Geldnerd.nl

Blog over (financieel) bewust leven

Tag: onzekerheid

Dure angsten

Onlangs ontving ik een mailtje van een bloglezer, met een vraag over de eigen hypotheeksituatie. Dat gebeurt wel vaker sinds ik blog. En ik ben geen financieel adviseur, maar ik vind het wel leuk om met mensen mee te denken. Ik schrijf niet alleen graag over geld maar praat er ook graag over.

De situatie van de lezer is er eentje die vaak voorkomt. Een aflossingsvrije hypotheek van ‘voor de crisis’ met een hoge rente van 4,25% die nog een jaar of 10 vast staat. Inmiddels wel 30% afgelost op de hypotheek, en ook het voornemen om de komende jaren zo’n 5% per jaar af te gaan lossen. Ik heb verstandige lezers! De betreffende lezer was zich aan het verdiepen in het fenomeen rentemiddeling. De hypotheekverstrekker, in z’n oneindige filantropische goedheid, bood daarbij een nieuw rentepercentage van 3,36% met een nieuwe rentevaste periode van 10 jaar. Aan de voorwaarden wijzigt verder helemaal niets. Geen extra boete bij verkoop, geen wijzigingen ten aanzien van boetevrij aflossen. Het scheelde in de situatie van de lezer € 150 euro bruto per maand.

In de huidige markt is 3,36% natuurlijk nog steeds erg hoog. Voor 10 jaar rentevast kom ik rentes vanaf 1,20% tegen, afhankelijk van de Loan-To-Value ratio. In die omstandigheden zou ik 3,36% nog steeds willen classificeren als ‘diefstal’. Daarnaast zit je dan nog steeds met een aflossingsvrije hypotheek, die fiscaal steeds minder aantrekkelijk is. Zelf zou ik dus eerder aan oversluiten denken, en zeker met een hypotheekadviseur gaan praten over de opties. Dan zou je ‘m, afhankelijk van je persoonlijke situatie, bijvoorbeeld om kunnen zetten naar een lineaire of annuïteiten hypotheek en ‘m “gewoon” af kunnen lossen. Ik ben nog steeds erg blij met mijn lineaire hypotheek, daarbij leidt elke extra aflossing tot een lagere rente en een lagere aflossing per maand. En bovendien zou je dan een veel lagere rente kunnen krijgen, afhankelijk van je LTV tot wel 1,2%-1,3%. Hierbij komen natuurlijk oversluitkosten kijken, maar dit verschil is zo groot! Als je bijvoorbeeld al EUR 10.000 / jaar wilt gaan aflossen, en daar komt nog eens EUR 6.000 aan bespaarde rente per jaar bij, dan heb je al EUR 16.000 per jaar om af te lossen.

Vervolgens kregen we een interessante discussie. Waaruit maar weer bleek dat mensen heel verschillend naar geld kunnen kijken. Sommige mensen hebben een enorme haat-liefde verhouding met geld, of een extreme angst om in de financiële problemen te komen. Dat kan komen door ervaringen uit het verleden, bijvoorbeeld hoe je bent opgegroeid of opgevoed, maar het kan bijvoorbeeld ook werkgerelateerd zijn. Tot een paar jaar geleden redeneerde ik zelf ook zo. Ik had een enorm cashbuffer van 3 of 4 jaar aan uitgaven, en kon me niet voorstellen dat ik het aan zou durven om dat te verlagen. Ook bij mij is dat stapsgewijs veranderd tot de huidige situatie, waarbij ik een maand of 4 aan uitgaven in mijn buffer heb. Wat ik vooral geleerd heb, is dat je niet moet luisteren naar mensen om je heen, maar moet doen wat voor jezelf het beste voelt.

Maar wat te doen als je het heel vervelend vind om geld te moeten uitgeven? De meeste bloggers die ik ken die FIRE nastreven, zouden dat bufferbedrag allang hebben ingezet voor extra aflossingen, stortingen doen in ETFs of flinke bedragen uitzetten in crowdfunding. En ondanks dat je weet dat dit bedrag op de spaarrekening tegen een rente van 0,03% alleen maar in waarde zal dalen: als je het bedrag ziet in je bankieren-app, dan denk je toch “dat nemen ze ons niet meer af”.

