Het rekenmodel van de FIRE Calculator

De FIRE Calculator is zeker mijn bekendste spreadsheet. Versie 4.1. is vorige week gepubliceerd. En daarbij kondigde ik al een extra blogpost aan. Waarin ik gedetailleerd inga op het Rekenmodel achter de FIRE Calculator. Welke aannames gebruik ik? Hoe voer ik de berekeningen uit? Op die manier kan iedereen zich een beeld vormen van de waarde van de berekeningen. Bij deze! Met ook een uitgebreide handleiding. Het is met ruim 4.400 woorden de langste blogpost die ik ooit geschreven heb.

Uitgangspunten

Zoals ik al diverse malen geschreven heb is het Nederlandse pensioensysteem het uitgangspunt van de FIRE Calculator. Vrijwel iedereen ontvangt op enig moment AOW. De meeste mensen, in elk geval de loonslaven, bouwen daarnaast pensioen op in een pensioenfonds via hun werkgever. Dan heb je dus, in elk geval in de pensioenfase, niet alleen je vermogen om van te leven. Je hoeft in Nederland niet 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar te scharrelen om financieel onafhankelijk te zijn. In elk geval niet als je loonslaaf bent en pensioen opbouwt in de tweede pijler. Je vermogen vult het gat tussen stoppen met werken en het moment dat de pensioenen komen. En vult je pensioentje aan indien nodig.

De FIRE Calculator deelt jouw leven eigenlijk op in drie fasen. De eerste fase is het normale, werkende bestaan. Je hebt een inkomen uit werk, je hebt uitgaven, en je spaart een deel. Daarmee haal je een bepaald rendement en bouw je vermogen op. De derde fase is de pensioenfase. Je krijgt AOW, je krijgt mogelijk een pensioen uit de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Misschien ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler? En er kan natuurlijk ook nabestaandenpensioen binnenkomen.

Tussen het werkende bestaan en de pensioenfase zit het geheim van eerder stoppen met werken in Nederland. De fase waarin je jouw opgebouwde vermogen gebruikt om van te leven.

En dat alles kun je aanvullen met neveninkomsten (‘hosselen’). Ook kun je eenmalige meevallers en tegenvallers (bijvoorbeeld een verwachte erfenis of de aankoop van een toekomstige woning) meenemen in het model. En dat alles voor jezelf en een partner, waarbij je van geval tot geval kunt bekijken welke situatie je doorrekent. En het model probeert ook rekening te houden met de effecten van inflatie, salarisstijgingen en de indexering van pensioenen.

Onderstaande eenvoudige schematische weergave van deze drie financiële levensfasen, die ik voor het eerst gebruikte in deze blogpost uit september 2017, was uiteindelijk de basis voor het Rekenmodel en voor de grafiek die de FIRE Calculator oplevert.

Kristallen bol

Iedere persoon en zijn/haar financiële situatie is uniek. Er zijn dus miljoenen mogelijke persoonlijke financiële situaties, die je nooit allemaal kunt afvangen met één simpel Excel-modelletje. En we kijken naar de toekomst. Waarvan niemand zeker weet hoe die er uit gaat zien. Jouw eigen inkomen, de inflatie, het rendement op je beleggingen, de ontwikkeling van je pensioen, jouw relatie, het zijn allemaal onzekere factoren. We werken dus met aannames. Die kunnen uitkomen, maar we kunnen er ook grandioos naast zitten.

Elke aanname die je doet heeft invloed op de uitkomsten. Het is dus belangrijk om te begrijpen welke aannames er in het model zitten, en waarom we die zo doen. Door te ‘spelen’ met de aannames krijg je een idee van de effecten van verschillende ontwikkelingen. Wat gebeurt er als je een grote erfenis krijgt? Wat als we een tijdje een hele hoge inflatie hebben? Wat is het effect als je pensioen verlaagd wordt? Het zijn allemaal dingen die je kunt uitproberen in het Rekenmodel. Er is echter één ding dat je zeker niet moet doen. En dat is: de uitkomsten behandelen als exacte wetenschap. Want dat is het niet. Een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.

Hoe werkt het?

De spreadsheet is heel eenvoudig. Op het werkblad Dashboard vul je jouw gegevens en aannames in. Daarna klik je op de knop ‘FIRE Calculator’, en het systeem voert de berekeningen uit. Je krijgt een melding als die berekening klaar is. Dan is er ook een grafiek verschenen op het werkblad Grafiek. Op het werkblad Data staan dan de uitkomsten van de berekeningen, per jaar. De kolomtitels spreken grotendeels voor zichzelf, hoop ik. De werkbladen Grafiek en Data worden altijd volledig gewist en opnieuw opgebouwd als je op de knop ‘Fire Calculator’ drukt.

Werkblad Dashboard

Het Dashboard begint met twee algemene variabelen: vanaf welk jaar wil je de berekeningen laten beginnen? Meestal zal dat het huidige jaar zijn. En wat verwacht je als gemiddelde inflatie voor de rekenperiode. Zelf werk ik meestal met 2,2%, dat is ongeveer de gemiddelde inflatie over de afgelopen decennia.

Daarna kun je een aantal variabelen invullen voor een ‘Persoon 1’ en ‘Persoon 2’. Door het vinkje boven de persoon aan te zetten zorg je dat die persoon wordt meegenomen in de berekeningen. Zet je het vinkje uit, dan blijft de persoon buiten beeld. Per persoon kun je dezelfde set variabelen meenemen.

Allereerst wat Persoonlijke variabelen:

  1. Je wordt gevraagd om een Gemiddeld Rendement op te geven. Dit is het percentage rendement dat je jaarlijks verwacht te maken op jouw vermogen. Het helpt als je dit voor de afgelopen jaren in beeld hebt. Het wordt voor de meeste mensen natuurlijk beïnvloed door de spaarrente, het rendement op de aandelenmarkten en de ontwikkelingen op de woningmarkt. Je kunt dit per persoon opgeven. In Huize Geldnerd is het bijvoorbeeld zo dat Vriendin iets meer spaargeld aanhoudt en minder belegt dan Geldnerd zelf. Op de langere termijn heb ik dus een iets hoger verwacht gemiddeld rendement dan Vriendin. Ik reken zelf met mijn gemiddelde rendement NA vermogensrendementsheffing.
  2. Ook word je gevraagd om je Geboortedatum. Die wordt onder andere gebruikt om samen met je Levensverwachting (in jaren) te berekenen voor welke periode het Rekenmodel moet werken, en of één van de twee partners eventueel recht gaat hebben op Nabestaandenpensioen (zie ook verderop onder de pensioenfase). Zelf reken ik meestal met een levensverwachting van 90 jaar voor zowel Vriendin als mijzelf, maar het is een interessante (en confronterende) exercitie om daar eens wat hogere en lagere getalletjes in te vullen. Niet onverwacht: als je eerder doodgaat heb je minder vermogen nodig om financieel onafhankelijk te zijn, maar je kunt er korter van genieten.
  3. Tenslotte word je gevraagd om je Vermogen (in Euro) op het moment dat de berekeningen starten. Ik reken daarbij met mijn hele vermogen, dus inclusief mijn aandeel in onze eigen woning. Ik weet dat er ook mensen zijn die alleen rekenen met hun vrij beschikbare vermogen. Dat is een persoonlijke keuze. Voor beide is iets te zeggen.

Daarna komt de input voor de Opbouwfase, de fase waarin je ‘gewoon’ werkt en (hopelijk) vermogen opbouwt. Ten eerste wordt hier gevraagd om een Netto Jaarinkomen in Euro. Ook wordt er gevraagd om een verwachte Inkomensstijging in percentage per jaar. Als je na berekening op het werkblad Data kijkt, dan zal je zien dat jouw inkomen na het eerste jaar telkens verhoogd wordt met dit percentage. Als rijksambtenaar ben ik erg voorzichtig hiermee, ik reken met een percentage van de helft van de inflatie. Mijn werkgever is niet zo scheutig, en in de praktijk valt het met de optelsom van pensioenpremies en belastingmaatregelen nog wel eens tegen. Probeer zo compleet mogelijk te zijn met jouw Netto Inkomen, reken dus ook vakantiegeld en eventuele eindejaarsuitkeringen en bonus mee.

