Veranderingen in spreadsheetland

De afgelopen periode heb ik weer de nodige aanpassingen gedaan aan mijn spreadsheets. Steeds meer dingen gaan volledig geautomatiseerd in Huize Geldnerd. Sterker nog, er zijn vrijwel geen handmatige handelingen meer nodig. Maar dat kost wel tijd, soms zit ik uren te programmeren om een minuut te besparen…. Dus of het allemaal efficiënt is weet ik niet, maar het puzzelen blijft een leuke hobby.

Mijn wereld in spreadsheets

Mijn financiën worden beheerd met behulp van vijf spreadsheets. Een spreadsheet waarin onze hypotheek wordt bijgehouden. Een spreadsheet voor mijn beleggingen. Eentje voor de financiële administratie, die gebruik ik twee keer (voor mijn persoonlijke administratie en voor de administratie van onze gezamenlijke huishouding). En tenslotte mijn dashboard, die ik elk kwartaal bijwerk en waarop vooral de ontwikkelingen van mijn eigen vermogen wordt bijgehouden.

Mijn uitgangspunten zijn simpel. Ik wil standaard spreadsheet-functionaliteit, dus geen toeters en bellen met extra software. En ik wil zo min mogelijk handwerk.

Recente veranderingen

Dit jaar zijn er alweer een stuk of 50 grotere en kleinere wijzigingen doorgevoerd.

Beleggingen

De grootste impact had de migratie van mijn beleggingen van Binck naar Saxo. En dan vooral het feit dat ik bij Saxo geen wekelijks portefeuille-overzicht kan downloaden en importeren. Jarenlang was dat vaste prik, elke zaterdag. Gelukkig heeft Excel tegenwoordig ingebouwde informatie over beleggingen, het Stock Data Type. En kan ik dus zelf mijn weekrapportage genereren zonder in te hoeven loggen bij Saxo en een bestand te downloaden. Nadeel is wel dat ik hierdoor nog steviger vast zit aan Microsoft en Excel… Verder heb ik deze gelegenheid benut om de VBA-code in de beleggingsspreadsheet eens goed op te schonen, en ik heb ik diverse kleine verbeteringen doorgevoerd.

Ik heb nu ook een macro gebouwd waarmee ik, met behulp van de STOCKHISTORY functie van Excel, voor elke willekeurige datum een weekrapportage kan genereren. In het verleden miste ik nog wel eens weken door bijvoorbeeld vakantie. Nu kan ik na mijn vakantie gewoon de ontbrekende weken aanvullen. Een completere dataset, daar wordt een nerd gelukkig van. Ook heb ik de historie van de S&P 500 index, de Eurostoxx 600 index, en de rente op Amerikaanse 10-jaars staatsobligaties in mijn spreadsheet toegevoegd. Die wordt nu ook elke week bijgewerkt. Hiermee kan ik eigen grafieken gebruiken in mijn kwartaalrapportages en hoef ik die niet meer te ‘lenen’ van Yahoo Finance of elders en te bewerken voor publicatie.

Voor Binck had ik ook een tool gebouwd om de maandelijkse transacties en dividenden ‘om te zetten’ naar het format voor transacties in mijn beleggingsspreadsheet. Eind juni, na de eerste drie maanden werken met Saxo en na de ontvangst van de eerste serie kwartaaldividenden, heb ik zo’n conversietool ook voor Saxo gebouwd. Ik download nu periodiek een standaardrapportage van Saxo en mijn spreadsheet zet die automatisch om. Hiermee heb ik nog steeds al mijn beleggingsinformatie sinds 1 januari 2013 in één format beschikbaar in één spreadsheet, ook al ben ik in de tussentijd meerdere keren van broker gewisseld.

Administratie

Ook de administratie is onderhanden genomen. Ik heb besloten om één keer per jaar een nieuwe versie van deze spreadsheet te publiceren, want tussentijds migreren naar een andere versie is veel handwerk. Eind december kunnen jullie dus een ‘versie 2022’ verwachten van de administratie.

