Beleggen met GnuCash (deel 2)

In GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 overgezet. Twee weken geleden schreef ik in deel 1 over alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. En vandaag dan deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen administreer in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Aandelen kopen en verkopen

In de documentatie van GnuCash worden verschillende manieren beschreven om aandelentransacties te verwerken in je administratie. Ik neem de transacties op tegen inkoopprijs. Eventuele transactiekosten boek ik apart op de kostenrekening die ik daarvoor heb aangemaakt. De grootboekrekening voor een aandeel ziet er iets anders uit dan een reguliere grootboekrekening. Je werkt met het Number (aantal aandelen) en de Price.

Een aankoop ziet er bij mij zo uit als in onderstaande tabel. Ik werk hier met een Split Booking, een transactie die is uitgesplitst naar meerdere grootboekrekeningen. Het voorbeeld is een aankoop van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 98,50 per stuk met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt dus een transactie aan van +10 aandelen met een Price van 98,50 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. Het totale bedrag van de transactie (10 * 98,50 + 6,00 = 991,00) wordt afgeboekt van mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF1098,50985,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR991,00

En in onderstaande tabel zie je een verkooptransactie van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 105,00, ook weer met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt hiervoor dus een transactie aan van -10 aandelen met een Price van 105,00 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. De totale netto opbrengst van de transactie (10 * 105,00 – 6,00 = 1.044,00) wordt bijgeboekt op mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF-10105,001.050,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR1.044,00

Je ziet hier heel mooi de eenvoud en logica van het dubbel boekhoudsysteem. De optelsom van de bedragen in de Buy en Sell kolom moet gelijk zijn. Anders ontbreekt er ergens iets.

Schrobben (‘Scrub’)

Ik heb in het voorbeeld in de voorgaande paragraaf 10 aandelen gekocht voor 98,50 per stuk, en ze weer verkocht voor € 105,00 per stuk. Er is dus winst gemaakt, er zijn opbrengsten uit vermogen gerealiseerd. In het dubbele boekhoudsysteem moet je die zichtbaar maken. Er zijn in GnuCash verschillende manieren om de opbrengsten van een dergelijke transactie (of de negatieve opbrengst als je de aandelen met verlies verkocht hebt) te verwerken. Die staan beschreven in paragraaf 9.7 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

Ik gebruik de methode voor het automatisch berekenen van winst (of verlies) zoals beschreven in paragraaf 9.7.2. ‘Selling Shares with Automatic Calculation of Capital Gain or Loss Using Lots’. Binnen GnuCash wordt dat ‘scrubbing’ (schrobben) genoemd. In dat proces combineer je aankoop- en verkooptransacties bij elkaar in ‘Lots’ (kavels).

Om te ‘scrubben’ open je de Account van een specifieke belegging. Dan klik je op ‘Action | View Lots’. In het venster dat dan verschijnt klik je op ‘New Lot’ (1), en vervolgens selecteer je in het venster rechtsboven de Lot die dan verschenen is (2).

In het venster linksonder (‘Splits free’) (3) kies je dan de relevante transacties en met de knop ‘>>’ (4) verplaats je die naar het venster ‘Splits in lot’ rechtsonder (5). Vervolgens druk je op de knop ‘Scrub’ (6) en sluit je het venster weer af met ‘Close’ (7).

Op dat moment wordt er een boeking ‘Realized Gains / Loss’ (gerealiseerde opbrengsten / verliezen) gecreëerd, een boeking op (in mijn geval) de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR’ tegenover de rekening van de belegging die we ‘gescrubt’ hebben. In het eerdere voorbeeld van de aankoop en verkoop van VWRL ziet die boeking er als volgt uit:

AccountChargeIncome
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF59,00
Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR59,00

Als ik verlies gemaakt zou hebben, dan stonden de bedragen in de tegenovergestelde cellen. Het dubbel boekhoudsysteem kent geen negatieve getallen, alleen debet en credit. En als het een fonds in Amerikaanse dollars betreft, dan wordt de ‘Realized Gains / Loss’ boeking gedaan op de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:730 Beleggingen USD’.

Dividend verwerken

Een aantal fondsen in mijn portefeuille betaalt periodiek dividend uit. in mijn geval altijd ‘cash dividend’, ik krijg dus een geldbedrag gestort op mijn beleggingsrekening. Ook dit kun je op verschillende manieren verwerken in GnuCash, dat staat beschreven in paragraaf 9.8 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

In onderstaand voorb eeld heb ik op een bepaalde datum € 300,00 aan contant dividend ontvangen op VWRL. Ik boek dat als Income op de inkomstenrekening ‘Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Onder de Placeholder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen: 620 Dividendinkomsten EUR’ heb ik voor ieder fonds dat dividend in Euro’s betaalt een specifieke inkomstenrekening aangemaakt. En ik heb uiteraard dollarrekeningen voor de fondsen die dividend in Amerikaanse dollars betalen onder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:625 Dividendinkomsten USD’.

