Jaardoelen 2022

Elk jaar geef ik mijzelf een aantal doelen mee. Ergens in de zomer kijk ik hoe het daarmee gaat en aan het eind van het jaar maak ik de balans op. Dat deed ik onlangs ook met de doelen voor 2021. En inmiddels is het hoog tijd dat ik mijn doelstellingen voor 2022 met jullie deel.

Vorig jaar deelde ik mijn doelen op Blue Monday. De dag waarop de meeste mensen zich treurig, neerslachtig of weemoedig voelen, omdat het uitvoeren van goede voornemens al mislukt is en de vakanties nog ver weg zijn, terwijl ook de dagen nog donker zijn en het pas de eerste dag van de werkweek is. Ook dit jaar deel ik mijn doelen op Blue Monday. Ik geniet wel een beetje van die ironie, misschien maak ik er wel een jaarlijkse gewoonte van.

Ik maak in 2022 (net als in 2021) een onderscheid tussen Doelen en Systemen. Systemen zijn goede gewoontes die ‘vanzelf’ succes brengen. Doelen zijn idealiter specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden (SMART) geformuleerde concrete dingen die ik wil bereiken.

Systemen

Uiteindelijk identificeerde ik vorig jaar drie belangrijke ‘systemen’ in mijn leven. Verzamelingen van gewoontes, werkmethodes, handelingen, al dan niet ondersteund met (ICT) gereedschap, die me helpen om succesvol te zijn op een bepaald gebied.

Ik heb mijn Financieel Systeem, de reden dat Geldnerd ooit dit blog begonnen is. Het helpt me met rust en structuur in mijn persoonlijke financiën en mijn vermogensopbouw. Op weg naar financiële onafhankelijkheid. In 2022 wil ik GnuCash verder inrichten om in de toekomst mijn administratiespreadsheet te kunnen vervangen. De administratie van de gezamenlijke huishouding zit er al helemaal in, ik werk nu aan mijn persoonlijke administratie. Verder voorzie ik geen grote aanpassingen in mijn Financieel Systeem..

Ook mijn Werk Systeem draait in 2022 gewoon door. Begin januari zijn er een paar personele wijzigingen in mijn team geweest die mij weer iets meer mogelijkheden biedt in de rolverdeling. En we hebben een nieuw kabinet, en dus mag ik ook weer wennen aan een nieuwe minister met nieuwe gewoonten en eigenaardigheden. Nu dat nieuwe kabinet er eindelijk zit wordt dit jaar hopelijk iets minder rommelig dan het afgelopen jaar.

Het Gezond Leven Systeem moet wel weer stevig(er) aan de slag. Iets teveel kilo’s en iets te weinig conditie. De teugels zijn inmiddels weer aangetrokken. Sinds medio december is de sportschool weer gesloten vanwege de corona-lockdown, maar ik heb andere wegen bewandeld (ook letterlijk), ik ben weer gaan hardlopen. Vanaf deze week ga ik het hardlopen combineren met een wekelijks bezoek aan de sportschool.

In de evaluatie van mijn jaardoelen voor het afgelopen jaar heb ik al opgemerkt dat mijn goede gewoontes onder druk komen te staan als ik niet goed in mijn vel zit. Dan gaat het Gezond Leven Systeem als eerste de deur uit, en andere activiteiten die goed zijn voor mijn geest (zoals lezen) volgen snel daarna. Ik heb daar over nagedacht, en er zullen altijd gebeurtenissen zijn die mij op een vervelende manier raken. ook als ik zou stoppen met werken en als een kluizenaar in een hutje op de hei ga wonen. Het is dus wat mij betreft een illusie om te proberen een leven te creëren zonder negatieve energie.

