Geldnerd.nl

Blog over (financieel) bewust leven

Tag: keepass

Operatie Data Footprint

Je kunt wel zeggen dat ik de smaak te pakken heb. Nadat ik uitgebreid nagedacht heb over mijn privacy op internet ben ik aan de slag gegaan. Allereerst met mijn Gmail en de privacy-instellingen van de apps die ik gebruik. En ik heb ook geschreven over mijn strijd om de ommuurde tuinen van Google, Facebook, Apple en Microsoft te ontvluchten. Tenslotte heb ik ook gekeken naar mijn gebruik van Evernote. Maar daar blijft het niet bij. Mijn persoonlijke data footprint is een belangrijk onderwerp geworden voor mij.

In deze blogpost dan ook een overzicht van alle maatregelen die ik totnogtoe genomen heb, met de nodige achtergrondinformatie. En ook een overzicht van wat ik nog van plan ben. Deels zijn deze maatregelen al eerder genomen, maar meld ik ze voor de compleetheid van het overzicht. Maar grotendeels zijn ze onderdeel van de huidige Operatie Data Footprint.

Genomen Maatregelen

Mijn internetbrowser is vervangen. Ik ben gemigreerd van Google Chrome naar Mozilla Firefox. Dat was een eenvoudige stap. Ik kon al mijn favorieten uit Chrome automatisch importeren in Firefox. En ook Firefox ondersteunt synchroniseren over al je apparaten heen, dus ik heb op mijn laptop, smartphone en tablet dezelfde favorieten en instellingen. Ik ben erg tevreden over de snelheid en het gebruikersgemak van Firefox.

Voor het zoeken op internet ben ik overgestapt van Google naar DuckDuckGo. Deze zoekmachine garandeert dat ze je niet volgen en geen informatie over je verzamelen. Ik heb met mijzelf afgesproken dat ik eerst het veiliger alternatief gebruik, dus DuckDuckGo. Pas als ik daarmee niet kan vinden wat ik zoek, dan mag ik van mezelf ‘even terug naar Google’. Maar tot nu toe heb ik dat niet nodig gehad.

Mijn accounts en wachtwoorden staan nu opgeslagen in KeePass en zijn via de Strongbox app toegankelijk op mijn smartphone en tablet. Al mijn wachtwoorden worden nu met sterke beveiliging aangemaakt en beheerd. Overal waar mogelijk 2-factor authenticatie, vaak via een authenticatie-app op mijn mobiele telefoon. Daarvoor gebruik ik tegenwoordig Authy, waar ik eerder Google Authenticator gebruikte. Over de inrichting van KeePass heb ik een aparte blogpost geschreven. En Tweakers had onlangs een goed artikel over de toekomst van het wachtwoord, met een goed overzicht van maatregelen die je nu al kunt nemen.

Al mijn e-mail loopt nu via mijn eigen domein. Alle accounts zijn omgeschakeld vanaf mijn Gmail-adres. De accounts bij Microsoft, Google en Apple zijn er alleen nog vanwege de noodzaak voor toegang tot diensten (Office 365, AdSense en iCloud). Voor het bijhouden van mijn e-mail gebruik ik Mozilla Thunderbird als mailclient, met de Lightning add-on voor agendabeheer en TBsync voor de synchronisatie van mijn adresboek en agenda.

Mijn zoektocht naar het adresboek en de agenda heb ik uitgebreid beschreven in mijn blogpost over de ommuurde tuinen. Ik kom er zeker op terug zodra ik dit over kan brengen naar mijn eigen server. Vooralsnog is het in elk geval weg bij het vermijdbare Google, en staat het bij het vooralsnog onvermijdbare Apple.

Mijn router en firewall draaien al een tijdje op OpenWRT. Hoe dat zo gekomen is heb ik eerder in een uitgebreide (en veelgelezen) blogpost beschreven. Ik heb wel een nieuwe functie toegevoegd, namelijk het actief blokkeren van IP adressen via de firewall. Zo heb ik alle IP-adressen uit China geblokkeerd met een ‘geo-block’, en als ik in de log van mijn server zie dat er geprobeerd is om deze te benaderen wordt het betreffende IP-adres ook toegevoegd aan de blokkadelijst.