Rationeel zijn het kromme redeneringen. Je kunt er op de langere termijn meer uithalen door het te beleggen. Je kunt eenvoudig in een spreadsheetje uitrekenen hoe lang het duurt voordat je tienduizenden euro’s boeterente en taxatie- en notariskosten en oversluitkosten terugverdiend hebt. Een aflossingsvrije hypotheek kun je ook aflossen. En een restschuld van nog geen ton is met een rente van 3,36 procent met een krantenwijk nog op te brengen, dus dat geeft veel rust. En nietsdoen is zeker duurder dan 4,25% blijven betalen. Maar… Het verschil tussen het aanbod van 3,36% en de marktrente is wel erg hoog. Duizenden euro’s per jaar? Met een resterende looptijd van bijvoorbeeld 20 jaar dat is een heel groot bedrag… Dat je weggeeft aan je hypotheekverstrekker… Vanwege angst? Angsten kunnen dus wel een dure hobby zijn… Het is met dit soort rekensommetjes dat ik mezelf de afgelopen jaren wel in actie heb laten komen.

Het is en blijft je eigen keuze, maar: Een eerste gesprek met een hypotheekadviseur kost meestal niets en verplicht ook tot niets. Niemand kan aan je geld komen of je dwingen iets te tekenen. Wat het je wel oplevert is gedetailleerde informatie over je opties en de kosten en baten. Daar kun je dus niets verliezen. Ook een gesprek met je huidige hypotheekverstrekker, waarin je ze vraagt wat de opties zijn en waarom het verschil met de marktrente zo hoog is, kost je niks. De meeste banken werken graag mee aan het omzetten van de hypotheek, want aflossingsvrije hypotheken op hun balans worden als risico gezien en ze willen je liever houden dan kwijtraken. En ook zij kunnen je tot niets verplichten bij een gesprek.

Ach, onze angsten. Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat rationele berekeningen maar een onderdeeltje zijn van het proces om over de angsten te komen. Verder was het bij mijzelf vooral een proces van kleine stapjes zetten. De grenzen steeds een klein stukje verleggen tot het huidige niveau. En daar dan soms nog steeds onrustig van worden.

Wat zou jij doen in de situatie van deze persoon? En heb jij angsten die je hierbij in de weg zitten?

error

Politiek en Economie

Toen ik woensdag 9 november wakker werd lag Trump in de telling al ruimschoots voor op Clinton, al was zijn overwinning nog niet helemaal zeker. De Nikkei index, graadmeter van de Japanse aandelenbeurs, stond al wel zo’n 5% lager. Ook de Chinese Hang Seng index koerste 2% lager, en de Mexicaanse peso was gedurende de nacht zo’n 15% gedaald. Vol spanning keek ik naar de opening van de Europese beurzen. Daar was de daling al een stuk minder, en verschenen later zelfs plusjes. De Amerikaanse beurzen koersten daarna allemaal meer dan 1% hoger. ‘Zie je wel’, las je vervolgens, ‘het voorspelde negatieve effect blijft uit. Dat zag je ook na de Brexit’.

Ik vind het rijkelijk vroeg en naïef om die conclusie te trekken. Zelf ben ik een groot aanhanger van behavioral economics. Economie is geen exacte wetenschap. In mijn ogen worden de aandelenbeurzen gedreven door menselijke emoties die menselijk handelen bepalen. En menselijke emoties zijn korte termijn gericht en vergeten snel. Ondertussen vinden in de echte economie hele andere lange- en korte termijn mechanismen plaats die we nog lang niet allemaal snappen en doorzien. Ja, we hebben onze modellen, maar een model is altijd een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. En kent dus tekortkomingen.

Ik zou dolgraag doorzien wat de effecten op korte en lange termijn zijn, zowel voor de Brexit als voor het presidentschap van Donald Trump. Dat zou namelijk erg goed zijn voor mijn rendement, als ik dat kon voorspellen. Maar helaas, dat lukt me nog niet.

Toch ben ik niet zo optimistisch als veel van de ‘analisten’ en ‘deskundigen’ die ik nu zie, hoor en lees. In de volgende editie van van Dale moet de definitie van ‘deskundige’ wat mij betreft overigens aangepast worden, een deskundige is iemand die het altijd bij het verkeerde eind heeft en vervolgens ook uitgebreid komt uitleggen waarom hij/zij het bij het verkeerde eind had.