Dat laat één andere optie open, namelijk leren om er beter mee om te gaan. De geestelijke gezondheid wordt daarom vanaf 2022 ook onderdeel van het Gezond Leven Systeem. De komende periode ga ik bekijken hoe ik dat verder in wil vullen. Ik ben in elk geval bij wijze van experiment per 1 januari begonnen met een Gratitude Journal. Niet met een fancy boekje en creatieve tekeningetjes, daar is Opa Geldnerd niet zo van. Gewoon eerst maar eens een dagelijks lijstje in mijn Evernote, op dezelfde manier als ik mijn Eetdagboek bijhoud.

Verder wil ik, mede naar aanleiding van deze blogpost, nadenken over een Opgeruimd Leven Systeem. Daarin kan niet alleen mijn minimalisme een plekje krijgen, maar ook mijn reguliere check van de kledingkast. Verder wordt mijn reguliere check van het Achterblijversdocument ook onderdeel van dit systeem, net als mijn systematiek van jaardoelen. En in 2022 willen Geldnerd en Vriendin weer eens goed kijken naar de testamenten, die hebben we opgesteld in 2013. Ook ben ik voornemens om dit jaar een Levenstestament te gaan maken, een samenstel van behandelverbod, euthanasieverzoek, verzoek om toepassen van comfortbeleid en medische volmacht. Mijn huisarts heeft daar gelukkig geen ethische bezwaren tegen, want dan zou ik op zoek moeten naar een nieuwe huisarts.

Doelen

Voor 2021 had ik een beperkt aantal concrete meetbare doelen. Allemaal gaan ze ongewijzigd door voor 2022. Op het terrein van mijn gewicht en het aantal pagina’s dat ik lees is er dus werk aan de winkel. Ik hoop met de uitbreiding van mijn Gezond Leven Systeem en met mijn Opgeruimd Leven Systeem (in ontwikkeling) de randvoorwaarden te creëren om in 2022 succesvoller te zijn.

In de reacties bij mijn Evaluatie Jaardoelen 2021 sprak blog-collega Uitklokken over het onderscheid tussen ‘procesdoelen’ en ‘resultaatdoelen’. Waarbij als voorbeeld het resultaatdoel is om 3 kilo af te vallen en het procesdoel om elke dag 10.000 stappen te zetten. Bij mijn gezondheidsdoelstellingen heb ik dit onderscheid ook meegenomen.

Financieel houd ik het nog steeds simpel, met alleen de doelstelling van een spaarpercentage van minimaal 40,0%. Volgens mijn begroting zou dat moeten lukken, ook als corona op zou houden en het leven weer ‘zoals vroeger’ wordt. Ik heb verder geen doelstellingen voor de groei van mijn eigen vermogen. Dat wordt namelijk vooral beïnvloed door de WOZ-waarde en de ontwikkelingen op de aandelenmarkten. En daar heb ik geen invloed op. Dus wil ik er ook geen doelen op stellen, want dat leidt alleen maar tot door mijzelf veroorzaakte teleurstellingen.

Ook voor het lezen is de procesdoelstelling ongewijzigd, 10.000 pagina’s. Waarvan ik inmiddels weet dat het vooral mijn geestelijke gezondheid is die bepaalt of ik dat ga halen. Verder wil ik gezond blijven leven, en dus weer terug naar mijn ‘gewichtsrange’, het resultaatdoel is hier -/-3 kilo ten opzichte van 1 januari. Wel heb ik hier een extra procesdoelstelling toegevoegd. Ik probeer in 2022 gemiddeld minimaal twee ‘sportmomenten’ per week te creëren. Minimaal één keer per week trainen in de sportschool, en dan liefst ook nog één of twee keer per week hardlopen. Deze gewoonte heb ik in mijn Kerstvakantie stilletjes weer opgepakt, na de sluiting van de sportscholen. Sinds 28 december heb ik elke tweede dag een hardloopronde gedaan. Ik loop dus al een paar ‘sportmomenten’ voor op de planning, maar die buffer ga ik vast en zeker nog wel nodig hebben later dit jaar.

Ook mijn blogambities blijven bescheiden. Doorgaan met schrijven, met het delen van kennis over mijn eigen financiële reis, zolang ik inspiratie heb. Vrij blijven van commerciële belangen. Zodat ik niet aangesproken ga worden door de AFM zoals sommige andere internetvervuilers blogschrijvertjes.

