderburen zitten inmiddels al een jaar te wachten op een federale regering. Als kiezer stem je dus voor een partij, maar moet je maar afwachten wat er na verkiezingen en formatie van al die standpunten overblijft.

Maar dat weerhoudt die commissies er niet van om enthousiast aan de slag te gaan met de programma’s. En daarbij wordt er ook druk gezocht naar input van buiten. Want je kunt niet alles zelf verzinnen. Beter goed gejat dan slecht verzonnen, dat gezegde geldt ook in de politiek. En dus zie je in deze periode een enorme hoeveelheid rapporten verschijnen. Van belangenclubs van werkgevers, van vakbonden, van maatschappelijke organisaties op allerlei terrein. Maar ook van ambtenaren en ambtelijke commissies. Want ook ambtenaren hebben wensen en ideeën die ze wel (of juist niet) in de verkiezingsprogramma’s terug willen zien.

Ambtelijk Den Haag heeft zelfs twee kansen. Er wordt geprobeerd om ideeën in het verkiezingsprogramma van met name de grotere en meer kansrijke partijen te krijgen. En na de verkiezingen worden er allerlei ‘formatiefiches’ gemaakt. Deels op verzoek van de partijen aan de onderhandelingstafel, en deels op eigen initiatief. Eigenlijk zijn die formatiefiches hapklare brokken tekst die (na onderhandeling) zo het regeerakkoord in moeten kunnen. Uiteraard met een financiële paragraaf, want om al die mooie ideeën te realiseren is wel geld nodig. Ook Geldnerd heeft meerdere malen meegeschreven en meegerekend aan dat soort documentjes.

Recent waren het de collega’s van Financiën die hun ideeën de wereld in slingerden. Heel politiek en ambtelijk Den Haag weet al een tijdje dat ons Nederlandse belastingstelsel hard aan hervorming toe is. De laatste hervorming is al weer van bijna 20 jaar geleden, en sindsdien is er veel veranderd in de samenleving. De rapporten die er nu liggen zijn het resultaat van een proces dat al meer dan een jaar geleden gestart is. In totaal zijn er elf onderzoeken op basis van zeven knelpunten in het huidige belastingsysteem. Dit leidt tot maar liefst 169 bouwstenen waaruit politieke partijen kunnen kiezen. Voor elk wat wils, zullen we maar zeggen…. Ze zijn nu naar de Tweede Kamer gestuurd en ook voor iedereen te lezen.

Geldnerd heeft nog niet alle elf rapporten doorgenomen. Dat vind ik in dit stadium ook niet zinvol. Het zijn geen voorstellen van een minister aan de Tweede Kamer, of wetsvoorstellen. Het zijn nog maar ideeën, proefballonnetjes. Eerst maar eens kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s van de grote partijen terechtkomt. En in een regeerakkoord. Dan wordt het pas echt belangrijk. Persoonlijk vind ik 169 bouwstenen wel erg veel. Daar kun je alle kanten mee op. Maar ik snap het wel. Het maakt natuurlijk nogal wat uit wat de kleur van een volgend kabinet wordt. Ik heb een aantal rapporten wel globaal bekeken, en dan vallen me wel wat dingen op.

In eerdere analyses heb ik al gezien dat sinds de crisis van 2008/2009 de belastingdruk voor burgers is toegenomen, en die voor bedrijven juist is afgenomen. Daar lees ik nu wat waarschuwingen over. Een meerderheid van de mensen vindt dat namelijk niet eerlijk, en dat is slecht voor het draagvlak onder ons belastingstelsel. Overigens acht het FD de kans dat dit goed komt niet heel hoog. Zij constateren terecht dat de VVD als grootste partij weliswaar zegt op te komen voor de ‘hardwerkende Nederlander’, maar dat tot nu toe vooral het bedrijfsleven daar beter van geworden is.