Sinds een tijdje kan ik bij de Rabobank een bestand met creditcardtransacties downloaden. Hiervoor heb ik een importfunctie gebouwd die de transacties ook automatisch verwerkt in mijn administratie. Dit was iets dat ik voorheen handmatig deed. Ook ben ik met mijn spaarbuffer overgestapt van Nationale Nederlanden (NN) naar Lloyds Bank. Mijn NN transacties moest ik handmatig verwerken, maar bij Lloyds kan ik ook een Excelbestand met transacties downloaden. Ook hiervoor heb ik een importfunctie gebouwd die mij handwerk scheelt. Dat waren de twee laatste grote handmatige handelingen in mijn administratie, ook dit is dus nu geautomatiseerd.

Daar staat tegenover dat de Kashbook app, waarmee ik transacties in contant geld registreerde, definitief ter ziele is. Hij werkt niet meer op iOS, en ik heb ‘m dus van mijn smartphone gegooid. Daarmee heb ik ook de importfunctie voor Kashbook-transacties uit mijn administratie verwijderd. Dat is niet heel erg, ik betaal de afgelopen jaren nauwelijks meer met contant geld. Mijn administratie heeft nog wel functionaliteit om transacties in contant geld handmatig te verwerken, dat is genoeg voor mij.

In de administratie heb ik verder nog wat kleine verbeteringen doorgevoerd. Zo heb ik de functionaliteit voor mijn potjessysteem en reserveringen verder verfijnd, en hier ook een paar grafieken voor toegevoegd.

Verder heb ik nog een uitgebreide mailwisseling gehad met een lezer die de administratie graag op MacOS wilde draaien. Dat is helaas lastig, omdat MacOS heel anders met bestanden omgaat dan Windows. Daardoor werken de importfuncties niet. Maar met wat knutselen hebben we een werkende oplossing bedacht voor handmatige import met één druk op de knop, en daarna automatische verwerking in de spreadsheet. Ik ben dol op knutselen! Ook die functionaliteit komt beschikbaar in versie 2022 eind dit jaar.

Hypotheek

De hypotheekspreadsheet berekent nu zelf welke (extra) aflossingen ik moet doen om ons aflosschema vol te houden. Met afronding naar boven naar ronde getallen. En er zijn diverse grafieken bij gebouwd, sommige daarvan zullen jullie terugzien in mijn halfjaarlijkse hypotheekupdate.

Best trots ben ik op een nieuwe functie die in de grafieken naar keuze markeringen (verticale lijnen) neerzet voor de maanden waarin ik een hypotheekupdate op mijn blog heb geplaatst. Daarmee krijg je een beter beeld van de stappen die wij de afgelopen jaren gezet hebben. Totaal nutteloos en overbodig, maar wel leuk. Volgende maand zullen ze te zien zijn in de nieuwe hypotheekupdate, maar hierbij vast een voorproefje.

Dashboard

Mijn financiële dashboard is eigenlijk nog het minst veranderd. Er zijn wat grafieken bijgebouwd, en ik heb wat extra functies gebouwd die bijvoorbeeld de getallen op de Y-as ‘wegtoveren’ en/of datalabels omzetten van absolute getallen naar percentages. Want ik deel veel persoonlijke financiële informatie op mijn blog, maar niet alles….

Overzicht

Al deze wijzigingen bij elkaar leiden tot onderstaand overzichtsplaatje. Waarin opvalt dat de handmatige werkzaamheden vrijwel uitgestorven zijn, alleen de transacties in contant geld moet ik nog handmatig verwerken in mijn administratie. Maar alle andere gegevens komen uit de zes rapportjes die ik download bij mijn banken en broker, of worden gegenereerd door de Stock-functie in Excel. Ook de hypotheekspreadsheet is helemaal zelfvoorzienend. Geen handwerk meer nodig!

En dan heb ik ook nog een nieuwe versie van de FIRE Calculator gepubliceerd, met een uitgebreide uitleg over het rekenmodel. Die tel ik nog niet eens mee in dit overzicht!

Heb jij ook een tijdrovende hobby?

Mijn favoriete beleggingsgrafiek

  • Berichtcategorie:BeleggenICT

Mijn beleggingsspreadsheet is de meest uitgebreide van mijn stelsel van spreadsheets. Er wordt van alles bijgehouden er zitten allerlei rapportages en grafieken in.

