Financiën op orde (2): Inkomsten en Uitgaven in beeld

Afgelopen week hebben we een begin gemaakt met het op orde brengen van onze financiën. Heel simpel. door eerst maar eens alle informatie bij elkaar te zoeken die er thuis rondslingert, en die te sorteren. In dit tweede deel zet ik op een rijtje hoe je zicht kunt krijgen op jouw inkomsten en uitgaven.

Dat werkt het makkelijkste als je een computer hebt, met daarop Excel (Microsoft Office, betaald), Calc (LibreOffice, gratis) of iets dergelijks. Op papier kan het ook, maar dat is iets meer werk. Mijn advies zou zijn om, als je geen Excel hebt, LibreOffice te downloaden en installeren op jouw computer. Dan heb je in één keer alles wat je nodig hebt om jouw financiën helemaal geautomatiseerd bij te houden. Je leest deze blog waarschijnlijk ook op een computer, dus dat moet geen probleem zijn toch? Ik neem je stap voor stap mee!

Stap 1: Downloaden van jouw banktransacties

De eerste vraag is bij welke bank je jouw bankzaken doet. Het belangrijkste is de bank waar je salaris of uitkering en/of toeslagen binnenkomen, en waarvandaan je de meeste betalingen doet. Zoek je pasje en reader om in te loggen, of wat je ook maar nodig hebt, en ga naar de website van jouw bank. Log in en ga naar de internetbankieren-omgeving.

Daar ga je op zoek naar de plek waar je jouw transacties kunt downloaden. Probeer de transacties van een zo lang mogelijke periode te downloaden, bijvoorbeeld vanaf 1 januari 2019. Je hebt dan veel data om mee te werken, dat geeft je het beste inzicht. Bij de Rabobank kan ik mijn data tot 8 jaar terug in één bestand downloaden, bij ABN ‘maar’ 18 maanden. Een jaar is zeker genoeg om een goed eerste beeld te krijgen van jouw huidige financiële situatie. Maar download wat je kunt, dan kun je altijd op een later moment nog eens verder terugkijken.

  • Bij de Rabobank vind je dit onder (rechterkolom) ‘Zelf regelen | Betaal- en spaarrekening | Download transacties / afschrift’. Kies dan voor ‘Aangepast Overzicht rekening(en) | Specifieke datum reeks’.
  • Bij de ABN AMRO bij (bovenaan) ‘Zelf regelen | Bij- en afschrijvingen downloaden’. Kies hier ‘Selecteer periode’ en vul als ‘Begin’ in 01-01-2019, ‘Einde’ gisteren. Kies ook nog even het juiste ‘Formaat’ TXT.
  • Voor ING weet ik het niet precies, daar bankier ik niet. Volgens hun website vind je het in MijnING onder ‘Service | af- en bijschrijvingen downloaden’

Ook de andere banken bieden vergelijkbare opties. Het bestand wordt in jouw ‘Downloads’ directory geplaatst.

Stap 2: Inlezen van jouw transacties in Excel of Calc

Nu is het tijd geworden om aan de slag te gaan met jouw transacties. We gaan het bestand, dat je zojuist gedownload hebt, dus inlezen in een spreadsheet. Ik leg het je uit voor Microsoft Excel en voor LibreOffice Calc.

  • In Calc ga je naar ‘Bestand | Openen’ en zoek je jouw Downloads directory. Kies daar het bestand dat je van jouw bank gedownload hebt. Waarschijnlijk krijg je dan een ‘Tekstimport’ venster dat je helpt om het bestand netjes in te lezen, je kunt gewoon op ‘OK’ klikken.
  • In Excel is het iets ingewikkelder, die wil eigenlijk alleen maar eigen bestanden inlezen…. Kies ‘Bestand | Openen | Bladeren’ en zoek jouw Downloads directory. Kies dan rechtsonder in het venster dat verschijnt, naast Bestandsnaam, voor het bestandstype dat je gedownload hebt bij jouw bank. Meestal is dat het type ‘Tekstbestanden (*.prn; *.txt; *.csv)’ en kies vervolgens in het venster het bestand dat je van jouw bank gedownload hebt.

NB: Als je een CSV-bestand van de Rabobank hebt gedownload: Ga eerst naar jouw Downloads directory, en zoek het bestand dat je gedownload hebt. Verander de extensie ‘.CSV’ in ‘.TXT’. Dan kun je de stap hiervoor uitvoeren. Excel heeft moeite met CSV-bestanden. Kies tijdens het importeren de ‘komma’ als scheidingsteken, dan wordt het bestand op de juiste wijze in kolommen gesplitst.

Als het goed is heb je, na het doorlopen van de vorige stappen, een spreadsheet op jouw scherm staan. Daar zie je al jouw bankboekingen. Iedere regel is een boeking, en in de kolommen zie je de informatie per boeking. Van welke rekening afkomstig, naar welke rekening, het bedrag, de partij waar het geld naar toe gaat of van afkomstig is, en de omschrijving. En nog een aantal andere gegevens, afhankelijk van de bank waar je jouw bestand gedownload hebt. Vaak bevat de eerste regel van het bestand een omschrijving van wat je ziet in de betreffende kolom.

Linksonder zie je nog een label met daarop de bestandsnaam die je geïmporteerd hebt, die is overgenomen als naam van het huidige werkblad. Dubbelklik erop, en verander de naam in ‘Transacties’. Dat maakt het vervolg een stukje eenvoudiger.

Stap 3: Opslaan!

Voordat we verder gaan, slaan we het stand even op onder een andere naam en bestandstype, als spreadsheet. Kies voor ‘Bestand | Opslaan als’ en kies in Calc het bestandstype ODS, en XLSX voor Excel. Gebruik bijvoorbeeld ‘Boekhouding v1’ als naam (maar je kunt natuurlijk elke naam kiezen die je zelf wilt).

