Welke software gebruik ik?

  • Berichtcategorie:ICT

Een tijdje geleden schreef ik over mijn papierloze werkwijze en mijn Digitaal Archief. Naar aanleiding daarvan kreeg ik verschillende vragen over de software die ik gebruik om dit allemaal te ondersteunen. Verstopt in allerlei andere blogposts heb ik daar al het nodige over geschreven, met name in de serie over privacy en informatiebeveiliging. Maar een compleet overzicht was dat nog niet.

Gratis en Open Source

Ik ben een fervent aanhanger van open-source software (OSS), software waarvoor de originele broncode vrij beschikbaar is gemaakt en kan worden herverdeeld en gewijzigd. Dat is niet alleen maar omdat Geldnerd een vrek is die het liefst zo weinig mogelijk geld uitgeeft. Maar ik geloof oprecht in de voordelen die OSS biedt. Er wordt door meer ogen naar de software gekeken, en dat leidt vaak tot betere en veiliger software. Je bent minder afhankelijk van de (commerciële) belangen van één leverancier. Dat betekent dat er vaak ook oplossingen zijn voor jouw specifieke probleem. Een grote commerciële leverancier bouwt alleen iets als er voldoende vraag naar is. Maar als er één programmeur tegen hetzelfde probleem is aangelopen als jij, dan is er best kans dat die er in een open-source omgeving een oplossing voor gebouwd heeft. Mijn voorliefde voor OSS is de reden dat je mijn spreadsheets hier gratis kunt downloaden.

Ik kan dus ook oprecht genieten van WordPress met z’n vele duizenden Themes en Plugins, waar dit blog op draait. Van het grafische programma GIMP met z’n vele functionaliteiten. Van het boekhoudpakket GnuCash dat al heel lang onderhouden en doorontwikkeld wordt. Van de producten van de Mozilla Foundation, waar ik een enthousiast gebruiker ben van ondermeer de Firefox browser en het Thunderbird mailprogramma. En van de open-source kantoorsoftware LibreOffice.

Mijn ambitie is eigenlijk een persoonlijke werkplek die volledig op OSS gebaseerd is. Een Linux-variant als besturingssysteem. En alle functionaliteiten die ik nodig heb, ingevuld met OSS. Maar zover ben ik nog niet. Een handjevol applicaties zit me daar nog in de weg. Maar dat geeft niet, het is een stapsgewijs proces.

En natuurlijk zitten er ook nadelen aan OSS. Het vraagt vaak iets meer ‘knutselen’ en prutsen met instellingen en extra tooltjes om het helemaal naar je zin te krijgen. Daar moet je van houden. Ik ben wel zo nerderig dat ik dat leuk vind. En soms valt de ontwikkeling van een OSS tool (tijdelijk) stil en moet je op zoek naar iets anders. Zo hebben Geldnerd en Ex jarenlang gebruik gemaakt van Pegasus voor hun e-mail. Maar de ontwikkeling hiervan ging duidelijk achterlopen en heeft zelfs een periode helemaal stilgelegen. Uiteindelijk hebben we onze hele e-mail historie gemigreerd naar Thunderbird. En daar ben ik sindsdien ook bij gebleven. Moeten overstappen is een risico bij OSS (overigens ook bij commerciële software).

Waar let ik op?

Ik denk vanuit functionaliteit. Er is iets dat ik wil doen met behulp van mijn ICT, en daar moet dus een oplossing voor komen. Dat is altijd het begin van de zoektocht. Ik probeer voor mezelf te omschrijven wat de oplossing moet kunnen. Bijvoorbeeld ‘ik wil een veilige plek om mijn wachtwoorden te bewaren, eentje die ik ook op mijn mobiele apparaten kan gebruiken’.

Daarna is altijd de vraag of één van de software-oplossingen die ik al gebruik dit probleem op kan lossen. Want dan hoef ik geen nieuwe software-oplossing te zoeken. Zo heeft mijn mailoplossing (Thunderbird) ook een ingebouwd agendapakket en een handig adresboek. Niet nodig dus om daar aparte oplossingen voor te selecteren.

Als ik iets nieuws zoek, dan ga ik eerst maar eens met een zoekmachine aan de slag. Vaak via een omweg. ‘Open source alternative for Outlook’ is zo’n zoekterm. Of ‘open source bookkeeping’. En dan maar eens inlezen. Welke opties kom je tegen? Zo vormt zich met een paar uurtjes lezen wel een shortlist, en krijg je een beeld van de populariteit van de diverse oplossingen.

En dan heb ik ook nog een extra lijstje van dingen waar ik op let voordat ik mijn uiteindelijke keuze maak:

  1. Ten eerste: Hoe kom je er weer uit? het klinkt misschien gek, maar ik stap niet meer in een softwarepakket zonder te ontdekken of en hoe ik er ooit weer uitkom. Wat zijn de opties om je eigen gegevens weer te exporteren en toch in een andere oplossing te gaan gebruiken? Het was ooit best ingewikkeld om met bijna tien jaar mailhistorie over te stappen van Pegasus naar Thunderbird (ja, ik heb al mijn mail nog sinds 2001 en heb ook nog hetzelfde mailadres). En ik ben nog steeds niet overgestapt van Evernote naar Standard Notes omdat die laatste geen goede export-opties biedt.
  2. Ook kijk ik naar de datum van de laatste update van de software en de updatefrequentie. Hoe lang bestaat het pakket al, en is er afhankelijkheid van één ontwikkelaar? Want ik zoek naar oplossingen die ik langere tijd kan blijven gebruiken.
  3. Daarnaast vind ik het fijn als het softwarepakket ook een Nederlandstalige versie heeft. Dat is geen must (ik heb jarenlang internationaal gewerkt en ben gewend aan Engels als zakelijke taal), maar omdat Windows mij opzadelt met een Nederlandstalige versie heb ik liefst ook Nederlandstalige software, ik houd van consistentie. Alhoewel ik zelf niet helemaal consistent ben, ik heb de Engelstalige GnuCash geïnstalleerd omdat ik dan makkelijker gebruik kan maken van de informatie die ik op internet vind over dit pakket.
  4. Verder ben ik dol op de Dark Mode. Een zwarte achtergrond met lichte letters en een gebruikersinterface die daar op afgestemd is. Ik merk dat dat veel rustiger is voor mijn ogen dan de woeste kleurpaletten waar veel softwareleveranciers ons standaard mee afschepen. En ik kijk dus altijd even of de OSS oplossing een dark mode ondersteunt. Dat is gelukkig steeds vaker het geval.