Maar één grafiek springt er wel uit. Vreemd genoeg is het niet een grafiek die ik vanaf het prille begin gebruik, maar eentje die ik pas begin 2019 gebouwd heb: de waarde van mijn portefeuille versus mijn totale inleg. Hij duikt voor het eerst op in mijn rapportage over het eerste kwartaal van 2019, en sindsdien is ‘ie er elke keer bij.

Toen ik de grafiek Inleg versus waarde introduceerde schreef ik er dit over:

Wat ik zelf een erg leuke toevoeging vind, is de Grafiek ‘Inflow vs Value’. Hierin laat ik voor een zelf te kiezen periode de waarde van mijn portefeuille zien, maar ook het bedrag dat ik tot op heden heb ingelegd. Als de actuele waarde hoger is dan de totale inleg, is het verschil een groen vlak (want dan heb ik ‘op papier’ winst gemaakt). Is de actuele waarde lager dan de totale inleg, dan is het verschil een rood vlak (want dan heb ik ‘op papier’ verlies gemaakt). Dat laatste heb ik gelukkig de afgelopen 5 jaar niet meer meegemaakt. Deze grafiek zorgt ervoor dat ik niet meteen nerveus wordt als de koersen eens een paar weken dalen. Het groene vlak wordt dan weliswaar kleiner, maar ik heb nog steeds ‘papieren winst’.

In een reactie op mijn blogpost over het eerste kwartaal van 2020 vroeg lezer B. om eens uit te leggen hoe ik die grafiek maak. De programmacode zit overigens ook in de beleggingsspreadsheet die je gratis kunt downloaden (je hoeft zelfs geen e-mail adres achter te laten).

Het geheim van deze grafiek? Denken in lagen die je over elkaar heen legt. Ik gebruik hiervoor de ‘xlArea’ grafiek in Excel. Op mijn grafieken pagina kan ik de grafiek kiezen uit een menu, en ook heb ik de keuze uit een aantal periodes. Meestal kies ik voor de periode tot twee jaar terug, maar ik kan ook langer of korter terug.

De eerste laag is (uiteraard) de actuele waarde van mijn portefeuille. Die wordt elke week automatisch berekend als ik mijn rapportage importeer in de beleggingsspreadsheet, en opgeslagen op een werkblad met weekstatistieken. Deze geef ik als groen vlak weer in een grafiek.

De tweede is de totale inleg. Ook die wordt elke week berekend als ik mijn rapportage importeer in de beleggingsspreadsheet, en opgeslagen op een werkblad met weekstatistieken. Mijn beleggingsspreadsheet bevat, naast mijn beleggingstransacties, ook de transacties op de bijbehorende bankrekeningen. Daar kun je zien hoeveel geld ik van mijn tegenrekening naar de beleggingsrekening heb gestort. Het gaat hier om netto inleg, dus als ik geld van mijn beleggingsrekening over zou maken naar mijn tegenrekening dan wordt dat er van afgetrokken. Maar tussen mijn tegenrekening en mijn beleggingsrekening is er al jaren sprake van eenrichtingsverkeer.

De inleg wordt als een rood vlak over het groene vlak heen gelegd. Dan ziet het er uit zoals hieronder.

Het geheim is de derde laag. Elke week, bij het importeren van mijn rapportage, kijkt mijn spreadsheet ook welke van de twee waardes de laagste is: inleg of actuele waarde. De laagste van de twee slaat ‘ie op voor het derde lijntje, de laagste van de twee. En als je die dan als een wit vlak over de andere twee vlakken heen legt krijg je het gewenste effect. Als de actuele waarde hoger is dan de inleg zie je een groen vlak om het verschil weer te geven. Maar als de actuele waarde lager is dan de inleg, dan zie je een rood vlak. Zoals hieronder.

Ik heb voor deze blogpost de gegevens van de laatste weken overigens een beetje gedramatiseerd. Zodat er een rood vlak zichtbaar wordt. In de realiteit heeft mijn portefeuille, sinds het begin op 1 januari 2013, nog nooit een rood vlak laten zien. Ik hoop dat dat zo blijft, maar je weet natuurlijk maar nooit. We zijn er nog lang niet met dat virus.

Denk jij wel eens in laagjes?

