Hervorming Box 3 aangekondigd

  • Berichtcategorie:Belastingen

Een blog op een ongebruikelijke dag en tijd. Maar er is dan ook Groot Nieuws!

Het hing al een hele tijd in de lucht, maar op (minder) Goede Vrijdag waren ze daar dan toch. De door het kabinet aangekondigde brieven over Box 3, de huidige vermogensrendementsheffing. In de brieven wordt uitgebreid beschreven hoe het kabinet om wil gaan met de effecten van de uitspraak van de Hoge Raad, die eerder oordeelde dat het diefstal is om te belasten op basis van een forfaitair rendement dat niets met het werkelijke rendement te maken heeft. En ook wordt er uitgebreid ingegaan op een nieuw stelsel voor Box 3, dat al vanaf 2025 in zou moeten gaan.

Het bericht van het ministerie van Financiën vind je hier. Hier en hier vind je de Kamerbrieven. In de brieven wordt ingegaan op drie dingen:

  1. Er moet compensatie komen voor de tienduizenden mensen die bezwaar gemaakt hebben, waarschijnlijk zelfs voor iedereen die de afgelopen jaren teveel belasting betaald heeft in Box 3.
  2. Er moet een nieuwe Box 3 komen, die juridisch wel door de beugel kan.
  3. Er moeten tijdelijke maatregelen komen om de periode tot de nieuwe Box 3 te overbruggen, want er wordt geen belasting meer geheven op basis van de ‘oude’ Box 3.

Compensatie

De Belastingdienst begint al op 1 juli met het compenseren, lees ik. Of alleen de bezwaarmakers geld terugkrijgen, of elke Box 3 betaler met vooral spaargeld, dat is nog onderwerp van gesprek met de Tweede Kamer. Het maakt nogal wat uit voor de kosten.

Het kabinet stelt hierbij voor om uit te gaan van de werkelijke vermogensmix, met een nieuwe forfaitaire berekening. Hier zijn twee varianten voor uitgewerkt. Men kan voor het verleden geen belasting op basis van werkelijk rendement berekenen, want de Belastingdienst heeft hier geen gegevens van. Logisch. De Hoge Raad heeft gezegd dat het gebruik van forfaits op zichzelf wel is toegestaan in een belastingstelsel, mits ze aansluiten bij de werkelijkheid. Er gaat met de Tweede Kamer gesproken worden over een ‘spaarvariant’, waarbij alleen een nieuw forfaitair rendement berekend wordt over spaartegoeden en de compensatie daarop wordt gebaseerd. En over een variant voor alle vermogenscategorieën. Bij deze laatste variant worden voor alle rubrieken uit de belastingaangifte (spaargeld, onroerende zaken, aandelen en obligaties, contant geld en vorderingen etc.) de forfaits aangepast aan de gemiddelde rendementen voor deze vermogenscategorieën in het betreffende belastingjaar, zodat het forfaitaire rendement (gemiddeld) zo goed mogelijk aansluit bij het werkelijke rendement in de betreffende jaren. Ik ben benieuwd naar de discussie in de Tweede Kamer en Eerste Kamer, want hier zal men vast en zeker hartstochtelijk over van mening verschillen.

Geldnerd zelf heeft al heel lang het grootste deel van zijn vermogen in beleggingen zitten, en de rest in de eigen woning. Ik zal dus sowieso niet in aanmerking komen voor compensatie. Maar ik heb de afgelopen jaren dan ook veel meer rendement gemaakt dan wat er belast werd in Box 3….

Spoedwet

Het plan is om (al) in 2025 een nieuwe Box 3 gebaseerd op werkelijk rendement in te voeren. Het kabinet komt dus ook met een spoedwet om de tussenliggende jaren te overbruggen. Ze stellen voor om die te gaan baseren op dezelfde variant die gekozen gaat worden voor de compensatie. Even een paar jaar helemaal geen belasting op vermogen en/of rendement is geen optie, dat kost ‘de schatkist’ veel te veel geld. En daar heeft het kabinet nou juist een tekort aan.

Wat kost dat allemaal?

Dit kost natuurlijk allemaal geld. Veel geld, afhankelijk van de opties waar de Tweede Kamer en het kabinet uiteindelijk op uit komen. De brieven zeggen ook iets over waar dat geld vandaan moet komen. Het uitgangspunt hierbij is dat het in principe binnen de huidige kabinetsperiode gedekt wordt. Die loopt tot 2025. En daarbij wordt eerst en vooral ook gekeken naar het ‘domein vermogen’. Dat betekent in gewoon Nederlands zeer waarschijnlijk een verhoging van het belastingtarief in Box 3 en waarschijnlijk ook in Box 2 (het ‘aanmerkelijk belang’, waar de meeste ondernemers in zitten). Dit zal één van de voornaamste gesprekspunten zijn in de lopende gesprekken over de Voorjaarsnota, het financieel kader voor de begroting van volgend jaar. Uiterlijk 1 juni 2022 zal het kabinet de voorstellen hiervoor naar de Tweede Kamer sturen.

Hervorming per 2025

En dan komt er dus per 2025 een nieuwe Box 3 gebaseerd op werkelijk rendement. Dat is tenminste de bedoeling. Dat wordt nog hard werken voor mijn collega’s bij de Belastingdienst, naast alle andere dingen die ze ook nog op hun bordje hebben liggen. Het is sneller dan ik verwacht had.