Mijn oplossingen

En wat heb ik dan zoal op mijn laptop staan aan software? Een overzicht.

E-mail – Mozilla Thunderbird

In de praktijk gebruik ik drie e-mail adressen. Mijn persoonlijk mailadres, het mailadres van mijn administratie, en een mailadres voor Geldnerd. Die drie verschillende mailboxen komen keurig bij elkaar in Thunderbird.

Agenda en Adresboek – Mozilla Thunderbird

Ook mijn agenda en adresboek zitten in Thunderbird. En synchroniseren soepel met de ommuurde tuin van Apple via de gratis beschikbare TBSYNC add-on. het maakt dus niet uit waar ik mijn agenda of adresboek bijwerk, op mijn laptop, telefoon of tablet, ze blijven overal synchroon zonder dat ik er iets voor hoef te doen.

Webbrowser – Mozilla Firefox

Ruim anderhalf jaar geleden ben ik overgestapt van Google Chrome naar Mozilla Firefox. En daar heb ik nog geen seconde spijt van gehad. Ook Firefox heeft prima apps voor de mobiele telefoon en de tablet, en synchroniseert mijn favorieten en geschiedenis. En biedt betere privacybescherming.

Kantoorsoftware – LibreOffice / Microsoft 365

Eén van de categorieën waar ik nog niet helemaal OSS ben, is de kantoorsoftware. Voor documenten en presentaties / eenvoudige figuren gebruik ik LibreOffice. Maar mijn spreadsheets zitten nog in Excel. En zullen daar ook wel blijven als ik dit soort functionaliteiten ga gebruiken. Puntje van aandacht in Huize Geldnerd.

Grafische software – GIMP

Soms moet er even een foto aangepast worden. Dat doe ik met GIMP, sinds jaar en dag een meer dan volwaardig open-source alternatief voor de (voor een particulier onbetaalbare) Adobe software.

Financiële Administratie – GnuCash

Mijn administraties zitten deels nog in Excel. Maar deels heb ik ze ook al ondergebracht in GnuCash. Daar heb ik een uitgebreide blogpost aan gewijd. Wat mij betreft is dit pakket een juweeltje, en het bestaat al meer dan 20 jaar.

Wachtwoordmanagement – KeePass

Als ik nu terugdenk aan hoe ik mijn wachtwoorden vroeger beheerde, dan vind ik mijzelf enorm naïef. Ik ben jarenlang vrij eenvoudig te hacken geweest met wachtwoordjes van 8 tot 10 karakters die ik bewaarde in een Word-document. Medio 2019 ben ik overgestapt op KeePass. Dat beheert al mijn wachtwoorden en genereert ook nieuwe indien nodig. Waar mogelijk hanteer ik nu een wachtwoordlengte van minimaal 48 karakters.

KeePass integreert mooi met Firefox met behulp van een add-on, ik hoef dus nooit een wachtwoord handmatig in te typen. En ik gebruik diverse plugins in KeePass, onder andere voor de Dark Mode en om automatisch te controleren of mijn gegevens opduiken op lijsten van gehackte accounts.

Op mijn telefoon gebruik ik de app Strongbox die gewoon gebruik maakt van de KeePass database op mijn persoonlijke server, en de app Twilio Authy voor het genereren van codes voor twee-factor authenticatie.

Veel mensen die ik ken gebruik(t)en ook LastPass, een andere goede oplossing. Maar dat is onlangs minder aantrekkelijk geworden en lijkt ook niet helemaal jofel voor je privacy.

Notities en Documentbeheer – Evernote

Geen OSS, helaas, maar wel een van de meest gebruikte toepassingen op mijn laptop. Evernote. Waar ik vrijwel alle blogjes voorbereid die verschijnen op Geldnerd. Maar ik doe er nog veel meer dingen mee. Zo heb ik er allerlei checklists staan, variërend van inpaklijstjes voor vakanties tot en met lijsten met aanpassingen die ik door wil voeren in mijn spreadsheets. Informatie die ik nodig heb voor de opleiding die ik volg. Een apart onderdeel met mijn favoriete recepten. Allerlei informatie over het onderhoud van onze woning. Financiële checklists met informatie over mijn begroting. Actielijstjes. Vrijwel elk document op mijn laptop is ooit begonnen als Evernote-documentje.

Waarom? Omdat ik er dan overal bij kan. Evernote staat op mijn laptop, mijn tablet, mijn telefoon. Als ik op straat loop en ineens een blogideetje krijg, dan kost het maar een paar seconden om een paar sleutelwoorden in Evernote te zetten. En dat idee op een later moment weer op te pakken en verder uit te werken.

En omdat het structuur biedt. Mijn checklists netjes bij elkaar in één hoofdstuk. Mijn recepten idem dito. En de documentjes over mijn persoonlijke financiën. In één omgeving met één gebruikersinterface. Ik heb het pakket vaak vervloekt maar gebruik het nog steeds. En heb nog geen beter of zelfs vergelijkbaar alternatief gevonden.

Backup en Synchronisatie – DirSyncPro (of Syncthing?)

Mijn backup-obsessie heb ik recent nog uitgebreid beschreven. Een persoonlijke werkplek is niet compleet zonder beveiliging tegen dataverlies. En daar zorgt DirSyncPro voor.