OmschrijvingDoelstelling 2022
Spaarpercentage 40,0%
Gewicht‘in range’ – minimaal 3 kilo gewichtsverlies ten opzichte van 1 januari 2022
Sportmomentenminstens 2x / week
Pagina’s lezen10.000 pagina’s
Blog2 berichten / week behalve tijdens vakanties

Welke systemen heb jij in jouw leven? En welke doelen heb jij in 2022?

Evaluatie jaardoelen 2021

En we zijn er weer! Allereerst wil ik iedereen het allerbeste wensen voor 2022! Moge jouw dromen vervuld worden in dit nieuwe jaar, nieuwe rondes nieuwe kansen immers…

Sinds een paar jaar stel ik elk jaar doelen voor mijzelf. Dat deed ik ook begin 2021. Dingen die ik wil bereiken of waar ik mijzelf en mijn leven wil verbeteren. Een soort goede voornemens. Delen van die doelen helpt. Ze worden er ‘echter’ van.

Halverwege het jaar (in 2021 iets later) maak ik altijd even een tussenstand. Hoe gaat het met de doelen en moet ik eventueel ergens bijsturen? Want een jaar vliegt voorbij maar is toch ook best een lange periode. En prioriteiten in het leven kunnen veranderen.

De cyclus van de doelen is natuurlijk pas rond als ik ook evalueer wat ik bereikt heb, en verantwoording afleg. En daarna nieuwe doelen stel voor komend jaar. Maar dat wordt een aparte blogpost. De evaluatie is niet bedoeld om boos te worden op mijzelf, of (erger nog) teleurgesteld te raken in mijzelf. Zo zit ik niet in elkaar. Maar wel om te zoeken naar manieren om dingen het volgende jaar (nog) beter te doen.

Systemen

Een van de belangrijkste inzichten van het jaar 2021 (voor mijzelf dan) was dat ik voor veel onderdelen eigenlijk helemaal geen doelen wilde stellen. Ik wilde goede gewoontes aanleren en/of vasthouden, gewoontes die ‘vanzelf’ succes brengen. Uiteindelijk identificeerde ik drie belangrijke ‘systemen’ in mijn leven. Verzamelingen van gewoontes, werkmethodes, handelingen, al dan niet ondersteund met (ICT) gereedschap, die me helpen om succesvol te zijn op een bepaald gebied.

Aan twee van die systemen heb ik dit jaar een uitgebreide aparte blogpost gewijd. Dat zijn mijn Werksysteem en mijn Gezond Leven systeem. Het uitschrijven van deze systemen heeft mij geholpen om ze beter te maken. Aan mijn Financiële Systeem heb ik geen aparte blogpost gewijd. Dat komt omdat gemiddeld 8 van de 10 berichten op mijn blog hierover gaan. Het is de reden dat Geldnerd ooit ontstaan is. En alledrie deze systemen functioneren wat mij betreft uitstekend.

Ook heb ik een aantal kleinere systemen en gewoontes. Denk bijvoorbeeld aan mijn Kledingkast-systeem. Ik merk dat ik het leuk en nuttig vind om met een systeembril naar mijn leven te kijken. Het geeft rust en structuur. Daarmee komt er ruimte voor andere dingen. Op het punt van de systemen beschouw ik 2021 als uitermate succesvol.

Een interessante blogpost die mij aan het denken zette over mijn systemen was van Of Dollars And Data. Hij schrijft over het onderscheid tussen ‘fast risk’ en ‘slow risk’. De gevolgen van ‘fast risk’ zijn onmiddellijk en meestal verwoestend. ‘Slow risk’ daarentegen is de opeenstapeling van slechte beslissingen die uiteindelijk leiden tot een ongewenst resultaat. Je krijgt een hartaandoening na decennia ongezond eten. Je gaan scheiden nadat je je partner jarenlang hebt verwaarloosd. Mijn systemen helpen mij bij het voorkomen van ‘slow risks’.

