Blog over (financieel) bewust leven

Label: informatiebeveiliging

Operatie Data Footprint

Je kunt wel zeggen dat ik de smaak te pakken heb. Nadat ik uitgebreid nagedacht heb over mijn privacy op internet ben ik aan de slag gegaan. Allereerst met mijn Gmail en de privacy-instellingen van de apps die ik gebruik. En ik heb ook geschreven over mijn strijd om de ommuurde tuinen van Google, Facebook, Apple en Microsoft te ontvluchten. Tenslotte heb ik ook gekeken naar mijn gebruik van Evernote. Maar daar blijft het niet bij. Mijn persoonlijke data footprint is een belangrijk onderwerp geworden voor mij.

In deze blogpost dan ook een overzicht van alle maatregelen die ik totnogtoe genomen heb, met de nodige achtergrondinformatie. En ook een overzicht van wat ik nog van plan ben. Deels zijn deze maatregelen al eerder genomen, maar meld ik ze voor de compleetheid van het overzicht. Maar grotendeels zijn ze onderdeel van de huidige Operatie Data Footprint.

Genomen Maatregelen

Mijn internetbrowser is vervangen. Ik ben gemigreerd van Google Chrome naar Mozilla Firefox. Dat was een eenvoudige stap. Ik kon al mijn favorieten uit Chrome automatisch importeren in Firefox. En ook Firefox ondersteunt synchroniseren over al je apparaten heen, dus ik heb op mijn laptop, smartphone en tablet dezelfde favorieten en instellingen. Ik ben erg tevreden over de snelheid en het gebruikersgemak van Firefox.

Voor het zoeken op internet ben ik overgestapt van Google naar DuckDuckGo. Deze zoekmachine garandeert dat ze je niet volgen en geen informatie over je verzamelen. Ik heb met mijzelf afgesproken dat ik eerst het veiliger alternatief gebruik, dus DuckDuckGo. Pas als ik daarmee niet kan vinden wat ik zoek, dan mag ik van mezelf ‘even terug naar Google’. Maar tot nu toe heb ik dat niet nodig gehad.

Mijn accounts en wachtwoorden staan nu opgeslagen in KeePass en zijn via de Strongbox app toegankelijk op mijn smartphone en tablet. Al mijn wachtwoorden worden nu met sterke beveiliging aangemaakt en beheerd. Overal waar mogelijk 2-factor authenticatie, vaak via een authenticatie-app op mijn mobiele telefoon. Daarvoor gebruik ik tegenwoordig Authy, waar ik eerder Google Authenticator gebruikte. Over de inrichting van KeePass heb ik een aparte blogpost geschreven. En Tweakers had onlangs een goed artikel over de toekomst van het wachtwoord, met een goed overzicht van maatregelen die je nu al kunt nemen.

Al mijn e-mail loopt nu via mijn eigen domein. Alle accounts zijn omgeschakeld vanaf mijn Gmail-adres. De accounts bij Microsoft, Google en Apple zijn er alleen nog vanwege de noodzaak voor toegang tot diensten (Office 365, AdSense en iCloud). Voor het bijhouden van mijn e-mail gebruik ik Mozilla Thunderbird als mailclient, met de Lightning add-on voor agendabeheer en TBsync voor de synchronisatie van mijn adresboek en agenda.

Mijn zoektocht naar het adresboek en de agenda heb ik uitgebreid beschreven in mijn blogpost over de ommuurde tuinen. Ik kom er zeker op terug zodra ik dit over kan brengen naar mijn eigen server. Vooralsnog is het in elk geval weg bij het vermijdbare Google, en staat het bij het vooralsnog onvermijdbare Apple.

Mijn router en firewall draaien al een tijdje op OpenWRT. Hoe dat zo gekomen is heb ik eerder in een uitgebreide (en veelgelezen) blogpost beschreven. Ik heb wel een nieuwe functie toegevoegd, namelijk het actief blokkeren van IP adressen via de firewall. Zo heb ik alle IP-adressen uit China geblokkeerd met een ‘geo-block’, en als ik in de log van mijn server zie dat er geprobeerd is om deze te benaderen wordt het betreffende IP-adres ook toegevoegd aan de blokkadelijst.