Stap 4: Categorieën

Nu begint het leuke werk! Je hebt als het goed is een behoorlijk lange lijst met banktransacties. Daar kun je op verschillende manieren doorheen gaan. Er zit even handmatig werk aan vast, welke aanpak je ook kiest. Maar het is meer dan de moeite waard. Scroll er eerst maar eens doorheen, horizontaal en verticaal. Dan krijg je een beeld van wat er in de verschillende kolommen staat, en vallen je misschien ook al wat bijzondere transacties op.

Als eerste moet je nu een indeling verzinnen. Het gaat erom dat je de uitgaven (en inkomsten) indeelt in categorieën die bij jouw leven passen. Druk onderaan naast het label ‘Transacties op de ‘+’ (het plus-teken). Er komt dan een tweede, leeg, werkblad bij in de spreadsheet. Dubbelklik op de tekst ‘Blad2’ linksonder, en hernoem het werkblad naar ‘Soorten’.

Om het je makkelijk te maken kun je hier een voorbeeldbestand downloaden.

Het bevat enkele werkbladen met een voorbeeld indeling. Eentje is heel simpel, dat is de indeling die ik gebruikte toen ik in 2003 voor het eerst deze analyse maakte. De tweede is veel uitgebreider, en is ongeveer de indeling die ik nu gebruikt. Er is geen goed of slecht, het belangrijkste is dat je een indeling kiest die bij jouw leven past. Heb je een huurhuis, dan heb je geen categorie voor de hypotheek nodig. Heb je kinderen, dan heb je waarschijnlijk een categorie voor de kinderopvang nodig.

Mijn advies is om eenvoudig te beginnen, met niet teveel categorieën. We werken van een grof naar een fijn beeld toe. Ik heb zelf ook pas na jaren een uitgebreid schema in gebruik genomen.

In de voorbeelden zie je voor elke categorie een nummertje staan. Dat is belangrijk, want daarmee gaan we jouw analyse een stuk makkelijker maken. Gebruik het tweede werkblad nu om jouw eigen lijst met categorieën te maken, die past bij jouw leven. Zet in de eerste kolom een nummer, en daarachter in de tweede kolom de omschrijving. Bijvoorbeeld in cel A1 het nummer 1000, en in cel B1 als omschrijving ‘Huur woning’. Je kunt natuurlijk ook putten uit het voorbeeldbestand! Gewoon kopiëren (Control-C) en plakken (Control-V). En vergeet je niet om tussendoor af en toe even op Control-S te drukken? Dan wordt jouw spreadsheet opgeslagen. Want het zou zonde zijn als je al dat denkwerk kwijtraakt.

En vergeet ook je inkomsten niet! Ook hiervoor maak je een lijstje. Bijvoorbeeld je salaris of uitkering, de zorgtoeslag, de kinderopvangtoeslag. Jouw soorten die bij jouw leven passen.

Stap 5: Categoriseren

Je hebt nu een spreadsheet met twee werkbladen. De ene heet ‘Transacties’ en bevat een lijst met al jouw banktransacties. De tweede heet ‘Soorten’, en bevat twee kolommen. In de eerste heb je elke regel een nummer gegeven. In de tweede kolom staat de omschrijving van de kostencategorie die bij dat nummer hoort.

Voor de volgende stap is het handig als je een printje naast je hebt liggen hebt van al jouw kostensoorten, het tweede werkblad. Zonder kan ook, maar dan moet je heel veel heen en weer schakelen tussen de twee werkbladen.

We gaan nu naar het werkblad ‘Transacties’. Daar selecteer je kolom A, door op het grijze vlakje boven de kolom te klikken. De hele kolom wordt dan geselecteerd. Vervolgens druk je op Control-+ (het ‘plus’ teken) en er verschijnt een lege kolom A. Alle bestaande kolommen schuiven er eentje op naar rechts.

En dan begint het echte werk. Bij iedere boeking kijk je waar het over gaat. Is het je hypotheek, dan typ je in kolom A het nummer dat je op werkblad ‘Soorten’ voor hypotheekuitgaven hebt opgenomen. Zijn het de wekelijkse boodschappen bij jouw supermarkt, dan typ je het nummer voor boodschappen. Enzovoorts. Zelf heb ik in 2018 en 2019 ongeveer 900 banktransacties per jaar in mijn administratie, dus je bent er wel even mee bezig. Maar al gauw zul je merken dat je patronen ziet. Je hypotheek of huur komt maandelijks terug. De boodschappen wekelijks of vaker. Je haalt regelmatig een koffie bij dat ene tentje, koopt een lunch op kantoor. Juli gaat al sneller dan januari, en als je aan de boekingen van december toe bent gaat 90% al vanzelf.

Het kan voorkomen dat je een transactie tegenkomt die echt in geen enkele categorie past die je hebt aangemaakt. Dat is niet erg. Maak gewoon een extra categorie aan. Mijn eigen schema was zeker niet in één keer perfect, ik heb er een paar jaar over gedaan voordat ik uitkwam bij het schema dat ik nu al jaren gebruik. Het schema kan ook veranderen als je leven verandert.

Stap 6: De magie van SOM.ALS en Sorteren

Je hebt nu een lijst met transacties, waarbij voor elke transactie het cijfer staat van de categorie waar het in thuishoort. Maar daarmee heb je nog geen overzicht. Maar dat is nou juist waar een spreadsheet je bij kan helpen. Op allerlei manieren. Ik zal je door twee manieren heen leiden, die je helpen om overzicht en inzicht te krijgen in jouw financiële transacties.

Kosten per Soort met SOM.ALS

De kern van mijn administratie-spreadsheet is de SOM.ALS functie, waar ik in het prille begin van Geldnerd al eens een blogje aan gewijd heb. Het is de geavanceerde versie van de SOM-functie in jouw spreadsheet, die een rijtje cijfers bij elkaar optelt. Bijvoorbeeld ‘=SOM(A1:A10)’ geeft je de optelling van de cijfers in cel A1 tot en met A10.

SOM.ALS geeft je de optelling van alle waarden ALS ze voldoen aan een bepaalde voorwaarde. En daar kunnen we iets mee om naar de totale kosten per kostensoort te kijken. We gaan een formule bouwen.