Het kabinet stelt een vermogensaanwasbelasting voor. Daarbij wordt jaarlijks belasting geheven over de reguliere inkomsten (zoals rente, dividend, huur en pacht) uit het vermogen, en ook over de ongerealiseerde waardeontwikkeling van vermogensbestanddelen (zoals koerswinst of koersverlies over aandelen, waardestijging of waardedaling van onroerend goed).

Het alternatief zou zijn een vermogenswinstbelasting waarbij ook jaarlijks belasting geheven wordt over de reguliere inkomsten, maar waarbij de waardeontwikkeling belast wordt op het moment van verkoop. Maar dan moet je langdurig de gegevens bewaren over de aankoop (van bijvoorbeeld aandelen), en de belastingheffing kan heel ver opschuiven in de tijd. Maar wij moeten in het huidige voorstel voor de belastingaangifte dan wel jaarlijks de waarde bepalen en de stortingen en onttrekkingen bijhouden. Voor mij geen probleem, maar iedere Nederlander krijgt hiermee een administratieplicht opgelegd. Dat is wel iets waar ik voorstander van ben, je eigen administratie bijhouden doet wonderen voor je financiën. Maar niet iedereen vindt dat leuk.

Het kabinet wil de nieuwe Box 3 laten gelden voor alle vermogensbestanddelen die in het huidige box 3 stelsel vallen. De vermogensbestanddelen die het meeste voorkomen zijn bank- en spaarproducten, beleggingen en onroerende zaken (vastgoed). Het saldo van het totale vermogen van belastingplichtigen in box 3 was in 2019 ongeveer € 470 miljard, lees ik in de kamerbrief.

Voor bank- en spaarproducten zullen de werkelijke rente-inkomsten worden belast. Beleggingen in financiële instrumenten (aandelen, obligaties, en dergelijke) hebben rendement uit reguliere inkomsten zoals ontvangen dividend, en uit waardeontwikkeling van het instrument, zoals koerswinst of koersverlies. Bij onroerende zaken wil men aanvankelijk uitgaan van een forfaitaire belasting (op basis van een fictief rendement). Maar zo snel als mogelijk zal ook hier de overstap worden gemaakt naar werkelijk rendement.

De eigen woning gaat voorlopig niet in Box 3 vallen, lees ik. Maar alle andere woningen wel, net als bedrijfspanden en grond. Het rendement bestaat uit de jaarlijkse waardemutatie van de onroerende zaken (zeg maar de verandering van de WOZ waarde), en de reguliere inkomsten, zoals huur en pacht. De overheid heeft hier nog te weinig gegevens over. En ook zit je klem met het WOZ-stelsel, die de waarde altijd met een peildatum van een jaar eerder vaststelt. Dat is te laat voor de belastingaangifte. Ik heb dit jaar de waarde per peildatum 1 januari 2021 ontvangen. Voor de nieuwe Box 3 aangifte zou ik ook de waarde per peildatum 31 december 2021 / 1 januari 2022 nodig hebben, maar die krijg ik volgend jaar pas. Je kunt de waardemutatie dus niet goed vaststellen. De inkomsten zoals huur en pacht gaat in het nieuwe stelsel wel naar het werkelijke rendement belast worden.

Dit gaat alles bij elkaar een behoorlijke impact hebben op het verhuren van panden. Iets wat veel FIRE-collega’s doen als onderdeel van hun plannen voor financiële onafhankelijkheid. Want in het coalitie-akkoord staan nog veel meer maatregelen die verhuur minder aantrekkelijk maken, zoals de verhoging van de overdrachtsbelasting, het invoeren van huurprijsbescherming, de afschaffing van de leegwaarderatio, en een bovengrens op de WOZ-waarde. En ook schulden zullen anders belast worden, in het voorstel kunnen schulden en bezittingen niet meer worden gesaldeerd. De verschuldigde rente op vorderingen en schulden hoort in het nieuwe stelsel tot het inkomen. De verschuldigde rente is als positief inkomen belast bij de schuldeiser en als negatief inkomen aftrekbaar bij de schuldenaar.

Er wordt nog gestudeerd op de definitie van het werkelijke rendement voor ‘overige vermogensbestanddelen’. Dat zijn bijvoorbeeld verzekeringsproducten zoals kapitaal- en lijfrenteverzekeringen en rechten op periodieke uitkeringen, en zaken als als contant geld, cryptovaluta, participaties in ondernemingen (die niet in Box 1 vallen) en uitgeleend durfkapitaal.

De voorstellen vind ik best wel eerlijk. Zo stelt het kabinet voor om ook de kosten die met deze werkelijke inkomsten samenhangen in het nieuwe stelsel aftrekbaar te maken. Bijvoorbeeld de kosten die de bank in rekening brengt voor het aanhouden van een (spaar)rekening, of de transactiekosten en servicefee voor beleggingen.

Het heffingvrij vermogen wordt in de voorstellen afgeschaft. Dat is logisch, want de verschillende vermogensbestanddelen in Box 3 zullen waarschijnlijk allemaal een verschillend werkelijk rendement hebben. In de plaats daarvan komt een heffingvrij inkomen per fiscaal partner. Je betaalt dus uiteindelijk belasting over het totale inkomen uit box 3 voor zover dit het heffingvrije inkomen overschrijdt.

