Onlangs ontving ik een mailtje van een bloglezer, met een vraag over de eigen hypotheeksituatie. Dat gebeurt wel vaker sinds ik blog. En ik ben geen financieel adviseur, maar ik vind het wel leuk om met mensen mee te denken. Ik schrijf niet alleen graag over geld maar praat er ook graag over.

De situatie van de lezer is er eentje die vaak voorkomt. Een aflossingsvrije hypotheek van ‘voor de crisis’ met een hoge rente van 4,25% die nog een jaar of 10 vast staat. Inmiddels wel 30% afgelost op de hypotheek, en ook het voornemen om de komende jaren zo’n 5% per jaar af te gaan lossen. Ik heb verstandige lezers! De betreffende lezer was zich aan het verdiepen in het fenomeen rentemiddeling. De hypotheekverstrekker, in z’n oneindige filantropische goedheid, bood daarbij een nieuw rentepercentage van 3,36% met een nieuwe rentevaste periode van 10 jaar. Aan de voorwaarden wijzigt verder helemaal niets. Geen extra boete bij verkoop, geen wijzigingen ten aanzien van boetevrij aflossen. Het scheelde in de situatie van de lezer € 150 euro bruto per maand.

In de huidige markt is 3,36% natuurlijk nog steeds erg hoog. Voor 10 jaar rentevast kom ik rentes vanaf 1,20% tegen, afhankelijk van de Loan-To-Value ratio. In die omstandigheden zou ik 3,36% nog steeds willen classificeren als ‘diefstal’. Daarnaast zit je dan nog steeds met een aflossingsvrije hypotheek, die fiscaal steeds minder aantrekkelijk is. Zelf zou ik dus eerder aan oversluiten denken, en zeker met een hypotheekadviseur gaan praten over de opties. Dan zou je ‘m, afhankelijk van je persoonlijke situatie, bijvoorbeeld om kunnen zetten naar een lineaire of annuïteiten hypotheek en ‘m “gewoon” af kunnen lossen. Ik ben nog steeds erg blij met mijn lineaire hypotheek, daarbij leidt elke extra aflossing tot een lagere rente en een lagere aflossing per maand. En bovendien zou je dan een veel lagere rente kunnen krijgen, afhankelijk van je LTV tot wel 1,2%-1,3%. Hierbij komen natuurlijk oversluitkosten kijken, maar dit verschil is zo groot! Als je bijvoorbeeld al EUR 10.000 / jaar wilt gaan aflossen, en daar komt nog eens EUR 6.000 aan bespaarde rente per jaar bij, dan heb je al EUR 16.000 per jaar om af te lossen.

Vervolgens kregen we een interessante discussie. Waaruit maar weer bleek dat mensen heel verschillend naar geld kunnen kijken. Sommige mensen hebben een enorme haat-liefde verhouding met geld, of een extreme angst om in de financiële problemen te komen. Dat kan komen door ervaringen uit het verleden, bijvoorbeeld hoe je bent opgegroeid of opgevoed, maar het kan bijvoorbeeld ook werkgerelateerd zijn. Tot een paar jaar geleden redeneerde ik zelf ook zo. Ik had een enorm cashbuffer van 3 of 4 jaar aan uitgaven, en kon me niet voorstellen dat ik het aan zou durven om dat te verlagen. Ook bij mij is dat stapsgewijs veranderd tot de huidige situatie, waarbij ik een maand of 4 aan uitgaven in mijn buffer heb. Wat ik vooral geleerd heb, is dat je niet moet luisteren naar mensen om je heen, maar moet doen wat voor jezelf het beste voelt.

Maar wat te doen als je het heel vervelend vind om geld te moeten uitgeven? De meeste bloggers die ik ken die FIRE nastreven, zouden dat bufferbedrag allang hebben ingezet voor extra aflossingen, stortingen doen in ETFs of flinke bedragen uitzetten in crowdfunding. En ondanks dat je weet dat dit bedrag op de spaarrekening tegen een rente van 0,03% alleen maar in waarde zal dalen: als je het bedrag ziet in je bankieren-app, dan denk je toch “dat nemen ze ons niet meer af”.

Rationeel zijn het kromme redeneringen. Je kunt er op de langere termijn meer uithalen door het te beleggen. Je kunt eenvoudig in een spreadsheetje uitrekenen hoe lang het duurt voordat je tienduizenden euro’s boeterente en taxatie- en notariskosten en oversluitkosten terugverdiend hebt. Een aflossingsvrije hypotheek kun je ook aflossen. En een restschuld van nog geen ton is met een rente van 3,36 procent met een krantenwijk nog op te brengen, dus dat geeft veel rust. En nietsdoen is zeker duurder dan 4,25% blijven betalen. Maar… Het verschil tussen het aanbod van 3,36% en de marktrente is wel erg hoog. Duizenden euro’s per jaar? Met een resterende looptijd van bijvoorbeeld 20 jaar dat is een heel groot bedrag… Dat je weggeeft aan je hypotheekverstrekker… Vanwege angst? Angsten kunnen dus wel een dure hobby zijn… Het is met dit soort rekensommetjes dat ik mezelf de afgelopen jaren wel in actie heb laten komen.

Het is en blijft je eigen keuze, maar: Een eerste gesprek met een hypotheekadviseur kost meestal niets en verplicht ook tot niets. Niemand kan aan je geld komen of je dwingen iets te tekenen. Wat het je wel oplevert is gedetailleerde informatie over je opties en de kosten en baten. Daar kun je dus niets verliezen. Ook een gesprek met je huidige hypotheekverstrekker, waarin je ze vraagt wat de opties zijn en waarom het verschil met de marktrente zo hoog is, kost je niks. De meeste banken werken graag mee aan het omzetten van de hypotheek, want aflossingsvrije hypotheken op hun balans worden als risico gezien en ze willen je liever houden dan kwijtraken. En ook zij kunnen je tot niets verplichten bij een gesprek.

Ach, onze angsten. Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat rationele berekeningen maar een onderdeeltje zijn van het proces om over de angsten te komen. Verder was het bij mijzelf vooral een proces van kleine stapjes zetten. De grenzen steeds een klein stukje verleggen tot het huidige niveau. En daar dan soms nog steeds onrustig van worden.

Wat zou jij doen in de situatie van deze persoon? En heb jij angsten die je hierbij in de weg zitten?