Wat ik meestal doe bij ingewikkelde formules is dat ik ze eerst in woorden uitschrijf.

Voor een gegeven kostensoort X van het werkblad ‘Soorten’
Tel alle transactiebedragen in de transactiekolom bij elkaar op
Als ze dezelfde kostensoort X hebben

Hiervoor hebben we de volgende gegevens nodig:

  • Van het werkblad ‘Transacties’
    • De kolom met de kostensoort: die hebben we in de zelf gecreëerde kolom A gezet
    • De kolom met het transactiebedrag: kolom H bij de Rabobank, maar het verschilt per bank
    • Het aantal rijen met transacties dat je hebt, bijvoorbeeld 999
  • Van het werkblad ‘Soorten’
    • De kolom met de kostensoort: die hebben we ook in kolom A gezet

De formule SOM.ALS werkt ongeveer hetzelfde in Microsoft Excel en in LibreOffice Calc, maar helaas niet helemaal precies.

We gaan naar het werkblad ‘Soorten’. Ergens bovenaan heb je jouw eerste kostensoort staan. Ik ga weer uit van mijn eigen voorbeeld hierboven, in cel A1 het nummer 1000, en in cel B1 als omschrijving ‘Huur woning’. Klik nu cel C1 aan, die rechts naast de omschrijving ‘Huur woning’ ligt. In deze cel bouwen we onze eerste formule.

We willen in C1 de SOM.ALS totale waarde van alle huurbedragen die we op het werkblad ‘Transacties’ hebben staan. De optelsom van alle transactiebedragen op het werkblad ‘Transacties’ uit (in mijn geval) kolom H, cel 1 tot en met 999, waarbij in kolom A op dezelfde regel het nummer ‘1000’ staat, het nummer dat de kostensoort ‘Huur woning’ aangeeft, en die ook in het werkblad ‘Soorten in cel A1 staat.

In C1 op het werkblad ‘Soorten’ typ je dan de volgende formule in:

Excel: =SOM.ALS(Transacties!A$1:A$999; A1; Transacties!H$1:H$999)

Calc: =SOM.ALS(Transacties.A$1:A$999; A1; Transacties.H$1:H$999)

Beide doen hetzelfde. Let op: de beide ‘H’-s in beide formules vervang je indien nodig uiteraard door de kolom waar bij jouw spreadsheet de transactiebedragen staan! Waarom we een ‘$’-teken voor sommige getalletjes zetten, zal zometeen duidelijk worden. Als je na het intypen van de formule op ENTER drukt, verschijnt er (als het goed is) een getal. Tadaa! De totale optelsom van de huur die je betaald hebt!

Dit wil je natuurlijk weten voor elke kostensoort die je gemaakt hebt. Je klikt dus weer op cel C1 op het werkblad ‘Soorten’. Vervolgens doe je Control-C (kopiëren) en daarna klik je op cel C2. Daar doe je Control-V (plakken), en ook vakje C2 wordt gevuld met jouw formule. Met één verschil:

=SOM.ALS(Transacties.A$1:A$999; A2; Transacties.H$1:H$999).

De A1 is A2 geworden. Je krijgt dus nu de optelsom van alle transactiebedragen waarbij de kostensoort gelijk is aan het nummer uit cel A2. Omdat de ‘$’ voor de andere getallen staat, zijn die niet versprongen. Dat is een spreadsheet-handigheidje dat je even moet weten, de formule controleert nog steeds de eerste 999 regels. Als we geen ‘$’ zouden gebruiken, zou de formule nu kijken naar regel 2 tot en met 1000 (want ook eentje verspringen). Dat zou niet handig zijn.

Op deze manier kun je de formule verder kopiëren in kolom C voor al jouw kostensoorten. En zie je dus voor elke categorie hoeveel je er aan uitgegeven hebt.

Sorteren van transacties

Een andere manier om meer inzicht te krijgen in jouw inkomsten en uitgaven, is het sorteren van transacties. Hiervoor gaan we naar het werkblad ‘Transacties’. En in Excel selecteer je bovenaan het submenu ‘Gegevens’. In Calc staan de opties voor sorteren in de standaard werkbalk.

De link naar ‘Sorteren’ in Microsoft Excel, in het menu ‘Gegevens’.
De linkjes naar ‘Sorteren’ in LibreOffice Calc.

Klik op het vlakje tussen de A en de 1, linksboven in jouw spreadsheet. Het hele werkblad ‘Transacties’ wordt dan geselecteerd. En klik dan op het icoon voor ‘Sorteren’. Er verschijnt dan een werkmenu dat je allerlei opties geeft om mee te spelen.

Je kunt bijvoorbeeld sorteren op kolom A, de kostensoort. Dan zie je alle transacties per kostensoort onder elkaar. Maar je zou ook kunnen sorteren op de kolom met de naam van de Tegenpartij. Dan zie je alle transacties bij jouw favoriete koffietentje, jouw favoriete restaurant, of jouw supermarkt, onder elkaar staan. Je kunt ook sorteren op transactiebedrag, en alle andere velden. Speel maar eens een tijdje met deze functie, en blader door jouw lijst heen. Laat je verrassen!

Stap 7: Analyseren en Nadenken

Als je een beetje gaat spelen met de opties van de spreadsheets, ontdek je steeds meer dingen in jouw eigen financiën. Ik weet nog heel goed dat Ex en ik vooral schrokken toen we de bedragen zagen die SOM.ALS ons voortoverde. Van veel vaste lasten hadden we wel een globaal idee. Hypotheek, energie, water, dat soort dingen. Maar met name van de categorie die we als ‘Luxe’ bestempelden schrokken we ons helemaal een hoedje. Kleding, restaurants, vakanties, abonnementen, het geld ging er met bakken tegelijk naartoe.

Schrikken is niet erg, en verwonderen ook niet. Want dat is het begin van verandering.

Je weet nu hoe je ervoor staat. Zowel qua inkomsten als qua uitgaven. Gefeliciteerd! Vergeet niet om jouw werk op te slaan (Control-S)! Volgende week gaan we weer verder!