Mijn server is in dit proces een stuk belangrijker geworden. Met SSL en een VPN-verbinding is die goed beveiligd. Belangrijkste taak blijft het verzorgen van de dagelijkse back-up. Maar de bedoeling is ook zeker om mijn adresboek en agenda hier zo snel mogelijk onder te brengen!

Ergens in dit proces realiseerde ik me ook dat ik ooit in de eerste de beste synchronisatie-oplossing ben gestapt die ik kon vinden en die werkte voor mij. Ik draai SyncBack om mijn laptop te synchroniseren met mijn server. Maar ook die oplossing is closed source. Terwijl er ook open-source oplossingen zijn zoals FreeFileSync.

Verder heb ik kritisch gekeken naar mijn websites. Geldnerd draait op een eigen WordPress installatie bij mijn hostingprovider en is voorzien van extra beveiliging, die er onder meer voor zorgt dat de software en de plugins up-to-date blijven. Sowieso is het bijwerken van mijn software een wekelijks ritueel in Geldnerd HQ. Oude software met kwetsbaarheden is een belangrijke bron van beveiligingsproblemen. Daarnaast heb ik nog een andere website actief. Die draait op Joomla, ook een prima open-source contentmanagement-systeem. Maar wel iets ingewikkelder, en ik gebruik het minder vaak. Kennis over twee systemen bijhouden kost meer tijd dan kennis over één systeem. En standaardisatie maakt sites beter te onderhouden. Ik ben dus bezig om mijn andere website te migreren naar WordPress.

Verder heb ik documentatie gemaakt, oftewel uitgeschreven hoe ik bepaalde onderdelen van mijn netwerk heb ingericht en waarom. Verder maak ik nu zoveel mogelijk back-ups van de instellingen van bijvoorbeeld mijn router en servers. Daarmee zijn ze, mocht er ooit iets misgaan, snel weer te herstellen. Waar ik ook meer over nadenk: Het is fijn om jezelf afhankelijk te maken van specifieke software, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Zo heb ik me een tijdje geleden al gerealiseerd dat mijn spreadsheets prachtig zijn en me heel veel opleveren, maar dat ze er ook voor zorgen dat ik nog een tijdje aan Microsoft vastzit. Maar wat is mijn exitstrategie als bepaalde software wegvalt? Ook daar denk ik over na.

Open-source software

Een van de belangrijkste onderdelen van mijn ‘data footprint’ strategie is het gebruik van zoveel mogelijk open-source software (OSS). Dat is niet alleen omdat het meestal gratis is. Maar het heeft alles te maken met transparantie. Iedereen kan de broncode van OSS controleren. Dat verkleint de kans dat er verborgen achterdeurtjes of risico’s in de software zitten, en verbetert de kwaliteit van de software. Dat is iets dat ik extra belangrijk vind voor software die met mijn persoonlijke gegevens omgaat.

Jarenlang gebruik ik al naar volle tevredenheid GIMP voor het bewerken van foto’s en afbeeldingen, en Calibre voor het beheer van mijn e-book collectie. Filezilla wordt gebruikt voor het beheer van de ‘achterkant’ van mijn websites, en SumatraPDF als PDF-reader. En Mozilla Thunderbird is al heel lang mijn e-mail client, en die gebruik ik ook voor de agenda. En laat ik ook mijn router niet vergeten, die al vanaf dag 1 op OpenWRT draait. Ook de beveiligingscertificaten van mijn servers komen uit de open-source hoek, via Let’s Encrypt. Daar hoefde ik overigens weinig voor te doen, dat wordt gewoon ondersteund door mijn servers en was een kwestie van één druk op de knop.