Over de hoogte van het heffingvrij inkomen en de tarieven moet nog besloten worden. Dat kan ook nog een ‘vlaktaks’ of een progressief belastingtarief worden. Dat lezen we pas in het Belastingplan dat met Prinsjesdag wordt gepresenteerd (zal dus wel Prinsjesdag 2024 worden…). En het voorstel is ook om verliezen te kunnen verrekenen, maar alleen met eerdere belasting in Box 3. Je kunt dus niet in jaar X een verlies in Box 3 (door bijvoorbeeld een daling van de beurs) verrekenen met je inkomen in Box 1.

Bij een stelsel van werkelijk rendement zullen de Box-3-opbrengsten voor de overheid aanzienlijk meer zullen fluctueren, zeker als je verliezen kunt verrekenen met inkomsten uit voorgaande en toekomstige jaren. Dat kan jaarlijks miljarden euro’s schelen, en het betekent dat de belastingopbrengst meer meebeweegt met de economische ontwikkeling. We zullen meer belasting betalen op het moment dat het economisch goed gaat en er dus meer rendement wordt gemaakt. En minder betalen (of zelfs geld terugkrijgen) as het economisch minder goed gaat. Met name beleggers (zoals ik…) zullen meer belasting gaan betalen in Box 3 ten opzichte van het huidige stelsel. En financiering met schulden wordt minder aantrekkelijk, omdat je vermogensbestanddelen en schulden niet meer kunt salderen.

Hoe verder?

Wat er overblijft van deze voorstellen is afhankelijk van de Eerste en Tweede Kamer. Die debatten beginnen komende week al. Er zullen ongetwijfeld veel aanpassingen worden voorgesteld. Maar dit is het voorstel van het Kabinet en is dus conform de oude en nieuwe bestuurscultuur afgestemd met de coalitie. De Tweede Kamer overleven ze dus wel. In de Eerste Kamer heeft de coalitie geen meerderheid. Daar hebben ze JA21 of GroenLinks / PvdA nodig voor een meerderheid. Daar zijn waarschijnlijk op de achtergrond al wel gesprekken mee geweest, zo gaat dat wel vaker in Den Haag. Het zou dus zo kunnen zijn dat hun wensen al meegenomen zijn in deze voorstellen. Vermogenden meer belasten is natuurlijk wel een langgekoesterde wens van ‘links’.

Wat vindt Geldnerd?

Ik ga er van uit dat het nieuwe stelsel betekent dat ik meer belasting ga betalen. Als ik heel eerlijk ben dan betaal ik in het oude stelsel ook wel heel erg weinig. De nieuwe plannen voelen minder oneerlijk dan het oude stelsel. Het betekent wel iets, want je gaat in het nieuwe stelsel meer vermogen en vermogensinkomen nodig hebben om onafhankelijk te zijn. Maar ik denk dat de impact wel mee gaat vallen voor ons persoonlijk, vermogen is vooral bedoeld om de periode tot uitbetalen van het pensioen te overbruggen. Ik weet dus pas wat de echte impact is als ook de pensioenhervorming helemaal duidelijk is. Het worden een paar spannende jaren voor iedereen die bezig is met financiële onafhankelijkheid…

Wat vind jij van de voorgestelde hervormingen van Box 3?

Box 3 is gewoon rechtvaardig…

  • Berichtcategorie:Belastingen

… Zegt de staatssecretaris….

Het ministerie van Financiën heeft wederom die oude Haagse truc toegepast. Brieven over gevoelige onderwerpen stuur je op de eerste dag van het reces (in dit geval herfstreces), het moment dat de pers meestal niet goed oplet, en zodat ze onderaan de stapel liggen als de Kamer terugkomt.

In dit geval gaat het om de kabinetsreactie op de vraag of de vermogensrendementsheffing over de periode 2013 – 2016 strijdig is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), en of belastingplichtigen gecompenseerd moeten worden.

Conclusie, niet onverwacht, is dat de staatssecretaris vindt dat alles keurig is en dat compensatie dus niet aan de orde is…. Je verwacht het niet, toch?!

Geloof jij dat er ooit compensatie zal komen?

Vermogensrendementsheffing: uitstel, geen afstel?

  • Berichtcategorie:Belastingen

Afgelopen woensdag was daar ineens het bericht dat het van de baan is. De hervorming van de vermogensrendementsheffing. Poef… Foetsie. We praten er niet meer over. Prompt las ik er dan ook niks over in de grotere kranten. ‘Overheid gaat iets niet doen’, dat is geen nieuws toch?

Ik snap ‘m wel. Het is niet het juiste moment. De Belastingdienst kan niet veel veranderingen aan. Druk met de interne organisatie, de vernieuwing van verouderde ICT-systemen, en de naweeën van de kinderopvangtoeslag-affaire. Niet echt een setting voor een omvangrijke verbouwing van een van de boxen van het belastingstelsel.

Bovendien komen er verkiezingen aan. En zitten we in een economische crisis. Het is dus lastig om ‘niet onomstreden’ voorstellen door het parlement te loodsen, zeker met een regering zonder meerderheid in de Eerste Kamer. En het is, in het kader van de verkiezingscampagnes, zoals gebruikelijk ook tijd voor ‘cadeautjes’ van politici aan kiezers. Bovendien hebben de recente rapporten met de honderden bouwstenen laten zien dat er eigenlijk een hervorming van het hele belastingstelsel nodig is.

