Gaat de overheid meer graaien in mijn vermogen?

Het gonst in Den Haag, want er wordt (eindelijk) serieus gewerkt aan een nieuw kabinet. Ook Geldnerd is daar de afgelopen weken erg druk mee geweest. Naast de betekenis die dit gaat hebben voor mijn werk in de komende vier jaar, zijn er ook onderwerpen waar ik privé erg nieuwsgierig naar ben.

En die onderwerpen hebben uiteraard te maken met mijn vermogen. Een vermogen dat erg eenvoudig is en uit drie componenten bestaat:

  • Mijn aandeel in de eigen woning en hypotheek in Box 1 van ons belastingstelsel. Box 1 omvat de belastbare inkomsten uit werk en woning.
  • Mijn spaargeld en beleggingen in Box 3, inkomen uit sparen en beleggen.
  • Mijn opgebouwde pensioen bij het ABP.

Op alle drie de onderdelen zijn er noemenswaardige ontwikkelingen. Die een grote impact kunnen hebben op hoe de overheid om zal gaan met mijn vermogen. En dus ook op mijn reis naar financiële onafhankelijkheid.

Haagse Discussies

Over Box 3 van ons belastingstelsel wordt al jaren gesproken. We kennen in Nederland de vermogensrendementsheffing, die gebaseerd is op fictief rendement. Die wordt al lang onrechtvaardig geacht en er zijn al veel hervormingsplannen geweest. De afgelopen weken ging het juridische dossier rond Box 3 een nieuwe fase in, toen de Advocaat-Generaal advies uitbracht aan de Hoge Raad. Sommige media zien het geldschip voor de gedupeerde spaarders al binnenlopen, maar ik verwacht dat het nog wel even zal duren, als het ooit al zover gaat komen. Al boeken sommige individuele spaarders wel succes met hun protesten.

En voor veel mensen is de hypotheekrenteaftrek (HRA) een belangrijke factor bij de aankoop van een huis. Er wordt al heel lang gesproken over afschaffing van de HRA. Volgens veel deskundigen is het ‘nu of nooit’. De rente is historisch laag en versneld afschaffen zou dus nu het minste pijn doen. De HRA wordt ook al stapsgewijs afgebouwd. Onlangs mengde De Nederlandsche Bank (DNB) zich ook in deze discussie met het voorstel om de eigen woning naar Box 3 over te hevelen. Dat riep veel reacties op. Maar het is een idee dat volgens mij wel serieus besproken zal worden op de formatietafel.

En je merkt dat de geesten rijp gemaakt worden voor verdergaande stappen. De grootste Haagse rotsmoes is zelfs al van stal gehaald, namelijk dat het moet van de Europese Unie. Iets waar de Europese Unie dan weer verbaasd over is zodat Wopke Hoekstra deze keutel ook weer deels intrekt (ach heerlijk, deze politiek met de ruggengraat van een weekdier…).

En dan de grote pensioenhervorming. Waarvan ik nog steeds geen idee heb wat die nu concreet gaat betekenen voor mijn eigen pensioen. En waarvan ik lees dat het allemaal moeilijk en ingewikkeld is, dat de PvdA aanvullende eisen stelt in ruil voor voor steun (die wel nodig is in de Eerste Kamer), dat de FNV versneld indexering eist om de koopkracht van pensionado’s op peil te houden (want dat zijn de enige leden die ze nog over hebben) en vertraging oploopt waardoor de geplande ingangsdatum waarschijnlijk niet gehaald gaat worden.

En onder dit alles speelt een bredere discussie over het belastingstelsel, waar ik medio 2020 al over schreef. Die gaat of de vraag of Nederland de vermogensbelasting moet verhogen en de belasting op arbeid (loon) moet verlagen, om meer in lijn te komen met andere landen.

Het momentum van een Regeerakkoord

Allemaal grootse en meeslepende en ingrijpende discussies dus. En normaliter is een regeerakkoord het moment om dat soort grootse hervormingen aan te kondigen. De vraag is of dat dit keer ook het geval zal zijn. Want veel van die hervormingen komen bij elkaar bij de Belastingdienst. En die heeft het zwaar, aan de ene kant met de naweeën van de Toeslagenaffaire waar ze nog jaren druk mee zullen zijn. En aan de andere kant met een sterk verouderde ICT die ook nog jaren zal kosten om die te moderniseren. Dat weten we al heel lang, maar de politiek heeft daar lang de kop in het zand gestoken. ICT is immers eng.