Hier geef je ook een gemiddeld jaarlijks Spaarpercentage op, in procenten per jaar. Het Rekenmodel gebruikt dit om te bepalen welk deel van jouw salaris je uitgeeft, en welk deel je spaart en dus toevoegt aan je vermogen.

Daarna volgt een setje variabelen voor de FIRE-fase. Allereerst wordt gevraagd om het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Dat is het jaar waarin het Rekenmodel stopt met kijken naar jouw inkomen en spaarpercentage. Het uitgangspunt wordt nu de hoeveelheid Eurootjes die je aangeeft bij Benodigd per jaar. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de inflatie. Het Rekenmodel kijkt naar de inkomsten die hier tegenover staan (hierover zometeen meer) en het tekort wordt aangevuld vanuit je vermogen.

Een van de inkomsten tijdens en na het werkzame leven zijn de Neveninkomsten. Hosselen, kleine baantjes (als Barista?), een webshop, dat soort dingen, Je kunt hier aangeven hoeveel je hier per jaar mee verwacht te verdienen, in welk jaar dat start (Startjaar) en in welk jaar je hiermee verwacht te stoppen (Eindjaar). Maar je kunt het ook leeg laten.

De andere inkomsten na het werkzame leven zijn (uiteraard en hopelijk) de verschillende pensioenpijlers:

  • Ten eerste is daar natuurlijk de AOW. Het Rekenmodel vraagt om een verwacht bedrag aan Netto AOW per jaar in Euro, en om de huidige verwachte AOW-datum. Van beide kun je voor jouw persoonlijke situatie een idee krijgen op de website van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
  • Daarnaast bouwen veel mensen via hun werkgever (verplicht) pensioen op bij een pensioenfonds. In mijn geval is dat de Algemene Bodemloze Put (ABP). Ook hier vraagt het Rekenmodel om een verwacht Netto pensioen per jaar in Euro zoals je dat tot op dit moment hebt opgebouwd, en een verwachte datum waarop dat voor het eerst uitbetaald gaat worden.
  • Ook vraagt het model om jouw (meest recente) A-factor. Dat bedrag vind je (net als de voorgaande twee getalletjes) in het meest recente Uniform Pensioenoverzicht (UPO), het pensioen-jaaroverzicht dat een pensioenfonds jou jaarlijks verplicht moet toesturen en dat de meeste mensen ongelezen in een mapje ‘pensioenen’ schijnen te stoppen, of zelfs weggooien. Die A-factor is de jaarlijkse groei van jouw pensioen, en wordt in het Rekenmodel gebruikt om een inschatting te maken hoeveel pensioen je nog op zult bouwen totdat je stopt met werken. En dan komt er ook weer een gevaarlijke aanname. Je wordt geacht een inschatting te maken van de Verwachte Jaarlijkse Indexering (in procenten) van jouw pensioen. Voor mij als ABP-deelnemer is het al weer heel lang geleden dat mijn pensioen geïndexeerd is. Ik zou dus eigenlijk als ik heel eerlijk ben met nul moeten rekenen. Maar ik ben een optimistisch mens en reken met 0,5% per jaar. Of het dat gaat worden? We zullen zien. Maar ook dit is een factor waarmee je jezelf gemakkelijk rijk kunt rekenen. Dus beter voorzichtig dan te optimistisch.
  • Ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler kun je opnemen in het model. Ook hier weer de de vraag naar een verwachte Netto uitkering per jaar in Euro. En je moet er een Startjaar van de uitkering en een Looptijd in jaren voor opgeven.
  • En tenslotte het Nabestaandenpensioen, waarbij je ook weer een Verwachte jaarlijkse uitkering in Euro’s opgeeft. Die wordt sinds versie 4.1. op twee mogelijke manieren benut, daarover verderop meer. Hier kun je (optioneel) een Startjaar opgeven, en (ook optioneel) een Verwachte Jaarlijkse Indexering van de uitkering.

Net als de Neveninkomsten zijn de Pensioeninkomsten optioneel. Vul je niks in, dan worden ze niet meegerekend. Niet iedereen heeft immers een neveninkomsten of een pensioen in de tweede of derde pijler, of recht op nabestaandenpensioen.

Sinds versie 2 kun je ook een aantal verwachte meevallers (eenmalige inkomsten) of tegenvallers (eenmalige uitgaven) meenemen in het Rekenmodel. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een verwachte erfenis (die zijn niet altijd te plannen, dat weet ik…), de verwachte opbrengsten van de verkoop van een woning, of eigen geld dat je inbrengt bij de aankoop van een toekomstige woning.

Voor deze mee- en tegenvallers geef je in het tabelletje op het Dashboard in elk geval een Jaartal en een Bedrag (positief voor inkomsten, negatief voor uitgaven) op. Je kunt ook een Omschrijving opgeven, maar dat is alleen zodat je zelf nog weet wat de bedoeling was. Met die omschrijving wordt niets gedaan in het Rekenmodel.

Op dit moment kan het Rekenmodel maximaal 10 Mee- en Tegenvallers aan. Dat heb ik zo geprogrammeerd in de software. Je kunt het eenvoudig zelf aanpassen. In de macrocode staat een variabele ‘MaxWindfalls’ die momenteel de waarde 10 heeft. Maar daar kun je ook 20 of 100 of 1.000 van maken als je dat wilt.

Werkblad Data

In het werkblad Data staat iedere regel voor een jaar, de jaren zie je links. Vervolgens zie je per inkomens- en uitgavenstroom per persoon de situatie doorgerekend in de kolommen. Boven elke kolom staat een titel zodat je kunt zien wat er in de betreffende kolom te vinden is. Aan de rechterkant van het werkblad Data zijn twee kolommen voor het gezamenlijk vermogen en het bedrag dat daar gezamenlijk jaarlijks uit opgegeten wordt (of aan toegevoegd wordt). Dit zijn noodzakelijke hulpkolommen voor het maken van de grafiek.

Als je de optie ‘Automatisch Berekenen’ aan hebt staan (ga in Excel naar het Formules lint en kies daar voor Berekeningsopties), dan worden handmatige aanpassingen die je doet op het werkblad Data automatisch verwerkt en zichtbaar in de grafiek. Je kunt alleen zwartgekleurde kolommen aanpassen. De roodgekleurde kolommen bevatten formules, als je die handmatig aanpast verstoor je het Rekenmodel. Dan kun je natuurlijk gewoon weer op de knop ‘FIRE Calculator’ drukken en wordt de hele pagina opnieuw opgebouwd. Maar je eigen aanpassingen ben je dan kwijt.

De spreadsheet heeft geen ‘geheugen’, er is geen optie om een favoriet scenario te bewaren of zo. Dat zou ook een beetje ingewikkeld zijn in Excel. Wel kun je natuurlijk de naam van het werkblad Data veranderen zodat die niet gewist wordt, of de hele spreadsheet onder verschillende namen opslaan.

Het Rekenmodel

Wat gebeurt er als je op die knop ‘Fire Calculator’ op het Dashboard drukt? Er start dan een behoorlijk omvangrijke macro die als eerste een aantal controles uitvoert. Je krijgt een foutmelding als je een parameter niet hebt ingevuld die wel essentieel is voor de werking van het Rekenmodel. Het weglaten van het startjaar, de inflatie, of de geboortedatum of het verwachte rendement, of het startvermogen per aangevinkte persoon bijvoorbeeld. Ook de levensverwachting, het netto inkomen, de verwachte loonstijging, het spaarpercentage, het jaar dat je wilt stoppen met werken en het bedrag dat je daarna jaarlijks verwacht uit te geven zijn essentiële parameters.

Ook zijn er wat kruiscontroles voor de neveninkomsten. Als je neveninkomsten invult, dan moet je daar ook een startjaar en eindjaar opgeven. En bij een aanvullend pensioen (pijler 3) moet je naast een verwachte uitkering ook een startjaar en een looptijd opgeven.