Maar de meest recente versie van DirSyncPro is inmiddels 3 jaar oud, en de website en social media laten weinig activiteit meer zien. Het lijkt erop dat de ontwikkeling is stilgevallen en dat vind ik een risico. Inmiddels draai ik sinds een week parallel ook op proef met Syncthing. Dat ziet er veelbelovend uit. En ik kijk ook nog naar FreeFileSync. Ik zal er binnenkort een aparte blogpost aan wijden

En dan zijn er nog een aantal kleinere tooltjes die ik gebruik, en die meestal ook OSS zijn. Alleen Evernote, Microsoft 365 en Apple iTunes zijn de drie softwaretoepassingen die geen OSS zijn. Zij staan nog tussen mij en de volledige OSS werkplek….

Ben jij ook een aanhanger van de Dark Side Mode?

Nieuwe versie Administratiespreadsheet

Geldnerd is onder andere bekend vanwege zijn spreadsheets. Mijn administratie, mijn beleggingen, mijn hypotheek, allemaal hebben ze een spreadsheet waarin ik gedetailleerd bijhoud hoe dingen zich ontwikkelen en hoe geld door ons huishouden heen stroomt. Al sinds begin 2017 kun je mijn spreadsheets hier ook downloaden.  Gewoon, helemaal gratis. Ik vraag geen vergoeding en vraag zelfs niet om een e-mail adres achter te laten

Ik heb lang geaarzeld voordat ik daarmee begon. Het gebruik van de spreadsheets vraagt namelijk wel enige kennis. Van administratie, van beleggen, maar vooral van Excel. En ik heb geen tijd en geen zin om de hele dag vragen om ondersteuning te beantwoorden. De spreadsheets publiceer ik vooral als voorbeeld, om te laten zien wat er allemaal kan met Excel, en hoe je jouw financiën onder controle zou kunnen houden als je net zo’n cijferneuroot bent als Geldnerd.

Gelukkig valt het aantal vragen heel erg mee. Meestal lukt het me ook nog om te antwoorden. Het helpt ook mijzelf, niet zelden komt er een nieuw idee uit voort dat ik vervolgens ook in mijn eigen versies ga gebruiken. Zo werkt het twee kanten op. Ik heb dus zeker geen spijt dat ik hiermee begonnen ben. Deze spreadsheets zijn een beetje wat ik zelf had willen vinden toen ik in 2003 begon met mijn eigen financiën, dus ik hoop nog steeds dat andere mensen ermee geholpen zijn. Al is het maar ter inspiratie.

Waarom een administratie bijhouden?

Je kunt absoluut geen weloverwogen beslissingen nemen over jouw geld als je niet weet hoe het binnenkomt en hoe je het uitgeeft. Punt. Klaar. Wil je gaan sturen, dan zul het bij moeten houden. Dat kan zo summier of uitgebreid als je zelf wilt. Maar niets doen en verwachten dat jouw vermogen op magische wijze gaat groeien? Dat is slechts voor heel weinig mensen weggelegd.

Ik heb zelf meerdere tools getest voor mijn administratie. Uiteindelijk ben ik uitgekomen bij een uitgebreide zelfgebouwde spreadsheet in Excel. Als test heb ik de gezamenlijke administratie inmiddels wel helemaal in GnuCash gezet. Maar uiteindelijk zijn Excel (en alternatieven als LibreOffice Calc e.d.) de enige tools die je 100% naar je eigen wens kunt inrichten.

Nieuwe versie

Regelmatig bouw ik nog nieuwe functies. Sinds begin 2017 heb ik ruim 200 grotere en kleinere wijzigingen doorgevoerd in mijn  spreadsheets. Ja, daar houd ik ook een spreadsheet van bij, uiteraard. Nieuwe functies, verbeterde functies. Daarvan hadden er ruim 80 betrekking op mijn administratiespreadsheet. Tussentijds zijn er dus regelmatig nieuwe versies verschenen. Die kwamen er ook als lezers mij meldden dat een bank weer eens z’n exportbestanden veranderd had. En inmiddels ben ik zelf het overzicht ook een beetje kwijt.

Tijd dus voor een opruimactie. Ik heb een ‘schone’ kopie gemaakt van mijn eigen actuele administratiespreadsheet. Die is geschoond van persoonlijke informatie en gevuld met voorbeelddata. Dit is dus eigenlijk de spreadsheet zoals ik ‘m zelf op dit moment ook gebruik. Gebouwd en getest onder Windows 10 met Office 365. Met dus ook alle uitgebreide grafieken en mijn potjessysteem.

Handleiding

In een eerdere versie zat ook een soort van handleiding. Die is nu ook apart te downloaden, met onder andere veel aanvullingen van lezeres F (waarvoor hartelijk dank!). Handleiding en actuele versie van de spreadsheet sluiten nog niet helemaal op elkaar aan, dus opmerkingen en aanvullingen zijn welkom.

Downloaden

Je kunt de meest actuele versie van mijn administratiespreadsheet downloaden op mijn Downloads pagina. Ruim 8.000 mensen hebben dat al gedaan, zag ik in mijn statistieken. Of begin zelf eenvoudig met het bouwen van jouw eigen sheet die met je meegroeit, aan de hand van de blogpost die ik daar begin 2020 over schreef. Waarbij je dan bijvoorbeeld stapsgewijs elementen van mijn spreadsheet overneemt.

Werk je met een oudere versie van mijn spreadsheet en wil je gebruik maken van de nieuwe versie? Werk dan de Settings bij in de nieuwe versie. Kopieer de transacties en jouw Precoding werkblad. En als je andere kostencategorieën gebruikt moet je die uiteraard ook even aanpassen.

Hoe houd jij jouw administratie bij?

De afgelopen jaren heb ik regelmatig uitgebreid geschreven over mijn administratiespreadsheet. Lees hoe het allemaal begon en waarom ik mijn spreadsheets weggeef. En hoe ik in 2018 een volledig vernieuwde versie bouwde. Maar ook hoe frustrerend het kan zijn als banken steeds maar dingetjes veranderen.