Toch rekent Geldnerd er op dat er wel hervormingen aangekondigd zullen worden. Die wil je immers heel geleidelijk invoeren, om grote schokken op bijvoorbeeld de woningmarkt te voorkomen. Daar komt immers maar crisis van, en dan moeten we vervelende maatregelen nemen, en dat doen we liever niet. Die pensioenhervorming gaat echt wel door, misschien een jaartje later dan gepland. En misschien gaat de eigen woning en de hypotheek wel naar Box 3, ergens na 2025 als er dan ook nog een kabinet zit dat dit een goed idee vindt. Wordt ergens na 2025 Box 3 wel hervormd zodat die gebaseerd wordt op het werkelijke rendement.

Wat betekent dit voor Geldnerd?

Het eerlijke antwoord is: geen idee! Want de impact kan ik pas bepalen als de plannen in wetten zijn uitgewerkt en door de Tweede Kamer en Eerste Kamer zijn aangenomen. Tot die tijd is het koffiedik kijken op basis van aannames. Die vaak fout zijn. Ik heb de afgelopen periode bij diverse bloggers al dingen gelezen die ik hoogst onwaarschijnlijk acht.

Maar er zijn wel wat algemene verwachtingen uit te spreken.

  • Zeker een verschuiving van de eigen woning en verdere afbouw van de HRA zal gecompenseerd worden. Want anders komen grote groepen belastingbetalers kiezers in de problemen, en dat vinden politici niet zo’n prettig idee. Maar in Huize Geldnerd hebben we relatief weinig hypotheek (en dus HRA) die we ook nog eens versneld aflossen. Er valt dus weinig te compenseren.
  • Tegelijkertijd kunnen we in Huize Geldnerd dus wel behoorlijk geraakt worden, want de component Vermogen in ons huis is behoorlijk groot. Dat is immers (WOZ) waarde minus resterende hypotheekschuld. Door de stijging van de woningprijzen, de behoorlijke hoeveelheid Eigen Geld die we bij aankoop in het huis gestoken hebben, en de versnelde Aflossing, zit er veel geld in onze stenen. Als die belast gaan worden dan betekent dat een stijging van onze belastingaanslag.
  • Datzelfde geldt voor de belasting op mijn huidige Box 3 vermogen. Het fictief rendement waar de belastingdienst mee rekent is behoorlijk lager dan het rendement dat ik de afgelopen 10 jaar op mijn beleggingen gemaakt heb. Als men gaat rekenen op basis van het werkelijk rendement ga ik zeer waarschijnlijk meer betalen. Mijn vermogen is hoger dan het gemiddelde in Nederland. En omdat compensatie vaak op basis van gemiddelden gebeurt, mag ik waarschijnlijk meer betalen. Dat zag ik ook al bij eerdere voorgenomen hervormingen.

Mogelijk komt er dan een lagere belasting op arbeid. Zolang dat mij netto meer oplevert dan dat de extra vermogensbelasting mij gaat kosten, word ik er niet slechter van. Maar dat is afwachten. En onwaarschijnlijk. En gaat mij niet meer helpen als ik stop met werken. Kortom, dit zijn ontwikkelingen die ik in de gaten blijf houden. Want het kan er toe leiden dat ik mijn plannen en strategie aan moet passen. Maar ook ik kan dat pas berekenen als al die plannen zijn omgezet in regeltjes.

Extra zielig?

Gelukkig is Geldnerd niet de enige die hiermee te maken krijgt. Ik ben ook erg benieuwd hoe eventuele hervormingen de mensen gaan raken die proberen om in Nederland met vastgoed financieel onafhankelijk te worden. Het imago van de huisjesmelkers particuliere verhuurders is slecht in de huidige krappe markt. Ze ‘stelen’ koopwoningen van met name starters en worden rijk over de rug van anderen. Dan komt al gauw de calvinistische Nederlandse jaloezie om de hoek kijken, en volgen er maatregelen. Veel steden voeren vanaf januari opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht in om woningen minder aantrekkelijk te maken voor de particuliere beleggers. Maar als dit soort woningen ook worden overgeheveld naar Box 3? Als de huurinkomsten als normaal inkomen belast worden? Als de waardestijging van de woningen belast wordt? Als de huren in de particuliere sector gereguleerd gaan worden met een uitgebreider puntensysteem en maxima aan de huurprijsstijgingen? En als dan ook nog de mogelijkheden van Box 2 beperkt worden? Dan zou de businesscase voor veel kleine verhuurders best wel eens heel vervelend kunnen worden.

Wat verwacht jij aan hervormingen in een nieuw regeerakkoord?

