Finetunen met GnuCash

Inmiddels is GnuCash vrijwel helemaal naar mijn wens ingericht. Alle blogjes die ik daarover geschreven heb kun je vinden onder het kopje ‘GnuCash’ op mijn overzichtspagina. In deze blogpost nog een aantal losse eindjes, specifieke dingen die ik gedaan heb om GnuCash helemaal naar mijn wensen in te richten.

Voorzieningen

Volkomen terecht werd ik er in de reacties op gewezen dat ik nog niet ben teruggekomen op mijn keuze voor de voorzieningen. Ik schreef een uitgebreide boekhoudkundige blogpost over de opties die ik overwoog om mijn potjes te verwerken in GnuCash. Maar ik heb niet meer laten weten wat ik nu gekozen heb!

Uiteindelijk werd het Methode 1 (Aparte Uitgavenrekening Voorzieningen) met een toevoeging. Ik maak namelijk ook een lege boekingsregel aan naar de grootboekrekening waar de voorziening uiteindelijk aan besteed wordt.

De maandelijkse toevoeging aan de voorzieningen ziet er dan als volgt uit (voorbeeld voor de voorziening Zorgverzekering).

DateAccountDepositWithdrawal
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening100
25-mm-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering100
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening100
25-mm-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering100

En de terugboeking ziet er dan als volgt uit.

DateAccountDepositWithdrawal
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.155

Die lege regel lijkt zinloos, maar is het niet. Het betekent namelijk dat ik in de administratie op de uitgavenrekening kan zien dat (een deel van) de uitgave door een voorziening gedekt is.

Ik heb hiermee gekozen voor de oplossing die ik boekhoudkundig het meest zuiver vond. En het kost als je het eenmaal hebt ingeregeld nauwelijks werk, zie hieronder bij ‘Dupliceren’.

Backup

Geldnerd heeft een back-up obsessie, dat is bekend. Als ik een nieuw softwarepakket in gebruik neem kijk ik dus ook even of alles wat belangrijk is wel meegenomen wordt in mijn back-ups.

De locatie van de GnuCash databestanden met jouw eigen administratie kun je zelf instellen bij de eerste keer opslaan. Ik heb hiervoor een aparte directory in Mijn Documenten aangemaakt. Dat is handig, want die hele directory loopt al mee in mijn reguliere back-up schema. Maar GnuCash slaat (helaas) ook allerlei instellingen op andere plaatsen op. Maatwerkrapportages, importinstellingen, dat soort dingen. En die zou ik ook niet graag kwijtraken, want het was best een klus om het helemaal naar mijn zin in te richten. Gelukkig is er op de GnuCash Wiki een aparte pagina waar de verschillende bestandslocaties die je moet backuppen in voor techneuten begrijpelijke termen staan genoemd.

Zelf heb ik voor mijn maatwerkinstellingen de onderstaande directories toegevoegd in mijn back-up:
C:\Gebruikers\\AppData\Roaming\GnuCash\
C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\

En als je ook nog gebruik maakt van aqBanking om automatisch banktransacties binnen te halen (iets wat volgens mij door Nederlandse banken niet ondersteund wordt) dan moet je de directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\aqbanking\’ ook meenemen. Als je verder ook nog maatwerk gebruikt voor de gebruikersinterface wordt dat opgeslagen in ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’. Dat doe ik, zie ook verderop.

Price Database

GnuCash kent het verschijnsel van de Price Database. Hierin worden de handelsprijzen van jouw beleggingstransacties opgeslagen, en ook de wisselkoersen van vreemde valuta. Als je (net zoals ik) gebruik maakt van Finance::Quote voor het binnenhalen van actuele aandelenkoersen, komen ze hier ook terecht. Je vindt de Price Database via de menu-optie ‘Tools | Price database’.

Ik heb de historische prijzen van mijn beleggingsportefeuille opgenomen in GnuCash. Die heb ik immers in mijn beleggingsspreadsheet zitten. Met wat knippen en plakken vanuit Excel heb ik per fonds een CSV-bestand gemaakt. Dat heb ik vervolgens via ‘File | Import | Import prices from a CSV file’ geïmporteerd in GnuCash. Op die manier heb ik echt een volledig beeld van mijn financiën sinds 1 januari 2013.

Automatische Transacties (of Dupliceren)

Er zijn boekingen die ik regelmatig wil herhalen. Denk bijvoorbeeld aan de set met boekingen die nodig is voor het vullen van mijn reserveringen. Hiervoor kent GnuCash het verschijnsel automatische transacties, via ‘Actions | Scheduled Transactions’. Ik heb ermee geëxperimenteerd, maar vond het te ingewikkeld en foutgevoelig voor wat ik nodig heb. Liever gebruik ik de ‘Duplicate’ functie. Mijn vaste maandelijkse overboeking van de lopende rekening naar de bufferrekening bijvoorbeeld. Ik dupliceer gewoon de transactie van de voorgaande maand en pas de datum aan, via ‘Transaction | Duplicate’ of de ‘Duplicate’ knop in de knoppenbalk. Dat is net zo makkelijk, vooral voor de (gesplitste) boekingen die elke maand terugkomen.

