Geldnerd.nl

Blog over (financieel) bewust leven

Categorie: Pensioen (page 1 of 8)

Financieel onverstandige vrouwen…

Voordat ik gekruisigd, gevierendeeld, en verketterd word, dit is niet mijn mening. Maar wel de mening van het ABP, lijkt het… Als ambtenaren bouwen Geldnerd en Vriendin hun pensioen verplicht op bij het ABP. Eerder deze week kreeg Vriendin een mailing. Geldnerd kreeg de mailing niet.

De mailing begint met de vraag of Vriendin wel weet dat vrouwen bij het ABP gemiddeld 40% minder pensioen opbouwen dan mannen. Over de achtergronden daarvan (minder werken, en gemiddeld in lagere functies dan mannen) wordt niets gezegd. Maar ABP wil Vriendin graag meer bewust maken van haar geldzaken, zodat ze meer inzicht en overzicht en grip heeft op haar financiële situatie. En daarom krijgt ze (in samenwerking met een commercieel bedrijf) gratis de training ‘Financiën in de vingers’ aangeboden. Vriendin hoopt vooral dat er ook een manicure inbegrepen is.

Nu is Vriendin niet echt de doelgroep. Voltijds gewerkt vanaf het moment dat ze afstudeerde, en keurig ‘carrière gemaakt’. Carrière, je weet wel, dat woord dat we gebruiken om de pijn te verzachten voor steeds harder werken voor steeds vervelender vergaderingen tegen marginaal meer salaris per gewerkt uur… En ze heeft vlijtig gespaard en elke maand geld over gehouden. Ook al weigert ze dan om haar spaarpercentage uit te rekenen of te bekijken waar haar geld precies naar toe gaat. We zijn niet allemaal zo gek als Geldnerd.

ABP belooft inzicht in jouw geldzaken, slimme tips over hoe je goed met geld omgaat, kennis over jouw pensioen, jouw eigen financiële plan van aanpak. Vervolgens wordt er nog even op gewezen dat ‘financiële zelfredzaamheid’ ook bij Koningin Máxima hoog op de agenda staat. Blijkbaar is er een programma ‘Reality Check!’, waar de training ‘Financiën in de vingers’ onderdeel van is. Het zal wel aan mij liggen, maar ik heb dat compleet gemist. Terwijl ik het nieuws over geld en persoonlijke financiën beter volg dan de gemiddelde Nederlander, denk ik… Dan nog even een testimonial van iemand die het licht gezien heeft, en een verwijzing naar een vorm van groepsgesprek over je financiën.

Wat vindt Geldnerd?

Ik hink op twee gedachten. Aan de ene kant ben ik positief over elke poging om de financiële geletterdheid van Nederland en de Nederlanders te vergroten. Want die financiële geletterdheid is beroerd, blijkt steeds weer uit onderzoek en uit statistieken. Het lukt veel Nederlanders niet om hun korte termijn financiën op orde te houden, en langere-termijn beslissingen zijn nog veel ingewikkelder. Want meer onzekerheden waar je mee om moet gaan. Ik schrik iedere keer weer als ik statistiekjes lees over het percentage mensen met schulden, de omvang van de schulden, het aantal mensen met betalingsachterstanden, en statistiekjes over hoeveel (of eigenlijk weinig) mensen sparen en/of beleggen. Vanuit dat perspectief kan ik dit initiatief natuurlijk alleen maar toejuichen.

Aan de andere kant vind ik eigenlijk dat iedereen deze cursus zou moeten kunnen doen. Sterker nog, er zou wat mij betreft veel meer aandacht moeten komen voor financiën op in elk geval de middelbare school. Samen de algemene voorwaarden doorlezen van de gemiddelde hypotheek, mobiel abonnement, of levensverzekering in de economieles. Les over het bijhouden van een kasboekje, en dan als huiswerk dat een maand bijhouden. Als je rood staat aan het eind krijg je een onvoldoende…

Eigenlijk voelt Geldnerd zich ook gewoon beledigd dat hij de mailing niet heeft gekregen… Discriminatie op geslacht, dat is het! Weet ik als witte hoogopgeleide man van middelbare leeftijd ook eens hoe dat voelt.

