Blog over (financieel) bewust leven

Label: pensioenleeftijd

Den Haag licht stilletjes de AOW door

Geldnerd werkt bij de Rijksoverheid, dat is geen geheim, ik volg dus ook uit professionele interesse wat er hier in Den Haag gebeurt. En na meer dan 15 jaar Den Haag ken je ook een aantal trucjes.

Zo weet ik dat je altijd goed op moet letten rond de momenten dat de Tweede Kamer met reces gaat (zeg maar ‘op vakantie’). Net voordat ze gaan of net nadat ze weg zijn worden er nog wel eens interessante brieven door de diverse ministers aan de Kamer gestuurd. In de hoop dat die, tegen de tijd dat de Kamerleden terugkomen, onderaan de stapel liggen. En in de hoop dat ze niet (of in elk geval minder) opgepikt worden door de media, want de parlementaire journalisten volgen hetzelfde vakantieritme als de Tweede Kamer (al hebben sommigen nog veeeeeel langer vakantie).

Net voor de Kerst gingen er vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vrijdag 20 december enkele interessante brieven naar de Tweede Kamer. Die inderdaad nauwelijks media-aandacht kregen, iedereen zat met z’n gedachten al bij het kerstshoppendiner. Alleen op Twitter, de onderbuik van deze planeet, zag ik een aantal verontwaardigde reacties voorbij komen, met name over de tweede brief. Sommige mensen zijn zo gewend om alleen nog korte stukjes te lezen dat ze niet eens meer in staat lijken te zijn om een hele brief en rapport door te lezen.

De eerste brief is een voortgangsrapportage over de uitwerking van het Pensioenakkoord. Veel voortgang is er nog niet, dat is gegeven de relatief korte tijd die verstreken is ook niet zo gek. Wel staat er (op pagina 2 en 3) een interessante analyse van de verwachte effecten als de rente ook op langere termijn laag blijft. Ook in het Pensioenakkoord wordt namelijk uitgegaan van de ‘risicovrije rente’. Als die laag blijft dan is er wel een rekenprobleem te verwachten. Het blijft ingewikkeld, want het werkelijke pensioen hangt nog steeds af van de rendementen op beleggingen. Die, in elk geval historisch en over langere termijn, tot nu toe steeds hoger geweest zijn dan de risicovrije rente.

De tweede brief is nog interessanter, maar dan is het wel handig om even wat meer achtergronden van de Rijksbegroting te kennen. De Rijksbegroting, oftewel het financiële meerjarenplan van de Nederlandse Rijksoverheid, is verdeeld in Hoofdstukken. In de meeste gevallen is een hoofdstuk gelijk aan een ministerie, maar niet altijd. Bijzondere onderdelen zoals het Koningshuis, de Algemene Rekenkamer en de Raad van State, hebben een eigen hoofdstuk. Ieder hoofdstuk is weer ingedeeld in Artikelen. Die vallen samen met belangrijke thema’s en onderwerpen.

Periodiek wordt er voor elk artikel, zeg maar voor elk belangrijk thema, een Beleidsdoorlichting gedaan. Daarbij staat de vraag centraal of het gevoerde beleid op basis van dit artikel doeltreffend en doelmatig is geweest. In leesbare termen: Bereikt het beleid een beetje het doel, en gebeurt dat een beetje efficiënt of wordt er geld verspild? Beleidsdoorlichtingen zijn pittige exercities, waarbij een strenge blik van buiten meekijkt en fundamentele dingen ter discussie komen te staan. Als ze op ‘mijn’ beleidsartikel plaatsvinden dan levert dat altijd een hoop werk op.

De tweede brief gaat over de beleidsdoorlichting van Artikel 8 van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Artikel 8 gaat over de oudedagsvoorziening, en heeft als doelstelling: “De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan.” In de brief wordt al snel duidelijk dat deze beleidsdoorlichting zich gericht heeft op de eerste pijler van het pensioenstelsel, de AOW.