Rekeningen Verbergen

Toen ik helemaal klaar was met het inlezen van al mijn financiële transacties sinds 1 januari 2013, was mijn rekeningoverzicht redelijk onoverzichtelijk geworden. Een ‘rekeningonoverzichtelijk‘ dus. Allerlei beleggingsfondsen die ik al niet meer bezit, drie creditcards die ik niet meer heb, een paar oude spaarrekeningen waar dat ook voor geldt, enzovoorts. Gelukkig kun je rekeningen onzichtbaar maken. Ze zijn er dan nog wel, maar staan niet meer in je reguliere overzicht. Dat scheelt een hoop.

Je kunt rekeningen onzichtbaar maken door in het Accounts overzicht met de rechtermuisknop te klikken op de account, en ‘Edit Account’ te kiezen. Vervolgens vink je de optie ‘Hidden’ aan. Via het menu ‘View | Filter by | Other’ kun je ‘Show hidden accounts’ aanvinken, dan worden ze wel weer zichtbaar (mocht dat nodig zijn).

Welcome to the Dark Side Mode

Geldnerd is fan van de dark mode op al zijn apparaten. De kleurinstelling met een donkere achtergrond en lichte letters. Ik vind het rustiger aan mijn ogen, en ik zit ook graag ‘s avonds in het donker te werken. Dat leidt minder af en geeft mij meer focus. Een persoonlijke voorkeur. Maar standaard komt GnuCash met een licht thema.

Open-source software heeft soms niet alle functionaliteit die je bij commerciële closed-source pakketten wel krijgt. Er was ‘vroeger’ een tooltje in GnuCash onder Windows om een ‘theme’ in te stellen, maar dat werkt helaas niet meer. Een nieuwe tool staat nog niet hoog genoeg op de prioriteitenlijst van de ontwikkelaars, al wordt er inmiddels wel geëxperimenteerd met opmaak op basis van Cascading Style Sheets (CSS).

GnuCash gebruikt wel de open-source GTK+ Toolkit, ook onder Windows. En dat maakt het relatief eenvoudig om wel een Dark Mode in te schakelen in GnuCash. Hiervoor maak je een klein bestandje aan met de naam ‘settings.ini’, dat kan gewoon met het Kladblok in Windows. De inhoud van dat bestandje is heel simpel’:

[Settings]
gtk-application-prefer-dark-theme=true

Dit bestandje plaats je in de directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’. Als je daarna GnuCash opnieuw opstart dan wordt de interface in een donker thema weergegeven.

In de grootboekregisters zie je dan nog wel de kenmerkende afwisselende lichtgroene en donkergroene strepen. Dat kun je eventueel uitzetten door bij ‘Edit | Preferences | Register’ onder Graphics de optie ‘Use GnuCash built-in color theme’ uit te schakelen. Ik heb die zelf nog wel aanstaan voor de leesbaarheid.

Je kunt in diezelfde directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’ ook nog een bestandje ‘gtk.css’ aanmaken om andere kenmerken aan te passen. Dat is met de huidige versie die ik gebruik (4.11) allemaal nog een beetje experimenteel. Maar de optie

#gnc-id-main-window {
   font-size: 20pt;
   }

Zorgt er bijvoorbeeld voor dat er een (groter) 20-punts lettertype gebruikt wordt in GnuCash. En met een beetje zoeken op internet kun je nog veel meer dingen naar jouw persoonlijke smaak aanpassen.

Rekeningschema

Inmiddels is mijn rekeningschema in GnuCash behoorlijk uitgebreid. Zo zit mijn beleggingsportefeuille erin. De hypotheekschuld en de waardering van onze eigen woning. Al mijn bankrekeningen. En het grootboekrekeningschema is behoorlijk uitgebreid. Hondje heeft nu zijn eigen rekeninggroep met aparte grootboekrekeningen voor medische kosten en de uitlaatservice. Ik heb een nieuw (geanonimiseerd) exportbestand van het rekeningschema gemaakt ter inspiratie. Dat kun je hier downloaden.

Heb jij nog tips voor of vragen over mijn inrichting van GnuCash?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

NB: Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Rapportages in GnuCash

Wat heb je aan een administratie zonder rapportages? Niet veel. De zin van dingen bijhouden is nu juist om terug te kijken, analyses te maken, patronen en verbanden te ontdekken en daarmee je eigen gedrag bij te sturen. De afgelopen tien jaar heb ik dus de nodige tijd gestoken in het vervolmaken van rapportages die mij alles vertellen wat ik maar zou willen weten uit mijn administratie. Tientallen grafieken worden automatisch gegenereerd. En dat ontwikkelt zich nog steeds. Want mijn behoeften veranderen door de tijd. Ik hoef niet meer elk detail te weten, mijn systeem werkt en ik hoef alleen nog maar de grote lijnen in de gaten te houden.

Mijn rapportagebehoeften in GnuCash zijn dan ook iets meer ‘basic’ dan bij de financiële administratie in Excel. Zeker omdat ik voorlopig nog een aparte spreadsheet aanhoud voor mijn beleggingen en onze hypotheek. In deze blogpost een overzicht van de rapportages die ik momenteel gebruik in GnuCash.

Instellingen Opslaan

Binnen GnuCash kun je veel dingen instellen in de rapportages. Als je via ‘Reports’ één van de rapportages gekozen hebt en het rapport op je scherm staat, heb je hier in de werkbalk de nodige opties voor. Via de knop ‘Options’ (1) kom je in het instellingenscherm voor de betreffende rapportage. En als je de instellingen aangepast hebt kun je die opslaan met ‘Save Config’ of ‘Save Config As’ (2). Ik gebruik zelf altijd die tweede optie, want dan blijft het originele rapport ook behouden. De door jezelf opgeslagen configuraties kun je terugvinden via ‘Reports | Saved Report Configurations’.