Er zit in de stapel ook een rapport dat gaat over het belasten van vermogen. Het lijkt erop dat de ambtenaren nog steeds uitgaan van een invoering van de nieuwe Box 3 plannen waar ik onlangs nog over geschreven heb. Maar er wordt ook uitvoerig ingegaan op de zwakke punten in dat systeem. Dan gaat het ook om de uitvoerbaarheid, de Belastingdienst is vooral met zichzelf bezig en kan geen grote veranderingen aan op dit moment.

Volgens een internationale vergelijking heft Nederland ten opzichte van andere landen relatief weinig belasting op vermogen. Dat komt dan weer vooral omdat onze belastingvrije pensioenopbouw in pijler 2, en de opgebouwde pensioenvermogens, hierbij worden meegenomen. Sommige vormen van vermogen lijken ook minder belast te worden dan andere. Dit geldt bijvoorbeeld voor de eigen woning. Ik lees ook dat de lastendruk voor particuliere huishoudens bij ongewijzigd beleid verder stijgt. We vergrijzen, geven dus meer geld uit aan zorg, en dat wordt grotendeels gefinancierd via belastingen en zorgpremies. Doordat de zorguitgaven blijven stijgen, doet de lastendruk dat automatisch ook.

Volgens de schrijvers moet de belastingdruk op arbeid dus fors naar beneden (zodat de zorgpremies verder kunnen stijgen). Rutte 3 heeft wel iets voor de particulieren gedaan, maar onze lasten zijn nog altijd hoger dan in 2007 (voor de crisis). De vergrijzing heeft nog een ander effect, een steeds kleinere groep werkenden betaalt het grootste deel van de rekening. Er zijn meer gepensioneerden die minder belasting betalen. De belastingdruk op salaris is gemiddeld 25%, gepensioneerden betalen over hun pensioeninkomen gemiddeld 13% belasting. Overigens is de belastingdruk voor ZZPers gemiddeld 17%. Dat zijn dus een soort pensionado’s?

Niet onverwacht, er wordt ook geadviseerd om de hypotheekrenteaftrek verder te beperken. De Nederlandse aftrek is nog steeds erg royaal vergeleken bij andere landen, dat lees ik ook regelmatig in mijn lijfblad The Economist. En verder opvallend veel opmerkingen over Box 2, de ‘aanmerkelijk belang’ box in ons belastingstelsel.

En nu?

Wat te verwachten? Daar valt geen peil op te trekken met deze stapel bouwstenen. Iedere partij kan er zijn eigen belastinghuisje van bouwen. De adviezen tenderen wel naar minder belasting op arbeid, meer belasting op vermogen, en doe iets aan de verschillen tussen werkenden en ondernemers, en tussen particulieren en bedrijven.

Meer belasting op vermogen is in mijn situatie natuurlijk niet meteen gunstig. Want vermogen is wat ik opbouw om het gat te overbruggen tussen het moment dat ik stop met werken, en het moment dat mijn pensioen begint met uitbetalen. Een ander belastingstelsel kan daar zomaar voor een paar jaar vertraging zorgen.

Later dit jaar zal ik eens gaan kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s terechtgekomen is. Maar, zoals gezegd, echt interessant wordt het pas bij een nieuw regeerakkoord. En dat zal nog wel een jaar of langer duren…

Wat zijn jouw wensen voor een nieuw belastingstelsel?

Den Haag licht stilletjes de AOW door

Geldnerd werkt bij de Rijksoverheid, dat is geen geheim, ik volg dus ook uit professionele interesse wat er hier in Den Haag gebeurt. En na meer dan 15 jaar Den Haag ken je ook een aantal trucjes.

Zo weet ik dat je altijd goed op moet letten rond de momenten dat de Tweede Kamer met reces gaat (zeg maar ‘op vakantie’). Net voordat ze gaan of net nadat ze weg zijn worden er nog wel eens interessante brieven door de diverse ministers aan de Kamer gestuurd. In de hoop dat die, tegen de tijd dat de Kamerleden terugkomen, onderaan de stapel liggen. En in de hoop dat ze niet (of in elk geval minder) opgepikt worden door de media, want de parlementaire journalisten volgen hetzelfde vakantieritme als de Tweede Kamer (al hebben sommigen nog veeeeeel langer vakantie).