De verloren generatie

Op pensioengebied is er in Nederland echt wel sprake van een ‘verloren generatie’. Geldnerd komt ze in zijn werk vrijwel dagelijks tegen. Het is de groep die nog net voor hem zit richting het pensioen. Tweede helft vijftig, al meer dan 30 jaar aan het werk. Ooit begonnen aan hun loopbaan met een eindloonregeling. Die is vervangen door een middelloonregeling, de opties voor vervroegd pensioen zijn afgeschaft (of in elk geval onbetaalbaar gemaakt), en de pensioendatum is soms wel 10 jaar naar achteren geschoven.

Voor sommige vrouwelijke collega’s in die leeftijdscategorie is het perspectief nog iets vervelender. Vaak zijn ze later ingestroomd toen ‘de kinderen oud genoeg waren’. Wel een jaar of 30 gewerkt, maar meestal part-time. Dus minder pensioen opgebouwd. Wel altijd meebetaald voor het vroegpensioen en de FPU voor oudere collega’s. En gaandeweg te horen gekregen dat ze daar zelf niet meer van konden profiteren, en hun eigen ‘haalbare pensioendatum’ een jaar of 10 naar achteren zien schuiven.

Voor deze groep komt de hulp die het ABP nu aanbiedt te laat. Er is geen tijd meer om de schade te repareren. Ook jonge vrouwen zijn helaas nog steeds degenen die, vaker dan mannen, minder gaan werken als er kinderen komen. En hun perspectief voor wat betreft pensioen en financiële zelfredzaamheid is dus nog steeds niet hetzelfde als het perspectief van mannen van dezelfde leeftijd. Eigenlijk een heel trieste constatering na 50 jaar emancipatie.

Gaat jouw vriendin op cursus voor haar persoonlijke financiën?

error

Gedoe rond het nabestaandenpensioen?

Geldnerd en Vriendin hebben geen overlijdensrisicoverzekering bij hun hypotheek. In plaats daarvan hebben we elkaar bij ons pensioenfonds aangemeld voor Nabestaandenpensioen. Want, dat weten we uit onze pensioenoverzichten, het bedrag dat dan jaarlijks uitgekeerd wordt is ruim voldoende voor de achterblijver om in ons huis te ken wonen en de hypotheek te kunnen blijven betalen. Alhoewel we beiden vast van plan zijn om dat niet te doen, want te groot in je eentje en teveel herinneringen. Maar we zijn natuurlijk nog niet dood, gelukkig maar.

Toen ik onlangs las over de plannen die er zijn met het Nabestaandenpensioen, gingen er bij mij wel even wat alarmbellen rinkelen. Gebruikmaken van dit soort voorzieningen is leuk, maar je moet wel alert blijven. Want de overheid is niet altijd een betrouwbare partner. Soms veranderen de regels en valt je eigen mooie financiële constructie in duigen. Zoals al die mensen merken die een aflossingsvrije hypotheek hebben, waardoor ze de hypotheekrente-aftrek maximaal zouden kunnen benutten… Dat probleem heb ik gelukkig niet, maar in het geval van het Nabestaandenpensioen wil ik natuurlijk wel even weten dat dit ons doel kan blijven dienen.

Allereerst de plannen. Het idee is dat een weduwe of weduwnaar van een werknemer straks vijf jaarsalarissen van de overleden partner als pensioen krijgt. Het bedrag dat hiermee is gemoeid kan in vijf jaar worden uitbetaald of over een langere periode worden verdeeld. Het is mij daarbij niet duidelijk of het om bruto of netto jaarsalarissen zou moeten gaan, ik ga maar even uit van netto.

Vanuit de Tweede Kamer kwamen meteen een aantal kritische opmerkingen. Onder andere van de immer kritische Pieter Omtzigt, financieel specialist van het CDA. Het lijkt mij een irritant mannetje, maar een aantal van zijn opmerkingen vind ik wel terecht. Als iemand vlak voor z’n pensioendatum overlijdt is er meer opgebouwd dan vijf jaarsalarissen.