Balance Sheet

De balans is en blijft een van de belangrijkste rapportages om regelmatig te raadplegen. Het laat me zien hoe het staat met mijn bezittingen (huis, beleggingsportefeuille, en contant geld op de spaarrekening) en verplichtingen (de hypotheek en de openstaande creditcardbetalingen). En met mijn eigen vermogen.

De balans vind je via ‘Reports | Assets & Liabilities | Balance Sheet’. In onderstaand screenshot zie je de instellingen die ik hiervoor gebruik. Het belangrijkste is dat ik op het tabblad ‘General’ de opties ‘Use standard US layout’ en ‘Single column Balance Sheet’ heb uitgeschakeld (1).

Budget Report

Ik ben nog druk aan het experimenteren met het Budget Report (via ‘Reports | Budgets | Budget Report’). Daarmee kun je, de naam zegt het al een beetje, kijken naar de verschillen tussen jouw ingevoerde budget en de werkelijke uitgaven in een periode. Die bekijk ik meestal per rekeningcategorie, bijvoorbeeld alle uitgaven (Expenses). Vaak genereer ik dan nieuwe rapportages voor specifieke groepen rekeningen, als ik op het hoogste niveau zie dat er teveel geld uit gaat. Het helpt me om snel de probleemgebieden in kaart te brengen waar ik bij moet sturen. En dat is toch één van de belangrijkste functies van een administratie.

Net Worth Line Chart

Deze rapportage, te vinden via ‘Reports | Assets & Liabilities | Net Worth Line Chart’ zet de ontwikkeling van je Net Worth (eigen vermogen), bezittingen en verplichtingen uit in de tijd. Je kunt zelf het startmoment en de einddatum instellen uiteraard. Belangrijkste instelling voor mij is hier de instelling per kwartaal (1). Die periode hanteerde ik in mijn oude Capital Dashboard ook. Je kunt uiteraard ook een andere periode kiezen, zelfs per dag is mogelijk.

Maatwerkrapporten

Je kunt met GnuCash ook maatwerkrapporten bouwen. Daar heb ik me nog niet in verdiept, en (behalve deze wiki-pagina) ook nog geen goede voorbeelden of beschrijving van gevonden. Daar ga ik me dit najaar nog wel verder in verdiepen. Zo wil ik in elk geval een rapportage bouwen om mijn Spaarpercentage in de gaten te houden. Naar het voorbeeld van onderstaande grafiek uit mijn administratie, die ik ook vaak gebruik op mijn blog. Want het spaarpercentage is een belangrijk getal dat ik echt wel wil kunnen volgen. En ik ga ook nog kijken naar aanvullende rapportages rond mijn beleggingsportefeuille.

Welke rapportages vind jij belangrijk?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

NB: Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Terug naar een huisbank?

Vroeger waren al mijn financiële zaken ondergebracht bij één dienstverlener. Mijn ouders hebben namelijk daags na mijn geboorte een spaarrekening voor mij geopend bij deze dienstverlener, en voor de rest van mijn leven gebeurde alles dus bij de Rabobank. Bankzaken, sparen, beleggen, verzekeren, de hypotheek, de hele boel. Totdat ik langzaam maar zeker in de gaten kreeg dat dit wel gemakkelijk en overzichtelijk was, maar zeker niet op ieder terrein voor mij de financieel voordeligste optie. Sindsdien ben ik een beetje op drift geraakt.

Overigens heb ik nooit enige (re)actie gezien vanuit de Rabobank toen ik stap voor stap al mijn producten weghaalde. Terwijl ik toch in elk marketingboekje lees dat een klant behouden veel goedkoper is dan een nieuwe werven. Dat geeft toch een beetje het gevoel dat ik interessant was als melkkoe, maar niet interessant genoeg om vast te houden. Een gemiste kans voor de Rabobank. Maar waarschijnlijk waren ze druk met dingen waar ze veel meer geld aan verdienen en nu ‘gemengde gevoelens’ over hebben. Of met het versturen van heel veel Rabo-scanners naar ZuinigAan.

In onderstaand overzicht zie je waar ik de afgelopen 10 jaar mijn financiële diensten afgenomen heb. Interpolis is de ‘huisverzekeraar’ van de Rabobank. Heel lang heb ik dus in mijn Rabo internetbankieren omgeving alles kunnen zien. Zeker in de periode tot en met 2010, toen ik ook mijn beleggingen en mijn (woeker)hypotheek bij de Rabobank had. Maar de afgelopen 10 jaar werd het snel minder. Vanaf 2008 werden de beleggingen stapsgewijs overgeheveld naar SNS Fundcoach. In 2013 opende ik een spaarrekening met hogere minder lage rente bij Nationale Nederlanden en openden Vriendin en ik een gezamenlijke rekening bij ABN AMRO. In 2016 kochten Vriendin en ik ons huis en namen we een hypotheek (en inboedelverzekering) bij ABN AMRO. En in 2020 beëindigde ik mijn hele verzekeringspakket bij Interpolis en nam een aansprakelijkheidsverzekering en inboedelverzekering bij Ditzo. En ondertussen verhuisden in 2013 mijn beleggingen naar Alex Vermogensbeheer, waarna ze door overnames nu bij Saxo Bank terecht zijn gekomen.