Operatie ‘data footprint’ heeft deze collectie op een paar belangrijke punten uitgebreid. Als internetbrowser gebruik ik nu alleen maar Mozilla Firefox. En Keepass is mijn wachtwoordmanager. FreeFileSync heeft de synchronisatie van bestanden tussen mijn laptop en mijn server overgenomen van SyncBack. Drie essentiële functies die zijn overgenomen door OSS.

Nog te doen

Ik heb nog drie belangrijke applicaties die niet open-source zijn. Maar voor alledrie kijk ik naar open-source opties. Kansen liggen er nog bij de vervanging van Evernote, al is mijn eerste poging om over te stappen naar de open-source oplossing Standard Notes niet succesvol geweest. Verder gebruik ik nog Apple iTunes voor het beheer van mijn muziekcollectie en het maken van back-ups van mijn smartphone en tablet. Maar met de opkomst van streaming services gaat het bergafwaarts met de iTunes-alternatieven.

Tsja, en dan Office 365. Met dank aan mijn Excel spreadsheets met macro’s zit ik daar nog even aan vast. Met jaarlijkse abonnementskosten. Terwijl ik het best wel graag zou vervangen door LibreOffice, die eigenlijk ook alles doet wat ik nodig heb. Maar die spreadsheets….

En ik weet niet hoe het met jullie is, maar ik gebruik online kaarten en navigatiemogelijkheden dus best wel vaak. Om iets op te zoeken, een trip te plannen, dat soort dingen. Ik heb ook allerlei eigen kaarten. Met wandeltochten, zeilreizen, maar ook bijvoorbeeld met mooie locaties in het Verre Warme Land die ik niet wil vergeten. Maar ja, die kaarten staan wel weer bij Google. Een van de tips bij mijn vorige blog was om Google Maps te vervangen door OpenStreetMap. Dat ben ik serieus aan het onderzoeken. De conversie van mijn eigen kaarten lijkt vrij eenvoudig. Wat ik nog wel lastig vind is het vinden van een goede app voor OpenStreetMap op iOS. Want het grootste deel van mijn gebruik vindt op mijn smartphone plaats. En nee, ik ben niet meteen enthousiast over apps die door Russen of Chinezen gebouwd worden…

Onafhankelijk van Big Tech?

Hoe zit het dan met mijn afhankelijkheid van de traditionele grote ‘techreuzen’?

Bij Google gebruik ik alleen nog Maps en AdSense. Google Search komt alleen nog in beeld als de alternatieven niets opleveren. Mijn voorkeurszoekmachine is op alle apparaten nu DuckDuckGo. In mijn Google Dashboard heb ik zoveel mogelijk gegevens verwijderd. Ook Google Contacts en Google Agenda heb ik gewist, uiteraard nadat ik de gegevens heb overgebracht naar een nieuwe bestemming. Gmail is er alleen nog vanwege AdSense, en om het adres ‘gereserveerd’ te houden

Van de vrienden van Facebook gebruik ik alleen nog Whatsapp. Signal heeft de voorkeur, maar daar is helaas nog lang niet iedereen met wie ik contact heb van overtuigd..

Microsoft is nog onvermijdelijk vanwege het gebruik van Office 365 en Windows 10. Het gebruik van hun online OneDrive lijkt daardoor vooralsnog ook onvermijdelijk. Effectief heb ik hier een ‘lock-in’ totdat ik mijn spreadsheets ergens anders naartoe gemigreerd heb.

En Apple is onvermijdelijk vanwege mijn smartphone en tablet. Ik maak geen online back-up en ook mijn foto’s worden niet in de iCloud opgeslagen. Back-ups maak ik lokaal via iTunes, en die worden gesynchroniseerd op mijn server. Voorlopig staan bij Apple wel mijn adresboek en agenda.

Mijn afhankelijkheid is dus fors verminderd, maar helemaal vrij van Big Tech ben ik nog zeker niet!

Tenslotte

Het was een hele klus. Maar ik ben blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me vooral verbaasd hoe naïef ik lang geweest ben met mijn eigen wachtwoordenbeleid. Goed, mijn wachtwoorden waren dan misschien niet ‘123456’ of ‘password’, maar heel erg ingewikkeld waren de meeste ook niet… De kans is een stuk kleiner geworden dat kwaadwillenden door te gokken of door een brute-force attack mijn accounts binnenkomen. Er zijn ook minder accounts om binnen te komen, dat helpt ook.