Het rapport van de beleidsdoorlichting is interessant leesvoer. Met name hoofdstuk 10, dat ingaat op de doeltreffendheid en doelmatigheid en beleidsvarianten. Zeg maar de conclusies en mogelijke alternatieven. In paragraaf 10.2 op pagina 85 staat de prachtige ambtelijke volzin “In de beleidsdoorlichting is wel geconcludeerd dat voorzover het doel van de AOW is dat het armoede moet voorkomen, in algemene zin gesteld kan worden dat nu de hoogte van de AOW (zeker in combinatie met de inkomensondersteuning AOW) boven het sociaal minimum ligt, dit doel ook met minder middelen bereikt zou kunnen worden”. In gewone mensentaal: het kan goedkoper want de AOW is hoger dan de huidige bijstand. Er worden dan ook twee beleidsvarianten uitgewerkt die de AOW dichter bij het sociaal minimum (‘bijstandsniveau’) zouden kunnen brengen.

Oei! Tijd om met de rollators naar het Malieveld te gaan? Actieplannen voor alle AOW-gerechtigden? Ik zou even wachten. Want dit is de conclusie van de beleidsevaluatie. Maar er zit ook een brief bij van de minister van SZW aan de Tweede Kamer. Die zijn ook altijd interessant, want daar lees je wat het kabinet van plan is om te doen met de evaluatie en de conclusies, onder het kopje ‘Kabinetsreactie’. Gelukkig lees ik daar ten aanzien van de beleidsvarianten dat het kabinet geen aanleiding ziet om, buiten de jaarlijkse indexatie, aanpassingen te doen in de hoogte van de AOW. In gewoon Nederlands: we gaan voorlopig niets veranderen aan de manier waarop de hoogte van de AOW wordt berekend.

Uiteindelijk verwacht ik wel dat de AOW in de toekomst neerwaarts bijgesteld gaat worden, richting het sociaal minimum. Dat is bijna onvermijdelijk. De AOW werkt volgens het omslagstelsel, waarbij de huidige AOW-uitkeringen worden betaald uit de premies die de huidige werkenden nu inleggen. Dat is iets heel anders dan het pensioensysteem, waarbij je zelf premie inlegt in een grote pot voor toekomstige betalingen. Omdat er steeds minder werkenden zijn tegenover steeds meer AOW-gerechtigden, is dat moeilijk houdbaar. Dan zijn er twee oplossingen: de AOW-premie verhogen of de AOW-uitkering verlagen. De huidige reactie van minister Koolmees zie ik dus als uitstel. Er liggen nog genoeg moeilijke dossiers voor deze kabinetsperiode (inclusief de uitwerking van het pensioenakkoord), de AOW mag nog even doorsudderen.

Volg jij de Haagse politiek?

Werken tot je 70e

De kogel is door de kerk. In 2022 gaat de AOW-leeftijd omhoog van 67 jaar naar 67 jaar en 3 maanden. Iedereen doet heel verbaasd, maar inderdaad was in 2012 al afgesproken dat vanaf 2022 de AOW-leeftijd mee zou gaan stijgen met de levensverwachting. Ik heb er hier  eerder over geschreven.

Bij Consuminderen las ik een bericht over de gezondheidsklachten waar 70% van de 65-plussers mee kampt. Dus we moeten langer werken, dat snap ik, maar de gemiddelde kwaliteit van leven die we overhouden wordt duidelijk lager dan de kwaliteit die de generatie van mijn ouders (die eerder met pensioen mocht) nog heeft.

Een extra reden om hard door te werken aan mijn vermogensopbouw. Want de dreiging van werken tot je 70e is heel reëel, zeker voor jongeren. En iedereen mag dat zelf bepalen, maar ik heb daar echt geen zin in.

Hoe lang wil jij nog doorwerken?

PS: Twee stukjes op een dag…. Dat wordt geen gewoonte hoor!

Verkiezingsretoriek

201609-pensioenDie ene geblondeerde politicus is ermee begonnen, en nu zag ik dat zelfs de Partij van de Arbeid er aan mee doet: sleutelen aan de pensioenleeftijd. En ik denk alleen maar: “zucht, daar gaan we weer”. Verkiezingsretoriek. Stoere beloften (wie herinnert zich nog de ‘iedere werkende Nederlander € 1.000’ van Rutte) die in verkiezingstijd gemakkelijk gedaan worden.