Per saldo zijn mijn financiële diensten sinds 2017 (het eerste volledige jaar na terugkeer uit het Verre Warme Land) behoorlijk goedkoper geworden. Vooral de wisseling van verzekeraar in 2020 is een klapper geweest. Ook zie je de effecten van mijn passieve beleggingsstrategie (één aankoop per maand, en alleen verkopen bij herbalanceren van de portefeuille) op de sinds 2017 gedaalde transactiekosten van mijn beleggingen. De overige fees van mijn beleggingen zijn een percentage van de portefeuillewaarde, dat is afgelopen jaren wel meegegroeid met de waarde van mijn beleggingsportefeuille. Binck en Saxo zijn niet de goedkoopste brokers.

NB: Cijfers 2022 gebaseerd op huidige tarieven en verwachte beleggingskosten voor de rest van dit jaar.

Soms denk ik wel eens dat ik het mijzelf te moeilijk maak. Verlang ik terug naar de eenvoud van alles op één plek bij één aanbieder. Want dat is immers ook een vorm van minimalisme. En na al die jaren buiten de grijpgrage klauwen van het Rabobank imperium ben ik eigenlijk ook wel eens benieuwd naar de overeenkomsten en verschillen met mijn huidige situatie. Zeker sinds de migratie van mijn beleggingen van Binck naar Saxo, een stap waar ik nog steeds niet heel enthousiast over kan worden. Zeker nu ik recent las dat de problemen bij Saxo nog niet voorbij zijn. Ik heb al eerder nagedacht over waar ik mijn financiële diensten afneem, maar het is goed om af en toe te kijken of je er nog hetzelfde over denkt.

Dus ben ik maar weer eens op onderzoek uitgegaan. Wat kosten mijn financiële diensten mij op dit moment? En wat zou het kosten als ik dat allemaal via een huisbank zou laten lopen? En welke voor- en nadelen zitten daar in qua voorwaarden? Daarbij maak ik een onderscheid in drie categorieën: Betalen en sparen, verzekeren en beleggen.

Wat heb ik nodig wil ik hebben?

De eerste vraag hierbij is natuurlijk welke financiële diensten ik eigenlijk nodig heb om mijn leven te kunnen leiden. De enige ‘must haves’ zijn een lopende rekening en een paar verzekeringen. Maar ik wil wel iets meer dan dat. Ik heb mijn eerdere analyse dus maar eens even bijgewerkt.

Bij de lopende rekening wil ik in elk geval een bankpas. En ik wil graag kunnen betalen met Apple Pay. Dat is gewoon gemak. Toegang tot contant geld vind ik dan weer minder belangrijk, want dat gebruik ik nauwelijks. Een veilige en moderne internet omgeving voor mijn bankzaken vind ik dan wel weer essentieel. Net als dat ik mijn transacties wil kunnen exporteren om ze te verwerken in mijn administratie.

Ik heb ook een tweede lopende rekening nodig, voor de gezamenlijke huishouding met Vriendin. Een bankrekening met twee passen dus. En liefst ook toegang tot Apple Pay en Google Pay (want Vriendin leeft in het ‘Android universum’).

Dan een creditcard. Die vind ik toch wel erg handig. Ik gebruik ‘m voor verschillende doelen. Voor online aankopen, voor het spreiden van grote aankopen over de tijd (er hoeft alleen voldoende geld op mijn lopende rekening te staan als de creditcard eens per maand wordt afgerekend), voor borg bij autohuur, en voor betalingen tijdens vakanties in het buitenland. De echte puriteinse consuminderaars vervloeken natuurlijk het gebruik van een creditcard, maar ik ben gewoon een gemakzuchtige ‘boomer’. Dus voor mij is dit een ‘must-have’.

Ook heb ik een spaarrekening nodig. Niet dat ik veel spaargeld heb, het merendeel van mijn geld zit in het huis (versneld aflossen) en in mijn beleggingsportefeuille. Maar ik heb een buffer en een aantal voorzieningen op een aparte spaarrekening, bij een andere aanbieder. En ik gebruik de spaarrekening die bij mijn lopende rekening hoort om overtollig geld van de lopende rekening gedurende de maand te parkeren.

In principe zou ik dit allemaal met één spaarrekening kunnen doen. Zeker nu mijn potjes boekhoudkundig gedetailleerd bijgehouden worden in GnuCash. Maar in het verleden was het renteverschil tussen de grootbanken en de prijsvechters op de spaarmarkt te groot. Bij 0,50% renteverschil scheelt dit op een saldo van € 10.000 toch € 50 per jaar. Ik verwacht niet dat dit beter wordt. En ergens blijf ik het fijn vinden om de potjes een beetje op afstand te houden, een drempel te hebben om dit over te boeken naar mijn lopende rekening. Maar als minimaliseren het doel is, dan kan ik met één spaarrekening toe.

Met verzekeren kun je het zo gek maken als je wilt. Ik denk dat dit voor veel mensen de grootste uitgavenpost in het financiële segment is. Dat was het bij mij in elk geval wel voordat we hier een drastische schoonmaak hielden. Ik sta nog steeds achter de uitgangspunten van destijds. Alleen verzekeren wat wettelijk verplicht is en welk risico je niet zelf kunt of wilt dragen. Voor ons is dat momenteel een aansprakelijkheidsverzekering en een inboedelverzekering. Opstal loopt via onze VVE, dat hoeven we dus niet zelf te regelen. En een auto hebben we niet, dus die hoeven we ook al niet te verzekeren.