Zelf denk ik dat het twee tot drie jaar duurt voordat de echte langere-termijn effecten van politieke keuzes zichtbaar worden. Als je verder leest dan de juichende berichten over de Britse economie, bijvoorbeeld hier en hier, dan zie je een genuanceerder beeld. Korte-termijn indicatoren best oké, maar wel neerwaartse signalen voor de langere termijn.

Eén van mijn favoriete economen, Paul Krugman, was direct na de verkiezingen in shock en schreef een zeer emotionele column. Inmiddels is hij weer tot rust gekomen, maar zijn analyses over wat te verwachten van de plannen (en het gedrag van) Trump zijn niet mals. Ik ben benieuwd hoe we over twee of drie jaar terugkijken op de keuzes die de kiezers gemaakt hebben in 2016. En ik hou ook wel een beetje mijn hart vast voor 2017: verkiezingen in ondermeer Duitsland, Frankrijk en ons eigen landje…

Wat verwacht jij?

20161112-sp500-6m

error

Hillary Trump of Donald Clinton?

201611-clinton-trumpGelukkig, het zit erop. De Amerikaanse presidentsverkiezingen. Samen met het Referendum over het Associatieverdrag met de Oekraïne en het Brexit referendum voor mij toch wel het dieptepunt van de democratie in 2016.

Toch belangrijk, die verkiezingen. Voor mij een belangrijke indicator voor de politieke (in)stabiliteit. Mijns inziens overschatten politici hun impact op de economie. Als het politiek een puinhoop is, dan heeft dat meestal een negatieve impact. Is het politiek stabiel, dan is de impact hooguit neutraal.

Stabiliteit of onzekerheid, dat is volgens mij dus de keuze. Een keuze voor Hillary of een keuze voor Trump. Ik ben zelf vooral blij dat ik geen Amerikaan ben. Ik denk dat ik deze verkiezingen dan thuis zou zijn gebleven. Maar, los van de standpunten van de beide kandidaten en wat ik daar persoonlijk van vind, ik denk wel dat een keuze voor Clinton een keuze is voor stabiliteit, en kiezen voor Trump is kiezen voor onzekerheid. En onzekerheid, daar houden markten niet van. Maar als ik zo kijk komt er wel een koopmoment aan op de effectenbeurzen. Want ik zie op dit moment veel rode cijfers op de financiële markten.

En nu afwachten wat er in het echt gaat gebeuren…

Wat vind jij van de uitslag?

error

Armer dan mijn ouders

Mijn recente blog ‘De onmacht van de middenklasse‘ riep meer reacties op dan ik verwacht had. Een lezer attendeerde mij op een artikel in de De Groene Amsterdammer. Dat is geschreven naar aanleiding van een rapport van McKinsey.

Het lijkt er steeds meer op dat er een trendbreuk optreedt. Heel lang is het ‘normaal’ geweest dat elke volgende generatie het economisch beter heeft dan de vorige. Maar in de periode 2005 – 2014 ging 65 – 70 procent van de huishoudens er in reëel inkomen op achteruit. De term reëel inkomen betekent dat het gecorrigeerd wordt voor inflatie, en het zegt dus iets over de koopkracht van dat huishouden. En de rekenmeesters van McKinsey achten de kans groot dat dit ook de komende 10 jaar het geval blijft.

Ze wijten dit aan de trager wordende economische groei, iets wat inderdaad sinds de ‘crisis van 2008′ erg hardnekkig lijkt te zijn. Daarnaast gaat het rapport in op inkomensoverdrachten: het bedrag aan uitkeringen en subsidies dat iemand bovenop z’n reguliere salaris ontvangt. In Nederland hebben we natuurlijk een uitgebreid stelsel aan toeslagen, waarmee we belastinggeld rondpompen. Let wel: ik zeg niet dat we daarmee moeten stoppen, maar het is wel iets om goed in de gaten te houden. Verder concludeert het rapport dat de omstandigheden op de arbeidsmarkt veel minder zeker zijn geworden. Tijdelijke banen en ZZP’ers zorgen ervoor dat de jongere generaties minder zekerheid hebben over hun inkomen dan hun ouders hadden.

Conclusie: we worden gemiddeld genomen allemaal minder rijk, maar die last wordt wel oneerlijk verdeeld. Hoe lager je op de economische ladder staat, hoe sterker je de pijn gaat voelen.