Vervolgens worden, op basis van de instellingen op het werkblad Dashboard, een hele serie berekeningen uitgevoerd. Dat gebeurt per persoon, en daarna per kolom. Maar eerst worden de kolomtitels geplaatst en de reeks jaren (kolom A) opgebouwd. Per persoon wordt dan als eerste de kolom met leeftijd per jaar gevuld.

Daarna begint het Rekenmodel van links naar rechts, en per kolom van boven naar beneden, de kolommen te vullen voor de aangevinkte personen.

Ten eerste de kolom met het verwachte netto inkomen per jaar. Voor jaar 1 is dat het inkomen dat je op het Dashboard hebt aangegeven. Voor jaar 2 is dat het inkomen van jaar 1 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). Voor jaar 3 is het vervolgens het inkomen van jaar 2 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). En zo voorts. Dit duurt tot aan het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Als je op het Dashboard opgeeft dat je in 2030 wilt stoppen, dan wordt de kolom Inkomen gevuld tot en met 2029.

Voor alle jaren waarin er een inkomen is, worden vervolgens de kolommen Uitgaven en Sparen gevuld. De kolom Sparen voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal Spaarpercentage te nemen. De kolom Uitgaven voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal ( 1 -Spaarpercentage ) te nemen. Hier zit een opletpuntje in het model. Uitgaven stijgen vaak mee met de inflatie (of levensstijlinflatie). Dat wordt dus niet meegenomen in het model. Je uitgaven stijgen in het Rekenmodel mee met het inkomen, niet met de inflatie.

De volgende kolom die gevuld wordt zijn de Mee- en Tegenvallers. Die worden meegerekend bij Persoon 1 als die geselecteerd is. Als alleen Persoon 2 ‘aan’ staat dan worden ze meegerekend bij Persoon 2. Het Rekenmodel loopt door de tabel op het Dashboard heen en plaatst de bedragen in de juiste jaren.

Daarna gaan we naar de Neveninkomsten. Van het Beginjaar tot en met het Eindjaar worden de neveninkomsten opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) neveninkomsten verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

Na deze relatief eenvoudige kolommen wordt het iets ingewikkelder. Want we gaan naar de pensioeninkomsten toe.

Als eerste de AOW-uitkering, pijler 1 van het Nederlandse pensioenstelsel. Deze wordt ingevuld vanaf het jaar dat je er recht op hebt. Als jij als AOW-datum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt de AOW ingevuld voor het hele jaar 2045. Ik weet dat dit een onnauwkeurigheid is in het Rekenmodel, maar het is een relatief klein effect vergeleken met de effecten van een te hoge of te lage inflatie of verwachte salarisverhoging.

De AOW wordt in het Rekenmodel jaarlijks geïndexeerd met de opgegeven verwachte inflatie. Als jij dus als AOW-datum 2045 hebt opgegeven, dan wordt er ten opzichte van 2021 nog ( 2045 – 2021 + 1 = ) 25 keer geïndexeerd. In 2045 zie je dus de Netto AOW per jaar maal ( 1 + Inflatie ) tot de macht 25. In 2046 komt daar weer een inflatie bovenop, enzovoorts. Ook hier dus een aanname, namelijk dat we in Nederland de inflatie blijven indexeren.

Voor het opgebouwde pensioen in pijler 2 is het nog iets ingewikkelder. Het vertrekpunt is het tot nu toe reeds opgebouwd Netto Pensioen per jaar dat is opgegeven. Allereerst wordt er gekeken hoeveel jaar je nog werkt vanaf de start van het Rekenmodel. Dat zijn Pensioenjaren die je nog opbouwt.

Het Rekenmodel kijkt vervolgens naar het eerste jaar waarop het pensioen uitbetaald gaat worden. Ook hier weer: als jij als pensioendatum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt het pensioen ingevuld voor het hele jaar 2045. In de formule zit verder nog een bruto/netto berekening. Er wordt op dit moment van uitgegaan dat 70% van jouw A-factor uiteindelijk in je netto pensioenuitkering terechtkomt. Ook die is hard geprogrammeerd in de macrocode met de variabele ‘AFactorNetto’, die momenteel de waarde 70 heeft. Maar ook die kun je naar hartenlust aanpassen in de code.

De formule voor het Netto Pensioen in het eerste jaar van uitbetaling is dan:

En voor elk daaropvolgend jaar wordt het pensioen aangepast met de verwachte Jaarlijkse Indexering zoals opgegeven op het Dashboard.

Hier zitten dus belangrijke aannames en onzekerheden in. De bruto/netto berekening kan veranderen door toekomstige wetgeving. Sowieso kijk ik vol spanning uit naar de invoering van het nieuwe pensioenstelsel, die gaat zeker impact hebben. Maar ook de verwachte indexering is een onzekere factor. Mijn ABP-pensioen is sinds 2010 niet meer geïndexeerd. En ook de A-factor kent onzekerheden. Dat is jaarlijks een resultante van jouw inkomen, een franchise, een opbouwpercentage en een deeltijdpercentage. Hoe die er de komende jaren uit gaan zien weet niemand. Daarmee worden de uitkomsten niet waardeloos, we gebruiken de meest actuele informatie. Maar er zijn wel onzekerheden die maken dat de uitkomsten van het Rekenmodel zeker geen harde garanties geven.

Het zelf opgebouwde Aanvullende Pensioen uit pijler 3 is dan wel weer eenvoudiger. Vanaf het Beginjaar tot en met het einde van de Looptijd wordt de Verwachte Jaarlijkse Uitkering opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) uitkeringen verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

En dan het Nabestaandenpensioen. Het is afhankelijk van de situatie hoe dit verwerkt wordt in het model.

Bij een situatie met Persoon 1 en Persoon 2 wordt een afhankelijkheid verondersteld. Die houdt in dat Persoon 2 voor de rest van zijn/haar leven recht krijgt op Nabestaandenpensioen als Persoon 1 overlijdt, en andersom. Als er maar één persoon is aangevinkt, dan wordt er gekeken naar het Startjaar dat is opgegeven. Is er geen Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen voor elk jaar van het rekenmodel meegenomen. Is er wel een Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen vanaf het Startjaar meegenomen. In alle gevallen wordt het Nabestaandenpensioen jaarlijks geïndexeerd met de Verwachte Indexering, op dezelfde manier als dat de AOW geïndexeerd wordt met de inflatie en het Pensioen uit pijler 2 ook geïndexeerd wordt met een Verwachte Indexering.

Nu we alle pensioen- en inkomensopties doorgerekend hebben, wordt het tijd voor de uitgaven. Op het Dashboard is bij de FIRE Fase gevraagd naar wat je verwacht jaarlijks uit te geven in Euro’s van vandaag (Benodigd per jaar). Ook dit is een belangrijke maar zeer onzekere inschatting. Dit getal is de basis voor de jaarlijkse uitgaven vanaf het moment dat je stopt met werken. Dit bedrag wordt, vanaf het startmoment van het Rekenmodel, wel jaarlijks aangepast met de inflatie (in tegenstelling tot de uitgaven terwijl je werkt). Als je over 10 jaar verwacht te stoppen met werken, dan heb je al 10 jaar inflatie voor de kiezen gehad. De formule is heel eenvoudig:

En nu wordt het echt spannend. Want nadat je stopt met werken heb je dus jouw (voor inflatie gecorrigeerde) verwachte jaarlijkse uitgaven. Die hopelijk (grotendeels) gedekt worden uit je Neveninkomsten plus één of meer pensioenuitkeringen. Als dat zo is: Hoera! Je hebt voldoende inkomen om van te leven en hoeft jouw vermogen niet aan te spreken. Maar meestal, zeker als je eerder stopt met werken, is dat niet het geval. De optelsom van je neveninkomsten en pensioenuitkeringen is ontoereikend, en dit verschil moet je aanvullen uit jouw vermogen. Dit berekenen we in de volgende kolom, genaamd Uit Vermogen. De formule is eenvoudig maar wel uitgebreid:

En daarna kunnen we per jaar het Eigen Vermogen berekenen. Dat begint vanuit het Startjaar met het Beginvermogen dat je op het Dashboard hebt opgegeven. Daarbij wordt er telkens de helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar bij opgeteld en vermenigvuldigd met ( 1 + Verwacht Rendement). De andere helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar wordt er bij opgeteld  zonder rendement. Op die manier voorkom je dat je jezelf rijk rekent. Je hebt immers niet je hele gespaarde bedrag voor dat jaar in één keer beschikbaar op 1 januari en kunt er dus niet volledig rendement op maken, het Rekenmodel veronderstelt een gelijkmatig spaargedrag over het hele jaar. En voor de jaren nadat je stopt met werken is het vermogen afhankelijk van wat je aan het vermogen toe kunt voegen of moet onttrekken om jouw uitgaven te kunnen doen. Dat leidt tot de volgende formule

Die hele trits aan bewerking hierboven wordt, indien nodig, ook nog herhaald voor Persoon 2. En daarna is het tijd om de uiteindelijke balans op te maken. Daarvoor hebben we nog twee eenvoudige berekeningen nodig. Beide kolommen zijn van belang voor de samenstelling van de grafiek

Allereerst berekenen we het Totaal Eigen Vermogen. Dat is voor elk jaar gelijk aan Eigen Vermogen Persoon 1 plus Eigen Vermogen Persoon 2. Als dit kleiner is dan nul dan wordt het veld leeg gelaten. Je hebt dan geen Vermogen meer.

Hier zit dus ook weer een belangrijke aanname in als je de berekeningen voor twee personen doet. Je gebruikt het vermogen samen. Het maakt dus niet uit als één persoon een negatief eigen vermogen heeft, het wordt pas een probleem als de optelsom van de beide vermogens negatief is. Wil je jullie vermogens strikt gescheiden houden, dan zal je twee afzonderlijke berekeningen moeten maken voor ieders persoonlijke situatie.

Daarnaast berekenen we de Totale Dekking Uit Vermogen. Dit is de optelsom van wat beide personen in jaar T uit hun vermogen nodig hebben (of aanvullen) voor de dekking van de uitgaven.

Hierna wordt de Grafiek opgebouwd. Die is eenvoudig, een samenstel van een vlakkengrafiek en een lijngrafiek op twee y-assen. Daar ga ik dus maar niet meer uitgebreid op in, deze blogpost is al te lang. Complimenten als je tot hier gekomen bent.

Hoe lees je de grafiek?

De opbouw van de grafiek is niet wezenlijk veranderd sinds versie 1. De grafiek heeft twee y-assen. De linker as hoort bij de vlakken, die de inkomenscomponenten weergeven. In de legenda (die tegenwoordig aan de rechterkant van de grafiek staat) kun je zien welke dat zijn. De rechter as hoort bij de rode lijn, die je vermogensopbrengst weergeeft. Als de rode lijn ophoudt, dan is je Vermogen op. Het geel/oranje vlak is het deel van je inkomen dat je uit je vermogen moet halen. Dat is in onderstaand voorbeeld je hele inkomen nadat je stopt met werken, en de aanvulling op je AOW en pensioen in de pensioenfase. Nadat de rode lijn opgehouden is, kom je het geel/oranje deel dus tekort.

Onderstaand een eenvoudige voorbeeldgrafiek voor één persoon. Deze persoon stopt in (eind) 2025 met werken, en leeft dan van vermogen. Vanaf 2041 ontvangt deze persoon AOW en Pensioen. Maar het vermogen is naar verwachting op in 2057. Of dat erg is en betekent dat die persoon niet in 2025 kan stoppen met werken? Goede vraag. Onderstaande grafiek gaat uit van een inflatie van 2,2%, een indexering van 0,5% en een jaarlijkse salarisstijging van 1,1%. Jaarlijks netto inkomen is € 35.000, spaarpercentage 40%. Verwacht benodigd om van te leven is € 20.000. Beginvermogen is 100.000 per eind 2017, de persoon is geboren in 1970.

Historie en Download

Voor nadere informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. En in versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4 gaf meer flexibiliteit om dingen zelf aan te passen en versie 4.1 verbeterde de functionaliteit voor het nabestaandenpensioen. De meest recente versie van de FIRE Calculator is te vinden op de Downloads pagina.

Wanneer kun jij stoppen met werken? En heb je nog verbetervoorstellen voor de FIRE Calculator? Mail mij dan!

Update: Groeigeld heeft nog een foutje gevonden, zie de reacties. Dat is inmiddels hersteld in versie 4.1.2, te vinden op de Downloads-pagina.

FIRE Calculator 4.1 – Nabestaandenpensioen

Mijn FIRE Calculator blijft een populair ding. Inmiddels is deze al meer dan 10.000 keer gedownload. Regelmatig krijg ik reacties en vragen over het rekenmodel. En dat leidt dan af en toe tot een nieuwe of verbeterde versie. Ook nu weer.

Nabestaandenpensioen

Ik kreeg namelijk een vraag over de wijze waarop het rekenmodel omging met het nabestaandenpensioen. Van een lezer die zelf nabestaandenpensioen ontvangt. Echter, in de situatie van de lezer werd het bedrag dat wordt ingevuld niet meegenomen in het tabblad Data.

Deze vraag over het nabestaandenpensioen wees mij op een denkfout die ik gemaakt heb in mijn model. Ik heb (teveel) geredeneerd vanuit mijn eigen situatie, met een levende partner. Het model werkte dus alleen in een situatie dat er twee partners zijn. Na het overlijden van de een wordt diens nabestaandenpensioen opgeteld bij het inkomen van de overlevende partner. Dat werkt als je het model met z’n tweetjes invult. Maar niet als de ene partner al overleden is en er dus alleen een nabestaandenpensioen-ontvangende partner is.

Daar heb ik de FIRE Calculator dus op aangepast. Het model rekent nu met een te ontvangen nabestaandenpensioen per persoon. In een rekensituatie met twee personen begint dat als een van de twee personen overlijdt. Als je de berekening uitvoert met één persoon dan kijkt het model naar het startjaar bij het nabestaandenpensioen. Is dat veld leeg, dan ontvang je het nabestaandenpensioen gedurende de hele rekentijd van het model. Vul je daar een jaartal in, dan ontvang je dat nabestaandenpensioen vanaf dat startjaar. Het nabestaandenpensioen is nu ook zichtbaar in een aparte kolom op het werkblad data.

Praat Nederlands met me…

Verder kreeg ik de vraag hoe de Engelse termen in het tabblad Data gewijzigd kunnen worden naar Nederlandse termen. Wanneer er nieuwe gegevens zijn ingevoerd en een herberekening wordt gemaakt, dan worden de Nederlandse begrippen die gebruikers hebben ingevoerd overschreven door de oorspronkelijke Engelse termen. Veel mensen zijn niet zo thuis in die Engelse termen en houden het daarom liever op het Nederlands.

Het werkblad Data wordt inderdaad elke keer bij herberekening volledig gewist en opnieuw opgebouwd. Inclusief de kopjes. Die zitten dus ‘ingebakken’ in de programmatuur. Het is een beetje een ‘tic’ van mij om altijd Engelstalig te programmeren. Maar ik heb de programmatuur zo aangepast dat er nu alleen nog Nederlandse termen gebruikt worden op het werkblad Data en in de Grafiek. Het was natuurlijk ook een beetje onzinnig om Engelse termen te gebruiken voor een FIRE model dat helemaal op de Nederlandse pensioen- en vermogenssituatie is ingericht…

Ook nog een aanpassing op het grafiekenblad. Want de legenda van de grafiek werd wel erg vol. Dus krijg je nu alleen de componenten te zien van de perso(o)n(en) die je aanvinkt.