Dilemma’s met kleuren

  • Berichtcategorie:Wonen

Als nerd heb je zo af en toe ook je dilemma’s. Hersenkrakers. Dingen die je bezig houden. Al zijn dat soms wel dingen waarvan normale mensen zullen denken: waar maak je je druk over?

Eén zo’n dilemma speelt al een tijdje. Eigenlijk sinds ik mijn hypotheekspreadsheet verbouwd heb met grafieken. Mijn favoriet daarbij is de grafiek die, in de vorm van een huisje, de financiële stand van ons huis weergeeft. Met als uitgangspunt de actuele WOZ-waarde op de peildatum, dat is 100%. En dan in verschillende kleuren de resterende hypotheek, de regulier afgeloste hypotheek, de extra afgeloste hypotheek, het eigen geld dat we bij aankoop inbrachten, en (sinds iets meer dan een jaar) ook de overwaarde. Je kent ‘m wel.

Met name over die laatste categorie heb ik lang zitten piekeren. Overwaarde. Welke kleur geef je die? Want overwaarde kan ook negatief worden. Je huis staat dan ‘onder water’. In mijn definitie is dat het geval als de resterende hypotheek en het geld dat je er zelf al ingestoken hebt (eigen geld en aflossing) bij elkaar hoger is dan de huidige WOZ-waarde. Voor sommige mensen is de definitie dat de resterende hypotheek hoger is dan de WOZ-waarde, bijvoorbeeld bij een aflossingsvrije hypotheek. Maar die heb ik gelukkig niet meer.

Je hebt dus ‘boven water’ en ‘onder water‘. Onze woning staat, als je alleen de resterende hypotheek neemt, ruim boven water. De verkoopprijs moet, ten opzichte van de WOZ-waarde, met ruim 55% dalen voordat wij onder water staan. Maar ook dat kan gebeuren.

Maar goed, het ging hier dus over de kleur van de overwaarde. Ik heb uiteindelijk voor blauw gekozen, om toch iets met dat water te doen. Maar het geeft toch een vreemd beeld, alsof het huis deels onder water staat. Dat vind ik zelf, en zag ik ook in verschillende reacties toen ik onlangs over onze nieuwe WOZ-waarde schreef. Dus ben ik er toch weer over na gaan denken. Moet ik toch andere kleuren gebruiken? Welke dan?

Voor ‘onder water’ ben ik er wel uit. Dat is wit, het lijkt dan alsof een stuk huis is verdampt. De grafiek ziet er dan zo uit.

Maar voor ‘boven water’, de situatie met overwaarde, kan ik vooralsnog niets beters verzinnen. Het blijft dus vooralsnog even blauw. En dat houdt me bezig. Dat jullie niet denken dat ik geen problemen heb, dus.

Welke kleur zou jij gebruiken voor ‘boven water’ en ‘onder water’?

Hypotheekspreadsheet online

  • Berichtcategorie:Wonen

Regelmatig krijg ik vragen over de grafiek die ik gebruik om de stand van zaken rond de aflossing van mijn huis bij te houden, zie onderstaand. Uiteraard heb ik hiervoor een spreadsheet, of liever gezegd: een werkblad in de gezamenlijke administratie van Vriendin en mijzelf. En die wordt automatisch bijgewerkt als de maandelijkse afschrijving door de bank heeft plaatsgevonden.

Op verzoek van diverse lezers heb ik mijn hypotheek-pagina apart beschikbaar gemaakt, je kunt ‘m vinden op de Downloads-pagina. Hij maakt gebruik van twee eenvoudige Visual Basic functies, die uiteraard ook zijn inbegrepen in de spreadsheet. En de spreadsheet bevat ook mijn grafiek.

Hoe houd jij jouw hypotheek en aflossingen bij?

Stand van het huis

  • Berichtcategorie:Wonen

Of eigenlijk kan dit blogje ook wel ‘Klooien met Excel – deel zoveel’ heten. In mijn spreadsheet zit uiteraard ook een tabblad waarop ik de stand van de aflossing van het huis bijhoud. En onder het motto ‘een plaatje zegt meer dan duizend cijfers’ heb ik daar ook een grafiekje voor gemaakt. Waarin ik keurig kan zien hoeveel eigen geld we in het huis gestoken hebben, wat we inmiddels hebben afgelost, en wat er nog aan hypotheek resteert. De grafiek wordt uiteraard automatisch bijgewerkt als er weer een betaling naar de hypotheek is gegaan.

