Deze maand is het 10 jaar geleden dat de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns failliet ging. Terugkijkend was dat de eerste dominosteen die omviel in wat uiteindelijk ‘de financiële crisis’ werd. En zoals jullie weten denkt Opa Geldnerd (soms beter bekend als ‘Dr. Doom’) al een tijdje na over de volgende crisis. Want die komt. Alleen weet niemand wanneer.

Over de aanleiding van de volgende crisis heb ik wel een idee. Goedkoop geld. De rente is al jaren extreem laag, en de centrale banken hebben honderden (duizenden…) miljarden aan geld gecreëerd en in ‘de markt’ gepompt. Met dat geld zijn beleggers op zoek gegaan naar rendement, wat in toenemend mate niet te vinden is. Maar al dat extra geld (en vooral de lage rente) heeft ook een nieuwe (en misschien niet helemaal realistische) stijging van de huizenmarkt mogelijk gemaakt.

De afgelopen maanden zie ik een aantal signaaltjes die mij vertellen dat het einde van de opgaande lijn nabij is. Geen grote waarschuwingslampen met harde sirenes, maar kleine knipperende rode led-lampjes.

In de Verenigde Staten stijgt het aantal mensen dat hun creditcardschulden en/of de lening voor hun auto niet meer kan betalen. Dit terwijl de werkloosheid niet bepaald hoog is. Maar je ziet wel dat de inkomensstijging achterblijft bij de economische groei.

Verder dalen de detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten ook al een paar maanden. Dat wordt gezien als een graadmeter voor het vertrouwen van de Amerikaanse consument in de economie, en vooral ook in de eigen financiële toekomst. Nu denk ik persoonlijk ook wel dat ze daar een president hebben waar je als normaal denkend mens voorzichtig van wordt. De detailhandel is 2/3 deel van de Amerikaanse economie, dus deze indicator is wel belangrijk.

Ook zie je dat diverse economische modellen een lagere economische groei voorspellen, zoals het GDPNow model van de FED in Atlanta of het eigen model van zakenbank JP Morgan, dat de kans op een recessie in de komende drie jaar berekent. Nu is er natuurlijk heel veel te doen geweest over de voorspellingen van economen, in de vorige crisis waren ze beter in achteraf uitleggen wat er gebeurd was. Dat geloofwaardigheidsprobleem is er ook met Technische Analyse, waar sommige modellen ook waarschuwingen afgeven.

Wat dan wel weer goed nieuws is: de stijging van de olieprijzen zet niet door, ondanks de verwoede pogingen daartoe van de OPEC. Ze hebben minder macht om de prijs te manipuleren dan in het verleden. En ja, ik weet dat we minder afhankelijk worden van olie, maar vooralsnog gaat dat in een tergend traag tempo.

En nu dreigt er dan een Handelsoorlog. We, of in elk geval meneer Trump, hebben niet geleerd van de geschiedenis. Die ons vooral geleerd zou moeten hebben dat oorlogen, ook handelsoorlogen, meer schade berokkenen dan dat ze problemen oplossen. Verschillende economen verwachten dat dit kan helpen om een nieuwe economische crisis te versnellen. En het zorgde er vorige week in elk geval voor dat mijn beleggingsportefeuille ruim 3,5% minder waard werd.

Wat te doen?

Voorlopig doe ik niks. Gewoon doorgaan met inleggen. De geschiedenis heeft bewezen dat die strategie uiteindelijk de grootste kans op succes heeft. Wel ben ik nog aan het kijken naar de balans in mijn portefeuille. Die is vrij zwaar aan de dollarkant en misschien een beetje zwaar op de Verenigde Staten, waar op dit moment ruim 68% van mijn portefeuille belegd is (met dank aan Morningstar voor dit overzicht). De komende periode zal ik iets meer van mijn inleg in de rest van de wereld stoppen.

Hoe kijk jij op dit moment naar ‘de markt’?