Het rekenmodel

Op verzoek verschijnt er volgende week een uitgebreide blogpost over het rekenmodel achter de FIRE Calculator. Hierin komt een beschrijving van alle aannames en berekeningen die ik maak in de spreadsheet. Het is geen hogere wiskunde of magie, iedereen die tot tien kan tellen kan dit maken voor zijn of haar eigen situatie.

Download

Je kunt de meest recente versie van de FIRE Calculator vinden op de Downloads pagina. Lees wel ook even mijn disclaimer, want ik geef uiteraard geen garantie. De FIRE Calculator is een tool om je te helpen met nadenken over jouw eigen financiële situatie en mogelijkheden. Het is geen advies of exacte wetenschap. En beleggingsresultaten uit het verleden geven geen enkele garantie voor de toekomst.

Wat is jouw plan voor financiële onafhankelijkheid?

Voor meer informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. In versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4.0 kreeg meer opties voor handmatige aanpassingen.

FIRE Calculator 4.0

Toen ik medio 2018 mijn eerste FIRE Calculator bouwde, had ik niet gedacht dat er nog eens een versie 4 zou komen. Maar hier is ‘ie. Ik kreeg zoveel vragen en nieuwe ideeën dat ik gedurende mijn Kerstvakantie maar eens even een paar dagen achter de laptop ben gekropen.

Het is best een uitdaging om een bruikbare FIRE Calculator te bouwen. Want er zijn duizenden manieren om naar je eigen financiële onafhankelijkheid toe te werken, en ook nog eens duizenden manieren om die onafhankelijkheid in te vullen. Die allemaal vatten in één systeempje is lastig, zo niet onmogelijk. Maar ik denk wel dat deze nieuwe versie het weer iets makkelijker maakt.

De 4%-regel is irrelevant

In veel blogs over financiële onafhankelijkheid wordt gesproken over de ‘4%-regel’ en het ‘safe withdrawal rate’. Gebaseerd op de ‘Trinity Study’, een Amerikaans onderzoek dat aantoont dat de kans erg klein is dat je vermogen ooit opraakt als je maximaal 4% per jaar onttrekt aan je vermogen. En dat je dus financieel onafhankelijk bent als je 25 keer je jaarlijkse uitgaven aan vermogen opgebouwd hebt. Het wordt de ‘4%-regel’ genoemd, en 4% is de Safe Withdrawal Rate, het percentage dat je veilig jaarlijks uit je vermogen kunt halen.

Maar deze regel is nutteloos. Het geldt in de Verenigde Staten. Maar de meeste Nederlanders krijgen vooralsnog AOW, en heel veel Nederlanders bouwen aanvullend pensioen op bij een pensioenfonds via hun werkgever. Dan heb je dus, in elk geval in de pensioenfase, niet alleen je vermogen om van te leven. Je hoeft in Nederland niet 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar te scharrelen om financieel onafhankelijk te zijn. In elk geval niet als je loonslaaf bent en pensioen opbouwt in de tweede pijler. Je vermogen vult het gat tussen stoppen met werken en het moment dat de pensioenen komen. Dit gegeven was ooit de basis voor de eerste FIRE Calculator voor Loonslaven.

Flexibiliteit

Tijd om eens naar de wijzigingen in versie 4.0 van de FIRE Calculator te kijken. Het toverwoord in deze versie is ‘flexibiliteit’. Flexibiliteit zodat je het model beter aan kunt passen naar jouw persoonlijke situatie.

De inkomensstromen worden in deze versie per jaar opgebouwd, in plaats van per fase. Dat betekent ondermeer dat je ook in de opbouwfase al een hosselinkomen op kunt voeren, of door kunt blijven werken terwijl je AOW al loopt. Dat kon niet in de oude versie.

Ook kun je nu handmatig aanpassingen doen in het Data-werkblad, waar de uitkomsten van het rekenmodel staan. Die worden dan ook zichtbaar in de grafiek. Als je bijvoorbeeld verwacht dat je vanaf je 80e minder inkomen nodig hebt omdat je bijvoorbeeld minder gaat reizen, dan kun je dat nu handmatig aanpassen in het Data-werkblad. De grafiek wordt dienovereenkomstig aangepast. Om die reden worden een aantal velden op het Data-werkblad nu gevuld met formules in plaats van met ‘harde’ getallen. Formulevelden mag je niet handmatig aanpassen, dan werkt het model niet meer. Formulevelden hebben om die reden rode tekst.

Schokanalyse

Onlangs had ik een interessante mailwisseling met een van de lezers van dit blog over de FIRE Calculator. Hij is actuaris en dus ook dol op modellen om de toekomst te ‘voorspellen’. In de hedendaagse modellen wordt vaak gerekend met 1.000+ scenario’s vanwege de onzekerheid. Daarmee vergeleken is de FIRE Calculator maar een heel eenvoudig model. Het gaat uit van het gegeven dat de afgelopen decennia er met pieken en dalen een bepaald gemiddeld rendement behaald is op beleggen. Daarmee ga ik voorbij aan het risico dat beleggen met zich meebrengt.

Maar je kunt natuurlijk in de FIRE Calculator wel heel eenvoudig ook de impact van (bijvoorbeeld) grote aandelenschokken doorrekenen. Stel dat de beurs in 2027 met 35% daalt. Dan kun je in de FIRE Calculator op de plek van de erfenis bijvoorbeeld -150.000 invullen, of een ander groot bedrag (bijvoorbeeld de helft van je vermogen of nog hoger). Dan zie je in de uitkomsten de effecten van zo’n klap. Het kan zijn dat je gaat interen op je vermogen in plaats van dat je vermogen groeit. Dan wordt het dus cruciaal dat je meer rendement maakt op je vermogen dan dat je eruit haalt.

Optimisme en de lange termijn

Het valt mij op dat de berekening in versie 4 iets gunstiger uitvalt dan in versie 3. Het effect is dat je met dezelfde parameters een paar jaar langer met het vermogen kan doen. Dat komt deels omdat er een paar foutjes zaten in formules in versie 3.

Maar de FIRE Calculator is zeker geen exacte wetenschap. Het is een enkelvoudig model, Dat betekent ook dat het risico op afwijkingen groter wordt naarmate er meer tijd verstrijkt. Voorspellingen voor de situatie over 20 of 30 jaar zijn moeilijk te doen, zelfs als je duizend scenario’s uitrekent. Je bent gewaarschuwd!

Onttrekkingsplan

Regelmatig krijg ik vragen over hoe dat nou gaat als je stopt met werken. Je stopt dan met het opbouwen van vermogen, in de meeste gevallen ga je geld uit je vermogen halen om van te leven. Voor mijzelf heb ik hiervoor een soort van ‘vermogensonttrekkingsplan’ gemaakt. Het basisidee is de oude ‘wijsheid’ dat je niet moet beleggen met geld dat je de komende X jaar nodig hebt. Waarbij X 5 of 10 jaar is, afhankelijk van hoe risicomijdend je bent.
 
Je weet hoeveel geld je per jaar nodig hebt om van te leven. Daar trek je neveninkomsten en dividendinkomen vanaf. Het restbedrag moet uit je vermogen komen. Wat je uit je vermogen nodig hebt voor die X jaar stop je in ‘veilige’ dingen (spaarrekening/deposito’s/obligaties). De rest laat je gewoon in de aandelen staan. En elk volgend jaar hevel je weer een jaarbedrag over van de ‘riskante’ (beleggings)pot naar de ‘veilige’ pot. Op die manier laat je een deel van je vermogen wel zo lang mogelijk op de beurs staan en renderen.

Maar ik ben eigenlijk ook wel benieuwd hoe jij van plan bent om dit te gaan doen?

Hoe lees je de grafiek?

De opbouw van de grafiek is niet wezenlijk veranderd sinds versie 1. De grafiek heeft twee y-assen. De linkeras hoort bij de vlakken. De rechteras hoort bij de rode lijn, die je vermogensopbrengst weergeeft. Als de rode lijn ophoudt, dan is je vermogen op. Het geel/oranje vlak is het deel van je inkomen dat je uit je vermogen moet halen. Dat is in onderstaand voorbeeld je hele inkomen nadat je stopt met werken, en de aanvulling op je AOW en pensioen in de pensioenfase. Nadat de rode lijn opgehouden is, kom je het geel/oranje deel dus tekort.