En tenslotte mijn beleggingen. Ik merk dat mijn behoefte daarin steeds eenvoudiger wordt. Een heel beperkte set Exchange Traded Funds (ETFs). Eén aankoop per maand. Zo min mogelijk verkopen, eigenlijk alleen bij herbalanceren of het vervangen van een fonds in de portefeuille. Maar ik wil hier wel zelf keuzes in blijven maken. Zelf beleggen dus, geen vorm van beheerd beleggen. Dat scheelt ook in de kosten

Samenvattend betekent dit dat ik op zoek ben naar de volgende producten:

  1. Persoonlijke lopende rekening
  2. Persoonlijke spaarrekening
  3. Persoonlijke Creditcard
  4. Gezamenlijke lopende rekening met twee bankpassen
  5. Inboedelverzekering
  6. Aansprakelijkheidsverzekering
  7. Beleggingsrekening

De eerste drie komen bij de meeste banken overigens gebundeld in een pakket.

Waar wil ik dit hebben?

De volgende vraag is waar ik deze producten af wil nemen. Het vertrekpunt van deze blogpost is dat ik dit allemaal van één huisbank zou willen afnemen. Dat beperkt de keuzemogelijkheden. Ook omdat ik mijn lopende rekening echt alleen bij een systeembank af zou willen nemen. Een ‘too big to fail’ bank.

Feitelijk heb ik dan in Nederland drie opties: de Rabobank, ABN AMRO, en ING. De eerste is al mijn hele leven mijn huisbank geweest, bij de tweede ben ik al klant met de gezamenlijke rekening en onze hypotheek. Van Rabobank weet ik dat het beleggingsaanbod schraal is, en is uitbesteed aan een derde partij. Met ING heb ik helemaal niks. Ze sponsoren veel sport, en daar ben ik niet in geïnteresseerd.

Beschikbaarheid vind ik ook nog een belangrijke factor. Kan ik inloggen en bankieren op de momenten dat ik dat wens? Maar dat is in Nederland niet echt een onderscheidende factor. Alle grote Nederlandse banken zitten vrijwel altijd boven de 99,8% beschikbaarheid, lees ik bij de Betaalvereniging Nederland.

Ik heb ook wel eens gekeken naar de relatief nieuwe online aanbieders van bancaire diensten, zoals Revolut en N26. Die zal ik zelf niet snel gaan gebruiken. Ik heb maar één lopende rekening nodig, en die wil ik zoals gezegd echt wel bij een ‘systeembank’ hebben. Ik vind die nieuwe dienstverleners dus overbodig. Maar ik kan me voorstellen dat ze voor andere mensen met specifieke gebruiksdoelen wel nut kunnen hebben.

Daarmee is eigenlijk alleen ABN AMRO voor mij een serieuze kandidaat om mijn huisbank te worden. Alleen daar kan ik alle belangrijke financiële elementen van mijn leven in één omgeving beschikbaar krijgen. Inclusief mijn hypotheek.

Wat zou dat betekenen?

Wat zou het betekenen als ik alles onder zou brengen bij ABN AMRO? Naast alles in één overzicht, welke voordelen heb ik dan nog meer? Wat kan ik dan niet meer? En: wat zou het verschil in kosten zijn?

ProductHuidig€ / maandABN AMRO
€ / maand
Opmerkingen
Betaalpakket (1)Rabobank5,653,10Telt als extra betaalrekening
Rekening met extra pasABN AMRO4,354,35
InboedelverzekeringDitzo7,4911,82
AansprakelijkheidsverzekeringDitzo3,515,88
Beleggingsrekening (2)Saxo Green6,00 / transactie
3,50 + 0,01% portefeuillewaarde (3)
0,00 / transactie
0,20% portefeuillewaarde / jaar (4)
Zelf Beleggen Basis
Totaal30,50 + 0,01% portefeuille25,15 + % portefeuille
  1. Bestaande uit lopende rekening met bankpas, vrij opneembare spaarrekening, en een creditcard.
  2. Op basis van huidige beleggingsstrategie.
  3. Maximaal € 48,50 per maand.
  4. 0,20% portefeuillewaarde per jaar tot € 100.000, daarboven 0,12% portefeuillewaarde per jaar tot € 400.000, daarboven 0,06% portefeuillewaarde per jaar. Achteraf per kwartaal verrekend.

Wat ik in deze situatie bespaar op beleggingstransacties ben ik extra kwijt aan verzekeringen… En de beleggingsfee bij ABN AMRO is (bij mijn huidige portefeuille-omvang) duurder dan bij Saxo Bank. Dat vind ik opvallende verschillen. Met slechts twee verzekeringen kom je bij ABN WMRO overigens niet in aanmerking voor de pakketkorting van 5%. Daar heb je minstens drie verzekeringen voor nodig. Ook kan ik niet al mijn huidige ETFs verhandelen bij ABN AMRO. Dat vind ik minder een probleem, het afgelopen jaar koop ik namelijk alleen VWRL bij.

Ik heb ook nog even gekeken naar de Rabobank, maar ook daar ben ik niet goedkoper uit. En heb ik nog steeds geen totaaloverzicht, in elk geval niet zolang onze hypotheek bij ABN AMRO staat.

Conclusies

Qua kosten maakt het weinig verschil, al is (door de beleggingsfee en mijn huidige portefeuille-omvang) mijn huidige strategie goedkoper dan alles bij één huisbank onderbrengen. Maar deze exercitie laat me wel weer zien dat ik niet de goedkoopste beleggingsoptie heb gekozen. Dat weet ik, en is een bewuste keuze. Maar het is iets waar ik wel weer over aan het nadenken ben. Want vanwege die omvang wil ik wellicht mijn beleggingsportefeuille gaan spreiden over meerdere aanbieders. Het is dus wel tijd om weer eens naar het aanbod van brokers in Nederland te gaan kijken. Voer voor een nieuwe blogpost!