Uitstel dus in elk geval. Maar afstel? Nee, dat denk ik niet. In het nieuwe regeerakkoord, na de verkiezingen van 2021, verwacht ik echt wel afspraken over een fundamentele hervorming van het belastingstelsel. De inkomstenbelasting en de vermogensbelasting zullen op de schop gaan. Hoe precies, dat weet nog niemand. Maar het kan best zijn dat we het nu teruggetrokken plan, al dan niet gecombineerd met onderdelen van de bouwstenen-rapporten, en heel nieuwe onderdelen, over een jaar of twee terugzien in een heel nieuw belastingplan.

Wat verwacht jij na de verkiezingen?

Bouwstenen voor een nieuwe belastingruïne

  • Berichtcategorie:Belastingen

Het is weer tijd voor proefballonnetjes in Den Haag. Dat is niet omdat wij ambtenaren tijd over hebben vanwege de corona-crisis (integendeel). Maar het heeft alles te maken met de kalender van ons democratische proces. En die schrijft voor dat er komend voorjaar weer verkiezingen zijn voor de Tweede Kamer der Staten Generaal.

Alle politieke partijen werken op dit moment dus aan hun verkiezingsprogramma’s. Daarvoor worden commissies samengesteld van prominente partijleden. Met de opdracht om een wervend verkiezingsprogramma te schrijven waarin de kiezer kan lezen wat de betreffende partij de komende vier jaar wil gaan bereiken. ‘Stem op mij, en dan zal ik….’. Nu hebben we in Nederland een meerpartijenstelsel, waardoor we (gelukkig) altijd een coalitie van partijen moeten vormen. Na verkiezingen volgt er dus een formatieproces, dat ingewikkelder wordt naarmate er meer partijen aan deelnemen. De formatie van het huidige kabinet Rutte-3 (met vier partijen) duurde ongeveer 7 maanden. En onze zuiderburen zitten inmiddels al een jaar te wachten op een federale regering. Als kiezer stem je dus voor een partij, maar moet je maar afwachten wat er na verkiezingen en formatie van al die standpunten overblijft.

Maar dat weerhoudt die commissies er niet van om enthousiast aan de slag te gaan met de programma’s. En daarbij wordt er ook druk gezocht naar input van buiten. Want je kunt niet alles zelf verzinnen. Beter goed gejat dan slecht verzonnen, dat gezegde geldt ook in de politiek. En dus zie je in deze periode een enorme hoeveelheid rapporten verschijnen. Van belangenclubs van werkgevers, van vakbonden, van maatschappelijke organisaties op allerlei terrein. Maar ook van ambtenaren en ambtelijke commissies. Want ook ambtenaren hebben wensen en ideeën die ze wel (of juist niet) in de verkiezingsprogramma’s terug willen zien.

Ambtelijk Den Haag heeft zelfs twee kansen. Er wordt geprobeerd om ideeën in het verkiezingsprogramma van met name de grotere en meer kansrijke partijen te krijgen. En na de verkiezingen worden er allerlei ‘formatiefiches’ gemaakt. Deels op verzoek van de partijen aan de onderhandelingstafel, en deels op eigen initiatief. Eigenlijk zijn die formatiefiches hapklare brokken tekst die (na onderhandeling) zo het regeerakkoord in moeten kunnen. Uiteraard met een financiële paragraaf, want om al die mooie ideeën te realiseren is wel geld nodig. Ook Geldnerd heeft meerdere malen meegeschreven en meegerekend aan dat soort documentjes.

Recent waren het de collega’s van Financiën die hun ideeën de wereld in slingerden. Heel politiek en ambtelijk Den Haag weet al een tijdje dat ons Nederlandse belastingstelsel hard aan hervorming toe is. De laatste hervorming is al weer van bijna 20 jaar geleden, en sindsdien is er veel veranderd in de samenleving. De rapporten die er nu liggen zijn het resultaat van een proces dat al meer dan een jaar geleden gestart is. In totaal zijn er elf onderzoeken op basis van zeven knelpunten in het huidige belastingsysteem. Dit leidt tot maar liefst 169 bouwstenen waaruit politieke partijen kunnen kiezen. Voor elk wat wils, zullen we maar zeggen…. Ze zijn nu naar de Tweede Kamer gestuurd en ook voor iedereen te lezen.

Geldnerd heeft nog niet alle elf rapporten doorgenomen. Dat vind ik in dit stadium ook niet zinvol. Het zijn geen voorstellen van een minister aan de Tweede Kamer, of wetsvoorstellen. Het zijn nog maar ideeën, proefballonnetjes. Eerst maar eens kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s van de grote partijen terechtkomt. En in een regeerakkoord. Dan wordt het pas echt belangrijk. Persoonlijk vind ik 169 bouwstenen wel erg veel. Daar kun je alle kanten mee op. Maar ik snap het wel. Het maakt natuurlijk nogal wat uit wat de kleur van een volgend kabinet wordt. Ik heb een aantal rapporten wel globaal bekeken, en dan vallen me wel wat dingen op.

In eerdere analyses heb ik al gezien dat sinds de crisis van 2008/2009 de belastingdruk voor burgers is toegenomen, en die voor bedrijven juist is afgenomen. Daar lees ik nu wat waarschuwingen over. Een meerderheid van de mensen vindt dat namelijk niet eerlijk, en dat is slecht voor het draagvlak onder ons belastingstelsel. Overigens acht het FD de kans dat dit goed komt niet heel hoog. Zij constateren terecht dat de VVD als grootste partij weliswaar zegt op te komen voor de ‘hardwerkende Nederlander’, maar dat tot nu toe vooral het bedrijfsleven daar beter van geworden is.