Onderstaand een voorbeeldgrafiek voor één persoon. Deze persoon stopt in (eind) 2025 met werken, en leeft dan van vermogen. Vanaf 2041 ontvangt deze persoon AOW en Pensioen. Maar het vermogen is naar verwachting op in 2057. Of dat erg is? Goede vraag. Onderstaande grafiek gaat uit van een inflatie van 2,2%, een indexering van 0,5% en een jaarlijkse salarisstijging van 1,1%. Jaarlijks netto inkomen is € 35.000, spaarpercentage 40%. Verwacht benodigd om van te leven is € 20.000. Beginvermogen is 100.000 per eind 2017, de persoon is geboren in 1970.

Download

Je kunt de meest recente versie van de FIRE Calculator vinden op de Downloads pagina. Lees wel ook even mijn disclaimer, want ik geef uiteraard geen garantie. De FIRE Calculator is een tool om je te helpen met nadenken over jouw eigen financiële situatie en mogelijkheden. Het is geen advies of exacte wetenschap. En beleggingsresultaten uit het verleden geven geen enkele garantie voor de toekomst.

En vanaf deze plek een hartelijk woord van dank aan vriend E. voor het onvermoeibare beta-testen!

Voor nadere informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. En in versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen.

Wat is jouw plan voor financiële onafhankelijkheid?

Doelen voor 2021

Maandag 18 januari 2021 is volgens veel mensen Blue Monday. Het is de dag waarop de meeste mensen zich treurig, neerslachtig of weemoedig voelen, omdat het uitvoeren van goede voornemens al mislukt is en de vakanties nog ver weg zijn, terwijl ook de dagen nog donker zijn en het pas de eerste dag van de werkweek is. Waar veel mensen hun doelen en goede voornemens al weer hebben losgelaten, is het geen toeval dus dat ik vandaag (pas) mijn doelen voor 2021 publiceer. Ook mijn plannen voor 2020 publiceerde ik immers pas medio januari, en de evaluatie van mijn jaardoelen voor 2020 hebben jullie vorige week kunnen lezen.

Eén van de belangrijkste conclusies van mijn evaluatie was dat ik voor veel onderdelen eigenlijk helemaal geen doelen wil stellen. Ik wil goede gewoontes aanleren, gewoontes die ‘vanzelf’ succes brengen. Zoals mijn ‘geldsysteem’ dat automatisch zorgt dat ik spaar, beleg en de hypotheek aflos terwijl ik wel gewoon kan leven. En mijn wekelijkse sportsessie(s) die zorgen dat ik gezonder ben en blijf dan ik de afgelopen decennia was. Doelen komen er ook wel, maar alleen voor onderdelen die ik  heel Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden kan en wil maken.

Het zijn dus voorlopig minder doelen dan vorig jaar.

Systemen en Gewoontes

Er zijn verschillende ‘systemen’ die ik heb en die ik in stand wil houden. Systemen zijn hier niet alleen maar ICT-systemen, maar een geheel van elementen die elkaar wederzijds beïnvloeden en die een geïntegreerd geheel vormen. Dat is een definitie uit de systeemtheorie, die ik ook in mijn werk veel gebruik. Die elementen kunnen ICT-systemen zijn, maar ook processen, mijn eigen normen en waarden, gereedschappen, diensten van anderen, alles wat bijdraagt aan het geïntegreerde geheel.

Zo bestaat mijn Systeem voor Gezond Leven onder andere uit mijn diëtist, mijn personal trainer, de sportstudio waar ik train, de apps op mijn telefoon voor het hardlopen en het bijhouden van gezondheidsstatistieken, en mijn spreadsheet waarin ik mijn trainingsschema en gewicht bijhoud. Samen met mijn persoonlijke overtuigingen dat ik (a) een gezond BMI wil hebben en (b) me energiek en sterk wil voelen, zorgen die elementen er voor dat ik wekelijks voldoende beweeg en werk aan mijn conditie en kracht.

En uiteraard is er mijn Financiële Systeem. Mijn spreadsheets, en mijn systematiek van maandelijks eerst mijzelf betalen en de potjes vullen. Aflossen met de sneeuwbal en € 1.000 extra per maand, maandelijks een vaste inleg naar de beleggingsrekening, en daarmee zo bijkopen uit mijn vaste portefeuille om beter te balanceren.

Kleinere systemen en gewoonten zijn bijvoorbeeld mijn dagelijkse opruimrondje waarmee ik er aan bijdraag dat er geen chaos in ons huis ontstaat die zich ontwikkelt tot chaos in mijn hoofd. En ook in mijn nieuwe werk heb ik een ‘systeem’ gevonden. Een manier waarop ik de dingen doe. Hoe ik mijn dag begin en hoe ik eindig met een zoveel mogelijk opgeruimde mailbox en een heldere actielijst. En hoe ik een dagelijkse bellijst heb en zoveel mogelijk vaste tijdvakken voor mijn e-mail. Dat zorgt voor rust (en reinheid en regelmaat).

Dit zijn in elk geval systemen waar ik tevreden over ben en die ik in 2021 in stand wil houden, en waar mogelijk verder wil verbeteren.

Doelen

Er zijn voor 2021 ook weer concrete doelen.

Financieel houd ik het simpel. Ik streef naar een spaarpercentage van minimaal 40,0%. Volgens mijn begroting zou dat moeten lukken, en het is een realistischer ambitie dan mijn doelstelling van vorig jaar. Ik heb verder geen doelstellingen voor de groei van mijn eigen vermogen. Dat wordt namelijk vooral beïnvloed door de WOZ-waarde en de ontwikkelingen op de aandelenmarkten. En daar heb ik geen invloed op. Dus wil ik er ook geen doelen op stellen, want dat leidt alleen maar tot door mijzelf veroorzaakte teleurstellingen.

Ook voor het lezen is er weer een doelstelling. Dit jaar wil ik de 10.000 pagina’s halen, dat zijn (op basis van mijn leesgedrag van de afgelopen jaren) ongeveer 25 boeken. Belangrijker nog dan dit vind ik het opbouwen van een ‘leesgewoonte’. Het lezen van een boek zou, naast het lezen van The Economist en het lezen van blogs van anderen, weer onderdeel moeten worden van mijn ‘systeem’. Als ik die leesgewoonte weer opbouw, dan wordt die doelstelling een makkie. De eerste weken van januari zijn in dit opzicht nog niet succesvol, ook omdat de ‘nadagen’ van het Kabinet Rutte-3 voor ons ambtenaren vrij druk zijn.

Verder wil ik gezond blijven leven. Dat betekent concreet dat ik in mijn ‘gewichtsrange’ wil blijven. Die paar corona-kilo’s wil ik nog kwijt.

En ook voor mijn blog heb ik bescheiden ambities. Doorgaan met schrijven, met het delen van kennis over mijn eigen financiële reis, zolang ik inspiratie heb. Dat werkt al meer dan vijf jaar. Ik heb geen doelen qua lezersaantallen of financiële omzet uit mijn blog. De ene advertentie in de zijlijn levert genoeg op om de hosting te betalen. En verder wil ik vrij van commerciële belangen blijven, net als de afgelopen vijf jaar. Geen affiliate links of gesponsorde berichten dus, en alleen stukjes die door mijzelf geschreven zijn.

Welke systemen heb jij in jouw leven? En welke doelen heb jij in 2021?

Evaluatie jaardoelen 2020

  • Berichtcategorie:The HOT Life

Vorig jaar in januari schreef ik over mijn jaardoelen voor 2020 en medio dat jaar maakte ik een tussenstand op. Maar, nu we ons inmiddels in 2021 bevinden, is het tijd om de eindstand op te maken. En de vraag te beantwoorden of ik ook voor dit jaar weer concrete doelen ga stellen. Mariimma was weer eens sneller dan ik, zij keek in december al terug.

Wat waren de doelen ook al weer?

