Blog over (financieel) bewust leven

Tag: kabinet

Den Haag licht stilletjes de AOW door

Geldnerd werkt bij de Rijksoverheid, dat is geen geheim, ik volg dus ook uit professionele interesse wat er hier in Den Haag gebeurt. En na meer dan 15 jaar Den Haag ken je ook een aantal trucjes.

Zo weet ik dat je altijd goed op moet letten rond de momenten dat de Tweede Kamer met reces gaat (zeg maar ‘op vakantie’). Net voordat ze gaan of net nadat ze weg zijn worden er nog wel eens interessante brieven door de diverse ministers aan de Kamer gestuurd. In de hoop dat die, tegen de tijd dat de Kamerleden terugkomen, onderaan de stapel liggen. En in de hoop dat ze niet (of in elk geval minder) opgepikt worden door de media, want de parlementaire journalisten volgen hetzelfde vakantieritme als de Tweede Kamer (al hebben sommigen nog veeeeeel langer vakantie).

Net voor de Kerst gingen er vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vrijdag 20 december enkele interessante brieven naar de Tweede Kamer. Die inderdaad nauwelijks media-aandacht kregen, iedereen zat met z’n gedachten al bij het kerstshoppendiner. Alleen op Twitter, de onderbuik van deze planeet, zag ik een aantal verontwaardigde reacties voorbij komen, met name over de tweede brief. Sommige mensen zijn zo gewend om alleen nog korte stukjes te lezen dat ze niet eens meer in staat lijken te zijn om een hele brief en rapport door te lezen.

De eerste brief is een voortgangsrapportage over de uitwerking van het Pensioenakkoord. Veel voortgang is er nog niet, dat is gegeven de relatief korte tijd die verstreken is ook niet zo gek. Wel staat er (op pagina 2 en 3) een interessante analyse van de verwachte effecten als de rente ook op langere termijn laag blijft. Ook in het Pensioenakkoord wordt namelijk uitgegaan van de ‘risicovrije rente’. Als die laag blijft dan is er wel een rekenprobleem te verwachten. Het blijft ingewikkeld, want het werkelijke pensioen hangt nog steeds af van de rendementen op beleggingen. Die, in elk geval historisch en over langere termijn, tot nu toe steeds hoger geweest zijn dan de risicovrije rente.

De tweede brief is nog interessanter, maar dan is het wel handig om even wat meer achtergronden van de Rijksbegroting te kennen. De Rijksbegroting, oftewel het financiële meerjarenplan van de Nederlandse Rijksoverheid, is verdeeld in Hoofdstukken. In de meeste gevallen is een hoofdstuk gelijk aan een ministerie, maar niet altijd. Bijzondere onderdelen zoals het Koningshuis, de Algemene Rekenkamer en de Raad van State, hebben een eigen hoofdstuk. Ieder hoofdstuk is weer ingedeeld in Artikelen. Die vallen samen met belangrijke thema’s en onderwerpen.

Periodiek wordt er voor elk artikel, zeg maar voor elk belangrijk thema, een Beleidsdoorlichting gedaan. Daarbij staat de vraag centraal of het gevoerde beleid op basis van dit artikel doeltreffend en doelmatig is geweest. In leesbare termen: Bereikt het beleid een beetje het doel, en gebeurt dat een beetje efficiënt of wordt er geld verspild? Beleidsdoorlichtingen zijn pittige exercities, waarbij een strenge blik van buiten meekijkt en fundamentele dingen ter discussie komen te staan. Als ze op ‘mijn’ beleidsartikel plaatsvinden dan levert dat altijd een hoop werk op.

De tweede brief gaat over de beleidsdoorlichting van Artikel 8 van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Artikel 8 gaat over de oudedagsvoorziening, en heeft als doelstelling: “De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan.” In de brief wordt al snel duidelijk dat deze beleidsdoorlichting zich gericht heeft op de eerste pijler van het pensioenstelsel, de AOW.

Het rapport van de beleidsdoorlichting is interessant leesvoer. Met name hoofdstuk 10, dat ingaat op de doeltreffendheid en doelmatigheid en beleidsvarianten. Zeg maar de conclusies en mogelijke alternatieven. In paragraaf 10.2 op pagina 85 staat de prachtige ambtelijke volzin “In de beleidsdoorlichting is wel geconcludeerd dat voorzover het doel van de AOW is dat het armoede moet voorkomen, in algemene zin gesteld kan worden dat nu de hoogte van de AOW (zeker in combinatie met de inkomensondersteuning AOW) boven het sociaal minimum ligt, dit doel ook met minder middelen bereikt zou kunnen worden”. In gewone mensentaal: het kan goedkoper want de AOW is hoger dan de huidige bijstand. Er worden dan ook twee beleidsvarianten uitgewerkt die de AOW dichter bij het sociaal minimum (‘bijstandsniveau’) zouden kunnen brengen.