Er zit in de stapel ook een rapport dat gaat over het belasten van vermogen. Het lijkt erop dat de ambtenaren nog steeds uitgaan van een invoering van de nieuwe Box 3 plannen waar ik onlangs nog over geschreven heb. Maar er wordt ook uitvoerig ingegaan op de zwakke punten in dat systeem. Dan gaat het ook om de uitvoerbaarheid, de Belastingdienst is vooral met zichzelf bezig en kan geen grote veranderingen aan op dit moment.

Volgens een internationale vergelijking heft Nederland ten opzichte van andere landen relatief weinig belasting op vermogen. Dat komt dan weer vooral omdat onze belastingvrije pensioenopbouw in pijler 2, en de opgebouwde pensioenvermogens, hierbij worden meegenomen. Sommige vormen van vermogen lijken ook minder belast te worden dan andere. Dit geldt bijvoorbeeld voor de eigen woning. Ik lees ook dat de lastendruk voor particuliere huishoudens bij ongewijzigd beleid verder stijgt. We vergrijzen, geven dus meer geld uit aan zorg, en dat wordt grotendeels gefinancierd via belastingen en zorgpremies. Doordat de zorguitgaven blijven stijgen, doet de lastendruk dat automatisch ook.

Volgens de schrijvers moet de belastingdruk op arbeid dus fors naar beneden (zodat de zorgpremies verder kunnen stijgen). Rutte 3 heeft wel iets voor de particulieren gedaan, maar onze lasten zijn nog altijd hoger dan in 2007 (voor de crisis). De vergrijzing heeft nog een ander effect, een steeds kleinere groep werkenden betaalt het grootste deel van de rekening. Er zijn meer gepensioneerden die minder belasting betalen. De belastingdruk op salaris is gemiddeld 25%, gepensioneerden betalen over hun pensioeninkomen gemiddeld 13% belasting. Overigens is de belastingdruk voor ZZPers gemiddeld 17%. Dat zijn dus een soort pensionado’s?

Niet onverwacht, er wordt ook geadviseerd om de hypotheekrenteaftrek verder te beperken. De Nederlandse aftrek is nog steeds erg royaal vergeleken bij andere landen, dat lees ik ook regelmatig in mijn lijfblad The Economist. En verder opvallend veel opmerkingen over Box 2, de ‘aanmerkelijk belang’ box in ons belastingstelsel.

En nu?

Wat te verwachten? Daar valt geen peil op te trekken met deze stapel bouwstenen. Iedere partij kan er zijn eigen belastinghuisje van bouwen. De adviezen tenderen wel naar minder belasting op arbeid, meer belasting op vermogen, en doe iets aan de verschillen tussen werkenden en ondernemers, en tussen particulieren en bedrijven.

Meer belasting op vermogen is in mijn situatie natuurlijk niet meteen gunstig. Want vermogen is wat ik opbouw om het gat te overbruggen tussen het moment dat ik stop met werken, en het moment dat mijn pensioen begint met uitbetalen. Een ander belastingstelsel kan daar zomaar voor een paar jaar vertraging zorgen.

Later dit jaar zal ik eens gaan kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s terechtgekomen is. Maar, zoals gezegd, echt interessant wordt het pas bij een nieuw regeerakkoord. En dat zal nog wel een jaar of langer duren…

Wat zijn jouw wensen voor een nieuw belastingstelsel?

Hoe staat het met de plannen voor Box 3?

  • Berichtcategorie:Belastingen

Een tijd geleden presenteerde het kabinet plannen voor een grondige hervorming van Box 3, de vermogensrendementsheffing. Ik schreef destijds een van mijn best gelezen blogposts ooit, met rekenvoorbeelden die aangaven wat de plannen voor box 3 zouden betekenen. Voor mij als belegger zag het er niet best uit. Waar spaarders in de meeste gevallen helemaal geen vermogensrendementsheffing meer zouden betalen, gingen wij beleggers juist fors meer betalen. En ook voor mensen met vastgoed zagen de plannen er niet fijn uit. Er was een aantal dagen veel over te doen. in de media, en ook binnen de gemeenschap van financiële bloggers. En toen werd het stil…

Dat andere dossier…

Nieuws was er de afgelopen periode wel over dat andere dossier rond de vermogensrendementsheffing. De Bond voor Belastingbetalers heeft een aantal rechtszaken lopen tegen de vermogensrendementsheffing. Kern van de zaak is steeds dat de Belastingdienst rekende met een veel te hoog forfaitair rendement. 30% belasting op een fictief rendement van 4,0%, oftewel 1,2% effectieve vermogensrendementsheffing op je vermogen boven de drempel. En dat in jaren dat gewone spaarders die rendementen nevernooitniet konden halen. De rechtvaardigheid van de vermogensrendementsheffing staat al heel lang ter discussie, en de Bond voor Belastingbetalers heeft van die zaken een beetje z’n levenswerk gemaakt.