De losse eindjes van Operatie Data Footprint

Ongeveer een jaar geleden was ik in de ban van Operatie Data Footprint. Een actie om bewust na te denken over hoe ik omga met mijn persoonlijke gegevens en de beveiliging daarvan. Als je hierover na gaat denken dan ontstaat het risico op paranoia. Je gaat al gauw denken dat je niets meer veilig kunt doen. En misschien is dat ook wel zo. Soms krijg ik dan ook de neiging om een rol aluminiumfolie te kopen en er een hoedje van te vouwen. Maar dat kunnen anderen dan weer veel beter dan dat ik het kan….

Een jaar later ben ik nog steeds erg blij met de resultaten van mijn actie. Maar ik vind ook nog steeds aandachtspunten. Overigens zijn dat vaak ook dingen die ik al jaren doe, maar waarvan ik me nu pas realiseer dat ze ook hiermee te maken hebben. En er is nog steeds voortgang in mijn pogingen om mijn Data Footprint op het grote boze Internet te optimaliseren.

Fysieke beveiliging

Geldnerd heeft al jarenlang een papierversnipperaar, eentje van klasse 4. En bij elk velletje papier dat ik niet bewaar doe ik even een check. Staat er een persoonsgegeven op? Naam, adres, informatie over onszelf en onze financiële situatie, medische gegevens, dat soort dingen? Als dat zo is, dan gaat het velletje door de shredder heen en gaan de snippers mee met het oud papier. Er gaat hier geen enkel privacy-gevoelig gegeven leesbaar de deur uit. Zelfs de adreslabels op de dozen van online winkels moeten eraan geloven. De afgelopen maand ben ik weer begonnen met de eindejaars-opruimactie. Dat leverde nog weer een extra zak met papiersnippers op die keurig met het oud papier meegaan.

Er zit ook al jarenlang een webcam-cover op de webcam van mijn laptop (geen aandelen). En een tijdje geleden heb ik ook een privacyscherm voor mijn smartphone gekocht, zodat het moeilijk is om mee te lezen. En het scherm is ook nog eens beschermd tegen krassen.

Internet

Ik gebruik de zoekmachine van Google bijna nooit meer, vrijwel alleen nog DuckDuckGo. Google gebruik ik eigenlijk alleen nog als ik specifieke nieuwsberichten zoek, op één of andere manier is DuckDuckGo daar (nog) minder goed in. Maar in vrijwel alle andere gevallen vind ik via DuckDuckGo prima datgene waar ik naar op zoek ben. Heb je een Google Account, neem dan trouwens eens een kijkje op jouw Google Dashboard. Daar vind je, keurig gerangschikt per product, een overzicht van alles wat Google van je weet. En kun je het in de meeste gevallen ook verwijderen. Niet alles overigens.

Mijn Websites

Mijn andere website is inmiddels gemigreerd van Joomla naar WordPress. Dat ging redelijk probleemloos. Een paar mensen vroegen om het adres, maar dat geef ik niet. Het wordt dan namelijk iets te eenvoudig om de echte identiteit van Geldnerd te achterhalen. Beide websites hebben uiteraard extra beveiliging en het admin-gedeelte is niet toegankelijk via de standaard URL. Ook gebruik ik twee-factor authenticatie. En op beide websites worden de plugins en de WordPress-software automatisch bijgewerkt. Verouderde software is immers een van de grootste beveiligingsrisico’s, zeker op internet.

Een tijdje geleden werd er, bij een Tweakers artikel over een datalek, door iemand gelinkt naar mijn artikelen over privacy en beveiliging. Dat leverde nog wat commentaar op over de trackers en cookies die hier op Geldnerd.nl staan. Het lijkt helaas onvermijdelijk om een link naar Facebook en naar Twitter te hebben zonder dat soort dingen, en ook mijn advertenties via Google Adsense zijn natuurlijk niet helemaal cookie-vrij… Als iemand nog suggesties heeft, dan houd ik mij van harte aanbevolen. Mijn onderzoek om dit anders op te lossen loopt nog. Projectje voor de Kerstvakantie.

Dan ga ik ook nog eens kijken naar mijn reactieformulier (waar toch ook regelmatig Spam doorheen glipt. En volgens mij worden er ook een aantal fonts van mijn opmaak van een externe server gehaald, ik zal eens kijken of ik die lokaal neer kan zetten. Goed voorbeeld doet goed volgen, collega Uitklokken heeft eerder dit jaar de privacy op zijn blog ook verbeterd.

Wachtwoorden

Verder ben ik nog eens door de wachtwoordenlijst in Keepass heen gegaan. Vrijwel alle oude wachtwoorden zijn nu vervangen door unieke, langere, door de generator bedachte, wachtwoorden van de hoogste categorie. Ook zijn de laatste wachtwoorden vervangen die ik nog op verschillende sites hergebruikte. Ik vind het wel opvallend bij hoeveel websites je alleen maar relatief korte wachtwoorden van maximaal 16 karakters in kunt geven. Verder heb ik overal waar mogelijk nu twee-factor authenticatie ingesteld. Daarvoor gebruik ik de Authy-app op mijn smartphone.

Op weg naar 100% open-source?

Eerder heb ik al eens geschreven dat ik nog maar een paar ‘closed source’ applicaties gebruik. Microsoft Office 365 vanwege mijn spreadsheets. SyncBack om de gegevens op mijn laptop te synchroniseren met mijn server. En iTunes voor het back-uppen van mijn iPhone en iPad. En eigenlijk gebruik ik iTunes ook nog voor het managen van de muziekcollectie op mijn telefoon. Maar ik krijg tegenwoordig zoveel data bij mijn mobiele telefoon dat ik het daar niet eens meer voor hoef te doen. Ik kan gewoon streamen. En tenslotte Evernote voor mijn notities en het voorbereiden van blogjes.

Ter vervanging van SyncBack heb ik uiteindelijk gekeken naar Duplicati en DirSyncPro. Duplicati is eenvoudig in te stellen en (maar) voegt alle bestanden samen in één groot versleuteld backup-bestand. DirSyncPro maakt (net als SyncBack) een kopie van de bestanden in dezelfde herkenbare directorystructuur. Maar de gebruikersinterface van DirSyncPro is minder vriendelijk en vooral het kiezen van de directories die je wel of niet wilt backuppen is nogal een klus. 