Voor 2020 stelde ik de volgende doelen:

  1. Na vier jaar op mijn functie ging ik op zoek naar een nieuwe baan.
  2. Mijn Excel-spreadsheets moesten eindelijk open-source gaan worden.
  3. Ik wilde in 2020 24 boeken en/of 10.000 pagina’s lezen.
  4. Ook moest ik van mijzelf blijven schrijven.
  5. Ik had (zoals elk jaar) een stapeltje financiële doelstellingen.
  6. En een aantal dingen moesten vooral goed blijven gaan.

De nieuwe baan heb ik in het eerste half jaar al gevonden, daar kon bij de tussenrapportage al een mooie krul voor komen te staan. Inmiddels heb ik besloten om daar in 2021 ook een vierdaagse werkweek aan te koppelen. Dat geeft een hoop rust en ruimte in mijn leven. Maar hoe is het nu met de andere doelstellingen?

De Spreadsheets

Het blijft maar zwalken met mijn spreadsheets. Ik heb in 2020 vrolijk verder gebouwd aan de functionaliteit van mijn bestaande spreadsheets. Ruim 70 nieuwe en verbeterde functies voegde ik toe, variërend van nieuwe indicatoren tot nieuwe grafieken en overzichten. Ongeveer gelijk verdeeld over mijn administratiespreadsheet, mijn beleggingsspreadsheet, de hypotheekspreadsheet en mijn dashboard. Maar dat was dus allemaal mijn bestaande spreadsheets. In Excel.

Daarnaast ben ik zelfs met GnuCash aan de slag gegaan, het open-source administratiepakket. Daar heb ik de administratie van de gezamenlijke huishouding van Geldnerd en Vriendin in ondergebracht. Ik moet zeggen, dat werkt uitstekend. Aanstaande donderdag verschijnt er een uitgebreide blogpost over hoe ik dat heb aangepakt, met voorbeelden.

Maar die spreadsheets zitten dus nog steeds in Excel. Ik ben inmiddels wel begonnen met het ombouwen. Het is en blijft een meerjarenproject.

Het Lezen

Deze doelstelling is gehaald. 24 boeken zijn er uitgelezen, en in het 25e boek ben ik bezig, in totaal ongeveer 9.000 pagina’s. Ik heb, mede door de coronapandemie en het gebrek aan uitgaansmogelijkheden, meer gelezen dan in voorgaande jaren.

Wat me wel is opgevallen is mijn onregelmatige leespatroon. Soms lees ik honderden pagina’s in een week, soms lees ik weken niets. Het ligt niet alleen maar aan het boek dat ik op dat moment lees, want ik kan rustig een boek wegleggen als het me niet boeit. Het is anders, soms staat mijn hoofd er gewoon niet naar. Ik lees heel veel voor mijn werk, en buiten het werk lees ik elke week The Economist en grote aantallen blogs. Vriendin leest bijvoorbeeld standaard nog even een hoofdstukje in haar boek als we naar bed gaan. Dat soort gewoontes heb ik niet. Boeken zitten niet meer helemaal in mijn systeem, het is geen gewoonte.

Het Schrijven

Ook in 2020 verschenen er hier bij Geldnerd trouw 2 stukjes per week. Elke maandag en donderdag om 5 over 5 ’s ochtends. En af en toe een extra blogpost als daar aanleiding toe is. In totaal waren het er 111, en eind december 2020 stonden er in totaal 721 blogposts, geschreven sinds 1 september 2015. Eind december zag ik ook dat mijn bezoekersaantallen in 2020 weer enorm gegroeid waren. In totaal ruim 330.000 unieke bezoekers en 1,7 miljoen pageviews vorig jaar. Wow. Bedankt!

De Financiële Doelstellingen

Faal. Dat is het eerste woord wat er bij mij in gedachten komt als ik naar mijn financiële doelstellingen kijk. En tegelijkertijd moet ik dan ook streng zijn en mijn zegeningen tellen. Want die zijn er veel op financieel gebied. Het was een jaar zonder grote negatieve financiële verrassingen. De enige substantiële tegenvaller waren de medische kosten voor Hondje. De inkomens van Geldnerd en Vriendin bleven gewoon maandelijks binnenkomen en onze banen staan niet op de tocht. En ons systeem draait gewoon door. De gezamenlijke huishouding loopt financieel op rolletjes, we lossen maandelijks extra af op onze hypotheek en onze sneeuwbal groeit elke maand verder. Mijn potjessysteem zorgt voor financiële rust en ik doe elke maand mijn extra inleg in mijn beleggingsportefeuille. Dus op vrijwel alle financiële subdoelen kan ik een vinkje zetten.

Behalve die ene. Het spaarpercentage. Wat ik een aantal maanden niet helemaal correct berekend heb. Mijn doelstelling qua spaarpercentage in 2020 was 45,0%. Het is uiteindelijk 38,9% geworden. Nog steeds niet slecht, maar niet de doelstelling die ik voor ogen had. Ooit kom ik daar wel overheen. Maar nu nog even niet.

Wat blijft er goed gaan?

Ook in 2020 ben ik wekelijks blijven sporten, en ik let duidelijk beter op wat ik eet. Ja, ook ik ken het verschijnsel ‘corona-kilo’s, maar het is gelukkig wel onder controle. En ik heb meer kilometers gefietst dan ooit tevoren, want we mijden het OV. Hier ben ik echt tevreden over, ik voel me nog steeds een stuk gezonder dan 2 jaar geleden. Daar was ik extra blij mee toen de eerste berichten verschenen over het verband tussen overgewicht en de zwaarte van corona-klachten.

Verder was 2020 natuurlijk een heel bijzonder jaar. Door de coronapandemie hebben Geldnerd en Vriendin sinds medio maart vrijwel volledig thuis gewerkt. We hebben er gelukkig de ruimte voor en hebben elk een eigen werkkamer met een goede werkplek, we zitten dus niet op elkaars’ lip en hebben ook gewoon leefruimte waar we niet aan het werk herinnerd worden. Hondje is er inmiddels aan gewend dat we vrijwel altijd thuis zijn (dat wordt nog een dingetje als het weer anders wordt) en Geldnerd en Vriendin hebben elkaar de hersenen niet ingeslagen.

Maar we hebben dit jaar maar weinig mensen gezien, weinig gezellige uitjes gehad, en zijn nauwelijks op vakantie geweest. Het zijn luxeproblemen, daar ben ik me zeer van bewust. Maar het laat ons wel zien wat we missen en wat we nodig hebben om ons blij en gelukkig te voelen. Hopelijk wordt 2021 beter, al verwacht ik zelf daar pas na de zomer echt effect van te zien (onder voorbehoud van de vaccinatiecampagne).

Evaluatie

Een gemengd beeld, die resultaten voor 2020. Maar per saldo ben ik helemaal niet ontevreden. Ik ging het jaar gezonder, rustiger en blijer uit dan ik er in ging. En vermogender. Dus ik mag helemaal niet klagen.

Het opschrijven van de doelen heeft gemaakt dat ik er veel bewuster mee bezig geweest ben. Maar ik voelde ook druk. Druk die ik mezelf oplegde. Ik ben behoorlijk competitief, en ik weet dat ik voorzichtig moet zijn met de druk die ik mijzelf opleg. Het leven is immers één groot wedstrijdje met mijzelf.

Ik heb me ook gerealiseerd dat ik eigenlijk helemaal niet houd van het stellen van doelen. Er zijn onderdelen waar het prima werkt, en waar ze kunnen helpen in de jacht op succes. Bijvoorbeeld een spaarpercentage. Iets wat je heel Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden kunt maken. Dan is het fijn om doelen te stellen.

Maar veel onderdelen lenen zich er eigenlijk helemaal niet voor. Neem het lezen. Ik lees veel, maar heb me in 2020 wel gerealiseerd dat het lezen van boeken niet meer echt in mijn ‘systeem’ zit. Of neem het gezonde leven. Ik had echt niet de doelstelling om eind van het jaar te kunnen bankdrukken met een gewicht van 50 kilo (dat is overigens wel gelukt…). In die situaties is het veel beter om je niet te richten op een doel, maar om gewoontes te ‘kweken’.