En verder doe ik even niks. Houd ik het gewoon bij mijn huidige verdeling. De voordelen van overzicht bij één dienstverlener wegen voor mij niet op tegen de risico’s.

Waar neem jij jouw financiële diensten af?

Onzekere wereld

  • Berichtcategorie:Beleggen
Header003

Beleggen is onvermijdelijk als je je vermogen een beetje op peil wilt houden of laten groeien. Maar beleggen komt met risico’s. Onzekerheden. En die zijn de afgelopen jaren in hoog tempo groter geworden.

We hadden natuurlijk al de corona-pandemie. Waar we in Nederland inmiddels onze kop voor in het zand steken, maar die in China nog steeds tot nieuwe (economie-verstorende) lockdowns leidt. En sinds de tweede helft van 2021 stijgt de inflatie ook sterk. Waar de centrale banken eerst nog heel hard riepen dat dit een tijdelijk iets zou zijn, hoor je dat geluid nu niet meer. De afgelopen week verhoogde de Amerikaanse FED de basisrente met 0,5% naar 1,0%. De tweede renteverhoging dit jaar, en een verhoging met 0,5% is al sinds het jaar 2000 niet meer voorgekomen. Maar we hebben dan ook te maken met de hoogste inflatie in veertig jaar. Ook in Nederland. En dan hebben we verder nog te maken met een oorlog elders in Europa, gestart door een agressieve oosterbuur met een klein pikkie en een groot ego. Oorlogen zijn slecht voor mensen en voor economieën. En verder ben ik er van overtuigd dat we nog niet een begin van een besef hebben van de impact van klimaatverandering. Ook daar steken we graag onze kop in het zand.

Dichter bij huis zijn er ook onzekerheden voor iedere Nederlander die actief met vermogen bezig is. De grote pensioenhervorming en de komende belastinghervorming leiden tot meerjarige onzekerheid over de impact op vermogensopbrengsten en inkomen na pensionering. Terwijl je voor de langere termijn juist rust wilt, geen veranderingen in regelgeving.

Het lijkt erop dat we in één van de meest onzekere periodes zitten sinds de financiële crisis van 2008. Als kleine belegger ben je in dit soort situaties volkomen machteloos. Je hoeft niet rijk te zijn om te beginnen met beleggen. Je hoeft er ook niet voor gestudeerd te hebben. Maar dan moet je wel accepteren dat je meedobbert op de golven van de grote economische en politieke ontwikkelingen op deze planeet, Ik probeer het vooral eenvoudig te houden, van actief handelen wordt alleen jouw bank en/of broker rijker.

Wat ik het moeilijkste vond en vind aan beleggen, is omgaan met deze onzekerheid die het met zich meebrengt. Ja, er zijn weken dat mijn portefeuille ineens 4% of nog meer daalt. Gelukkig zijn er ook weken dat ‘ie 4% stijgt! Niemand kan de toekomst voorspellen. Resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst. Dus wat mensen en bedrijven ook beweren, het is op z’n best een gok op basis van feiten uit het verleden. Beleggen is altijd een risico. Begin er dus niet aan als je je geld op korte termijn nodig hebt.

Inmiddels lees ik alweer berichten over ‘de slechtste beursdagen sinds begin 2020’, toen de aandelenmarkten vanwege de onzekerheid over de net in volle hevigheid losgebarsten coronapandemie óók naar beneden denderden.

De afgelopen weken waren niet best… Mijn portefeuille bijgewerkt tot en met de handelsdag van 10 mei 2022.

Spreiden is het volgende toverwoord. Al je geld in één ding stoppen is vragen om problemen. Stel je in op fluctuaties. De opbrengsten op de aandelenmarkten variëren enorm. In 2008 was het rendement -38%. De jaren daarna (terwijl de hele wereld dacht dat we in crisis zaten) was het rendement positief, respectievelijk 25% en 12%. Op de zeer lange termijn, zeg 70 tot 80 jaar, is het gemiddelde rendement 7% – 8%. Volhouden loont. Hopelijk ook in de toekomst. Maar er is niemand die het zeker weet. Vraag het me over twintig jaar nog eens…

Je ziet de huidige zorgen en onzekerheid ook terug in de bewegingen van de VIX volatiliteitsindex (beter bekend als de ‘angst index’). Volatiliteit is de statistische meting van de waarde die een bezit verandert gedurende een bepaalde periode. Die index is een manier geworden om te beoordelen hoe risicovol de aandelenmarkten zijn. Volatiele markten kennen extreem snelle prijsveranderingen en een hoog handelsvolume. Je ziet dat de VIX nog lang niet op de stand staat van het begin van de pandemie, maar de afgelopen maanden wel duidelijk beweeglijker is geworden en omhoog beweegt.