Ik heb uiteindelijk voor DirSyncPro gekozen. Want ik vind het belangrijk om mijn backup-bestanden rechtstreeks toegankelijk te hebben op mijn server, zonder eerst met een aparte tool te moeten ‘ontsleutelen’. Het instellen is meer werk, maar dat doe je maar één keer. En het werkt prima.

LibreOffice is hier ook geïnstalleerd. En ik heb een analyse gemaakt van mijn gebruik van Microsoft Word en Microsoft Powerpoint, de tekstverwerker respectievelijk het presentatieprogramma van Microsoft Office 365. In Powerpoint heb ik eigenlijk maar twee bestanden die van belang zijn. De eerste is het beplantingsontwerp van onze tuin, waarop ik bijhoud waar ongeveer welke planten staan. Die opent en bewaart probleemloos in LibreOffice Impress. Het tweede bestand is een serie sheets met daarop de figuren die ik gebruik t heb op deze website. Bijvoorbeeld onderstaande klassieker, die ooit het begin was van de FIRE Calculator. Die figuren teken ik altijd in Powerpoint, maar dat gaat net zo makkelijk in Impress. En ook dit bestand opent en bewaart net zo makkelijk in Impress.

Ik heb beide bestanden geconverteerd naar het Open Document Format van LibreOffice. En op mijn taakbalk het Powerpoint icoon vervangen door het Impress icoon. In Word is het ook karig. Daar schrijf ik af en toe (steeds minder vaak) een brief. En ik houd er mijn CV up-to-date. Als ik ze verstuur dan gaat dat meestal gewoon als PDF. Een format dat je ook prima vanuit LibreOffice Writer kunt produceren. Ook hier heb ik mijn CV inmiddels geconverteerd naar het Open Document Format. En op mijn taakbalk is het Word icoon vervangen door het LibreOffice Writer icoon. Bizar eigenlijk hoe weinig ik privé gebruik maak van Microsoft Office. Dat komt ook om dat mijn werkgever niet toestaat dat we werkzaken op privé-apparatuur afhandelen. Daarvoor moet ik inloggen op onze beveiligde online werkomgeving, waar ik gewoon over alle functionaliteit van mijn zakelijke werkplek kan beschikken. En dat vind ik prima. Maar Office 365 voor thuisgebruik wordt er wel duur van, ondanks dat ik het met maximale korting koop met dank aan de Pricewatch van Tweakers.

Microsoft Excel is natuurlijk een ander verhaal. Daarin zitten mijn spreadsheets. Sommige zijn eenvoudig, zoals mijn spreadsheet met sport- en gezondheidsstatistieken en de spreadsheet waarin ik wat statistiekjes van mijn websites bijhoud. Daar zitten geen macro’s in. Die werken dus ook probleemloos in LibreOffice Calc. Maar mijn ‘stelsel’ van financiële sheets bevat de Visual Basic macro’s. En dat is het langere-termijn project waardoor ik op dit moment nog niet helemaal van Microsoft Office 365 af kan.

Dan iTunes. Eigenlijk alleen nog nodig voor de reguliere back-up van mijn iPhone en iPad. Dat wil ik het liefst zonder iTunes en iCloud doen, op een manier die niet alleen onder Windows en MacOS kan, maar ook op Linux. Dit artikel beveelt DearMob aan. Of je hebt IMyFone. Maar beide zijn niet open-source en alleen beschikbaar voor Windows en Mac. En ik wil eigenlijk de optie hebben om over te stappen naar Linux. Er was een tool onder Linux, en de pagina van dat project is enkele maanden geleden weer tot leven gekomen. Maar ik heb nog geen tijd gehad om me daar echt in te verdiepen. Het staat nog op de actielijst.

En tenslotte Evernote. Daar heb ik nog steeds geen goede vervanger voor gevonden. Standard Notes kwam het dichtst in de buurt. Maar werd het uiteindelijk niet, vanwege de manier waarop ze omgaan met bestandsbijlagen. En ook heeft Standard Notes geen goede exportmogelijkheden. Het is fijn om al mijn informatie in zo’n tool te kunnen stoppen, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Overiogens is na een grote opschoonactie van jarenlang Evernote gebruik bijna tweederde van mijn notities opgeruimd.

Resterende losse eindjes…

Er moet dus nog wat gebeuren hier op deze website, met Evernote, en met iTunes. Het verbouwen van mijn spreadsheets blijft de grote klus. En verder zijn er nog wat kleinere losse eindjes:

  • Ik heb nog geen goede oplossing om het adresboek en de agenda van mijn smartphone op mijn eigen server te hosten.
  • Ook heb ik nog geen goed alternatief voor Google Alerts, waarmee ik een aantal interesses in de gaten houd en ook bewaak wat er over mij op het internet geplaatst wordt.
  • Ik heb me nog niet echt verdiept in OpenStreetMap als alternatief voor Google Maps.

Het is nog niet af, maar we zijn een heel eind. Stapje voor stapje komen we er wel. Ben jij bewust bezig met jouw Data Footprint?

Het einde van mijn spaarpercentage?

  • Berichtcategorie:Administratie

Zelf noem ik het altijd een van de belangrijkste getalletjes in mijn persoonlijke financiën. Het spaarpercentage. Niet om te vergelijken met anderen, maar om mijn eigen voortgang in de gaten te houden. Maar onlangs gebeurde er iets dat voor mij persoonlijk toch wel voelt als het einde der tijden…

Ik ben eindelijk voorzichtig bezig met het verbouwen van de spreadsheets naar LibreOffice. Stapje voor stapje, functie voor functie, en schermpje voor schermpje, bouw ik mijn spreadsheets om naar Open Source Software (OSS). En onlangs op een avond sloot er iets niet aan tussen de Excel-versie en de LibreOffice-versie. Uiteraard dacht ik eerst dat ik een programmeerfout had gemaakt in LibreOffice. Maar na een uurtje zoeken bleek het iets anders.