Een boeking moet altijd in balans zijn. Ik boek dus ook € 300,00 als Charge op mijn beleggingsrekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR’. Bij dividend in Amerikaanse dollars gaat het uiteraard naar ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO USD’.

Tenslotte ziet je in deze Split Booking een lege regel ‘Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Die is er alleen maar voor bedoeld om deze boeking te ‘linken’ aan de specifieke investering. Zo houd ik daar een overzicht van alle dividendtransacties op dat specifieke fonds.

In GnuCash ziet deze boeking er dan als volgt uit:

AccountChargeIncome
Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF300,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR300,00
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF

Tenslotte

Al mijn beleggingstransacties worden nu bijgehouden in GnuCash. Maar ook hier moet ik nog aan de slag met de rapportages. Dat wordt het volgende deelproject in mijn overstap naar GnuCash. Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash tot nu toe.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

Beleggen met GnuCash (deel 1)

De afgelopen acht jaar heeft Geldnerd zichzelf zwaar verwend met zijn beleggingsspreadsheet in Excel. Alle beleggingstransacties sinds 1 januari 2013 zitten in deze spreadsheet, en ook alle financiële transacties rond mijn beleggingsportefeuille sinds die datum. En in elk weekend sinds 1 januari 2013 is die spreadsheet bijgewerkt met de actuele koersen en waarde van de fondsen die ik op dat moment in portefeuille had. Eerst door het downloaden van een rapportje van mijn broker, en sinds een jaartje door Excel de koersen automatisch online op te laten halen (het Aandelen data type). Dat kan ook met terugwerkende kracht voor elke gewenste datum, dus na een vakantie hoef ik niet meer handmatig te knoeien voor de gemiste weekenden… In die spreadsheet zitten al mijn rapportages, al mijn grafieken, al mijn statistiekjes om mijn beleggingen in de gaten te houden.

Maar in GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 dus over gezet. In deze blogpost neem ik je mee in hoe ik dit heb ingericht. Inclusief de functionaliteit om automatisch de waarde bij te werken door actuele aandelenkoersen binnen te halen.

Het is nogal een uitgebreid verhaal. Daarom is het in twee delen gesplitst. Vandaag deel 1, met alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. Binnenkort volgt deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen boek in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Rekeningschema

Beleggingen horen bij jouw Assets, de activa. Ik heb hiervoor een rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR’ aangemaakt, met valuta Euro. Het is een Placeholder Account waaronder ik de afzonderlijke fondsen aanmaak. Dat ziet er bij mij zo uit.

Daarnaast heb ik bijvoorbeeld ook een rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille USD’ met als valuta USD voor de fondsen die in Amerikaanse Dollars genoteerd staan. Mijn versie van GnuCash (4.9) kon niet omgaan met fondsen in Dollars onder een Placeholder die in Euro genoteerd stond.

En vergeet niet om via ‘File | Properties | Accounts’ de optie ‘Use Trading Accounts’ aan te zetten als je ook in andere valuta dan de eigen Euro handelt. Dat scheelt een hoop zoeken naar balansverschillen…

Verder heb ik drie Expense rekeningen aangemaakt. Op kostenrekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8030 Servicefee Beleggingen’ boek ik de maandelijkse servicefee van mijn aandelenbroker. Op rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’ boek ik de transactiekosten van Euro-genoteerde fondsen. En op rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8050 USD Transactiekosten Beleggingen’ boek ik de transactiekosten van Dollar-genoteerde fondsen.

En ik heb twee bankrekeningen voor mijn beleggingen aangemaakt. ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’ respectievelijk ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo USD’. Die komen overeen met mijn twee bankrekeningen bij mijn broker. Hierop vinden alle banktransacties rond mijn beleggingen plaats.

Een fonds aanmaken

Een fonds dat je wilt kopen maak je in GnuCash aan in twee stappen. Ik laat het zien aan de hand van de bekende ETF Vanguard FTSE All-World UCITS ETF (VRWL), genoteerd aan de beurs in Amsterdam. Allereerst maak je een aparte grootboekrekening aan voor het fonds onder ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR’.