Kijk ik naar onze eigen situatie, dan kunnen we met dit voorstel uit de voeten. Het nabestaandenpensioen zien wij vooral als zekerstelling dat de achterblijver in ons huis kan blijven wonen zonder in de problemen te komen. En voor ons allebei geldt dat vijf (netto) jaarsalarissen ruimschoots meer is dan de helft van onze resterende hypotheek. Dan blijft er zelfs nog voldoende over om jarenlang gas/water/elektra/internet en de belastingen te kunnen betalen. Met de voorstellen in huidige vorm blijft het nabestaandenpensioen voor ons dus een volwaardige vervanger van de overlijdensrisicoverzekering.

Volgens de berichtgeving bij de NOS komt er in het najaar een advies van de vakbonden en werkgevers aan de verantwoordelijke minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat ga ik maar eens even in de gaten houden, want deze constructie is wel belangrijk voor de financiële zekerheid van Geldnerd en Vriendin.

Let jij goed op als de overheid weer met nieuwe plannetjes komt?

error

Pensioen uit het Verre Warme Land

Een groot deel van mijn periode in het Verre Warme Land heb ik gewerkt, bij een lokale bank. Daar heb ik ook pensioen opgebouwd. Hoeveel? Geen idee… Ik heb welgeteld één velletje papier met polisgegevens van een lokale verzekeraar (waarvan de directeur getrouwd was met een van de directeuren van de bank waar ik werkte) en een bedrag aan inleg gedurende het jaar 2015. Vergeten dan maar?

Nou nee, want het destijds ingelegde bedrag is naar toenmalige waarde ongeveer € 5.000. Dat is toch wel de moeite waard. En ik weet dat, onder de lokale regelgeving van het Verre Warme Land, je dat pensioen uit kunt laten betalen als je vertrokken bent uit het Verre Warme Land. Niet meteen, maar wel na drie jaar. En die drie jaar zijn 1 mei 2019 verstreken. En omdat het toch al een jaar van financiële meevallers is, heb ik zin gekregen in meer. Bovendien houd ik niet van losse eindjes. Ik houd van een minimalistisch en opgeruimd leven, ook administratief. Tijd dus om hier actie op te ondernemen. En ook deze pensioenverzekering op te ruimen. Want dat geld heb ik liever hier, zodat ik het zelf aan het werk kan zetten.

Dus ben ik maar eens voorzichtig begonnen aan een zoektocht. Met als vertrekpunt dat velletje papier. Vervolgens ben ik gaan kijken naar het pensioenfonds waar mijn premies aan betaald zijn. Ook dat bestaat nog steeds. Op hun website vind je uiteraard geen informatie over het afkopen van de pensioenverzekering. Want je wilt mensen niet op ideeën brengen, toch? Na wat zoeken vond ik een email-adres. Daar heb ik maar eens een mailtje naartoe gestuurd met de vraag wat ik moet doen om mijn pensioenverzekering uitbetaald te krijgen. Daarna was het afwachten.

Ik had al snel antwoord. En moest een aantal documenten opsturen. Bewijs van uitschrijving in het Verre Warme Land, bewijs van inschrijving in Nederland, bewijs dat ik nog leef (een Attestatie de Vita), en een kopie identiteitsbewijs. Ik mocht het zelfs mailen. Een actueel bewijs van inschrijving en het bewijs van in leven zijn heb ik meteen aangevraagd bij de gemeente, dat kan anno 2019 gelukkig online. Het bewijs van uitschrijving uit het Verre Warme Land heb ik uiteraard in mijn digitale archief. En een kopie identiteitsbewijs ook. Het duurde een paar dagen voordat alles compleet was. Ik heb het bij elkaar in een beveiligd PDF bestand gestopt en opgestuurd.

Ik kreeg al snel een ontvangstbevestiging. Vervolgens is het afwachten. In de wet van het Verre Warme Land staat dat ze zes weken hebben om mijn verzoek af te handelen. In die tijd moeten ze mijn gegevens controleren en wat dingen nagaan bij de lokale belastingdienst en burgerlijke stand. Maar ik kreeg al ruim binnen de termijn bericht. De belastingdienst was akkoord, al moest er wel 25% belasting worden ingehouden op de uitkering. Uit mijn tijd in het Verre Warme Land weet ik dat het geen enkele zin heeft om in discussie te gaan met/over de lokale Belastingdienst, dus dat is dan maar zo. Een paar dagen later kreeg ik het officiële juridische document over de afkoop. Het totaalbedrag viel me nog behoorlijk mee. Samen met de eerdere belastingmeevallers helpt dit een behoorlijk stukje in de kosten van mijn komende operatie.