Slotgedachten

Mijn administratiespreadsheet is uiteindelijk ontstaan uit het bestand dat jij zojuist voor jezelf hebt samengesteld. Ik ben misschien een beetje doorgeschoten… Maar zo ingewikkeld hoef jij het voor jezelf niet te maken natuurlijk! Je kunt gewoon verder werken aan en bouwen in je eigen bestand. Zelf start ik elk jaar op 1 januari met een nieuwe spreadsheet. Ik werk met jaaradministraties. Omdat ik zelden iets verander aan mijn kostensoorten kan ik toch eenvoudig de jaren vergelijken.

Komende maandag volgt deel 3. Dan gaan we weer terug naar al het papier van vorige keer. En bekijken we wat je eigenlijk moet bewaren en hoe lang.

Hoe kan ik je nog meer helpen om jouw financiën onder controle te krijgen?

Financiën op orde: Hoe begin je?

Regelmatig krijg ik te horen: ‘Geldnerd, jij hebt makkelijk praten. Een goed salaris en de financiën op orde!’. Dat klopt, maar ook ik ben ooit vanuit chaos begonnen. In deze blog vertel ik je hoe ik zou beginnen met de kennis van nu. Want ik heb de afgelopen 15 jaar veel geleerd. Soms door zelf gewoon te doen, soms uit boeken (‘Je Geld of je Leven‘ blijft mijn favoriet), en van andere bloggers. Ik denk niet dat ik hier iets opschrijf dat je niet ergens anders ook kunt lezen. Ik probeer er wel een zo compleet mogelijk stappenplan van te maken. Voor iedereen die het nieuwe jaar wil beginnen met schoon schip maken op financieel gebied. Ik speelde al een tijdje met de gedachte om dit eens uit te werken, en deze Kerstperiode heb ik daar de tijd voor genomen. Op 27 december heb ik ‘m al aangekondigd, de cursus die geen cursus is, maar een tussenstand van mijn eigen financiële reis en ervaringen. Het is een blog van meerdere delen geworden. Ik hoop dat het je kan helpen! Doe je ook mee?

Veel mensen vinden financiën ingewikkeld, en denken dat ze het niet kunnen. Of verliezen het overzicht. Dat is echt jammer, en nergens voor nodig. Iedereen kan met zijn of haar eigen financiën aan de slag. Overzicht creëren. Een basis leggen. Daar heb je echt geen dure betaalde cursus of financiële opleiding voor nodig. Als je tot 10 kunt tellen, kun je met je financiën aan de slag. Op papier, elektronisch, het maakt niet uit. Doe waar je je comfortabel bij voelt. Maar stel niet langer uit. Begin gewoon. Als je eraan begint lijkt het misschien erg ingewikkeld, zo’n grote stapel papier en cijfers bij elkaar. De oplossing is niet om gewoon bovenaan te beginnen, en te starten met lezen. Want dan is er een groot risico dat je door alle details de grote lijnen niet meer ziet. Er zijn echt wel een aantal stapjes te verzinnen die het makkelijker maken. En het hoeft ook niet in één keer af! Al doe je er maanden over. Dat maakt niet uit.

Overzicht krijgen is de grootste stap. Daarna is het een kwestie van bijhouden. We praten over minuten per week. Dat is een hele kleine prijs om te betalen voor gemoedsrust. Want dat is wat je terugkrijgt. Rust, omdat je weet hoe je ervoor staat.

Stap 1: Informatie verzamelen

We beginnen zoals Marie Kondo ook begint. Met verzamelen. Dit is waarschijnlijk de moeilijkste en meest tijdrovende stap. Verzamel al je financiële gegevens op één plek. Alle rekeningen, post, afschriften, maar ook je portemonnee en al het kleingeld dat je in huis kunt vinden. Alle mappen waarin je papieren, gelezen of ongelezen, hebt weggestopt. Alle pasjes en apparaatjes om in te loggen bij banken. Al je gebruikersnamen en wachtwoorden. Waarschijnlijk heb je ook je computer nodig, want veel leveranciers werken alleen nog elektronisch. Zet je computer er dus ook bij. Neem er de tijd voor. Het gaat er om dat je zo compleet mogelijk bent.

Tegenwoordig krijg je veel informatie alleen nog maar elektronisch. Het is dus eigenlijk ook wel even nodig dat je naar jouw e-mail inbox gaat. Of inboxen, als je meerdere adressen hebt. Maak eerst maar eens een aparte map aan, bijvoorbeeld met de naam ‘Financiën’. En sleep daar alle mailtjes naar toe die ook maar enigszins met financiën te maken hebben. Van je energiebedrijf, de bank, de gemeente, alles waar ook maar een euro-teken bij in gedachte komt.

Stap 2. Sorteren

We beginnen nog niet met de cijfertjes. Eerst maar eens wat orde brengen in de chaos. Sorteren dus. Houd het simpel. Sorteer al het papier per afzender. Het maakt niet uit of je 10 of 50 stapels hebt. En als je aan het eind een aantal dingetjes over hebt, dan maak je gewoon een 51e stapel ‘Overig’. Maar let op: wanneer die teveel papier bevat moet je er toch nog een keer doorheen gaan. Haal ook de mappen leeg die je uit je kasten hebt gehaald, om zo een compleet beeld te krijgen per stapel. Je hebt nu complete stapels met bijvoorbeeld alle informatie van de gemeente, van de bank, van je verhuurder, je hypotheekverstrekker, je energiebedrijf, het waterschap, de Donald Duck, verzekeraars en al die andere partijen waar je zaken mee doet. Waarschijnlijk is het nogal veel?

Ook de mailbox moet eraan geloven. Als je dat lastig vindt en een printer hebt, dan kun je misschien alles uitprinten. En daarna op de juiste papieren stapel leggen. Of je maakt onder de map ‘Financiën’ in je mailbox een sub-map aan voor elke papieren stapel die je gemaakt hebt. En sleept daar de juiste mailtjes naartoe. Misschien moet je nog een paar extra mappen maken voor organisaties die alleen maar elektronisch met je communiceren. Uiteindelijk moet de map ‘Financiën’ leeg zijn en moeten alle mailtjes in één van de submapjes zitten.