Het is belangrijk dat je hierbij het juiste rekeningtype ‘Stock’ kiest (1). Druk daarna op de knop ‘Select’ bij de Security/Currency (2). Nu gaan we het echte aandeel aanmaken.

Op dit scherm moet je even goed opletten.

Het juiste ‘Symbol’ (1) is van belang als je automatisch actuele koersen wilt binnenhalen. Daar kom ik verderop in deze blogpost op terug. Het is even pielen om het juiste Symbol voor elk fonds te vinden. Meestal hebben die als format <afkorting fonds>.<beurs>. Dus de bekende ‘Vanguard FTSE All World UCITS ETF’ genoteerd aan de beurs in Amsterdam heeft als code VWRL.AS. En mijn obligatie-ETF ‘Xtrackers II Global Gov Bond UCITS ETF’ genoteerd aan de Duitse XETRA-beurs heeft als code DBZB.DE. Als je dat eenmaal door hebt kun je de meeste fondsen vrij eenvoudig vinden.

Ik gebruik het ‘Type’ (2) om vast te leggen op welke aandelenbeurs ik het fonds koop en verkoop. AEX staat uiteraard voor Amsterdam. Als een beurs niet in het lijstje voorkomt kun je gewoon intypen wat je wilt, dat wordt automatisch aan de lijst toegevoegd

Ook de juiste ‘ISIN-code’ (3) is van belang als je automatisch actuele koersen wilt binnenhalen. En let ook op de ‘Fractions’ (4) als je bij een broker zit waar je in delen van aandelen kunt handelen.

Als je de extra software voor het automatisch binnenhalen van aandelenkoersen geïnstalleerd hebt (zie hieronder) kun je de optie ‘Get Online Quotes’ (5) aanvinken. Ik kreeg de API van Alphavantage niet aan de praat, maar ‘Yahoo as JSON’ (6) doet het prima met de fondsen die ik in portefeuille heb.

Opslaan via ‘OK’, en je eerste fonds is klaar om in te beleggen!

Koersen automatisch binnenhalen

Geldnerd is natuurlijk een enorm luie ambtenaar. Ik heb mijn spreadsheets zo gebouwd dat ik zo min mogelijk handelingen nodig heb om mijn administratie bij te werken. Ook voor het bijwerken van mijn beleggingen in Excel is maar één druk op de knop nodig. Dat wil ik ook in GnuCash. In Windows 10 ga je hiervoor naar ‘Start | GnuCash’ en daar vind je een optie ‘Install Online Price Retrieval for GnuCash’. Als je die geïnstalleerd hebt dan wordt de functionaliteit actief.Die module heet Finance::Quote. Ik gebruik voor de Online Quotes de API van Yahoo Finance (‘Yahoo as JSON’).

En daarmee werkt het voor mij net zo makkelijk als in Excel. Eens in de week open ik GnuCash en ga naar ‘Tools | Price Database’. Daar druk ik op de knop ‘Get Quotes’. Voor alle fondsen waar ik ‘Get Online Quotes’ heb aangevinkt en de juiste code heb ingevuld wordt er dan automatisch de meest recente koers opgeslagen in de Price Database.

Beheerd Beleggen (bijvoorbeeld Meesman) in GnuCash

Yahoo (en andere online services) beschikken natuurlijk alleen over de gegevens van fondsen die op effectenbeurzen verhandeld worden. Dat geldt niet voor beleggingen bij bijvoorbeeld Meesman en andere vergelijkbare aanbieders.

Een vergelijkbare situatie had ik in het verleden in mijn eigen spreadsheet, toen ik nog een deel van mijn vermogen via Alex Vermogensbeheer belegde. In die tijd voerde ik wekelijks handmatig de waarde van mijn portefeuille daar in mijn spreadsheet in. Zoiets kun je natuurlijk ook doen voor Meesman in GnuCash. Wel gewoon een rekening en een Security aanmaken, en dan periodiek handmatig de koers invoeren in GnuCash.

Echte nerds bouwen dan natuurlijk zelf een API om de koersen van de website van Meesman te ‘schrapen’, en in te lezen in GnuCash. En ik hoorde ook dat de koersen van Meesman wel beschikbaar zouden zijn via Bloomberg. Dat kun je ook gebruiken in Finance::Quote. Maar ik heb dit niet zelf kunnen verifiëren, ik beleg niet via Meesman.

Wordt vervolgd…

Tot zover deel 1 van mijn inrichting van GnuCash voor mijn beleggingsportefeuille. Volgende week gaan we verder! Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.