Tsja, en als dat me zou lukken, om die drie closed source pakketten te vervangen? Dan kan ik misschien ook maar beter stoppen met Microsoft Windows 10 en overstappen op Linux.

Heb jij voldoende aandacht voor jouw informatiebeveiliging en jouw privacy?

PS: Overdreven reactie? Kijk nog eens naar de uitzending van VPRO Tegenlicht van zondag 27 oktober 2019, over De Grote Dataroof.

Privacy: Dag Evernote, hallo Standard Notes?

Een van de onderwerpen in mijn zoektocht naar meer privacy en betere informatiebeveiliging is Evernote. Het digitale notitieboek dat ik al sinds 2012 gebruik. Ik ben er qua gebruikersgemak erg tevreden over. Het staat op al mijn apparaten (laptop, tablet, en smartphone), dus ik kan altijd een notitie raadplegen of bewerken. De meeste blogposts op mijn site zijn hun leven begonnen met een werktitel en een aantal steekwoorden in Evernote. Het kan prima omgaan met de dingen die ik op wil slaan: tekst, afbeeldingen en af en toe een ander soort bestand als bijlage.

Maar ik ben me ook goed bewust van de nadelen. Evernote data staat volledig in de Verenigde Staten en valt onder de privacyregels daar. Die ik niet vertrouw. Je kunt je data niet zomaar standaard versleutelen. De software is niet open-source. En ik heb een relatief goedkoop abonnement op Evernote, dat inmiddels niet meer verkocht wordt. Eigenlijk erger ik me aan de regelmatige verzoeken tot upgraden naar een duurder abonnement, terwijl ik al betaal…

De afgelopen periode heb ik wel de informatie uit Evernote verwijderd die ik té privacygevoelig vind, of die raakt aan onze beveiliging. Denk daarbij bijvoorbeeld aan details over de inrichting van ons computernetwerk thuis, en mijn accounts en wachtwoorden. Het heeft er toe geleid dat ik in Evernote eens goed opgeschoond heb. Voor die opruimactie stonden er zo’n 1.200 notities, inmiddels nog maar ongeveer 350. Vooral conceptblogjes en lijstjes, bijvoorbeeld mijn inpaklijst voor vakanties. En informatie voor de opleiding die ik volg.

Onlangs heb ik dus de stoute schoenen aangetrokken, en Standard Notes geïnstalleerd. Op papier biedt dit alle functionaliteit die ik nodig heb. De applicatie is open-source en beschikbaar voor alle platformen. Je kunt het op een onbeperkt aantal apparaten installeren. Standaard zijn alle notities versleuteld en alleen voor jezelf toegankelijk. En migratie van je notities vanuit Evernote wordt ondersteund. Ook Standard Notes is overigens een Amerikaans bedrijf.

De installatie was simpel. Ik heb wel meteen een betaald abonnement genomen voor één maand. Dit om serieus te kunnen testen of dit voor mij een volwaardige vervanger is voor Evernote. Het doel is eigenlijk om helemaal van Evernote af te stappen.

De gebruikersinterface van Standard Notes is even wennen, maar wel heel intuïtief. Dat komt uiteindelijk vooral omdat ik al heel lang gewend ben om Evernote te gebruiken. Het kost me nog geen uurtje om eraan gewend te raken. De functionaliteit van de app is op mijn laptop veel lichter dan ik gewend ben van Evernote, maar het bevat wel alle functies die ik vaak gebruik. Al snel ben ik aan het experimenteren met alle add-ons die Standard Notes biedt, de vele verschillende ‘themes’, waarmee je allerlei aanvullende functionaliteit beschikbaar krijgt. Zo is er een heel complete spreadsheet, maar ook behoorlijk geavanceerde tekstverwerkers. Het kostte me wel wat moeite om de 2-factor authenticatie aan het draaien te krijgen in mijn Authenticator app op de smartphone maar uiteindelijk lukte dat.