Ik heb het document uiteraard na controle snel getekend en teruggestuurd. Nu maar afwachten hoe snel ze betalen! En ik heb weer een ‘los eindje’ opgeruimd. Dat voelt ook goed.

Heb jij jouw financiële verleden volledig in beeld?

error

Ben ik blij met het Pensioenakkoord?

Het kan je nauwelijks ontgaan zijn, er is een akkoord over de hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel. En het zal je misschien verbazen, maar ik had in eerste instantie gewoonweg weinig zin om me daarin te verdiepen… Ook omdat we eerst maar even moeten afwachten of de dinosaurussen van de FNV het feestje niet alsnog gaan bederven. Maar afgelopen weekend heb ik wel even naar de hoofdlijnen gekeken. In elk geval het deel dat voor mij, als eenvoudige loonslaaf van middelbare leeftijd, interessant is.

De pensioenpot is eigenlijk hetzelfde als mijn persoonlijke beleggingspot. Elke maand stop ik er geld in, dat beleg ik, en ik laat ‘de markt’ en de tijd hun werk doen. Die pensioenpot doen we natuurlijk samen, ‘collectief’. Daarmee delen we het risico en het rendement, en vergroten we de kans dat we er allemaal redelijk uitkomen.

Doorsneesystematiek

Nu zorgt dat collectieve ook weer voor uitdagingen. Zo is er de ‘doorsneesystematiek’. Die term betekent dat wij voor iedere ingelegde euro aan premie onafhankelijk van leeftijd dezelfde pensioenopbouw ontvangen. Maar de inleg van jongere deelnemers kan nog veel langer renderen dan die van oudere deelnemers. Doordat voor iedereen dezelfde premie wordt betaald, krijgt een jonge deelnemer naar de toekomst geredeneerd (te) weinig pensioenopbouw voor zijn inleg. Een oudere deelnemer krijgt juist (te) veel. Anders gezegd: de jonge deelnemers subsidiëren de oudere deelnemers, er wordt solidariteit tussen de generaties verwacht. Want de jonge deelnemers worden ook oud en worden dan weer gesubsidieerd door de jonge deelnemers die na hen komen. Het omslagpunt ligt qua leeftijd ergens tussen 40 en 45 jaar.

Geldnerd zit inmiddels in de groep die subsidie ontvangt, nadat ik de afgelopen 20 jaar juist gesubsidieerd heb. Zolang de meeste deelnemers lang bij hetzelfde bedrijf of in dezelfde bedrijfstak bleven werken, was de doorsneesystematiek een prima oplossing. Maar dat is natuurlijk erg veranderd. Dus die doorsneesystematiek wordt afgeschaft. Volgens minister Koolmees word ik (en alle veertigers met mij) daarvoor gecompenseerd. Hoe precies? Dat is nog niet duidelijk, het kabinet en de sociale partners ‘gaan maatregelen uitwerken om [deze groep] op een evenwichtige manier te compenseren‘. Ik ben voorzichtig achterdochtig…