Pensioen vroegtijdig opnemen

  • Berichtcategorie:Pensioen

Soms doet de politiek een voorstel waarvan ik niet meteen weet of ik voor of tegen ben. Waar ik over na moet denken. Dat gaat vanzelf. Als het me raakt dan nestelt het zich tussen mijn oren. En meestal ontstaat er dan na verloop van tijd wel een beeld.

Zo ben ik nu al even aan het nadenken over de lopende pensioendiscussie. Waar het kabinet vorige week een onderzoek aan toegevoegd heeft. Ze willen de mogelijkheid bekijken om (een deel van) je pensioen vrij op te nemen.

In Groot-Brittannië kan dat al een tijdje. Vanaf hun 55e kunnen Britten vrij beschikken over 75% van hun pensioengeld. ‘Pension Freedom Day’ noemen ze dat daar. Maar het is nog geen onverdeeld succes. Er zijn voorbeelden van mensen die alles opmaken en in de bijstand belanden. Nu zijn dat gelukkig meestal uitzonderingen, maar het geeft wel te denken. Want ook in Nederland merken we dat er grenzen zijn aan de zelfredzaamheid van mensen. Je kunt hier meer informatie vinden over het Britse Pension Freedom systeem. Daarbij moet je wel in gedachte houden dat Groot-Brittannië een heel ander pensioensysteem heeft dan Nederland.

Ik heb er gemengde gevoelens over. Aan de ene kant ben ik een warm voorstander van ‘zelf doen’. Vooral ook omdat ik de overheid een onbetrouwbare partner vind die (te) vaak van gedachten verandert. Maar te veel mensen zijn niet goed in denken voor de lange termijn. Dat merk ik ook bij mezelf. Het heeft me jaren gekost om mijn lange-termijn plannen uit te werken en in te regelen.

Daarnaast vind ik het een beetje laat als je pas op 55-jarige leeftijd de kans krijgt om zelf nog iets te doen. Je tijdshorizon is dan erg kort en je bent erg afhankelijk van wat er in de markt gebeurt. Dat maakt het riskant. Stel je voor dat je in 2007 de beschikking had gekregen over 75% van ‘jouw pensioenpot’. Een verantwoordelijk burger als jij gooit dat natuurlijk niet over de balk, maar belegt het. En tussen medio 2007 en eind 2008 verdampt ruim 40% van de waarde van die beleggingen? Geen denkbeeldig scenario, de Amerikaanse Dow Jones index daalde van 14.000 punten naar ongeveer 7.500 punten. Daarna waren er wel weer 5 jaar nodig om terug te komen op je uitgangspositie.

De hele pensioendiscussie is onderdeel van een bredere discussie over ons Nederlandse sociale stelsel. Weer veranderingen dus, die wellicht ook mijn FIRE-plannen gaan raken. Wel iets om te blijven volgen.

Wat zou jij doen als je 75% van je pensioenpot vrij op mocht nemen?

Weten we wel wat we willen?

  • Berichtcategorie:Pensioen

Op dit moment heb ik het door de week wat drukker met mijn baan. Dat betekent dat ik niet altijd voldoende tijd heb om het nieuws bij te houden zoals ik dat wil. Gelukkig zijn daar tegenwoordig allerlei tooltjes en apps voor, die keurig voor mij bewaren wat ik interessant vind. En in het weekend neem ik dan wat tijd om dat nieuws alsnog door te nemen. Lang leve de vooruitgang!

201609-pensioenIn mijn nieuwsoverzicht van de afgelopen week zaten de nodige artikelen over de pensioendiscussie. Een aantal daarvan verwezen naar een onderzoek van ABN AMRO Mees Pierson, door DasKapital mooi neergezet als ‘de afdeling Rijke Particulieren van ABN’. Het onderzoek is ook opgepikt door NU.nl, het Financieele Dagblad en De Financiële Telegraaf.

De essentie van het onderzoek? Driekwart van de mensen wil ‘iets anders’ dan het huidige stelsel. Wat we vooral lijken te willen is een gegarandeerd pensioen, waarbij we ook nog eens geen premie hoeven te betalen als het financieel even tegenzit. Het woordje ‘onhaalbaar’ komt dan bij me op. Of misschien wel haalbaar, maar dan moeten we veel meer premie gaan betalen dan nu het geval is. En dat wil volgens mij ook bijna niemand.

Geldnerd is nog steeds voorstander van een persoonlijke pensioenpot, met meer keuzevrijheid over premiehoogte en beleggingsprofielen. Ik ben benieuwd waar de politiek mee op de proppen gaat komen…

Wat verwacht jij van de pensioenhervormingen?