Op maandag 27 april 2020 (jawel, Koningsdag) stond er een artikel over het FD. Een commissie van juristen heeft het kabinet geadviseerd dat er voor de jaren 2013 – 2016 inderdaad compensatie zou moeten komen. Staatssecretaris Vijlbrief is zich aan het beraden over wat er moet gebeuren en zal in het najaar met een reactie komen.

Dit alles staat in een brief die Vijlbrief op vrijdag 24 april aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Op de eerste dag van het mei-reces dat duurt tot en met 11 mei. Daar heb ik al vaker over geschreven, die Haagse tactiek om interessante brieven aan de Kamer te sturen net voordat ze gaan of net nadat ze weg zijn. Dit in de hoop dat die, tegen de tijd dat de Kamerleden terugkomen, onderaan de stapel liggen. En in de hoop dat ze niet (of in elk geval minder) opgepikt worden door de media, want de parlementaire journalisten volgen hetzelfde vakantieritme als de Tweede Kamer. In december was het Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar het ministerie van Financiën kent de truc ook.

Verder wordt het dus nog een rondje tijdrekken. In elk geval tot het najaar. Maar er stond nog iets interessants in die brief van vrijdag 24 april. En dat gaat wel over de hervormingen van Box 3.

Hervormingen Box 3

De afgelopen periode zijn er echt wel berichten in de media geweest over de voorgenomen hervormingen van Box 3. In maart werd duidelijk dat de Autoriteit Financiële Markten (je weet wel, die club die onze ETFs heeft afgepakt…) kritisch was over de kabinetsplannen om de vermogensrendementsheffing in Box 3 te wijzigen. Er werd over geschreven door ondermeer de NOS en het FD. De AFM is bang dat wij daardoor meer risico gaan nemen, en dat op deze manier beleggen onaantrekkelijker gemaakt wordt.

Ook de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, Chris Buijink, liet begin maart van zich horen. In een interview in Elsevier Weekblad noemde hij de voorgenomen hervorming een slecht plan. Hij vindt het onverstandig dat de beleggers volledig op gaan draaien voor maatregel, zij gaan meer betalen terwijl het merendeel van de spaarders helemaal niets meer betaalt. Hij wijst op dezelfde risico’s als de AFM ziet.

Ik heb de oorspronkelijke plannen er nog even bijgezocht. Begin maart heeft Vijlbrief in een overleg over de Belastingdienst aan de Tweede Kamer toegezegd om voor het meireces een brief te sturen over de stand van zaken van de aanpassing van Box 3. Dat heeft hij niet gehaald. Boefje! Daarom schrijft hij in de brief van 24 april dat hij ernaar streeft om deze brief voor het zomerreces aan de Kamer te sturen. Ook hier dus een rondje tijdrekken. Oorspronkelijk was het plan om het wetsvoorstel ter aanpassing van Box 3 voor het zomerreces van 2020 in te dienen. Dat gaat hij dus ook niet halen, zegt hij. En hiervoor wordt geen nieuwe datum genoemd. Voorlopig dus even geen verdere duidelijkheid over de aanpassing van Box 3.

Wat vind jij van de voorgenomen hervormingen van Box 3?

Belastingplannen Box 3

  • Berichtcategorie:Belastingen

Het was al een tijdje duidelijk dat er door de politiek gesproken werd over de vermogensrendementsheffing (VRH), de Box 3 van ons belastingstelsel. De belasting van oorspronkelijk 30% over een fictief rendement van 4% (effectief dus 1,2%) op je vermogen (boven de drempel) lag al een tijdje onder vuur. Voor zover Nederlanders vermogen hebben staat het merendeel gewoon op een spaarrekening. En het is al heeeeeeel lang geleden dat je daar 4% rente op kreeg. Oneerlijk, vinden we dus. De VRH is onlangs al een keertje aangepast, en ‘getrapt’ gemaakt, met een hogere belasting naarmate je meer vermogen hebt. Dit vanuit de aanname dat mensen met meer vermogen vaker beleggen, waar (gemiddeld genomen) een hoger rendement gemaakt wordt. Maar dat was slechts uitstel van het onvermijdelijke.

Toch onverwacht, in elk geval voor mij, werd afgelopen vrijdag een nieuw voorstel door staatssecretaris Snel van Financiën aan de Tweede Kamer gestuurd. Ik heb het in vrijwel alle media langs zien komen en ook op de website van de Rijksoverheid stond een uitgebreid bericht met een infographic. Die helaas niet alle vragen beantwoordt maar er ook een aantal oproept… Op sommige blogs en nieuwssites zie ik al verkeerde informatie verschijnen, alsof de VRH wordt afgeschaft. Maar dat is zeker niet zo. Het is een heel fundamentele hervorming, met grote impact voor iedereen die streeft naar financiële onafhankelijkheid.

Dus ben ik ook in de Kamerbrief gedoken. Daarin staan de voorstellen uitgebreider uitgewerkt. Ik ga het niet allemaal herhalen. Op hoofdlijnen staat het best OK in de media en de nu bekende details staan in de Kamerbrief. Voor de echte details zullen we moeten wachten op het wetsvoorstel, dat vóór de zomer van 2020 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Rekenvoorbeelden

Maar hier wel even wat rekenvoorbeelden op basis van wat ik nu gelezen heb. Ik wil daarbij nog wel even wijzen op mijn disclaimer, want ik ben uiteraard geen specialist of adviseur. Het is mijn interpretatie van de brief aan de Tweede Kamer.