De conversie van notities vanuit Evernote viel me tegen. Ondanks diverse pogingen met verschillende instellingen verdween de indeling in notebooks. Ook werden de notities omgezet in platte tekst. Maar eigenlijk vond ik dat met ‘slechts’ 350 notities nog best overkomelijk. Totdat ik begon aan de afbeeldingen en andere bijlagen die ik in de notities heb hangen. Dat waren er best veel.

Om met afbeeldingen en bijlagen te werken heb je de add-ons Bold Editor en FileSafe nodig. Daarmee kun je bijlagen rechtstreeks in je notities hangen. Eerst worden ze versleuteld. Maar vervolgens worden ze opgeslagen in een cloud van jouw keuze. Bij Dropbox, Google Drive, Amazon Web Service (AWS S3), of op een WebDAV server.

Tsja, en dat is eigenlijk niet mijn bedoeling. Ik wil juist minder afhankelijk worden van externe clouds. Ik heb geen Dropbox account, Google heb ik leeggehaald, en aan AWS wil ik niet beginnen.

Dus voorlopig ben ik afgehaakt. Het abonnement is alweer beëindigd, mijn account is verwijderd en ik heb de software verwijderd van mijn apparaten. Ik ga de ontwikkeling van Standard Notes wel in de gaten houden. Als zij andere opties toevoegen voor bijlagen ga ik er zeker weer naar kijken. Maar voor nu blijf ik nog even bij Evernote. Met als winstpunt dat ik daar enorm heb opgeruimd, dat wel.

Ik heb ook nog even gekeken naar Typora. Maar die heeft ook geen fijne ondersteuning voor bijlagen én geen ondersteuning voor de migratie vanuit Evernote. Bovendien is Typora ook (nog) niet beschikbaar voor mijn tablet en smartphone. Dus ik zoek rustig nog even verder.

Migreer jij wel eens naar andere software?

Privacy en de strijd om de ommuurde tuinen

Nee, dit is geen blogje uit de Project Tuin serie. Eerder een vervolg op de blogjes over privacy. Ben ik daar nou nog niet over uitgepraat? Nee! Ik vind het wonderbaarlijk waar ik allemaal tegenaan loop terwijl ik probeer om bewust met mijn ‘data footprint’ om te gaan. En die verwondering deel ik graag met jullie.

Ommuurde tuinen

In de digitale marketing kent men het begrip ‘Walled Garden’, oftewel ‘ommuurde tuinen’. Niet letterlijk natuurlijk, maar figuurlijk. Een ommuurde tuin, in termen van technologie, is een gesloten ecosysteem waarin alle handelingen beheerd worden door de operator van het ecosysteem. In dit artikel vind je een goede uitleg. En, zoals het artikel terecht aangeeft, een ommuurde tuin is een privacyhel. Want de eigenaar van de tuin weet op een gegeven moment heel veel van jou, je contacten, en je gedrag. En je sluit jezelf deels ook af voor de wereld buiten de tuin, het wordt (is) een echte bubbel.

Ik moest regelmatig denken aan de ommuurde tuin toen ik probeerde om los te komen van Google. Zoals ik eerder al aangaf zaten zowel mijn contacten als mijn privé-agenda bij deze grote dataverzamelaar. Een stukje gebruikersgemak. Het was eenvoudig om van daaruit te synchroniseren tussen al mijn apparaten. Dat was zeker ook handig in de periode dat we reisden tussen Nederland en het Verre Warme Land, en een tijdje geen ‘eigen’ woning hadden waarbij mijn server in de verhuiscontainer zat. Want het liefst wil ik mijn agenda en mijn adresboek op een centrale plek, binnen mijn eigen netwerk. En dan wel dubbel uitgevoerd en met een automatische back-up naar een externe locatie, om de kans op dataverlies zo klein mogelijk te maken.