Ik geloof dus ook niet in ‘crash-diëten’, of dat nou gaat om je gewicht of je alcoholgebruik of je tijd op social media of op bepaalde apps. Goed, dan doe je een maandje zonder. Maar als je niet ondertussen heel hard werkt om van die apps of andere verslavingen af te blijven om jezelf andere gewoontes aan te leren, dan val je na die maand meteen weer terug. Met vaak extra compensatie voor de gemiste maand, ook nog…

Gewoontes dus. Persoonlijk aangewende handelingen, vanzelf geneigd zijn om iets steeds weer en ook op dezelfde, vertrouwde manier te doen. Want aan succesvolle gewoontes heb je iets voor de rest van je leven. Of dat nu een gezonde levensstijl, een gezond financieel systeem, of een gezonde manier om te ontspannen is. Als de gewoontes er zijn, komen de resultaten vanzelf. Dat is iets waar ik me in 2021 meer op wil richten.

Hoe is het met jouw doelen voor 2020 gegaan?

Hoe gaat het met de jaardoelen?

In januari schreef ik over mijn doelen voor 2020. Nu het jaar halverwege is, wordt het wel tijd om eens te kijken hoe het ermee gaat.

Nieuwe baan

Check! Afgelopen maand ben ik ermee begonnen. Was ik voorheen bij de overheid financieel baasje in de uitvoering, nu ben ik er baasje over een mooi beleidsdossier. Meer zeg ik er niet over, want ik probeer nog steeds om een beetje anoniem te blijven. Maar ik ben er heel erg blij mee, en voor dit jaardoel kan ik dus een mooie krul zetten! Het was wel een bijzondere procedure. De meeste gesprekken gingen via videovergaderen, en ook het assessment vond online plaats. Inwerken is ook bijzonder, de gesprekken met mijn nieuwe medewerkers voer ik ook grotendeels via de video. Ik weet nog niet wanneer ik ze ‘in het echt’ ga ontmoeten. In elk geval niet als groep. Individuele kennismakingsgesprekken voer ik al wel: we maken samen wandelingen.

Nieuwe spreadsheets

Hier kan ik kort over zijn. Er is nog geen letter code geschreven. Waarom dat is kan ik niet zo heel goed duiden. Want ik heb wel de nodige programmeeruren in het verbeteren en uitbreiden van mijn Excel-spreadsheets gestoken. Ik ben aan het nadenken wat mij tegenhoudt en zal er binnenkort eens een blogpost aan wijden.

Gezondere levensstijl

Met gepaste trots kan ik melden dat ik mijn gezonde levensstijl nog steeds volhoud. Ik merk wel dat de corona-quarantaine ertoe leidde dat er iets meer gesnoept werd in Huize Geldnerd. Dus er kwam wel weer een paar kilo bij, tot iets boven ‘de grens’. En wat ook niet hielp is dat de sessies met mijn personal trainer een aantal weken stillagen. Daar stond tegenover dat ik wel toestemming kreeg om weer te gaan hardlopen. Dat mocht niet meer sinds mijn operatie in november vorig jaar. Inmiddels is alles weer onder controle. Ik las op verschillende plekken dat overgewicht één van de extra risicofactoren is bij corona. Ik ben nu dus extra blij dat ik mijn gezondheid het afgelopen jaar heb aangepakt!

Financiële doelstellingen

Geen financieel blog zonder financiële doelstellingen. Ik heb een heel rijtje.

DoelstellingTussenstand
Spaarpercentage van minimaal 45,0%De tussenstand, met een beetje hulp van de coronacrisis, is 50,8%
Extra aflossingen en sneeuwbal doorzettenGelukt!
Salarisstijgingen niet uitgeven maar sparenNog niet van toepassing
Extraatjes niet meetellen in het spaarpercentageDat doe ik heel consequent

Dit is dus een categorie waar ik echt tevreden over kan zijn. Mijn systeem werkt. Dat wist ik al, maar het is altijd weer fijn om het te zien.

In mijn administratie is het werken met het potjessysteem uitgebreid. Daar ben ik erg tevreden over. Ik heb de afgelopen periode weinig uitgegeven uit de potjes, door de quarantaine. In de eerste maanden van het jaar heb ik wel behoorlijk geïnvesteerd in mijn garderobe. Het is dus goed dat dit potje nog even verder bijgevuld wordt.

Meer lezen

Al snel in januari besefte ik dat er een probleem was met mijn doelstelling. Ik had me dus voorgenomen om in 2020 gemiddeld 2 boeken per maand te lezen, 24 voor het hele jaar. Maar het eerste boek dat ik ter hand nam telde 800 pagina’s. Het tweede boek had er maar 252. Het maakt natuurlijk nogal wat uit of ik 24 boeken van 800 pagina’s wil lezen (totaal 19.200 pagina’s), of 24 boeken van 250 pagina’s (totaal 6.000 pagina’s).

Ik heb mijn jaardoel dus opnieuw geformuleerd, maar nu in termen van aantal pagina’s. Mijn doel voor dit jaar werd 10.000 pagina’s. Maar ik zit pas op ongeveer 3.500. De gekke corona-quarantaine maakte dat ik me moeilijk kon concentreren. En de afronding van mijn oude baan was ook best een drukke periode. Ik hoop in het tweede half jaar nog een inhaalslagje te kunnen maken. Maar de 10.000 zal het niet worden, eerder 7.000. Ik heb overigens al wel 12 boeken uit, dus voor mijn oude doelstelling lig ik op schema!

Blijven schrijven

Ook dit lukt! Tot nu toe heb ik keurig twee keer per week een blogpost gepubliceerd. Elke maandag en donderdag om 5 over 5 ’s ochtends. En af en toe een extra blogpost als daar aanleiding toe is. Al ben ik daar voorzichtig mee, want inspiratie blijft een ingewikkeld iets. Soms schrijf ik zes berichten in één week. En soms wekenlang niets. Soms schrijf ik voor een maand vooruit, en soms zit ik in het weekend te zweten op schrijfsels voor de komende week. Dan is het goed om iets in reserve te hebben. Inmiddels ga ik heel hard richting de vijfde verjaardag van mijn blog. En heb ik al meer dan 650 berichten gepubliceerd. Maandelijks komen hier meer dan 20.000 bezoekers, ik heb zelfs al een maand met meer dan 50.000 unieke bezoekers gehad. Dat had ik nooit durven dromen!

Volhouden wat goed is

Tsja, deze is lastig. Want 2020 is een heel gek jaar. Ik vond en vind deze corona-periode best wel stressvol, en dat heeft soms ook z’n weerslag op mijn stemming. Eind maart was er een periode waarin ik het echt even donker inzag. Zelfs in het ‘beschaafde Nederland’ werd er gehamsterd. De beurzen stortten eventjes in elkaar. En de beschaving ook, leek het.

Ik heb me zelfs even financiële zorgen gemaakt. Zou mijn vermogen verdampen? Ons huis waardeloos worden? Onze buffer met contant geld te klein zijn? Ik heb oprecht een uurtje naar mijn dashboard zitten staren, om mezelf ervan te overtuigen dat er niets aan de hand is. Als ik al een probleem zou krijgen, dan zou waarschijnlijk 95% van de mensen een nog veel groter probleem hebben. Het was een bijzondere gedachtentrein die zich in mijn hoofd ontwikkelde. En het duurde even voordat die trein tot stilstand kwam.

Maar na een paar weken was mijn sombere bui voorbij. Het mooie weer hielp. En ik ben inmiddels extra blij dat ik dit ingewikkelde jaar samen met Vriendin en ons Hondje kan doormaken in een veilig en comfortabel huis met voldoende ruimte. Toen onze grootgrutter ook weer aan huis kon bezorgen (een aantal weken lang was er werkelijk geen vrij bezorgmoment te vinden) werd het afzien snel minder. Gelukkig maar.

Hoe is het met jouw jaardoelen?