Over systemen en gewoontes zijn honderden boeken geschreven. Ik wil er twee noemen die mij geholpen hebben in mijn zoektocht naar systemen die werken voor mij (géén affiliate links):

Doelen

Voor het jaar 2021 had ik een beperkt aantal concrete meetbare doelen. In onderstaande tabel de eindstand voor 2021.

OmschrijvingDoelstellingEindstandDat vind ik
Spaarpercentage40,0%53,9%++
Gewicht‘in range’nog steeds 3 kilo teveel
Pagina’s lezen10.000 pagina’s5.955 pagina’s
Blog2 berichten / weekmeestal 2 berichten / week++

Spaarpercentage

Het spaarpercentage heeft zich, surfend op de corona-golven, boven verwachting ontwikkeld. Als we in 2021 een ‘normale’ wereld hadden gehad, zonder lockdowns en reisbeperkingen en al die andere dingen die maken dat ik meer tijd dan gebruikelijk thuis doorbreng, dan was mijn spaarpercentage ook ‘normaler’ geweest. Maar ik klaag er niet over. Het is een tussensprintje in mijn vermogensopbouw.

Gewicht

Het gewicht blijft een strijd. Sinds afgelopen zomer train ik weer trouw elke week. Mijn Gezond Leven systeem functioneert naar behoren. We hebben zelfs een (vrijwel) Dry November gedaan in Huize Geldnerd, een maand zonder alcohol. Maar ik ben een emotionele eter. Als ik mij niet goed voel of erg veel druk ervaar door gebeurtenissen op het werk of in de privésfeer, dan ga ik snacken. En terugkijkend zijn er dit jaar wel een paar periodes geweest waarin ik mij minder voelde. Die ik dan, na extra tussenstops op de chips, koek, en snoep afdeling van de supermarkt, meteen weer terugzag op de weegschaal.

Het is zoals het is. Ik sluit het jaar in elk geval af met een weer dalende gewichtslijn. En denk na over het inrichten van mijn leven op een manier waarbij er minder ‘mindere periodes’ zijn.

Lezen

Ook het lezen blijft voor mij een uitdaging. Bij de tussenstand schreef ik al dat ik minder lees als ik onrustig ben. Mijn voortgang in een boek is dus ook als een indirecte maatstaf voor mijn innerlijke rust.

In mijn leeslijst (ja, ook dat houd ik bij) zie ik dat ik tussen 28 juli 2021 en 6 november 2021 geen enkel boek afgerond heb. Ruim drie maanden heb ik over één boek gedaan. Van 368 pagina’s. En begin dit jaar was ik ook al twee maanden bezig in een boek van 384 pagina’s. Vanuit dat perspectief is de eindscore nog niet zo slecht. Maar tevreden ben ik niet. Want het vertelt me dat er nog te weinig rust en teveel druk in mijn leven is.

Blog

Inspiratie blijft een bijzonder iets. Soms schrijf ik vier nieuwe blogposts in een week en zet ze klaar, soms komt er wekenlang niets. Ik heb periodes gehad dat de planning een maand vooruit vol stond met kant-en-klare blogjes, en ik heb weken gehad dat het uit mijn tenen moest komen. Toen het ook nog eens druk werd op mijn werk door de kabinetsformatie heb ik zelfs het schema van twee blogposts per week losgelaten. Ik dacht op dat moment dat ik voor een langere periode maximaal één blogje per week zou publiceren. En dan begint die inspiratie ineens toch weer te stromen, en komt de planning als vanzelf weer vol.

Het blijft leuk, bloggen en de discussies en mailwisselingen en inzichten die daaruit voorkomen. En dat is maar goed ook, want een tijdrovende hobby is het wel. Zoals gebruikelijk nam ik een zomerpauze en ook in de kerstvakantie was het hier even stil. Na ruim zes jaar bloggen kunnen we dat bijna ‘routine’ noemen. In 2021 heb ik 103 berichten geplaatst en zijn er 983 reacties gekomen.