Tijdens de zoektocht in LibreOffice had ik namelijk al ontdekt dat er een aantal boekingsfoutjes in mijn administratie van 2020 zaten. Niets bijzonders, gewoon boekingen die in een verkeerde categorie terecht waren gekomen. Dat is een nadeel van de vergaande automatisering die ik heb doorgevoerd. Als ik de wekelijkse import niet goed controleer, dan glipt er af en toe iets doorheen. Ik ging dus terug naar de oorspronkelijke Excel-sheet, om de incorrecte boekingen naar de juiste categorie te zetten. Wat ik uiteraard ook even controleerde in het overzichtswerkblad. En daar ontdekte ik ook de reden dat de cijfertjes niet aansloten in LibreOffice.

Ik heb al het hele jaar een fout in mijn Excel-administratie zitten, waardoor mijn spaarpercentage verkeerd berekend werd. In mijn nadeel.

Ik schaam mij diep, heel diep. Ik ben de naam Geldnerd onwaardig. Mijn spreadsheet-imago in één klap aan diggelen…. Waar ik dacht dat het spaarpercentage er zo uit zag….

Blijkt het er zo uit te zien….

Dat is wel even een verschil. Geen 44,3% maar 38,5% tot op dit moment.

Wat is er gebeurd?

Begin 2020 heb ik een kostencategorie toegevoegd in een van de groepen. Maar ik heb de formule voor totaaltelling niet aangepast, de kosten die ik in deze categorie zet werden dus niet meegeteld in de totale kosten. En het is wel de categorie waar mijn personal trainer en sportkleding en dergelijke in geboekt wordt, en dus een behoorlijke post…

Achteraf vond ik het al vreemd. Ik bleef niet echt onder budget dit jaar, integendeel. En volgens mijn budget zou ik uit moeten komen op een spaarpercentage van 41,5%. Maar ik bleef maar in de buurt van die 45,0% die ik eigenlijk als ambitie had. Bovendien kon ik geen verlofuren meer uit laten betalen, dus miste ik ook ruim een half maandinkomen op jaarbasis.

Terugkijkend had ik al veel eerder op zoek moeten gaan naar dit verschil. Maar ik had teveel vertrouwen in mijn geautomatiseerde verwerking en staarde mijzelf blind op mijn ambitieuze doelstelling. Leerzaam.

Wat is de impact?

Ik heb mijzelf dus rijk gerekend. Toen ik dit debacle deelde met anderen kreeg ik meteen de vraag of ik nu een jaar langer door moet voordat ik FIRE ben. Kan ik nog wel financieel onafhankelijk worden? Dat valt gelukkig mee. Mijn vermogen verandert er niet door, alleen mijn perceptie van hoe snel de inleg groeit. Maar ik zit al een tijdje in het stadium dat de inleg niet meer de belangrijkste groeifactor is. Daar valt de impact dus enorm mee.

Maar voor iemand die zo ‘op de cijfertjes’ en ‘op de spreadsheets’ is als ik voelt het wel als een pijnlijke persoonlijke nederlaag…. Vooral mijn ego is gekrenkt dus. Maar wees gerust, het is dus niet het einde van mijn spaarpercentage. Wel verwacht ik nu dat ik in 2020 hooguit op een spaarpercentage van 40% uitkom.

Maatregelen

De enige foutloze spreadsheet is een lege spreadsheet, dat blijkt maar weer. Ik heb wel meteen een aantal maatregelen genomen. Allereerst heb ik alle optellingen nog eens gecontroleerd. En ik heb een verbandscontrole gebouwd. Daarin wordt de totaaltelling van alle boekingen vergeleken met de totaaltelling van het overzichtswerkblad. Als er geen verschil zit in de totalen, dan staat er nu een groen lampje op mijn dashboard. Is er wel een verschil, dan wordt het lampje rood. Dan weet ik dat ik moet gaan zoeken.

Ontdek jij wel eens foutjes in jouw administratie?

Mijn spreadsheets, een businesscase

  • Berichtcategorie:ICT

Nog even over mijn spreadsheets… Want daar zijn grootse plannen mee. 2020 wordt hét jaar. Zei ik begin dit jaar. En ondertussen bekende ik bij de tussenstand van de jaardoelen dat er nog geen letter code geschreven is. Wat er wel geschreven is zijn nieuwe functies in de administratie en zelfs een totale verbouwing van mijn 48 grafieken. Hoe zit dat?

Kort en goed. Ik twijfel. Ik twijfel over de haalbaarheid van deze Herculeaanse taak. Vier spreadsheets zitten er in mijn universum: de administratie, de beleggingen, de hypotheek en het dashboard. Stapsgewijs opgebouwd sinds 2014. Sinds de basisversies zijn gebouwd heb ik meer dan 250 grotere en kleinere aanpassingen doorgevoerd (daar houd ik uiteraard een lijst van bij). Sommige kostten een half uurtje, anderen meerdere dagen. Ik durf de stelling aan dat er sinds 2014 meer dan duizend Geldnerd-uren in deze spreadsheets zijn gaan zitten.

En ik weet eenvoudigweg niet of ik dat nog een keer op kan brengen.

In 2014 en 2015, in het Verre Warme Land, had nam ik de tijd. De tijd om mijzelf echt nieuwe vaardigheden te leren. Boeken en artikelen te lezen over programmeren in Visual Basic. Te oefenen. Dagenlang en nachtenlang door te halen om de uitdagingen die ik tegenkwam op te lossen. Mijn spreadsheets zijn niet ontworpen, ze zijn organisch gegroeid. Pas na de basisversies is er stapsgewijs structuur in gekomen. Maar dat is een proces dat nog steeds doorloopt.