Rekenrente

En ook de ‘rekenrente’ wordt vaak genoemd als ‘probleem’. Pensioenen zijn altijd iets van de lange termijn. Dat maakt het lastig. Mijn pensioenfonds moet nu al inschatten hoeveel geld zij nu in kas moeten hebben om mijn pensioen tot in de verre toekomst uit te keren. En dat ook voor elke andere deelnemer. Dit gebeurt aan de hand van de zogenoemde risicovrije rente, de ‘rekenrente’, die wordt bepaald door de overheid en De Nederlandsche Bank. Hoe lager die rente is, hoe meer geld pensioenfondsen nu in kas moeten hebben.
Er is echter niet één rekenrente, maar wel een zogenaamde ‘rentetermijnstructuur’. Het precieze percentage hangt af van de looptijd van de verplichting. Moet een pensioenfonds over tien jaar een bepaald bedrag betalen, dan wordt er een andere (hogere) rekenrente gebruikt dan bij een betalingsverplichting over vijf jaar. Deze nuance is uiteraard de afgelopen jaren volledig weggevallen in de discussie, want ‘te ingewikkeld’.
Hier is het Pensioenakkoord in mijn ogen wel creatief. Want er is afgesproken dat de pensioenuitkering flexibeler wordt, en sterker meebeweegt met goede en slechte beleggingsresultaten. Dat betekent dat de pensioenuitkering de ene keer omhooggaat en de andere keer daalt. Pensioenfondsen kunnen de pensioenen indexeren en verhogen bij een dekkingsgraad van meer dan 100 procent en verlagen als die onder de 100 procent uitkomt. De extra financiële buffers die fondsen nu moeten aanhouden, zijn dan niet meer nodig. De pensioenfondsen hebben dus minder ‘last’ van de rekenrente. Maar daar staat voor ons, als deelnemers, een ‘beweeglijker’ en minder zeker pensioenresultaat tegenover.

Wat brengt het mij?

Met name die afschaffing van de doorsneesystematiek is nog even spannend. Hoe de compensatie eruit gaat zien moet ik maar afwachten. En de onzekerheid over de uiteindelijke omvang van mijn pensioen wordt groter, omdat de pensioenen sneller gaan meebewegen met de beleggingsresultaten. Hoe precies, ook dat is nog even afwachten.

Maar ik mag wel eerder met pensioen. Toen ik, bijna 4 jaar geleden, begon met dit blog was mijn verwachte pensioenleeftijd 69 jaar en 6 maanden. Dat werd eerder, nadat de levensverwachting minder bleek te stijgen dan verwacht, 69 jaar en 3 maanden. Maar als het pensioenakkoord doorgaat wordt het naar verwachting 67 jaar en 8 maanden. In totaal ben ik er dus bijna 2 jaar op vooruit gegaan. Eerst zien, dan geloven, dat dan weer wel.

Zelf blijf ik stug doorsparen. Want ik ben niet van plan door te werken tot 67 jaar en 8 maanden. Voor mij is veel belangrijker hoeveel ik heb opgebouwd op het moment dat ik stop met werken. En de indexering die daarna wel of niet plaats gaat vinden. Het zal nog wel even duren voordat we de echte effecten van het pensioenakkoord zullen zien, de invoering is voorzien voor 2022.

Wat verwacht jij van het pensioenakkoord?

Update: ook Financieel Vrijer schreef vanochtend over het Pensioenakkoord. 

error

FIRE Calculator v2.0 – Partners en Meevallers

Iedereen wil graag weten of het mogelijk is om financieel onafhankelijk te worden. Zeker nu Mr. FOB heeft aangekondigd dat hij inderdaad stopt met werken. Mijn FIRE Calculator is al meer dan 1.000 keer gedownload. Ik heb er ook de nodige mailtjes en berichtjes over gehad, en het al tot een aantal interessante gesprekken geleid. Het is natuurlijk geen precieze berekening en het model kan niet met elke situatie rekening houden, maar het geeft een indicatie. En het laat bijvoorbeeld ook de verwoestende effecten van inflatie op jouw vermogen zien, en de reddende engel die ‘rente op rente’ heet.

Partner

Op veler verzoek heb ik twee mogelijkheden toegevoegd. Ten eerste kun je nu ook een Partner toevoegen, met eigen gegevens over pensioen en AOW. De aanname hierbij is wel dat het totale gezamenlijke vermogen gebruikt wordt om het gezamenlijke vervroegde pensioen en de aanvulling op de reguliere pensioenen te betalen, al kan dat wel op verschillende momenten beginnen. Als je de vermogens strikt gescheiden wilt houden, kun je beter ieder individueel het model invullen.