Net voor de Kerst gingen er vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vrijdag 20 december enkele interessante brieven naar de Tweede Kamer. Die inderdaad nauwelijks media-aandacht kregen, iedereen zat met z’n gedachten al bij het kerstshoppendiner. Alleen op Twitter, de onderbuik van deze planeet, zag ik een aantal verontwaardigde reacties voorbij komen, met name over de tweede brief. Sommige mensen zijn zo gewend om alleen nog korte stukjes te lezen dat ze niet eens meer in staat lijken te zijn om een hele brief en rapport door te lezen.

De eerste brief is een voortgangsrapportage over de uitwerking van het Pensioenakkoord. Veel voortgang is er nog niet, dat is gegeven de relatief korte tijd die verstreken is ook niet zo gek. Wel staat er (op pagina 2 en 3) een interessante analyse van de verwachte effecten als de rente ook op langere termijn laag blijft. Ook in het Pensioenakkoord wordt namelijk uitgegaan van de ‘risicovrije rente’. Als die laag blijft dan is er wel een rekenprobleem te verwachten. Het blijft ingewikkeld, want het werkelijke pensioen hangt nog steeds af van de rendementen op beleggingen. Die, in elk geval historisch en over langere termijn, tot nu toe steeds hoger geweest zijn dan de risicovrije rente.

De tweede brief is nog interessanter, maar dan is het wel handig om even wat meer achtergronden van de Rijksbegroting te kennen. De Rijksbegroting, oftewel het financiële meerjarenplan van de Nederlandse Rijksoverheid, is verdeeld in Hoofdstukken. In de meeste gevallen is een hoofdstuk gelijk aan een ministerie, maar niet altijd. Bijzondere onderdelen zoals het Koningshuis, de Algemene Rekenkamer en de Raad van State, hebben een eigen hoofdstuk. Ieder hoofdstuk is weer ingedeeld in Artikelen. Die vallen samen met belangrijke thema’s en onderwerpen.

Periodiek wordt er voor elk artikel, zeg maar voor elk belangrijk thema, een Beleidsdoorlichting gedaan. Daarbij staat de vraag centraal of het gevoerde beleid op basis van dit artikel doeltreffend en doelmatig is geweest. In leesbare termen: Bereikt het beleid een beetje het doel, en gebeurt dat een beetje efficiënt of wordt er geld verspild? Beleidsdoorlichtingen zijn pittige exercities, waarbij een strenge blik van buiten meekijkt en fundamentele dingen ter discussie komen te staan. Als ze op ‘mijn’ beleidsartikel plaatsvinden dan levert dat altijd een hoop werk op.

De tweede brief gaat over de beleidsdoorlichting van Artikel 8 van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Artikel 8 gaat over de oudedagsvoorziening, en heeft als doelstelling: “De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan.” In de brief wordt al snel duidelijk dat deze beleidsdoorlichting zich gericht heeft op de eerste pijler van het pensioenstelsel, de AOW.

Het rapport van de beleidsdoorlichting is interessant leesvoer. Met name hoofdstuk 10, dat ingaat op de doeltreffendheid en doelmatigheid en beleidsvarianten. Zeg maar de conclusies en mogelijke alternatieven. In paragraaf 10.2 op pagina 85 staat de prachtige ambtelijke volzin “In de beleidsdoorlichting is wel geconcludeerd dat voorzover het doel van de AOW is dat het armoede moet voorkomen, in algemene zin gesteld kan worden dat nu de hoogte van de AOW (zeker in combinatie met de inkomensondersteuning AOW) boven het sociaal minimum ligt, dit doel ook met minder middelen bereikt zou kunnen worden”. In gewone mensentaal: het kan goedkoper want de AOW is hoger dan de huidige bijstand. Er worden dan ook twee beleidsvarianten uitgewerkt die de AOW dichter bij het sociaal minimum (‘bijstandsniveau’) zouden kunnen brengen.