Toen de meester in de 6e klas lagere school van Geldnerd eens iemand betrapte op een leugentje, zei hij “jij kunt altijd nog politicus worden”. En dat klopt ook wel een beetje. Nu ik wat ouder wordt vraag ik me ook wat vaker af wie al die sprookjes van politici nog gelooft. Ja, natuurlijk kunnen we eerder met pensioen. Maar als je uitrekent wat dat je gaat kosten zullen veel mensen het al niet meer willen. Het staat ook een beetje haaks op wat je in de wereld ziet gebeuren. Vergrijzing, een kleinere beroepsbevolking. Misschien dat dat op termijn wel opgelost wordt als robots inderdaad het grootste deel van ons werk overnemen, maar ik weet niet of dat gebeurt voordat ik met pensioen wil.

De verkiezingen zijn pas op 15 maart 2017. Het wordt nog een lang half jaar. En daarna krijgen we coalitie-onderhandelingen. Waarin allerlei compromissen worden gesloten en er meestal van dit soort ideeën weinig overblijft. Ik ben wel blij met al die coalities. Het zorgt voor stabiliteit en voorkomt grote schokken. Maar elk voordeel heeft z’n nadeel, het duurt in Nederland vaak wat lang voordat we echt grote (maar vaak wel noodzakelijke) hervormingen doorvoeren.

Voor het eerst van mijn leven ben ik een echt zwevende kiezer. De partijen waar ik vroeger op heb gestemd spreken me niet meer aan. Vaste lezers zal het niet verbazen dat ik mij aan het liberale eind van het politieke spectrum bevind. En dat is moeilijk. VVD en D66 pretenderen het wel te zijn, maar zijn het absoluut niet. En ik vind financiële discipline belangrijk. Meestal stem ik op de financieel woordvoerder van een partij. Maar voor de komende verkiezingen moet ik me nog gaan verdiepen in de programma’s. Alhoewel er ook genoeg partijen zijn die vantevoren al afvallen. Op principiële gronden. Of op leugentjes.

Wat vind jij de meest memorabele verbroken verkiezingsbelofte?

Werken tot m’n 80e?

Vroeger rekende ik erop dat ik rond m’n 60e wel zou kunnen stoppen met werken. Heerlijk leek me dat. Grootse plannen. Boerderijtje buiten. Eigen eten verbouwen. Veel reizen. Dat soort dingen. Vroeger, dat is inmiddels een jaar of 15 geleden. Sindsdien zijn de pensioenregelingen versoberd, en is de AOW-leeftijd opgetrokken. En diep in ons hart weten we allemaal dat het daar waarschijnlijk niet bij zal blijven.

Het Nederlandse pensioenstelsel is één van de beste ter wereld, zeggen de onderzoekers. Het ene land wat het nog beter doet dan Nederland is Denemarken. Een van de verschillen met Nederland is dat de Deense regering expliciet besloten heeft dat mensen gemiddeld 14,5 jaar van hun pensioen mogen genieten. Kortom, de pensioenleeftijd gaat meestijgen met de levensverwachting. Overigens iets wat de Nederlandse regering ook al meegenomen heeft in de meest recente besluitvorming, vanaf 2022 wordt ook hier aan de hand van de levensverwachting gekeken of de pensioenleeftijd vanwege een verbeterde levensverwachting nog verder omhoog moet. Maar tot mijn verbazing lezen we dat nog maar in een bijzinnetje in de berichten hierover. Ik had iets meer commotie verwacht. Volgens de meest recente cijfers van de OESO genieten we in Nederland gemiddeld 23,5 jaar van ons pensioen.

Op basis van de ontwikkelingen in de levensverwachting zullen de werknemers in Denemarken tegen het einde van deze eeuw tot hun 77ste moeten werken. Ik snap de ontwikkeling, maar er zijn nog wel wat hindernissen te nemen. In Nederland is solliciteren na je 45e al lastig (‘te oud’?). En er zijn heel veel functies waarin werken tot je 77e gewoon niet realistisch is, bijvoorbeeld omdat het werk fysiek zwaar is.

In Nederland zien we langer doorwerken nog niet zitten. Het wordt dus tijd om de discussie aan te gaan. Wat is werken? Wat is werkbaar? Hoe kan (verdere) automatisering ons helpen?

Geldnerd ziet (nog) langer doorwerken ook nog niet zo zitten. Maar ik verheug me op de discussie!

Wanneer wil jij met pensioen?

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