De meeste grote techreuzen bieden het aan. Eenvoudig toegankelijke functionaliteit voor je agenda, je e-mail en je adresboek. Bij Microsoft zit het in Outlook, bij Apple in iCloud, en bij Google in Calendar, Contacts, en Gmail. Ook ik heb er jarenlang gebruik van gemaakt. Want gemakkelijk en gratis. Het is volgens mij ook een beetje het ‘hart’ van de ommuurde tuinen van Google, Apple en Microsoft. Weten wat je doet en wie je kent. Facebook doet natuurlijk iets vergelijkbaars met Messenger en met je ‘vrienden’. Allemaal gratis. Terwijl we toch ook tegenwoordig zouden moeten weten dat ‘gratis’ niet bestaat. We betalen met onze persoonlijke gegevens. En het wordt ons niet eenvoudiger gemaakt om de ommuurde tuin weer te verlaten.

Het gras is buiten groener?

Ga je buiten de ommuurde tuinen, dan kan ik voor particulieren nauwelijks commerciële oplossingen vinden. Dat snap ik wel, waarom zou je betalen voor iets dat je bij Google gratis krijgt? Er zijn wel de nodige open source oplossingen. Helaas bieden de meeste oplossingen beperkte functionaliteit, en is er soms wel wat technische kennis nodig om het spul aan het draaien te krijgen en te houden.

De mail was voor mij het eenvoudigst. Ik heb, naast Geldnerd.nl, nog een domeinnaam, die gerelateerd is aan mijn echte naam. Via dit domein liep al jaren mijn belangrijkste mailadres. Ik heb er een apart mailadres op dat domein aan toegevoegd, en dat vervangt nu mijn Google Gmail adres. Er komen nog maar enkele mailtjes per week binnen op Gmail, ik houd het adres eigenlijk alleen nog aan voor de Google Adsense account, van waaruit de advertenties op dit blog en mijn andere website aangestuurd worden. Als mailclient gebruik ik Mozilla Thunderbird op mijn laptop, en de standaard mailclient op mijn smartphone en tablet. Ik twijfel nog of ik echt ‘beveiligde mail’ nodig heb.

De Agenda en het Adresboek zijn lastiger. Ik heb een werkende oplossing op mijn server staan, gebaseerd op de open-source software oplossing Baikal. Die draait keurig en synchroniseert ook met de Thunderbird mailclient op mijn laptop, zowel de agenda als het adresboek. Mijn Google Calendar en Adresboek Maar… De huidige versie geeft problemen met Apple iOS. Dus ik krijg het niet aan het draaien op mijn smartphone en tablet. Dat is een nadeel van open source. Ik moet wachten op een nieuwe versie, die hopelijk wel werkt met iOS.

De tuin van Apple

In de tussentijd heb ik mijn Agenda en Adresboek voorlopig geparkeerd in de iCloud. Bij Apple dus. Van de ene techreus naar de andere techreus. De redenering is simpel. Apple is voor mij onvermijdelijk, want ik gebruik een iPhone en een iPad. Google is vermijdbaar voor mij, want ik gebruik geen Android. En ik heb de illusie dat Apple de privacy van z’n gebruikers iets minder niet-serieus neemt dan Google…. De migratie van mijn agenda heb ik gewoon via drag-and-drop gedaan, alle afspraken in één keer selecteren en verslepen van de Google Calendar naar de iCloud Calendar. Op dezelfde manier heb ik alle contactpersonen geselecteerd in Thunderbird en versleept van het Google Adresboek naar het iCloud adresboek. Dat werkt.

Mozilla Thunderbird is wel belangrijker geworden sinds ik deze stap gezet heb. Van daaruit beheer ik al mijn e-mailboxen, mijn agenda en mijn adresboek.

Het is dus nog niet klaar. Mijn adresboek en agenda zijn weg uit de ommuurde tuin van Google, maar staan nog wel in de ommuurde tuin van Apple. In de tuin van Microsoft en Facebook staan ze zeker niet! Dus er is al winst geboekt.

In welke tuin staan jouw adresboek en agenda?

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