Oei! Tijd om met de rollators naar het Malieveld te gaan? Actieplannen voor alle AOW-gerechtigden? Ik zou even wachten. Want dit is de conclusie van de beleidsevaluatie. Maar er zit ook een brief bij van de minister van SZW aan de Tweede Kamer. Die zijn ook altijd interessant, want daar lees je wat het kabinet van plan is om te doen met de evaluatie en de conclusies, onder het kopje ‘Kabinetsreactie’. Gelukkig lees ik daar ten aanzien van de beleidsvarianten dat het kabinet geen aanleiding ziet om, buiten de jaarlijkse indexatie, aanpassingen te doen in de hoogte van de AOW. In gewoon Nederlands: we gaan voorlopig niets veranderen aan de manier waarop de hoogte van de AOW wordt berekend.

Uiteindelijk verwacht ik wel dat de AOW in de toekomst neerwaarts bijgesteld gaat worden, richting het sociaal minimum. Dat is bijna onvermijdelijk. De AOW werkt volgens het omslagstelsel, waarbij de huidige AOW-uitkeringen worden betaald uit de premies die de huidige werkenden nu inleggen. Dat is iets heel anders dan het pensioensysteem, waarbij je zelf premie inlegt in een grote pot voor toekomstige betalingen. Omdat er steeds minder werkenden zijn tegenover steeds meer AOW-gerechtigden, is dat moeilijk houdbaar. Dan zijn er twee oplossingen: de AOW-premie verhogen of de AOW-uitkering verlagen. De huidige reactie van minister Koolmees zie ik dus als uitstel. Er liggen nog genoeg moeilijke dossiers voor deze kabinetsperiode (inclusief de uitwerking van het pensioenakkoord), de AOW mag nog even doorsudderen.

Volg jij de Haagse politiek?

BREXIT en mijn beleggingen

Ik beleg alleen in indextrackers. Niet in individuele aandelen. Dat heeft een aantal voordelen. Ik blijf altijd in de buurt van het totale rendement van de markt. En ik hoef niet te letten op nieuws over individuele bedrijven. Maar ik let wel op het macro-economische nieuws. Zelfs dat hoeft eigenlijk niet, omdat ik een buy-and-hold strategie hanteer. Ik koop fondsen bij, maar verkoop niet. Niet kijken is dan eigenlijk gezonder. Maar macro-economisch nieuws interesseert mij.

Om meerdere redenen volg ik dan ook het nieuws over de BREXIT. Persoonlijk vind ik het een van de domste democratische beslissingen die gedurende mijn leven genomen is, samen met de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten. Kom maar op met die reacties…. Dit is mijn blog met mijn mening. Ik ben nou eenmaal een voorstander van economische samenwerking en vreedzaam samenleven op deze planeet. Dat is begonnen toen ik als tiener de boeken van Isaac Asimov las.

En deze week zal het Britse parlement dan eindelijk moeten stemmen. Daarbij lijken ze de keuze te hebben tussen de deal die op tafel ligt, chaos of helemaal geen BREXIT. Wat mij opvalt is dat het land tot op het bot verdeeld lijkt. Vrijwel elke opiniepeiling laat ongeveer een 50/50 verdeling zien tussen voor- en tegenstanders van de BREXIT. Het enige waar ze het over eens lijken te zijn is dat ‘de deal’ niet datgene is wat ze willen. Blijkbaar verkiezen ze chaos en onzekerheid boven de andere opties.