Als het over ons Eigen Geld gaat, maken angst en hebzucht ons al snel zenuwachtig. Dan krijg je al snel de neiging om toch maar weer te verkopen en je geld in andere beleggingen te steken, die veiliger lijken. Uiteindelijk help je hiermee je eigen rendement om zeep. Investeringen moet je vooral met rust laten. Ik kijk er elke week even naar, en soms denk ik dat dat veel te vaak is. Maar meestal blijft het bij kijken, ik heb de afgelopen jaren gemiddeld elke maand een aankooptransactie gedaan, en 1 verkooptransactie per jaar. Geen grote dramatische uitstapmomenten meer zoals in 2016. Kopen en vasthouden en hopen dat het allemaal hoger staat als je het over tig jaar weer verkoopt. Maar zekerheid? Die is er niet. Ook maar beperkt met spaargeld, blijkt weer. Welkom in deze onzekere wereld.

Geldnerd doet verder helemaal niks. Gewoon doorgaan met maandelijks inleggen en bijkopen, in het vertrouwen dat het uiteindelijk wel weer goed komt. Misschien ga ik nu eindelijk een keer rode vlakken zien in mijn favoriete beleggingsgrafiek? Wie het weet mag het zeggen… Het is een dip, maar voorlopig nog geen dip zoals in 2020. We zullen zien hoever het uiteindelijk komt.

Ook Groeigeld schreef deze week een zeer lezenswaardige blog over de huidige marktomstandigheden. En Blondjes Beleggen Beter bewijst dat een strategie met individuele aandelen een groter risico is dan goedkoop breed gespreid beleggen met een ETF…

Hoe ga jij om met de invloed van de wereld op jouw financiën?

Steeds contactlozer

In de maand maart deden we in Nederland een recordaantal van 100 miljoen betalingen met smartphones, las ik bij de Betaalvereniging Nederland. Bijna een kwart van de betalingen gebeurt nu zonder betaalpas, en negen van de tien zijn contactloos. Ook las ik dat er in die maand maar liefst 439 miljoen keer aan de kassa gepind is. Bij het CBS lees ik dat Nederland 17,6 miljoen inwoners telt en iets meer dan 8 miljoen huishoudens, oftewel er werd in de maand maart gemiddeld 55 keer per huishouden gepind. 25 keer per persoon, baby’s en kinderen meegerekend.

En Geldnerd doet daar niet aan mee. In elk geval niet pro rata. Ik haal dat nog niet in een kwartaal…

Betalingen via mijn persoonlijke rekening 2019Q4 – 2022Q1

Als ik mijn betaalgedrag sinds het vierde kwartaal van 2019 op een rijtje zet dan vallen er een paar dingen op. Destijds hadden we nog nooit van corona gehoord. Ik ben ergens in dat vierde kwartaal begonnen met het gebruik van mijn mobiele telefoon voor betalingen. in het eerste kwartaal van 2020 was Apple Pay goed voor meer dan 80% van mijn betalingen. Contant geld komt in mijn financiële leven bijna niet meer voor.

En toen begon corona. Het aantal betalingen dat ik in een kwartaal deed denderde naar beneden. Met een kleine opleving in de zomer van 2020 (Q3) en de zomer van 2021 (Q3). Maar ook die kwamen bij lange na niet aan de aantallen van vóór corona. En ook in het eerste kwartaal van 2022 blijven mijn betalingen op een laag niveau hangen.

De verklaring daarvoor is simpel. In het verleden was een heel groot deel van mijn transacties gerelateerd aan mijn kantoorleven. Koffie en het restaurant. En dat kantoorleven is nog steeds anders dan het was. Dat blijft, als het aan mij ligt, ook anders dan het was. Ik ga af en toe naar kantoor, gemiddeld eens in de week. Meestal voor één of twee afspraken. Dat is ook geen probleem, het is een kwartiertje fietsen. Een heel enkele keer ben ik er langer, ik ben nu twee keer in de afgelopen 6 maanden een hele werkdag op kantoor geweest. En ik verwacht dat dit zo blijft.

Nu zie je in de grafiek hierboven alleen mijn persoonlijke pintransacties. In mijn administratie kan ik ook zien hoeveel pintransacties we per maand vanaf de gezamenlijke huishoudrekening doen, bijvoorbeeld voor boodschappen. Dat waren er in maart 2022 ook slechts 15. En een (1) transactie met contant geld, op de markt.

Nu heb ik geen zicht op het pingedrag van Vriendin op haar persoonlijke rekening. Gelukkig maar. Maar ik weet vrijwel zeker dat we ook met haar transacties erbij niet aan het maandelijks gemiddelde per huishouden komen…

Betalingen via de gezamenlijke huishoudrekening 2022

En dan was er afgelopen dinsdag ook nog het bericht dat er in de afgelopen zeventien jaar vijf miljard betalingen zijn verricht via iDEAL, het online betaalsysteem van de Nederlandse banken. Het vijfde miljard hiervan is in minder dan een jaar gerealiseerd. Geldnerd en Vriendin doen een groot deel van hun inkopen online, dus ook wij gebruiken iDEAL regelmatig. Ik merk wel dat ik vaak heel bewust de afweging maak of ik iets met iDEAL betaal, of toch met mijn creditcard. Want bij iDEAL wordt de betaling meteen afgeschreven van mijn bankrekening, en bij mijn creditcard aan het einde van de maand na de ontvangst van mijn salaris. Soms is dat laatste net iets handiger voor de liquiditeit.

Hoe (en hoe vaak) betaal jij per maand?

Beleggen met GnuCash (deel 2)

In GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 overgezet. Twee weken geleden schreef ik in deel 1 over alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. En vandaag dan deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen administreer in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Aandelen kopen en verkopen

In de documentatie van GnuCash worden verschillende manieren beschreven om aandelentransacties te verwerken in je administratie. Ik neem de transacties op tegen inkoopprijs. Eventuele transactiekosten boek ik apart op de kostenrekening die ik daarvoor heb aangemaakt. De grootboekrekening voor een aandeel ziet er iets anders uit dan een reguliere grootboekrekening. Je werkt met het Number (aantal aandelen) en de Price.