Stap 3. De gesloten enveloppen en ongeopende mailtjes

Oei. Nu wordt het even spannend. Heb jij nog ongeopende enveloppen liggen? Of financiële mailtjes die je niet gelezen hebt? Dan is dit het moment. Maak ze allemaal open. Gooi de papieren enveloppen bij het oud papier, enveloppen hoef je echt niet te bewaren. En lees alle post eens rustig door.

Stel jezelf bij het lezen een aantal vragen:

  1. Wat wil deze organisatie van mij?
  2. Welke actie wordt er van mij verwacht? Moet ik iets betalen, een formulier invullen, kan ik een betaling verwachten, dat soort dingen.

Als de actie maar een paar minuten kost, handel het dan meteen af. Duurt het langer, zet het dan even op een actielijst.

Gefeliciteerd, je hebt zojuist een belangrijke stap gezet om je financiën op orde te brengen! Want dingen laten liggen is nooit verstandig. Dat leidt tot te late betalingen, boetes, deurwaarders, ongewenste doorlopende abonnementen, en dat soort vervelende dingen.

Stap 4: Contant geld op orde

Als vierde stap doen we een eerste voorzichtige stap naar de cijfertjes. Pak je portemonnee en al het (klein)geld dat je gevonden hebt, en tel het. Misschien is dit een goed moment om een kasboekje te beginnen, om beter in de gaten te houden waar je geld naartoe gaat?

Stap 5: Wat speelt er allemaal?

Je hebt nu een aantal stapeltjes papier voor je liggen, en waarschijnlijk ook een aantal mapjes in je mailbox. Ieder stapeltje of mapje staat voor een organisatie met wie je een relatie hebt, waar jij iets van wil, en meestal zij ook van jou. ‘Op orde zijn’ betekent dat je weet met welke organisaties je een relatie hebt en waarom, en dat je weet welke rechten en plichten dat brengt. Het kunnen hele simpele relaties zijn, zoals een abonnement op de Donald Duck. Zij sturen jou wekelijks een tijdschrift en elk jaar betaal jij een abonnementsgeld. Maar het kan ook heel ingewikkeld zijn, zoals een hypotheek met spaarconstructie en overlijdensrisicoverzekering. Dan is er veel meer om over na te denken.

Uiteindelijk zul je door elke stapel (papier en e-mail) heen moeten gaan om volledig inzicht te krijgen, dus de volgorde waarin je door de stapels heen gaat maakt niet zo heel veel uit. het makkelijkst is het om dat chronologisch te doen, gesorteerd op datum. Dat is dus nog een tussenstap, voordat je aan een stapel begint moet je die stapel even op datumvolgorde leggen. En daarna is het een kwestie van bovenaan beginnen, en eindelijk eens rustig al die informatie doorlezen. Neem er een kopje thee bij, een wijntje, of alles wat maar helpt. En verdiep je in jouw relatie met deze organisatie.

Voor mij werkt opschrijven dan het beste. Voor elke stapel heb ik destijds een korte samenvatting gemaakt. Bovenaan de pagina de naam van de organisatie / instantie waar de stapel over ging. En een korte omschrijving waarom ik ermee te maken heb. Vervolgens schreef ik dingen op die mij opvielen, en vragen die in mij opkwamen. Bij contracten en abonnementen schrijf ik altijd de begin- en einddatum op, en de opzegtermijn. Acties schreef ik apart op een actielijst. Bijvoorbeeld als ik iets op moest zoeken, of contact op moest nemen, en dergelijke.

Je hoeft in dit stadium echt nog niet na te denken over het opzeggen van dingen. Dat komt eventueel later wel. We zitten echt nog in de eerste fase. We zijn bezig om in beeld te krijgen wat er allemaal speelt. Lees alles eens door, en laat het op je inwerken. Denk er eens rustig over na. Waarom heb ik dit nodig?

Stap 6: (Tijdelijk) Opbergen

Heb je een stapel gelezen? Berg ‘m dan op. Bijvoorbeeld in een plastic mapje of in een klapper. Hoe precies is nu nog niet zo van belang, als je de stapel maar bij elkaar houdt. Een elastiekje eromheen werkt ook.

Wordt vervolgd!

Gefeliciteerd, je hebt een hele grote eerste stap gezet om jouw financiële leven op orde te brengen. Aanstaande maandag volgt deel 2. Dan gaan we ons echt verdiepen in onze inkomsten en uitgaven.

Breng jij in 2020 jouw financiën ook op orde?

Welke financiële aanpak werkt voor jou?

Wekelijks scan ik honderden blogjes. In Bloglovin volg ik heel veel financiële blogs. Je moet immers op de hoogte blijven van wat de concurrentie doet. Ook ik zoek inspiratie en ideeën, zoals ik hoop met mijn schrijfsels ook anderen te inspireren.

En waar ik sommige bloggers onleesbaar vind schrijven, en er ook niet dol op ben dat sommigen wel erg vaak de commerciële toer op gaan met overduidelijke reclameposts voor bedenkelijke spaar- en beleggingsproducten, zijn er ook bloggers die me echt aan het denken zetten. In december was het J.D. Roth van Get Rich Slowly, die wat mij betreft op hetzelfde niveau zit als die andere ‘Godfather’ van de personal finance beweging, Mr. Money Mustache. Alhoewel Get Rich Slowly vaker publiceert….

Dit keer lukte het J.D. met een blogpost over de verschillende benaderingen die mensen nodig hebben om hun weg te vinden in persoonlijke financiën. Voor sommige mensen werkt het heel erg goed om zich te focussen op het spaarpercentage. Ik ben er daar eentje van. Andere mensen hebben juist weer meer baat bij budgetteren, het maken van een financieel plan, waarbij ze nadenken over de bestemming van hun geld. Voor mensen die bijvoorbeeld schulden hebben, kan het nog weer anders zijn. Persoonlijke financiën heten niet voor niets persoonlijk, ieder heeft z’n eigen aanpak. Wat we gemeenschappelijk hebben is de wil, de wil om ons financiële gedrag te veranderen en op die manier meer vrijheid te verwerven. Vrij van schulden, vrij van de noodzaak om te werken.