Mijn server is in dit proces een stuk belangrijker geworden. Met SSL en een VPN-verbinding is die goed beveiligd. Belangrijkste taak blijft het verzorgen van de dagelijkse back-up. Maar de bedoeling is ook zeker om mijn adresboek en agenda hier zo snel mogelijk onder te brengen!

Ergens in dit proces realiseerde ik me ook dat ik ooit in de eerste de beste synchronisatie-oplossing ben gestapt die ik kon vinden en die werkte voor mij. Ik draai SyncBack om mijn laptop te synchroniseren met mijn server. Maar ook die oplossing is closed source. Terwijl er ook open-source oplossingen zijn zoals FreeFileSync.

Verder heb ik kritisch gekeken naar mijn websites. Geldnerd draait op een eigen WordPress installatie bij mijn hostingprovider en is voorzien van extra beveiliging, die er onder meer voor zorgt dat de software en de plugins up-to-date blijven. Sowieso is het bijwerken van mijn software een wekelijks ritueel in Geldnerd HQ. Oude software met kwetsbaarheden is een belangrijke bron van beveiligingsproblemen. Daarnaast heb ik nog een andere website actief. Die draait op Joomla, ook een prima open-source contentmanagement-systeem. Maar wel iets ingewikkelder, en ik gebruik het minder vaak. Kennis over twee systemen bijhouden kost meer tijd dan kennis over één systeem. En standaardisatie maakt sites beter te onderhouden. Ik ben dus bezig om mijn andere website te migreren naar WordPress.

Verder heb ik documentatie gemaakt, oftewel uitgeschreven hoe ik bepaalde onderdelen van mijn netwerk heb ingericht en waarom. Verder maak ik nu zoveel mogelijk back-ups van de instellingen van bijvoorbeeld mijn router en servers. Daarmee zijn ze, mocht er ooit iets misgaan, snel weer te herstellen. Waar ik ook meer over nadenk: Het is fijn om jezelf afhankelijk te maken van specifieke software, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Zo heb ik me een tijdje geleden al gerealiseerd dat mijn spreadsheets prachtig zijn en me heel veel opleveren, maar dat ze er ook voor zorgen dat ik nog een tijdje aan Microsoft vastzit. Maar wat is mijn exitstrategie als bepaalde software wegvalt? Ook daar denk ik over na.

Open-source software

Een van de belangrijkste onderdelen van mijn ‘data footprint’ strategie is het gebruik van zoveel mogelijk open-source software (OSS). Dat is niet alleen omdat het meestal gratis is. Maar het heeft alles te maken met transparantie. Iedereen kan de broncode van OSS controleren. Dat verkleint de kans dat er verborgen achterdeurtjes of risico’s in de software zitten, en verbetert de kwaliteit van de software. Dat is iets dat ik extra belangrijk vind voor software die met mijn persoonlijke gegevens omgaat.

Jarenlang gebruik ik al naar volle tevredenheid GIMP voor het bewerken van foto’s en afbeeldingen, en Calibre voor het beheer van mijn e-book collectie. Filezilla wordt gebruikt voor het beheer van de ‘achterkant’ van mijn websites, en SumatraPDF als PDF-reader. En Mozilla Thunderbird is al heel lang mijn e-mail client, en die gebruik ik ook voor de agenda. En laat ik ook mijn router niet vergeten, die al vanaf dag 1 op OpenWRT draait. Ook de beveiligingscertificaten van mijn servers komen uit de open-source hoek, via Let’s Encrypt. Daar hoefde ik overigens weinig voor te doen, dat wordt gewoon ondersteund door mijn servers en was een kwestie van één druk op de knop.

Operatie ‘data footprint’ heeft deze collectie op een paar belangrijke punten uitgebreid. Als internetbrowser gebruik ik nu alleen maar Mozilla Firefox. En Keepass is mijn wachtwoordmanager. FreeFileSync heeft de synchronisatie van bestanden tussen mijn laptop en mijn server overgenomen van SyncBack. Drie essentiële functies die zijn overgenomen door OSS.