Wat de uitkomst ook gaat zijn, de aandelenmarkten zullen reageren. Ik denk met opluchting als er voor de deal gestemd wordt. Zo’n besluit kan zo een paar procent winst opleveren. Dat effect zagen we begin vorige week, toen de presidenten van China en de Verenigde Staten, in de marge van de G20-top in Argentinië, een ‘tijdelijk staakt-het-vuren’ sloten in hun handelsoorlog. Een handelsoorlog die in dit jaar één van de voornaamste oorzaken van volatiliteit is op de aandelenmarkten. Dat zagen we overigens ook vorige week, toen de markt weer net zo hard naar beneden ging. De afgelopen periode ging het niet best met mijn portefeuille, maar gelukkig deed ik het minder slecht dan de S&P500 (mijn belangrijkste benchmark).

Maar als de deal wordt verworpen, kan het effect ook stevig de min in gaan. Of een extra tweet uit Washington kan ook nog weer roet in het eten gooien. We gaan het zien. Ik heb er niet over gedacht om te verkopen, mijn beleggingshorizon is nog meer dan lang genoeg om gewoon rustig te blijven zitten. Bijkopen als de beurs verder daalt doe ik niet, al mijn geld is al voor mij aan het werk .

In mijn portfolio-checker bij Morningstar heb ik wel even gekeken naar de delen van mijn portefeuille die in het verenigd Koninkrijk belegd zijn, en in de rest van Europa. Dat valt me erg mee. Slechts 3,6% van mijn portefeuille staat in het Verenigd Koninkrijk, en 13,7% in de rest van Europa. We zullen zien wat er deze week gebeurt.

Volg jij het macro-economisch nieuws?

Help mee de politiek bestoken!

Wij willen VXUS en VTI terug!

Zoals jullie wel weten zijn onze mogelijkheden om te beleggen in Amerikaanse ETFs fors ingeperkt door de Europese PRIIPS en MIFID-II regelgeving. Ik schreef er de afgelopen weken diverse keren over.

Collega Mr. FOB is een actie gestart die ik jullie hierbij van harte aanbeveel. Zelf heb ik zojuist ook meegedaan. Via een link in dit artikel op zijn site kun je heel makkelijk een Twitterbericht sturen aan onze minister van Financiën en een van de leden van de Tweede Kamer, die hem wil overtuigen om ook documentatie in andere talen dan Nederlands toe te staan. Het zal zeker helpen als zoveel mogelijk mensen laten weten dat ze dit graag willen.

Doe dus vooral mee! En zegt het voort!

50plusminus

Foto: Kamergotchi

Het zal niemand ontgaan zijn, het is weer verkiezingstijd. Nog iets meer dan twee weken te gaan, en Geldnerd heeft nog steeds niet besloten op welke partij hij gaat stemmen.

In deze verkiezingen spelen populistische partijen een belangrijke rol. Die partijen kenmerken zich meestal door hard geschreeuw, sterke gevoelens tegen bestaande structuren, oversimplificatie van problemen en oplossingen, en uitspraken waarvan men denkt dat ‘het volk’ die wil horen. Het moge duidelijk zijn dat dit in elk geval niet de partijen zijn waar Geldnerd op gaat stemmen. Maar iedere week word ik wel weer verrast (helaas zelden in positieve zin).

Eén van die partijen is 50plus. Of zoals ze dit weekend in de NRC genoemd werden, 50plusminus. Een partij voor boze 50-plussers die vinden dat hen tekort gedaan wordt. De lijsttrekker is een meneer die inmiddels betrapt is op liegen over zijn CV, gesjoemel met subsidies, geknoei met pensioenen van medewerkers en gedoe met zijn lease-auto. Blijkbaar maakt je dat uitermate geschikt om mensen te vertegenwoordigen die boos zijn. Oh ja, en rekenen kan hij ook niet.

Die meneer wil namelijk dat de AOW-leeftijd terug gaat naar 65 jaar. Dat is ‘ie al een tijdje niet meer, want we worden steeds ouder. En de AOW werkt met een omslagsysteem, waarbij de mensen die nu werken de AOW betalen van de mensen die daar nu recht op hebben. Dus als er relatief minder mensen zijn die werken en meer die AOW ontvangen, dan wordt het lastig om dat betaalbaar te houden. Gelukkig werkt ons pensioensysteem anders, daar sparen we met z’n allen een grote pot bij elkaar ‘voor later’.