Dus ben ik nu aan het rationaliseren. Stel dat ik mijn spreadsheets nog 40 jaar gebruik? En per jaar € 55 betaal voor het gebruik van Microsoft Office? Dan ben ik dus € 2.200 kwijt om de huidige spreadsheets te blijven gebruiken, er van uitgaande dat Microsoft VBA blijft ondersteunen of een migratiepad naar een opvolger aanbiedt. Als ik dan met een uurtarief voor mijzelf reken van € 75? Dan mag ik er dus iets minder dan 30 uur aan besteden om een positieve businesscase te hebben? Dat staat in geen verhouding tot de honderden uren die het mij gaat kosten om mijn spreadsheets te migreren. Dus dan maar niks doen?

En dan was er ook nog even een berichtje dat LibreOffice in de toekomst mogelijk ook betaalde software wordt. Dat werd al snel genuanceerd, maar toch. Het is wel een herinnering dat niets zeker is op de lange termijn.

Onlangs heb ik ook nog een weekendje zitten spelen met de nieuwe versie 4.0 van GnuCash. Dat viel me niet tegen. In een uurtje had ik mijn hele grootboekschema erin zitten, en alle bankboekingen van het eerste halfjaar van 2020. Inmiddels ben ik zo ver dat ik het als een bruikbaar alternatief voor mijn administratie beschouw. Maar ik zie ook dat ik heel veel informatie kwijtraak als ik GnuCash echt ga gebruiken, bijvoorbeeld over mijn betaalgedrag. En voorlopig ben ik echt nog iets teveel gehecht aan mijn grafiekjes en statistiekjes. Maar als ik niets zou hebben en nu nog moest beginnen, werd het echt GnuCash. Enige boekhoudkennis is dan overigens wel vereist….

Uiteindelijk is het gewoon rationaliseren dat ik er nog niet echt mee aan de slag ben… Dat ik opgesloten zit in het systeem van Microsoft… Maar ik geef de moed nog niet op. Ooit komt er een oplossing. Denk ik.

Voel jij je wel eens opgesloten?

Naar een Meerjarenspreadsheetstrategie

Soms moet je dingen even de tijd geven. Zeker als ze groot en ingewikkeld zijn en impact hebben. De vraag ‘hoe verder met mijn spreadsheets‘ valt in die categorie. Voor mij in elk geval wel. <Opa-Geldnerd-alert>Dat is misschien een beetje tegendraadse mening in de huidige gejaagde en oppervlakkige samenleving</Opa-Geldnerd-alert>.

In mijn hoofd werden de visioenen steeds woester. Een aanvulling op GnuCash moest ik bouwen, voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb. Leuk idee. Maar weinig realistisch. De benodigde programmeervaardigheden leren gaat nog wel lukken. Maar zoiets bouwen is een megatraject, en zoiets onderhouden is een levensvervulling. Niet mijn levensvervulling.

Doorgaan met de huidige spreadsheets?

Tsja, die eeuwige twijfel. Er zitten honderden uren programmeerwerk in mijn spreadsheets. Ze zijn helemaal afgestemd op mijn situatie en het stelsel is, sinds ik mijn integrale financiële dashboard heb, ook wel een beetje ‘af’. Natuurlijk kan het altijd mooier, moet er af en toe een foutje worden opgelost of iets worden omgebouwd als een bank of broker iets verandert, en zal ik zeker grafiekjes en indicatortjes bij blijven bouwen, maar er ‘staat’ wel iets.

Tegelijkertijd, die twijfel is er niet voor niets. Visual Basic is verouderd. Microsoft werkt al jaren aan een Javascript API maar dat gaat erg traag. Dat zou ook weer betekenen dat ik alles moet ‘verherbouwen’. En bottom line, ik wil gewoon van Office af, en waarschijnlijk ook van Windows. Het is een kwestie van tijd voordat we die allebei alleen nog maar tegen een maandelijks of jaarlijks abonnementstarief kunnen gebruiken, terwijl er uitstekende gratis alternatieven zijn. En Microsoft blijft een van de techgiganten. Eén van de uitgangspunten van Operatie Data Footprint is dat ik daar zo min mogelijk van afhankelijk wil zijn en zo min mogelijk informatie mee wil delen.

Gewoon doorgaan met mijn huidige spreadsheets is dus uitstel van het onvermijdelijke. En blijft wat mij betreft het minst wenselijke scenario.

Maar wat dan?

Zoals Nerd01 terecht opmerkte in de reactie bij mijn vorige post over dit onderwerp zijn bijna alle oplossingen voor mijn probleem gevoelig voor een of andere vorm van lock-in. Zodra je speciale producten gebruikt, zelfs al zijn ze open-source, zit je er aan vast. Migratie kost dan veel inspanning en kan zelfs problematisch zijn als je niet (meer) kunt beschikken over de brondata. Dat is bij mij gelukkig niet het geval. Ik heb de brondata van al mijn banktransacties en beleggingstransacties sinds 2000

Bovendien heb ik de afgelopen jaren ook mijn spreadsheets aan elkaar gekoppeld. Dat maakt het gebruikersgemak groter maar een oplossing voor mijn probleem ingewikkelder. En dan kun je, zoals terecht opgemerkt in de reacties, twee dingen doen: elke 5 à 7 jaar op het op dat moment courante pakket overstappen (scenario ‘Migreren’), en je werkwijze op die oplossing aanpassen. Of je eigen oplossing bouwen met een courante programmeeromgeving (scenario ‘Bouwen’).

In elke 7 jaar overstappen heb ik geen zin, en het aanpassen van mijn werkwijze aan de beperkingen van een pakket is al helemaal niet aan mij besteed. Dus kom je bij optie 2. Mijn eigen oplossing bouwen. Wat ik feitelijk nu ook al doe met Excel en Visual Basic. Maar wat overeind blijft staan zijn mijn bezwaren tegen Excel en Visual Basic. Ik wil overstappen op een open-source oplossing en een programmeertaal die courant zijn.

Opties

GnuCash of LibreOffice als basis. Daar komt het dan op neer. Skrooge en KMyMoney, die ik noemde in mijn vorige blogpost, zijn kant-en-klare pakketten die eigenlijk bij scenario Migreren horen. En die vallen dus af.