Wat me in elk geval opvalt is dat er anders gekeken wordt naar het heffingvrij vermogen. In de huidige situatie mag je dat aftrekken van je totale vermogen, en betaal je alleen VRH over het deel van je vermogen boven die grens van (op dit moment) € 30.846 per persoon. In de nieuwe situatie wordt je vermogen aangeslagen zodra het hoger is dan € 30.846. In de praktijk blijft er wel een vrijstelling door het heffingvrij inkomen in het nieuwe voorstel, maar die is voor beleggers veel lager dan nu.

Volgens de berichten betalen op dit moment 2,9 miljoen mensen VRH. Daarvan gaan ongeveer 1,35 miljoen mensen straks geen belasting meer betalen over hun spaargeld in box 3, en gaan bijna een half miljoen mensen minder belasting betalen dan dat zij nu doen. Dat betekent dat iets meer dan 1 miljoen mensen méér belasting gaan betalen. Want de operatie is ‘budgetneutraal’, een mooie Haagse term voor ‘de overheid gaat er in elk geval niet minder inkomsten uit halen’.

Alleen sparen

Men neme een brave burger met € 150.000 op een spaarrekening. Aan beleggen wordt niet gedaan, dat is veel te spannend. Dat levert onderstaand beeld op voor Box 3. De brave burger wordt er beter van. In het huidige stelsel betaalt hij € 980 VRH, in het nieuwe stelsel helemaal niets!

Huidige Box 3Spaarder
Spaargeld€ 150.000a
Heffingvrij vermogen€ 30.846b
Belastbaar vermogen€ 119.154a – b
+ Schijf 1€ 72.797x 1,80% =€ 1.310,35
+ Schijf 2€ 46.357x 4,22% =€ 1.956,27
+ Schijf 3€ 0x 5,33% =€ 0,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 3.266,61
Te betalen belasting Box 3x 30,00% =€ 980
Nieuwe Box 3Spaarder
Spaargeld€ 150.000a
Heffingvrij vermogen€ 30.846b
Belastbaar vermogen€ 150.000a
+ Spaargeld€ 150.000x 0,09% =€ 135,00
+ Overig Vermogen€ 0x 5,33% =€ 0,00
– Schulden€ 0x 3,03% =€ 0,00
Inkomen Box 3€ 135,00
Heffingvrij inkomen-/-€ 400,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 0
Te betalen belasting Box 3x 33,00% =€ 0

Op weg naar FIRE met cashbuffer en aandelenportefeuille

Dan iemand als Geldnerd. Een minimale cashbuffer van € 10.000, en voor de rest zit het vermogen in het eigen huis (dat in Box 1 zit) en € 140.000 in een aandelenportefeuille. Bij elkaar evenveel als de spaarder. Dat levert onderstaand beeld op voor Box 3. Deze FIRE zoeker gaat in het nieuwe stelsel fors meer VRH betalen, ruim het dubbele.

Huidige Box 3Belegger
Spaargeld€ 10.000a
Aandelenportefeuille€ 140.000b
Heffingvrij vermogen€ 30.846c
Belastbaar vermogen€ 119.154a + b – c
+ Schijf 1€ 72.797x 1,80% =€ 1.310,35
+ Schijf 2€ 46.357x 4,22% =€ 1.956,27
+ Schijf 3€ 0x 5,33% =€ 0,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 3.266,61
Te betalen belasting Box 3x 30,00% =€ 980
Nieuwe Box 3Belegger
Spaargeld€ 10.000a
Aandelenportefeuille€ 140.000b
Heffingvrij vermogen€ 30.846c
Belastbaar vermogen€ 150.000a + b
+ Spaargeld€ 10.000x 0,09% =€ 9,00
+ Overig Vermogen€ 140.000x 5,33% =€ 7.462,00
– Schulden€ 0x 3,03% =€ 0,00
Inkomen Box 3€ 7.471,00
Heffingvrij inkomen-/-€ 400,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 7,071,00
Te betalen belasting Box 3x 33,00% =€ 2.333

Hier schrik ik wel even van. Waar de spaarder van bijna € 1.000 aan VRH naar € 0 gaat, wordt de belegger (die in dit voorbeeld precies evenveel vermogen heeft) fors zwaarder aangeslagen. Ruim € 1.350 extra gaat de belegger betalen, een stijging van 140%.

Op weg naar FIRE met Vastgoed

Zit je in vastgoed, dan is het helemaal leuk. Of eigenlijk niet. Ik reken met een beetje spaargeld (€ 10.000), € 500.000 aan panden en € 400.000 aan hypotheek op die panden. Ik weet dat er in het huidige stelsel een drempel op de schulden zit, maar die reken ik in dit voorbeeld voor het gemak niet mee.