Nog te doen

Ik heb nog drie belangrijke applicaties die niet open-source zijn. Maar voor alledrie kijk ik naar open-source opties. Kansen liggen er nog bij de vervanging van Evernote, al is mijn eerste poging om over te stappen naar de open-source oplossing Standard Notes niet succesvol geweest. Verder gebruik ik nog Apple iTunes voor het beheer van mijn muziekcollectie en het maken van back-ups van mijn smartphone en tablet. Maar met de opkomst van streaming services gaat het bergafwaarts met de iTunes-alternatieven.

Tsja, en dan Office 365. Met dank aan mijn Excel spreadsheets met macro’s zit ik daar nog even aan vast. Met jaarlijkse abonnementskosten. Terwijl ik het best wel graag zou vervangen door LibreOffice, die eigenlijk ook alles doet wat ik nodig heb. Maar die spreadsheets….

En ik weet niet hoe het met jullie is, maar ik gebruik online kaarten en navigatiemogelijkheden dus best wel vaak. Om iets op te zoeken, een trip te plannen, dat soort dingen. Ik heb ook allerlei eigen kaarten. Met wandeltochten, zeilreizen, maar ook bijvoorbeeld met mooie locaties in het Verre Warme Land die ik niet wil vergeten. Maar ja, die kaarten staan wel weer bij Google. Een van de tips bij mijn vorige blog was om Google Maps te vervangen door OpenStreetMap. Dat ben ik serieus aan het onderzoeken. De conversie van mijn eigen kaarten lijkt vrij eenvoudig. Wat ik nog wel lastig vind is het vinden van een goede app voor OpenStreetMap op iOS. Want het grootste deel van mijn gebruik vindt op mijn smartphone plaats. En nee, ik ben niet meteen enthousiast over apps die door Russen of Chinezen gebouwd worden…

Onafhankelijk van Big Tech?

Hoe zit het dan met mijn afhankelijkheid van de traditionele grote ‘techreuzen’?

Bij Google gebruik ik alleen nog Maps en AdSense. Google Search komt alleen nog in beeld als de alternatieven niets opleveren. Mijn voorkeurszoekmachine is op alle apparaten nu DuckDuckGo. In mijn Google Dashboard heb ik zoveel mogelijk gegevens verwijderd. Ook Google Contacts en Google Agenda heb ik gewist, uiteraard nadat ik de gegevens heb overgebracht naar een nieuwe bestemming. Gmail is er alleen nog vanwege AdSense, en om het adres ‘gereserveerd’ te houden

Van de vrienden van Facebook gebruik ik alleen nog Whatsapp. Signal heeft de voorkeur, maar daar is helaas nog lang niet iedereen met wie ik contact heb van overtuigd..

Microsoft is nog onvermijdelijk vanwege het gebruik van Office 365 en Windows 10. Het gebruik van hun online OneDrive lijkt daardoor vooralsnog ook onvermijdelijk. Effectief heb ik hier een ‘lock-in’ totdat ik mijn spreadsheets ergens anders naartoe gemigreerd heb.

En Apple is onvermijdelijk vanwege mijn smartphone en tablet. Ik maak geen online back-up en ook mijn foto’s worden niet in de iCloud opgeslagen. Back-ups maak ik lokaal via iTunes, en die worden gesynchroniseerd op mijn server. Voorlopig staan bij Apple wel mijn adresboek en agenda.

Mijn afhankelijkheid is dus fors verminderd, maar helemaal vrij van Big Tech ben ik nog zeker niet!

Tenslotte

Het was een hele klus. Maar ik ben blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me vooral verbaasd hoe naïef ik lang geweest ben met mijn eigen wachtwoordenbeleid. Goed, mijn wachtwoorden waren dan misschien niet ‘123456’ of ‘password’, maar heel erg ingewikkeld waren de meeste ook niet… De kans is een stuk kleiner geworden dat kwaadwillenden door te gokken of door een brute-force attack mijn accounts binnenkomen. Er zijn ook minder accounts om binnen te komen, dat helpt ook.

Tsja, en als dat me zou lukken, om die drie closed source pakketten te vervangen? Dan kan ik misschien ook maar beter stoppen met Microsoft Windows 10 en overstappen op Linux.