En volgens die meneer kan dat dus wel, die lagere AOW-leeftijd. Ammehoela, natuurlijk kan dat. Alles kan. De vraag is alleen, willen we het met z’n allen betalen? En in die redenering liep meneer een beetje vast deze week.

Ik vind het een mooi voorbeeld van politieke luchtfietserij. We lezen allemaal nieuwe plannen die allemaal geld kosten. We lezen naar mijn mening te weinig hoe partijen dat willen gaan betalen. En net als in onze eigen financiën zijn daar echt maar twee manieren voor: meer inkomsten (=meer belastingen) of minder uitgaven elders (=ergens bezuinigen). Kortom, we krijgen niet het hele plaatje. En toch moeten we kiezen.

Overigens hoopt Geldnerd zelf ook dat over een tijdje de pensioenleeftijd wel weer omlaag kan. Als robots en automatisering het werk voor ons doen, en daar ook belasting over gaan betalen. Hopelijk op tijd voor Geldnerd…

Welke partij heeft jou de afgelopen week verrast?

Verkiezingsretoriek

201609-pensioenDie ene geblondeerde politicus is ermee begonnen, en nu zag ik dat zelfs de Partij van de Arbeid er aan mee doet: sleutelen aan de pensioenleeftijd. En ik denk alleen maar: “zucht, daar gaan we weer”. Verkiezingsretoriek. Stoere beloften (wie herinnert zich nog de ‘iedere werkende Nederlander € 1.000’ van Rutte) die in verkiezingstijd gemakkelijk gedaan worden.

Toen de meester in de 6e klas lagere school van Geldnerd eens iemand betrapte op een leugentje, zei hij “jij kunt altijd nog politicus worden”. En dat klopt ook wel een beetje. Nu ik wat ouder wordt vraag ik me ook wat vaker af wie al die sprookjes van politici nog gelooft. Ja, natuurlijk kunnen we eerder met pensioen. Maar als je uitrekent wat dat je gaat kosten zullen veel mensen het al niet meer willen. Het staat ook een beetje haaks op wat je in de wereld ziet gebeuren. Vergrijzing, een kleinere beroepsbevolking. Misschien dat dat op termijn wel opgelost wordt als robots inderdaad het grootste deel van ons werk overnemen, maar ik weet niet of dat gebeurt voordat ik met pensioen wil.

De verkiezingen zijn pas op 15 maart 2017. Het wordt nog een lang half jaar. En daarna krijgen we coalitie-onderhandelingen. Waarin allerlei compromissen worden gesloten en er meestal van dit soort ideeën weinig overblijft. Ik ben wel blij met al die coalities. Het zorgt voor stabiliteit en voorkomt grote schokken. Maar elk voordeel heeft z’n nadeel, het duurt in Nederland vaak wat lang voordat we echt grote (maar vaak wel noodzakelijke) hervormingen doorvoeren.

Voor het eerst van mijn leven ben ik een echt zwevende kiezer. De partijen waar ik vroeger op heb gestemd spreken me niet meer aan. Vaste lezers zal het niet verbazen dat ik mij aan het liberale eind van het politieke spectrum bevind. En dat is moeilijk. VVD en D66 pretenderen het wel te zijn, maar zijn het absoluut niet. En ik vind financiële discipline belangrijk. Meestal stem ik op de financieel woordvoerder van een partij. Maar voor de komende verkiezingen moet ik me nog gaan verdiepen in de programma’s. Alhoewel er ook genoeg partijen zijn die vantevoren al afvallen. Op principiële gronden. Of op leugentjes.

Wat vind jij de meest memorabele verbroken verkiezingsbelofte?

« Older posts

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