Ik merk het ook aan de reacties die ik krijg op mijn blog. Ieder heeft z’n eigen situatie, maar ook dingen die je absoluut wel of niet leuk vindt. Vriendin, die me overigens als eerste wees op de post van Get Rich Slowly, moest grinniken toen J.D. de verschillen beschreef tussen hemzelf en zijn partner. Zijn partner heeft een hekel aan het bijhouden van uitgaven en zal nooit budgetteren. Maar ze heeft ingebouwde zuinigheid. J.D. zelf houdt ervan zijn geld te volgen, is niet van nature zuinig, maar door zijn geld te volgen is hij in staat probleemgebieden te ontdekken en bij te sturen. Dat werkt bij Vriendin en mij net zo!

Het maakt ook dat ik denk dat er niet één aanpak is om je financiën onder controle te krijgen. Wat werkt voor de een, werkt niet voor de ander. Toch worden er online plenty (betaalde) cursussen aangeboden met dit doel. Al dan niet ondersteund met spreadsheets, printbare checklists, en Facebook-groepen waar je elkaar een hart onder de riem kunt steken. Lessen in hapklare brokken en in elke les haal je een voordeeltje van minstens € 100, dat soort dingen. Misschien werkt het voor jou, maar voor mij werkte en werkt het dus niet zo. Ik ga stap voor stap door mijn eigen financiële reis, en maak fouten waar ik bij anderen al over gelezen heb. Maar blijkbaar moet ik ze zelf voelen voordat ik echt mijn gedrag verander, dat is hoe het bij mij werkt.

Gelukkig hoef ik hier geen geld te verdienen, dus ik ga ook zeker geen betaalde cursussen aanbieden. Er staan niet eens ‘affiliate links’ op mijn website, alleen maar gewone linkjes. De enige commerciële uiting is de Google Ad in de rechterbalk, die inkomsten betalen de hosting van mijn site. Zelfs mijn spreadsheets kun je gewoon gratis downloaden, zonder zelfs maar een e-mail adres achter te laten. Ik zou er ook geen geld voor durven vragen. Ik heb ze gebouwd voor mijzelf en ze werken voor mij. Of ze voor jou gaan werken, dat weet ik niet. Dus als ik er dan geld voor vraag zou ik me schuldig voelen.

Toch heb ik de afgelopen jaren, mede door dit blog, veel nagedacht over mijn eigen financiële reis. Over de stappen die ik doorlopen heb. Over hoe ik het aan zou pakken als ik het over kon doen, met de kennis van vandaag. En in deze Kerstperiode heb ik dat uitgeschreven. Noem het geen cursus, eerder een stappenplan. Als ik met de kennis van nu zou beginnen in mijn eigen chaos van 2003, hoe zou ik dat dan aanpakken. In januari ga ik het in een aantal delen publiceren. Gratis. Maar dus ook zonder dingen als een Facebook-groep en zo. Als je dat wilt, dan ga je maar ergens betalen. Aan dat soort dingen doen we hier niet.

Denk jij er wel eens over na om jouw financiële situatie aan te pakken?

Marie Kondo rukt verder op

  • Berichtcategorie:Minimalisme

Het is geen geheim dat Geldnerd fan is van de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo. Zelfs mijn sokken moesten eraan geloven. En toch… Toch is het nog steeds mogelijk om verder te optimaliseren. Marie Kondo rukt verder op in ons huis.

Ken je dat? Van die plekken in je huis waar troep zich als vanzelf weet te verzamelen? Onlangs moesten drie van die notoire hotspots eraan geloven. Het begon eigenlijk met eentje, maar van het een kwam het ander. Het ging om de voorraadkast in de keuken, het kastje onder de gootsteen en uiteindelijk ook een van onze vaste bergkasten. Opruimen leidt tot opruimen, zullen we maar zeggen.

Gootsteenkastje

Het begon in het gootsteenkastje. Onze keuken heeft een L-vorm, en de gootsteen zit naast het hoekelement. Het kastje eronder loopt helemaal door tot in de hoek. Extra diep en veel ruimte, maar erg inefficiënt. Vooral veel loze ruimte. Tel daarbij op dat er zich allerlei flessen en potjes en schoonmaakbenodigdheden verzamelden. Het was dus verworden tot een dertien in een dozijn chaotisch keukenkastje.

Allereerst heb ik het kastje helemaal leeggehaald en van binnen schoongemaakt. Vervolgens heb ik in het diepe gedeelte van het kastje een extra legplank gemaakt. Hiermee is dat gedeelte beter te benutten. Ook heb ik een haakje gemaakt aan de binnenkant van het deurtje. Daar hangen we de afwasbak aan op. Want die nam bovenmatig veel legruimte in beslag.

Vervolgens ben ik eens goed door de inhoud van het kastje heengegaan. Er stonden vooral veel dubbele flessen. Maar onze voorraad bewaren we elders, dus die gingen naar de grote opbergkast. Waarover later meer. Er stonden ook een aantal flessen schoonmaakmiddel die we helemaal niet gebruiken in de keuken. Ook die gingen in de bak voor verhuizing naar de opbergkast. Het keukentextiel (handdoeken, theedoeken en vaatdoeken) heb ik op keurige stapels op het nieuwe plankje gelegd. De afwasbak aan de deur, en de overgebleven flessen netjes op een rijtje.

De spullen die toen nog op het aanrecht lagen, kon ik sorteren in drie categorieën: afwas en afwasmachine, reinigingsdoekjes, en overige (vooral borstels). Hiervoor kwamen er drie opbergbakjes. Er slingert niets meer los rond in het kastje, alles heeft een plek. Dat is toch wel een van de basisprincipes van ‘opruimen en opgeruimd houden’.