Heb jij voldoende aandacht voor jouw informatiebeveiliging en jouw privacy?

PS: Overdreven reactie? Kijk nog eens naar de uitzending van VPRO Tegenlicht van zondag 27 oktober 2019, over De Grote Dataroof.

error

Privacy is een luxe (2)

De laatste tijd ben ik weer wat bewuster bezig met mijn digitale beveiliging, digitaal minimalisme en privacy. De grote hoeveelheid accounts die ik bleek te hebben zette mij aan het denken. Tijdens dat denkwerk schreef ik eerst nog dat het wel een hoeveelheid werk zou zijn om al die accounts om te zetten of op te zeggen. Maar binnen een week ben ik er toch aan begonnen. Het bewust verminderen van mijn ‘data footprint’.

Grote schoonmaak

Allereerst heb ik vrijwel alle nieuwsbrieven en reclamemails opgezegd die ik nog kreeg. Er is er nog een handjevol over, maar dat zijn ook echt alleen nieuwsbrieven die ik graag lees. Ik dacht dat ik er goed op gelet had, maar toch waren er enkele tientallen die opgezegd moesten worden. En dat proces zal nog wel even doorgaan, zo af en toe komt er nog een bericht binnen op mijn ‘oude’ e-mail adres.

Alle accounts die mijn Gmail adres gebruiken zijn opgezegd of vervangen door een eigen mailadres. Dat blijkt niet overal te kunnen… Dat was vooral een motivatie om die accounts op te zeggen. Bij die enkele account waar ik dat niet kan (wil) heb ik een nieuwe account aangemaakt op het nieuwe e-mail adres, en de oude account laten verwijderen. Sommige bedrijven zijn heel hardnekkig in het proberen te voorkomen dat je jouw account wilt verwijderen. Dat levert soms hilarische mailwisselingen op met clubs die je account willen deactiveren terwijl je om deleten hebt gevraagd…. Ze zijn dit duidelijk niet gewend. Het meest bont maakte Airbnb het. Die willen een kopie van je identiteitsbewijs om je account te verwijderen.

Gmail

Ik heb een Gmail adres sinds de tweede helft van 2004, vrij snel na de start van die dienst dus. En al snel liet ik al mijn online aankopen en nieuwsbrieven via dat adres lopen. Je had er destijds immers veel meer opslagruimte dan bij andere gratis e-mail providers. Er zat dus bijna 15 jaar aan e-mail in die box, al had ik tussentijds wel een paar keer goed opgeruimd. Maar in totaal waren het toch nog bijna 3.000 mailtjes.

Eerst heb ik alle mail uit mijn Gmail box gedownload. Daarvoor heb ik Gmail gekoppeld aan mijn Thunderbird mailclient, dat was vrij simpel. Vervolgens heb ik een nieuwe ronde ‘grote schoonmaak’ gehouden, en daarna heb ik de overgebleven e-mail gearchiveerd in het archief van mijn reguliere mailbox. Alles in één mailomgeving, lekker makkelijk. Daarmee heb ik het ook verwijderd uit mijn Gmail omgeving. Er staat nu nog een handjevol oude mails, en het is ook alweer een aantal dagen geleden dat er voor het laatst iets binnengekomen is. Misschien dat ik het adres over een tijdje helemaal verwijder.

Agenda en Adresboek

Dit is nog een beetje Work In Progress. Voor beide functies gebruikte ik sinds jaar en dag Google. Dat had ook vooral met gebruiksgemak te maken. Ik hecht aan één centraal adressenbestand. Vanuit Google Contacts kon ik eenvoudig synchroniseren met mijn smartphone, en (met een plugin) ook met het adressenbestand van mijn Thunderbird e-mail client. En het maakte niet uit waar ik een wijziging doorvoerde, rechtstreeks in Google Contacts, in Thunderbird, of op mijn telefoon, enkele minuten later was alles weer gesynchroniseerd en was op alle plekken de meest actuele informatie weer beschikbaar. Iets soortgelijks geldt voor mijn privé-agenda. Google Calendar, die ook synchroniseert met mijn smartphone, en (met een plugin) ook met de agenda in mijn Thunderbird e-mail client (die Lightning heet).