Voor de huisjesvorm van de grafiek heb ik gebruik gemaakt van deze tip.

Hoe staat het met jouw huis?

Prognose Eigen Vermogen

Op het blogje over mijn Eigen Vermogen kreeg ik een vraag van Lekker Leven Met Minder: “Misschien een hele stomme vraag, maar hoe maak je zo’n mooi grafiekje? Of beter gezegd: hoe zorg je voor die prognose? Heb je gewoon een tabel met dan een +X% erin opgenomen?”.

Allereerst, stomme vragen bestaan in mijn wereld niet. Maar ik zat een reactie te typen en toen merkte ik dat die vrij lang werd. Dus heb ik er maar een blogje van gemaakt. Het gaat dus om deze grafiek:

Ik heb drie ‘lijntjes’ in de grafiek staan.

De lijn ‘Planning’ is de ontwikkeling van mijn eigen vermogen zoals ik die in 2014 voorzag. Feitelijk is dat ‘versie 3’. Versie 1 was vóór mijn echtscheiding, versie 2 was na de scheiding en in versie 3 is ook het vertrek naar het Verre Warme Land verwerkt. Die laatste versie nam mijn eigen vermogen per 31 december 2014 als vertrekpunt, en berekende op basis van mijn spaardoel per jaar en mijn rendementsdoel per jaar hoe het eigen vermogen er per 31 december van alle toekomstige jaren uit zou zien.

De lijn ‘Realisatie’ geeft mijn feitelijke eigen vermogen per (op dit moment) einde 2015 en einde 2016. Die realisatie ligt gelukkig hoger dan de planning. Vooral omdat ik meer geld overhoud van mijn inkomen, mijn spaarpercentage ligt veel hoger dan waar ik in mijn planning van uitging. Het rendement bleef in deze jaren iets achter bij mijn doelstelling.

De lijn ‘Prognose’ berekent, op basis van de feitelijke realisatie per eind 2016, en op basis van datzelfde spaardoel en rendementsdoel per jaar, hoe ik nu verwacht dat mijn eigen vermogen zich de komende jaren gaat ontwikkelen.

In onderstaand plaatje zie je een voorbeeld van de onderliggende spreadsheet met fictieve bedragen.

De gele getallen zijn de Planning. In 2015 is er € 100.000 startkapitaal. Het Rendementsdoel is 5,0% per jaar en het Spaardoel is € 10.000 per jaar. Dan heb je na 1 jaar € 115.000 in mijn model, want ik reken heel conservatief de 5% alleen over de 100.000 van het begin, en niet ook deels over het bijgespaarde bedrag. Formule is dus B5 = ((1+C4)*B4)+D4-E4 (waarbij E4 eventuele verwachte grote uitgaven in dat jaar zijn).

De groene getallen zijn de Realisatie. Je ziet dat er in dit voorbeeld meer wordt bijgespaard maar een lager rendement is in de werkelijkheid van 2015 en 2016. Met de vergelijkbare formule G5 = ((1+H4)*G4)+I4-J4 bereken je dan de werkelijke situatie. De kolom ‘Delta’ is overigens het verschil tussen Planning en Realisatie.

De blauwe getallen zijn de Prognose. Die rekenen wel weer gewoon met het spaardoel van € 10.000 en het rendementsdoel van 5,0% vooruit, vanuit de laatst gerealiseerde stand.

De gemarkeerde velden zijn dus de respectievelijke datasets voor Planning, Realisatie en Prognose. En dan krijg je zo’n mooi grafiekje.

De spreadsheet loopt bij mij nog verder door, tot en met mijn 99e verjaardag. Ik overweeg overigens om mijn planning bij te stellen op basis van een hoger spaardoel en een bijgesteld rendementsdoel (gemiddeld rendement over de afgelopen 5 of 10 jaar, of zoiets). Dat wordt dan ‘versie 4’ van mijn vermogensplanning. Maar daar ben ik nog over aan het nadenken. Als dat ergens toe leidt zal ik er vast en zeker over bloggen!

Hopelijk heb ik hiermee een beetje extra inzicht kunnen geven?