Ik heb helaas geen ‘vooraf’ foto. Maar wel een ‘achteraf’ foto…

Voorraadkast

Ook de voorraadkast in de keuken had wat aandacht nodig. Groot, en met diepe schappen. Ik heb een haat-liefde verhouding met diepe schappen. De eerste gedachte is ‘veel oppervlakte, hoera’, maar door de diepte zijn ze vaak minder praktisch in het gebruik. We hadden al geëxperimenteerd met verschillende opbergsystemen, maar het was nog niet ‘af’. En daardoor een rommeltje.

Het begint hetzelfde. Eerst helemaal leegruimen en schoonmaken. Het aanrecht was te klein, en we hebben best een groot aanrecht.

Vervolgens sorteren. Ontbijtgranen. Houdbare etenswaren, zoals bloem en verschillende pasta’s. Deels in al dan niet geopende pakken, deels in potten. Zie ik daar nou beestjes lopen in dat pak? Ja, getver. Dit is het Verre warme Land niet! De vuilniszak raakt voller en voller. Gewetensbezwaren, voedsel-weggooi-schaamte. Er moeten dus meer potten komen, en die zijn er inmiddels. Daarmee kunnen we de dingen veel beter opbergen en is er minder kans op ongedierte.

De tweede categorie. Kruiden en specerijen. Best wel veel potjes. Ook hiervoor komen er opbergbakjes en rekjes. Daarmee zijn ze veel netter op te bergen en beter te vinden en gebruiken.

Dan noten en andere gedroogde vruchten. Prima spul voor een opbergbakje. En alle soorten olie. En de accessoires voor onze keukenmachine. Alles komt keurig bij de juiste categorie te liggen.

Ook hier helaas geen ‘vooraf’ foto. Maar wel een ‘achteraf’ foto…

Opbergbakjes en Mijn Eerste Keer

Opbergbakjes. Het grote geheime wapen. Marie Kondo heeft een productlijn en verdient er veel geld mee. Ik ben door de behoefte aan opbergbakjes en dozen, voor het eerst in mijn leven, bij de Action geweest. Ik haat die winkel tot in het diepst van mijn ziel, die tempel van alles wat fout is aan het consumentisme. Maar je krijgt er wel heel veel (opbergbakjes) voor weinig geld. Vriendin en ik hadden dus een uitstapje, en kwamen beladen met alle mogelijke opbergmiddelen weer thuis. Voordat jullie denken dat we in het wilde weg gekocht hebben: we hebben van tevoren een keurig lijstje gemaakt, en daar hebben we ons ook keurig aan gehouden.

Opbergkast

En dan het pièce de résistance. De ultieme rotzooiverzamelaar. Dat is de beste omschrijving van deze opbergkast. Niet in de keuken, maar op onze slaapverdieping. Een inbouwkast met een stellage erin, 50 centimeter diep. Ik heb er eerder al eens over geschreven, dit is de plek waar alle rommel zich verzamelt waar we elders geen plek voor hebben.

Deze kast is een manusje van alles en erg groot. Dat is ook een van de oorzaken van het probleem. We bewaren er ons gereedschap. De schoonmaakspullen staan er, inclusief de voorraad schoonmaakmaterialen. En verder liggen er allerlei ‘bewaardingen’. En met zo’n naam weet iedere Marie Kondo fan dat er gevaar dreigt. Reserve-onderdelen van meubels, bijvoorbeeld. Potjes verf. Een doos met schroeven, pluggen, en dat soort dingen. Een doos met kit, lijm en muurvuller. Allemaal van die dingen die in de meeste huishoudens wel rondslingeren, hoop ik.

En daar kwamen dus nog wat dingen bij uit het gootsteenkastje. Terwijl de kast al uitpuilde en rommelig oogde. Ook voor deze kast kwamen er dus een aantal opbergoplossingen, ook deze kast werd uitgeruimd, de dingen werden gesorteerd en op de juiste bestemming opgeborgen. Voor sommige dingen was dat helaas de afvalemmer. Maar ook deze kast kan er weer even tegen.

Klein grut

En toen we toch bezig waren… Heb ik ook maar de doos met elektra (verlengkabels, reservelampen, dat soort dingen) uitgezocht en opgeruimd. En Vriendin had in de keuken het kastje met pannen al aangepakt. Kortom, Huize Geldnerd is klaar voor de herfst. Of gewoon een beetje laat met de Grote Voorjaarsschoonmaak, dat kan natuurlijk ook.

Hoe pak jij grote opruimklussen aan?

Beleggingsportefeuille opruimen

  • Berichtcategorie:Beleggen

Mijn beleggingsportefeuille bestond tot voor kort uit 13 fondsen. Nou geloof ik niet in ongeluksgetallen, maar het is wel wat veel. Een heel eind weg van de portefeuille met drie fondsen, die mijn grote voorbeeld John Bogle propageerde.

Het is wel verklaarbaar hoe het zo gekomen is. Ik hanteer een kopen-en-vasthouden strategie, waarbij ik in principe niets verkoop als het niet hoeft. Transacties leiden maar tot kosten, en ik beleg alleen in breed gespreide trackers waarvan ik verwacht dat ze hun markt blijven volgen en (dus) op de lange termijn een positief rendement maken.

Hoe kom ik dan aan zoveel fondsen? Dat gaat een beetje vanzelf als je maar lang genoeg belegt. Ik heb nog een paar fondsen uit de tijd voordat ik gestructureerd belegde. Daarnaast heb ik ook nog fondsen uit het pre-MIFID tijdperk. En fondsen uit het post-MIFID tijdperk. En ik hobby er ook nog een beetje bij met dividend-ETFs. En dan heb je ‘ineens’ 13 fondsen in portefeuille.

Nou heb ik daar verder geen last van. Maar het zijn wel extra dingen om in de gaten te houden. Dus zo af en toe kijk ik toch even naar de portefeuille, vooral als er bijzondere bewegingen op de beurs zijn. In mijn beleggingsspreadsheet zit functionaliteit om in te zoomen op één fonds, en te kijken hoe dit het gedaan heeft in de periode dat ik het in portefeuille heb. En soms zie je dan een fonds behoorlijk achterblijven bij de rest van de portefeuille. Recent kwam ik er weer eentje tegen.