Idealiter wil ik beide functies ook op mijn server draaien, buiten het bereik van de grote datagraaiers. Maar functioneel wil ik er niet op achteruit gaan, dus ze moeten synchroniseren met mijn telefoon en mijn e-mail client, en liefst ook toegankelijk zijn via de browser op mijn laptop en ook op de tablet en de smartphone. En uiteraard moet er altijd een actuele back-up beschikbaar zijn op mijn tweede server.

En zo ver ben ik nog niet. Ik ben aan het experimenteren met diverse toepassingen op mijn server. Dat vraagt toch wel wat handwerk qua instellingen, dus echt lekker draait het nog niet. Voorlopig heb ik mijn contacten wel verhuisd van de Google omgeving naar de Apple omgeving. Die vinden privacy iets belangrijker dan dat Google het vindt. Ook hier kan ik eenvoudig synchroniseren met mijn smartphone, mijn tablet, en mijn e-mail client. Wordt vervolgd dus.

Instellingen

De meeste grote technologiebedrijven bieden tegenwoordig heel veel mogelijkheden om je privacy in te stellen. Want we gebruiken het toch niet, en klikken gewoon op OK. 85 procent van ons is te lui en/of te bang om iets te veranderen aan de standaardinstellingen. Dit staat ook wel bekend als het inertie-effect.

Ik zeg heel eerlijk dat ik de Algemene Voorwaarden ook niet altijd lees. Maar steeds vaker wel. Met elk stukje informatie over de macht van grote technologiebedrijven en de grote hoeveelheden geld die ze verdienen met onze data, raak ik iets meer gemotiveerd om mijzelf beter te beschermen. Dus ik heb ook weer een rondje langs alle instellingen op mijn smartphone, tablet en laptop gemaakt. En de nodige instellingen aangepast. En ik heb een reminder in mijn agenda gezet om dat een paar keer per jaar te herhalen.

Dit keer heb ik met name ook gekeken naar de locatie-instellingen. Die heb ik uitgezet voor alle apps waar ik niet kon bedenken wat het nut is. Waar het wel nut heeft, bijvoorbeeld bij de Buienalarm-app en de OV-apps, staat het nu zo ingesteld dat mijn locatie alleen gebruikt mag worden op die momenten dat ik de app gebruik.

Opruimen

Inmiddels heb ik echt al mijn accounts ondergebracht in mijn KeePass database. Alle inlognamen zijn nu losgekoppeld van mijn Gmail-adres en de wachtwoorden zijn vervangen door sterke wachtwoorden, gegenereerd door de wachtwoordengenerator van KeePass met mijn eigen specifieke instellingen.

Uiteindelijk bleek ik nog op vier verschillende plekken lijstjes met wachtwoorden te bewaren, en dan op sommige andere plekken nog wat losse toegangsgegevens. Al deze afzonderlijke lijstjes zijn zorgvuldig gewist. En 7 keer overschreven met random data.

Tenslotte

Het meest opvallende vind ik hoeveel moeite het kost om goed voor je privacy te zorgen. Het is blijkbaar niet meer vanzelfsprekend. We zijn zo geïndoctrineerd, zo gewend geraakt aan het blindelings ‘doorklikken’ op de gebruikersvoorwaarden van al die verschillende websites, zo gewend aan het niet kijken naar de standaardinstellingen van al die apps die we gebruiken. En de bedrijven achter al die apps maken dankbaar gebruik van onze inertie. In totaal heeft deze ‘Operatie Data Footprint’ me een groot deel van twee weekenden gekost. Dat allemaal voor het opruimen van ruim 20 jaar gebruik van internet.

Ik heb nog even rondgekeken naar diverse statistieken. Aan het eind van het tweede kwartaal van 2019 waren 2,4 miljard mensen minstens een keer per maand op Facebook te vinden. Dat is bijna een derde van de 7,7 miljard mensen die er inmiddels op deze planeet wonen. Eind 2018 had Gmail 1,5 miljard gebruikers, en medio 2019 had Android, het mobiele besturingssysteem van Google, maandelijks 2,5 miljard actieve gebruikers. Apple is iets bescheidener, met ongeveer 1,4 miljard actieve apparaten (inclusief de Mac). En Microsoft heeft ongeveer hetzelfde aantal gebruikers.