Eenmalige Meevallers en Tegenvallers

Ten tweede is het nu mogelijk om een of meer Financiële Meevallers in te vullen. Verwacht je bijvoorbeeld een erfenis, opbrengsten uit de verkoop van een huis, de hoofdprijs in een loterij of andere meevallers, dan kun je die opnemen in een lijstje. Je moet er natuurlijk wel een jaartal aan koppelen. En dat zal vaak een aanname zijn. Maar dit geeft wel een indicatie van de impact die eenmalige meevallers kunnen hebben op jouw plannen. Het werkt overigens ook andersom. Als je een grote financiële tegenvaller verwacht kun je die ook invoeren als negatief getal. Maar daar hopen we natuurlijk allemaal niet op. Voorlopig werkt de spreadsheet met maximaal 10 stuks, maar dat kun je eenvoudig aanpassen in de VBA-code (gewoon de variabele ‘MaxWindfalls’ aanpassen). De meevallers worden meegenomen in het vermogen en het rendement van Persoon 1, want anders werd het erg moeilijk om ervoor te zorgen dat alles goed verwerkt werd.

Vier Fasen

Het model kende al de Opbouwfase, de Op-Eet Fase, en de Pensioen Fase, maar er ontstaat ook een vierde fase, de ‘Erfenis Fase’. Die treedt in als de levensverwachtingen en leeftijden van de partners uit elkaar lopen, en één partner naar verwachting eerder overlijdt dan de ander. Hierbij gaat het model er van uit dat de langstlevende gebruik kan maken van het resterende vermogen van de overledene. In het geval van Geldnerd en Vriendin moeten er dan nog wel even twee testamenten aangepast worden…

Al met al was het een behoorlijke verbouwing. Eigenlijk heb ik de spreadsheet helemaal opnieuw gebouwd, ook om de code wat efficiënter te maken dan in de eerste versie. Daarnaast is de grafiek verplaatst naar een apart werkblad. Door het toevoegen van invulmogelijkheden voor een tweede persoon en de mee- en tegenvallers was er namelijk weinig ruimte meer over op het eerste werkblad, in elk geval op mijn laptopscherm.

Gebruiksaanwijzing

Vul alle omkaderde vakjes op het Dashboard in, naar keuze ook voor Persoon 2. Let goed op of je het vinkje bij Persoon 2 aan of uit hebt staan. Druk op de knop ‘FIRE Calculator’. De spreadsheet rekent alles door en presenteert je de grafiek.

Let op: alle parameters per persoon moeten ingevuld worden, anders kan het model de berekeningen voor die persoon niet maken. De verwachte inflatie en het startjaar moeten altijd ingevuld worden.

Daarna kun je naar hartenlust spelen met variabelen, en telkens opnieuw berekenen. Zo krijg je een idee van de impact van verschillende variabelen op jouw FIRE-datum!

Je kunt de nieuwe FIRE Calculator hier downloaden , of vinden op mijn Downloadspagina.

Fictief rekenvoorbeeld

Wanneer kun jij stoppen met werken?

NB 23-03-2019: Lezer Sam attendeerde mij op een foutje waardoor meevallers niet altijd correct verwerkt werden. Dat is hersteld, de link leidt nu naar de verbeterde versie. Dankjewel Sam!

NB 31-03-2019: Naar aanleiding van de terechte opmerking van Enrico over mijn té optimistische pensioenberekening door het gebruik van de bruto A-Factor, heb ik de code zo aangepast dat rekening gehouden wordt met lagere pensioenopbouw. De downloadlinks leiden nu naar deze nieuwe versie 2.0.2.

error

FIRE Calculator versie 1.1

Met dank aan lezer/reageerder Sam een nieuwe versie van de FIRE Calculator. Hierin zijn twee bugs opgelost, die optraden als je AOW-datum eerder ligt dan je pensioendatum.

Aan het begin van de FIRE Calculator macro heb ik Pillar1 en Pillar2 verwisseld, waardoor hij de AOW-datum gebruikte voor het pensioen en andersom. En de tweede bug was dat, als je eerder AOW ontvangt dan pensioen, de AOW niet afgetrokken werd van het totale bedrag dat je nodig hebt om van te leven. Vandaar de vreemde ‘piek’ in die jaren. Download hier een versie waarin deze bugs zijn opgelost.. De links op de Downloads-pagina en in de vorige blogpost zijn ook aangepast.

error
« Older posts

© 2019 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