Tsja, en wat dan te doen. In dit geval heb ik besloten om het fonds maar helemaal uit mijn portefeuille te gooien. Dat scheelt toch weer een fonds. Dankzij het dividend van de afgelopen jaren heb ik het fonds uiteindelijk niet met verlies verkocht, maar het kwam absoluut niet in de buurt van het gemiddelde rendement op mijn portefeuille of op het marktgemiddelde van de afgelopen jaren.

En omdat ik toch bezig was… Ik had ook nog twee niet-ETFs uit het verleden. Beleggingsfondsen. Voor de mensen die het verschil met een ETF niet weten: dat betekent onder andere dat ze niet continu verhandeld worden, maar dat er maar één keer per dag een prijs wordt vastgesteld en gehandeld wordt. Dat maakt ze minder liquide. En dat heb ik gemerkt. Waar mijn ETF-orders meestal binnen enkele seconden uitgevoerd zijn, duurde het uitvoeren van de verkooporder van de twee beleggingsfondsen twee werkdagen. Alleen al daarom ben ik blij dat ik er vanaf ben.

Op beide fondsen heb ik overigens, in de jaren dat ik ze in portefeuille had, een keurig gemiddeld rendement gemaakt van een procent of 7 per jaar. Twee van de drie verkochte fondsen waren ook nog eens genoteerd in Amerikaanse dollars. De twee fondsen die ik heb bijgekocht zijn beide in Euro’s genoteerd. Dus ook het valutarisico in mijn portefeuille is hiermee verminderd.

Dus. Ik heb het verkocht in dezelfde week als waarin ik mijn maandelijkse inleg doe. De opbrengst heb ik meteen gebruikt om andere portefeuillefondsen bij te kopen. Is dit rationeel? Misschien niet. Maar het is wel onderdeel van stapsgewijs optimaliseren. Nog 10 fondsen over.

Gooi jij wel eens iets uit jouw beleggingsportefeuille?

Pensioen uit het Verre Warme Land

  • Berichtcategorie:Pensioen

Een groot deel van mijn periode in het Verre Warme Land heb ik gewerkt, bij een lokale bank. Daar heb ik ook pensioen opgebouwd. Hoeveel? Geen idee… Ik heb welgeteld één velletje papier met polisgegevens van een lokale verzekeraar (waarvan de directeur getrouwd was met een van de directeuren van de bank waar ik werkte) en een bedrag aan inleg gedurende het jaar 2015. Vergeten dan maar?

Nou nee, want het destijds ingelegde bedrag is naar toenmalige waarde ongeveer € 5.000. Dat is toch wel de moeite waard. En ik weet dat, onder de lokale regelgeving van het Verre Warme Land, je dat pensioen uit kunt laten betalen als je vertrokken bent uit het Verre Warme Land. Niet meteen, maar wel na drie jaar. En die drie jaar zijn 1 mei 2019 verstreken. En omdat het toch al een jaar van financiële meevallers is, heb ik zin gekregen in meer. Bovendien houd ik niet van losse eindjes. Ik houd van een minimalistisch en opgeruimd leven, ook administratief. Tijd dus om hier actie op te ondernemen. En ook deze pensioenverzekering op te ruimen. Want dat geld heb ik liever hier, zodat ik het zelf aan het werk kan zetten.

Dus ben ik maar eens voorzichtig begonnen aan een zoektocht. Met als vertrekpunt dat velletje papier. Vervolgens ben ik gaan kijken naar het pensioenfonds waar mijn premies aan betaald zijn. Ook dat bestaat nog steeds. Op hun website vind je uiteraard geen informatie over het afkopen van de pensioenverzekering. Want je wilt mensen niet op ideeën brengen, toch? Na wat zoeken vond ik een email-adres. Daar heb ik maar eens een mailtje naartoe gestuurd met de vraag wat ik moet doen om mijn pensioenverzekering uitbetaald te krijgen. Daarna was het afwachten.

Ik had al snel antwoord. En moest een aantal documenten opsturen. Bewijs van uitschrijving in het Verre Warme Land, bewijs van inschrijving in Nederland, bewijs dat ik nog leef (een Attestatie de Vita), en een kopie identiteitsbewijs. Ik mocht het zelfs mailen. Een actueel bewijs van inschrijving en het bewijs van in leven zijn heb ik meteen aangevraagd bij de gemeente, dat kan anno 2019 gelukkig online. Het bewijs van uitschrijving uit het Verre Warme Land heb ik uiteraard in mijn digitale archief. En een kopie identiteitsbewijs ook. Het duurde een paar dagen voordat alles compleet was. Ik heb het bij elkaar in een beveiligd PDF bestand gestopt en opgestuurd.

Ik kreeg al snel een ontvangstbevestiging. Vervolgens is het afwachten. In de wet van het Verre Warme Land staat dat ze zes weken hebben om mijn verzoek af te handelen. In die tijd moeten ze mijn gegevens controleren en wat dingen nagaan bij de lokale belastingdienst en burgerlijke stand. Maar ik kreeg al ruim binnen de termijn bericht. De belastingdienst was akkoord, al moest er wel 25% belasting worden ingehouden op de uitkering. Uit mijn tijd in het Verre Warme Land weet ik dat het geen enkele zin heeft om in discussie te gaan met/over de lokale Belastingdienst, dus dat is dan maar zo. Een paar dagen later kreeg ik het officiële juridische document over de afkoop. Het totaalbedrag viel me nog behoorlijk mee. Samen met de eerdere belastingmeevallers helpt dit een behoorlijk stukje in de kosten van mijn komende operatie.

Ik heb het document uiteraard na controle snel getekend en teruggestuurd. Nu maar afwachten hoe snel ze betalen! En ik heb weer een ‘los eindje’ opgeruimd. Dat voelt ook goed.

Heb jij jouw financiële verleden volledig in beeld?