Samen zitten de grote dataverzamelaars op een enorme berg gegevens van en over ons. Uiteraard alleen maar om ons onschuldige reclames te laten zien. Maar ook die kunnen minder onschuldige gevolgen hebben. Wat dat betreft is de documentaire ‘The Great Hack’, nu te zien op Netflix, wel een aanrader. Of bijvoorbeeld ‘The Circle’ naar het gelijknamige boek van Dave Eggers (dat ik overigens een stuk beter vind dan de film).

Besteed jij voldoende tijd aan jouw privacy?

error

Veilig wachtwoorden beheren

Het stond al een tijdje op mijn actielijst, maar na het lezen van dit artikel bij FarEastFIRE.nl ben ik er ook echt mee aan de slag gegaan. Want ik had mijn wachtwoorden weliswaar in een beveiligd bestand staan, maar ideaal was dat niet. Het invoeren van wachtwoorden was dan toch een kwestie van overtypen of copy/paste. Supersterk worden ze niet. Dat kan en moet tegenwoordig beter.

Dus ben ik ook aan de slag gegaan met een Wachtwoordmanager. Maar Geldnerd zou geen Geldnerd zijn als het niet nét een beetje anders zou moeten. Zo wil ik de wachtwoorddatabase op mijn beveiligde server hebben, en moeten de wachtwoorden ook op mijn iPad en iPhone te benaderen zijn. Die laatste ook buiten de deur, maar dan wel veilig. Gegeven de vele opties van mijn router zou dat mogelijk moeten zijn. En liefst wil ik ook wat integratie met mijn browser, zodat ik niet voortdurend loop te knippen en plakken.

Ik ben een groot voorstander van open-source software. Niet alleen maar omdat het vaak gratis is, maar ook omdat er meestal beter zicht is op de kwaliteit van de onderliggende software. Zo gebruik ik Mozilla Thunderbird als e-mail oplossing, Calibre voor mijn e-boeken, GIMP voor het bewerken van foto’s en OpenWRT op mijn router. En na enig leeswerk besloot ik ook voor de wachtwoordoplossing te gaan die FarEastFIRE gebruikt, KeePass.

Over de basis van het installeren en gebruik heeft FarEastFIRE uitgebreid geschreven, daar heb ik weinig aan toe te voegen. Maar ik heb een aantal dingen anders ingericht.Zo heb ik de database met wachtwoorden inderdaad niet lokaal op mijn laptop gezet, maar op een speciaal daarvoor aangemaakte directory op mijn server. Voor die directory heb ik een aparte gebruiker aangemaakt, die ook alleen toegang heeft tot deze specifieke directory. Uiteraard wordt deze directory ook dagelijks via de beveiligde verbinding gesynchroniseerd met mijn backup-server.

Mijn server hangt achter mijn firewall. Ik heb de database via een specifieke poort en beveiligde WebDAV verbinding toegankelijk gemaakt van buiten. Want ik wil heel graag ook vanaf mijn smartphone de wachtwoordmanager kunnen gebruiken. Hiervoor heb ik na het nodige onderzoek en vergelijken de app StrongBox geselecteerd. Deze is compatibel met KeePass. Ik moest een beetje experimenteren met de instellingen, maar het is gelukt.

Verder heb ik op mijn laptop nog een KeePass extensie geïnstalleerd. Die zorgt voor de communicatie tussen KeePass en mijn browser. En tenslotte heb ik voor alle softwaretools Alerts ingesteld. Als er ergens kwetsbaarheden gevonden worden in een van de applicaties die ik gebruik, dan krijg ik een signaal zodat ik maatregelen kan treffen.

Stapsgewijs ben ik mijn wachtwoordendatabase nu aan het vullen. Voorlopig zijn ze veilig, veiliger dan ze waren.

Hoe beheer jij jouw wachtwoorden?

error

© 2019 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