Huidige Box 3Huisjesmelker
Spaargeld€ 10.000a
Waarde verhuurpanden€ 500.000b
Hypotheek verhuurpanden€ 400.0000c
Heffingvrij vermogen€ 30.846d
Belastbaar vermogen€ 79.154a + b – c – d
+ Schijf 1€ 72.797x 1,80% =€ 1.310,35
+ Schijf 2€ 6.357x 4,22% =€ 268,27
+ Schijf 3€ 0x 5,33% =€ 0,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 1.578,61
Te betalen belasting Box 3x 30,00% = 474
Nieuwe Box 3Huisjesmelker
Spaargeld€ 10.000a
Waarde verhuurpanden€ 500.000b
Hypotheek verhuurpanden € 400.000c
Heffingvrij vermogen€ 30.846d
Belastbaar vermogen€ 510.000a + b
e + Spaargeld€ 10.000x 0,09% =€ 9,00
f + Overig Vermogen€ 500.000x 5,33% =€ 26.650,00
g – Schulden€ 400.000x 3,03% =€ 12.120,00
Inkomen Box 3 (e + f – g)€ 14.539,00
Heffingvrij inkomen-/-€ 400,00
Belastbaar inkomen Box 3€ 14.139,00
Te betalen belasting Box 3x 33,00% =€ 4.666

Bijna het tienvoudige gaat de vastgoedbelegger uit dit voorbeeld betalen. Au.

€ 440.000 Belastingvrij?

Tsja, dan nog even over dat enthousiaste kopje dat ik overal lees. De eerste € 440.000 euro voor mensen met alleen spaargeld wordt belastingvrij. Uhuh. Met het huidige forfaitair rendement over spaargeld van 0,09% wel, ja. Zie onderstaand rekenvoorbeeld.

SpaargeldForfaitair
Rendement
Inkomen
Box 3
€ 440.000x 0,09% =€ 396 (a)
Heffingvrij inkomen€ 400 (b)
Belastbaar inkomen box 3(a – b) =€ – 4 (c)
Belasting box 333,0% x (c) 0

Maar ja, rentes veranderen. De afgelopen 10 jaar is de rente van 5% op een IceSave rekening naar 0,01% bij sommige grootbanken gegaan. De omgekeerde weg is natuurlijk ook mogelijk. Wat nou als over 5 jaar de rente weer op 5% staat? En als het forfaitair rendement over spaargeld, dat in de huidige voorstellen jaarlijks wordt bijgewerkt naar de actuele rendementen, van 0,09% stijgt naar 4,0%. Dat levert een heel ander plaatje op.

SpaargeldForfaitair
Rendement
Inkomen
Box 3
€ 440.000x 4,00% =€ 17.600 (a)
Heffingvrij inkomen€ 400 (b)
Belastbaar inkomen box 3(a – b) =€ 17.200 (c)
Belasting box 333,0% x (c)€ 5.676

Natuurlijk heb je in dit voorbeeld keurig een rente gevangen van € 17.600 over die € 440.000. Maar daar betaal je tegen die tijd dus ook € 5.676 belasting over, oftewel 32,3%.

Zit je tegen die tijd met een forfaitair rendement van 4,0% ook maar 1 euro boven de huidige vermogensgrens, dan betaal je meteen € 275 VRH… Dus dan gaan we vast en zeker weer vragen om een nieuw stelsel!

SpaargeldForfaitair
Rendement
Inkomen
Box 3
€ 30.847x 4,00% =€ 1.233,88 (a)
Heffingvrij inkomen€ 400 (b)
Belastbaar inkomen box 3(a – b) =€ 833,88 (c)
Belasting box 333,0% x (c)€ 275

En mocht je denken “Nou, dan verkoop ik toch gewoon mijn aandelen op 31 december en koop ik ze 2 januari weer terug, zodat het op 1 januari (de peildatum) telt als spaargeld”: rond de peildatum komen zogenaamde arbitragetermijnen. Als jij dus op 31 december verkoopt en op 2 januari weer terugkoopt, dan mag je aan de Belastingdienst uitleggen of jij daar bijzondere redenen voor hebt. Zo niet, dan kan het als belastingontwijking worden aangemerkt, en kun je alsnog aangeslagen worden als waren het beleggingen en/of een boete krijgen.

Wat verwacht Geldnerd?

Dit soort plannen wordt meestal, voordat ze bekend gemaakt worden, afgestemd binnen de regeringscoalitie. In de Tweede Kamer is een meerderheid dus vrijwel zeker. En PvdA en Groen Links zullen waarschijnlijk niet tegen een voorstel zijn dat ‘de rijken zwaarder belast’ en dat ‘de gewone spaarder’ ontziet. Dus dan is er in de Eerste Kamer ook een meerderheid. Er zal uiteraard veel gedebatteerd worden, maar over details en uitzonderingen. Ik verwacht dat de hoofdlijnen van het verhaal echt wel overeind blijven. Maar ik ga het debat met interesse volgen en ik wacht vol spanning op het wetsvoorstel.

Tsja… Vermogensbelasting is en blijft een belasting over geld waar je meestal al een keer belasting over betaald hebt. Het was ooit loon, winst uit onderneming of een erfenis. Dubbele belasting voelt toch een beetje oneerlijk. Financieel specialisten gaan het druk krijgen met verzinnen van nieuwe optimalisatie- en ontwijkingsroutes. Er komen ongetwijfeld nieuwe (riskante?) producten. En dus ook veel voer voor blogjes!

Ik word persoonlijk behoorlijk geraakt door deze plannen. Mijn box 3 vermogen zit voor het merendeel in beleggingen. Ik heb maar een kleine buffer in spaargeld. Volgens een berekening met mijn eigen bedragen ga ook ik ruim het dubbele aan VRH betalen.

Update: diverse andere bloggers hebben ook geschreven over de plannen, zoals mijn goede vriend CheesyFinance en ook Luxe of Zuinig. En Groeigeld komt ook tot dezelfde conclusie.

Wat betekent de voorgenomen hervorming van Box 3 voor jouw vermogen?