Een aankoop ziet er bij mij zo uit als in onderstaande tabel. Ik werk hier met een Split Booking, een transactie die is uitgesplitst naar meerdere grootboekrekeningen. Het voorbeeld is een aankoop van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 98,50 per stuk met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt dus een transactie aan van +10 aandelen met een Price van 98,50 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. Het totale bedrag van de transactie (10 * 98,50 + 6,00 = 991,00) wordt afgeboekt van mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF1098,50985,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR991,00

En in onderstaande tabel zie je een verkooptransactie van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 105,00, ook weer met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt hiervoor dus een transactie aan van -10 aandelen met een Price van 105,00 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. De totale netto opbrengst van de transactie (10 * 105,00 – 6,00 = 1.044,00) wordt bijgeboekt op mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF-10105,001.050,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR1.044,00

Je ziet hier heel mooi de eenvoud en logica van het dubbel boekhoudsysteem. De optelsom van de bedragen in de Buy en Sell kolom moet gelijk zijn. Anders ontbreekt er ergens iets.

Schrobben (‘Scrub’)

Ik heb in het voorbeeld in de voorgaande paragraaf 10 aandelen gekocht voor 98,50 per stuk, en ze weer verkocht voor € 105,00 per stuk. Er is dus winst gemaakt, er zijn opbrengsten uit vermogen gerealiseerd. In het dubbele boekhoudsysteem moet je die zichtbaar maken. Er zijn in GnuCash verschillende manieren om de opbrengsten van een dergelijke transactie (of de negatieve opbrengst als je de aandelen met verlies verkocht hebt) te verwerken. Die staan beschreven in paragraaf 9.7 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

Ik gebruik de methode voor het automatisch berekenen van winst (of verlies) zoals beschreven in paragraaf 9.7.2. ‘Selling Shares with Automatic Calculation of Capital Gain or Loss Using Lots’. Binnen GnuCash wordt dat ‘scrubbing’ (schrobben) genoemd. In dat proces combineer je aankoop- en verkooptransacties bij elkaar in ‘Lots’ (kavels).

Om te ‘scrubben’ open je de Account van een specifieke belegging. Dan klik je op ‘Action | View Lots’. In het venster dat dan verschijnt klik je op ‘New Lot’ (1), en vervolgens selecteer je in het venster rechtsboven de Lot die dan verschenen is (2).

In het venster linksonder (‘Splits free’) (3) kies je dan de relevante transacties en met de knop ‘>>’ (4) verplaats je die naar het venster ‘Splits in lot’ rechtsonder (5). Vervolgens druk je op de knop ‘Scrub’ (6) en sluit je het venster weer af met ‘Close’ (7).

Op dat moment wordt er een boeking ‘Realized Gains / Loss’ (gerealiseerde opbrengsten / verliezen) gecreëerd, een boeking op (in mijn geval) de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR’ tegenover de rekening van de belegging die we ‘gescrubt’ hebben. In het eerdere voorbeeld van de aankoop en verkoop van VWRL ziet die boeking er als volgt uit:

AccountChargeIncome
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF59,00
Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR59,00

Als ik verlies gemaakt zou hebben, dan stonden de bedragen in de tegenovergestelde cellen. Het dubbel boekhoudsysteem kent geen negatieve getallen, alleen debet en credit. En als het een fonds in Amerikaanse dollars betreft, dan wordt de ‘Realized Gains / Loss’ boeking gedaan op de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:730 Beleggingen USD’.

Dividend verwerken

Een aantal fondsen in mijn portefeuille betaalt periodiek dividend uit. in mijn geval altijd ‘cash dividend’, ik krijg dus een geldbedrag gestort op mijn beleggingsrekening. Ook dit kun je op verschillende manieren verwerken in GnuCash, dat staat beschreven in paragraaf 9.8 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

In onderstaand voorb eeld heb ik op een bepaalde datum € 300,00 aan contant dividend ontvangen op VWRL. Ik boek dat als Income op de inkomstenrekening ‘Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Onder de Placeholder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen: 620 Dividendinkomsten EUR’ heb ik voor ieder fonds dat dividend in Euro’s betaalt een specifieke inkomstenrekening aangemaakt. En ik heb uiteraard dollarrekeningen voor de fondsen die dividend in Amerikaanse dollars betalen onder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:625 Dividendinkomsten USD’.

Een boeking moet altijd in balans zijn. Ik boek dus ook € 300,00 als Charge op mijn beleggingsrekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR’. Bij dividend in Amerikaanse dollars gaat het uiteraard naar ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO USD’.

Tenslotte ziet je in deze Split Booking een lege regel ‘Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Die is er alleen maar voor bedoeld om deze boeking te ‘linken’ aan de specifieke investering. Zo houd ik daar een overzicht van alle dividendtransacties op dat specifieke fonds.

In GnuCash ziet deze boeking er dan als volgt uit:

AccountChargeIncome
Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF300,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR300,00
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF

Tenslotte

Al mijn beleggingstransacties worden nu bijgehouden in GnuCash. Maar ook hier moet ik nog aan de slag met de rapportages. Dat wordt het volgende deelproject in mijn overstap naar GnuCash. Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash tot nu toe.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.