Overstappen naar LibreOffice

Hier ben ik al eens aan begonnen. Ook dit betekent het volledig verherbouwen van mijn spreadsheets. Waarbij ik wel opties heb, want LibreOffice biedt verschillende mogelijkheden aan. Er is een eigen BASIC variant, maar die is ook verouderd en minder gebruiksvriendelijk en doorontwikkeld dan Visual Basic van Microsoft. Dat is dus niet echt een wenselijk alternatief. Maar je kunt je macro’s ook bouwen in JavaScript en Python. Twee van de populairste programmeertalen ter wereld. En dat biedt daarna ook wel weer andere mogelijkheden. LibreOffice bestaat sinds 2010, toen het werd afgesplitst van OpenOffice. Dat bestaat al sinds 2002, toen versie 1.0 door Sun Microsystems open-source verklaard werd in een poging om te concurreren met Microsoft Office.

Overstappen naar GnuCash

GnuCash bestaat sinds 1998. De ontwikkelaarsgroep achter GnuCash een van de grootste open-source teams ter wereld. Het is een keurig boekhoudpakket volgens het dubbel boekhoudsysteem. Maar het biedt maar een deel van de functionaliteit die ik zoek, die ik nu heb.

Eisen en Wensen

Nog even terug naar mijn eisen aan de oplossing. Ik wil mijn beleggingen, hypotheek en administratie in één integrale omgeving kunnen voeren. Met automatische importmogelijkheden van banktransacties en aandelentransacties, en mogelijkheden om een kasboek en creditcard bij te houden. Mijn huidige data wil ik migreren. Minimaal wil ik de functionaliteit van mijn huidige spreadsheets handhaven, en daar op voort kunnen bouwen.

Er moeten voldoende rapportagemogelijkheden zijn, liefst kan ik zelf rapportages en grafieken inrichten. Die ik ook op mijn blog kan gebruiken. En idealiter is de software open-source. De gegevens en idealiter ook de oplossing wil ik in eigen beheer, niet in de cloud. En de software moet beschikbaar zijn op verschillende platformen, in elke geval Windows 10 en Linux. Voor mijn eigen situatie zou de software moeten kunnen werken met de Rabobank, ABN AMRO, Binck en Nationale Nederlanden. Idealiter is er een Nederlandse versie, maar dat hoeft niet.

Daarnaast is mijn huidige systematiek erg afhankelijk van de rapportages die ik kan downloaden. ING beleggingen is al gestopt met het bieden van die optie, hoorde ik onlangs van een (teleurgestelde) bloglezer. Binck doet dat gelukkig nog wel. Rabo, ABN, en Binck: als jullie hiermee stoppen ga ik weg! Eigenlijk wil ik in mijn nieuwe oplossing dus langs verschillende kanalen de gegevens kunnen importeren.

Overwegingen

Er zijn altijd onzekerheden als je een meerjarenstrategie kiest. Hoe lang bestaan LibreOffice en GnuCash al en nog? Wat gaat Microsoft doen met Office, Windows 10 en Visual Basic en wanneer? Allemaal dingen die ik me al jaren afvraag, en die ik niet weet. Nou zul je natuurlijk net zien dat al die vragen over een week beantwoord worden, maar toch…

Zowel GnuCash als LibreOffice vragen veel werk om te voldoen aan mijn wensen. LibreOffice kiezen komt neer op het herbouwen van mijn spreadsheets. GnuCash komt neer op het kiezen en inrichten van een echt boekhoudsysteem. Beiden vragen programmeerwerk. Die programmeerinspanning schat ik voor GnuCash zwaarder in dan voor LibreOffice.

Als programmeertaal heb ik de keuze tussen Python en JavaScript. Tsja. Daar worden ideologische oorlogen over gevoerd. Een onmogelijke keuze. Ik lees wel dat Python wordt omschreven als makkelijker te leren. GnuCash en Python zijn samen bruikbaar, LibreOffice werkt met JavaScript en Python. En met LibreOffice Basic, maar dat is zelfs een stap achteruit ten opzichte van Visual Basic. Python wordt ook beschouwd als beste taal voor kunstmatige intelligentie, een thema waar ik mij ook nog eens meer in wil verdiepen..

Tsja, en mijn droom van een aanvulling op GnuCash , voor personal finance doeleinden, met opties voor het bijhouden van de administratie, je hypotheek, je beleggingen, en alle rapportages die ik ook in mijn spreadsheets heb? Hoe realistisch is dat?

Meerjarenstrategie

Op dit moment lijkt het beste scenario: Het opnieuw opbouwen van mijn spreadsheets in LibreOffice, waarbij ik Python gebruik als programmeertaal. Dat wordt een project van jaren. Maar dat was het opbouwen ook. En het is wel leuke tijdsbesteding, vind ik. De naam Geldnerd draag ik immers niet zomaar.

Zomaar wat losse gedachten tot slot…

Uiteraard is er ook een vierde scenario, namelijk stoppen met mijn spreadsheets en stoppen met het bijhouden van mijn financiën. Maar dat voelt zo tegennatuurlijk, dat ga ik zeker niet doen.

Iemand vroeg mij overigens waarom ik zoveel tijd aan programmeren besteed. Simpel, twee redenen. Ik ben dol op puzzelen. programmeren lijkt daar ook op, en is nuttiger dan sudoku’s invullen. En als ik mijn tijd besteed aan programmeren, voorkom ik daarmee dat ik steeds nieuwe beleggingstransacties uitvoer die alleen maar mijn rendement om zeep helpen.

Misschien ga ik GnuCash toch wel gebruiken voor onze gezamenlijke administratie. Gewoon omdat het kan. Want een echte boekhouding is wél leuk.

En ik word getriggerd door de slotopmerking van Nerd01: Voor iemand die Visual Basic al leuk vindt moet Python zoiets zijn als overstappen van een Fiat in een Rolls Royce. Daar verheug ik mij op!

Wat zou jij kiezen?