Oei! Tijd om met de rollators naar het Malieveld te gaan? Actieplannen voor alle AOW-gerechtigden? Ik zou even wachten. Want dit is de conclusie van de beleidsevaluatie. Maar er zit ook een brief bij van de minister van SZW aan de Tweede Kamer. Die zijn ook altijd interessant, want daar lees je wat het kabinet van plan is om te doen met de evaluatie en de conclusies, onder het kopje ‘Kabinetsreactie’. Gelukkig lees ik daar ten aanzien van de beleidsvarianten dat het kabinet geen aanleiding ziet om, buiten de jaarlijkse indexatie, aanpassingen te doen in de hoogte van de AOW. In gewoon Nederlands: we gaan voorlopig niets veranderen aan de manier waarop de hoogte van de AOW wordt berekend.

Uiteindelijk verwacht ik wel dat de AOW in de toekomst neerwaarts bijgesteld gaat worden, richting het sociaal minimum. Dat is bijna onvermijdelijk. De AOW werkt volgens het omslagstelsel, waarbij de huidige AOW-uitkeringen worden betaald uit de premies die de huidige werkenden nu inleggen. Dat is iets heel anders dan het pensioensysteem, waarbij je zelf premie inlegt in een grote pot voor toekomstige betalingen. Omdat er steeds minder werkenden zijn tegenover steeds meer AOW-gerechtigden, is dat moeilijk houdbaar. Dan zijn er twee oplossingen: de AOW-premie verhogen of de AOW-uitkering verlagen. De huidige reactie van minister Koolmees zie ik dus als uitstel. Er liggen nog genoeg moeilijke dossiers voor deze kabinetsperiode (inclusief de uitwerking van het pensioenakkoord), de AOW mag nog even doorsudderen.

Volg jij de Haagse politiek?

Kaartenhuis

Het zijn de grote lekdagen. Elke dag verschijnen er nieuwtjes uit het regeerakkoord. Bijna teveel om op te noemen, en veel collega-bloggers hebben er al over geschreven. Ik was op de achtergrond ook al bezig met het berekenen van de effecten op mijn persoonlijke situatie. Maar ik ben er even mee opgehouden.

Waarom? Het is een regeerakkoord. Plannen. Voornemens. Nog geen wet. Nog geen feit. Waarschijnlijk wordt het morgen openbaar. Dan gaat Geldnerd het waarschijnlijk even heel druk krijgen op zijn werk. Want waarschijnlijk gaat het veel impact hebben op het werk dat ik doe. Dat zijn heel veel ‘waarschijnlijks’. Want ook wij weten het nog niet.

Wat moet er nog gebeuren? Al die voorstellen moeten door Geldnerd en z’n collega’s worden uitgewerkt tot beleid, tot wetsvoorstellen. Daar gaan allerlei mensen en belangengroepen en de Raad van State iets van vinden. Dan komt het bij de Tweede Kamer. Daar heeft het nieuwe kabinet een meerderheid, van één (1) zetel, 76 van de 150 zetels. Als er dus iemand wegloopt bij één van de regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, dan is er al geen meerderheid meer. Als er één Kamerlid anders over denkt dan de ‘partijlijn’, dan gaat het al niet door. En stort het hele koopkracht-bouwwerk als een kaartenhuis in elkaar.

Na de Tweede Kamer moet ook de Eerste Kamer de voorstellen nog goedkeuren. Daar heeft Rutte-3 38 van de 75 zetels. Ook een meerderheid van slechts één (1) zetel. En pas als de Eerste Kamer ook ‘ja’ gezegd heeft dan is het een wet. En kunnen we ‘m in gaan voeren. Dat kost ook best wel wat tijd. Denk aan IT-systemen die gebouwd en aangepast moeten worden. Dat kost bij jouw werkgever ook tijd, dus bij de overheid ook. Alleen ligt het bij ons vaak iets meer onder een vergrootglas. Terecht, want dit betalen we met belastinggeld, en bij veel regelingen (denk aan de Belastingdienst) hebben heel veel Nederlanders er last van als wij het niet goed doen.

Het gaat dus nog wel even duren. Ik denk dat de meeste regelingen pas op z’n vroegst per 2019 ingevoerd zullen worden. Dan merk ik het wel op mijn salarisbrief van januari 2019. Maar het heeft nu nog weinig zin om het totale effect in te schatten. Want mijn inschatting is dat er heel veel plannen nog wel ‘iets’ zullen veranderen voordat ze wet worden. En dat ‘iets’ kan zowel in ons voordeel als in ons nadeel zijn.

Wat verwacht jij van het nieuwe kabinet?

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