Door het lezen van het rapport werd ik wel nieuwsgierig naar mijn eigen situatie. Gelukkig houd ik mijn administratie al sinds 2003 gedetailleerd bij, dus ik ben in mijn elektronisch archief gedoken. En vooralsnog heb ik geluk!

In 2004 verdiende ik netto € 2.950 per maand (exclusief vakantiegeld en 13e maand). Inmiddels is dat € 4.000 per maand. Op de website van het CBS vond ik de inflatiecijfers sinds 2004. Cumulatief is er sinds 2004 21,7% inflatie geweest. Betrek ik dat op mijn inkomen, dan zou ik nu € 3.590 netto per maand moeten verdienen om met mijn inkomen uit 2004 de inflatie bij te houden. Vooralsnog zit ik daar € 400 boven, doordat ik sinds 2004 best een aardige carrière heb gemaakt. Maar ik vraag me wel af hoe lang ik nog door kan groeien, en of (wanneer) de daling van het reëel inkomen ook mij zal treffen…

Hoe is het met jouw koopkracht?

error

Wakker met een kater: Brexit

Dat was vervelend wakker worden vrijdagochtend. De Britten hebben voor een vertrek uit de EU gestemd. We zien een aantal patronen die we ook in Nederland zagen rond het Oekraïne-referendum. Veel emoties in het debat die eigenlijk over heel andere onderwerpen gaat. En jongeren zijn in meerderheid tegen een Brexit, maar in die groep was er een lagere opkomst. ‘De ouderen draaien de jongeren een loer’, lees je dan. Ik denk eerder dat de jongeren het zichzelf aandoen door niet naar de stembus te gaan. Maar ja. Ook interessant zijn de regionale verschillen. Schotland, Noord-Ierland en Londen zijn vóór de EU, het platteland vooral tegen. In Schotland zie je de discussie over een nieuw referendum over onafhankelijkheid weer oplaaien. En vanochtend zag ik zelfs een berichtje over een petitie voor ‘Londependance’, oftewel de onafhankelijkheid van Londen…

Kortom, het laatste woord is hier nog niet over gezegd. Sowieso niet, want voor de onderhandelingen over het vertrek van de Britten wordt twee jaar uitgetrokken. Ik ben benieuwd of de Britten dit tegen die tijd ook nog een goed idee vinden. De eerste economische gevolgen zouden dan goed zichtbaar moeten zijn (inclusief de invloed op de investeringen van buitenlandse bedrijven in Groot-Brittannië), en ook de invloed van het vertrek op het dagelijks leven zijn dan wel zichtbaar. Misschien tegen die tijd nog een referendum?

De onzekerheid over dit referendum was een van de redenen dat ik eerder dit jaar mijn beleggingen fors heb afgebouwd. Ik merk gewoon dat ik niet zoveel vertrouwen meer heb in ‘de kiezers’, zeker niet als ons gevraagd wordt om te stemmen over dingen die we niet kunnen overzien, en die eigenlijk te complex zijn om in een simpele ja / nee, voor / tegen, vraag te vatten. Want dan gaan emoties en onderbuikgevoelens een rol spelen, en stemmen we eigenlijk over iets heel anders dan de echte vraag. Winston Churchill heeft ooit gezegd: ‘The best argument against democracy is a five-minute conversation with the average voter’.

Maar goed, de kiezer heeft gesproken. Het voornaamste gevolg is voorlopig Onzekerheid. En daar houden beleggers niet van . Zoals verwacht doken de beurzen gisteren diep in het rood, en ook de Pond Sterling en de Euro zakten tegenover de Amerikaanse Dollar. Dat laatste is overigens wel voordelig voor Geldnerd en Vriendin, want wij moesten nog een aardig bedrag overmaken vanuit het Verre Warme Land naar Nederland en dat gebeurt in dollars. Dat overboeken hebben we vandaag maar even snel gedaan, scheelt toch weer een procent of 4. Het wordt even afwachten hoe de beurzen gaan reageren als de eerste emotie verdwijnt. Dat is wel weer een reden voor mij om de beurzen de komende weken wat intensiever te volgen.

Persoonlijk vind ik het erg jammer dat de Britten voor een Brexit gestemd hebben. De EU niet perfect. Maar samenwerken is volgens mij wel de beste optie voor de toekomst.

Hoe kijk jij naar de Brexit?

error

© 2019 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