De lezersaantallen waren in 2021 niet zo spectaculair als in 2020, maar blijven mij nog steeds verbazen. In totaal kwamen er in 2021 meer dan 220.000 unieke bezoekers (2020: 330.000) en genereerden jullie samen 1,4 miljoen pageviews (2020: 1,7 miljoen). Wat fijn dat jullie er zijn!

Een nieuw jaar!

En wat worden de doelen voor 2022? Daar ben ik nog niet helemaal uit. Maar als het zover is, dan lees je het hier! Het onderscheid tussen systemen en doelen is wel een blijvertje.

Heb jij in 2021 jouw doelen behaald?

Lief dagboek…

Geldnerd heeft een dagboek. Niet zo eentje waarin ik al mijn zieleroerselen opschrijf. Die houd ik liever in mijn hoofd, en niet daarbuiten… Nee, ik heb een financieel dagboek. Gedurende het jaar schrijf ik daarin de veranderingen die ik aanbreng in mijn systeem, in mijn budgetten (als er bijvoorbeeld een contract of een tarief verandert), of andere dingen met financiële impact. Zodat ik mijn eigen financiële gedrag een beetje kan blijven volgen.

Onlangs heb ik bijvoorbeeld een overzichtje gemaakt van de grote uitgaven die ik dit jaar nog verwacht te doen. Mijn bril was bijvoorbeeld aan vervanging toe, en we willen ook nog op vakantie. Ik maak een lijstje, met de bedragen die ik verwacht uit te geven en in welke maand. Op die manier kan ik checken of er genoeg spaargeld beschikbaar is op de juiste momenten. Per uitgave heb ik namelijk ook bedacht uit welk spaarpotje die gedekt zou moeten worden.

Maar ook de vernieuwing van mijn mobiele telefoonabonnement staat vermeld (lager maandbedrag, juhj!). De verlenging van ons energiecontract. En afgelopen maanden een paar veranderingen in mijn potjessysteem. Ik ben nog steeds erg tevreden over dat potjessysteem. Het geeft rust. Het zorgt ervoor dat ik niet het gevoel heb dat ik te weinig contant geld achter de hand heb voor onregelmatige grotere uitgaven. Tegelijk zorgt het er ook voor dat ik, uit overdreven voorzichtigheid, niet teveel geld achter de hand houd. De kunst is wel (voor mij althans) om er voldoende flexibiliteit in te houden. En dus tijdig aan te passen als de omstandigheden daar aanleiding toe geven. Zo heb ik eerder dit jaar de maandelijkse boeking naar het potje voor Gadgets verhoogd.

En ook heb ik wat lopen schuiven met potjes toen de tandartsrekening binnenkwam. Want het potje dat ik hiervoor al een paar jaar klaar had staan was niet voldoende. Maar er zat nog erg veel geld in mijn potje Gezond Leven. De sportschool was immers een tijdje gesloten tijdens de corona-lockdown. Ik heb dus ondermeer een bedrag uit dit potje overgeheveld naar het potje voor de tandartsrekening.

En afgelopen maand heb ik besloten om de maandelijkse storting voor Gezond Leven structureel te verminderen. Tot op heden ging daar maandelijks € 300 naartoe. Dat verminder ik met € 200, de nieuwe maandelijkse storting wordt € 100.  Sinds kort werk ik namelijk niet meer met een personal trainer, maar heb ik alleen nog een abonnement op de sportschool (daarover binnenkort meer). Dat scheelt een hoop centjes.

De besparing in dit potje heb ik gebruikt om mijn maandelijkse inleg in de beleggingsportefeuille met € 100 te verhogen. Ik neem een voorsprong op de indexering voor de inflatie. Ook gaat er maandelijks € 50 extra naar het potje Overig en € 50 extra naar het potje voor Gadgets.

Dit soort dingen schrijf ik allemaal op in mijn financiële dagboek. Met een korte beschrijving hoe ik dingen berekend heb, en op basis van welke criteria ik heb besloten om iets te veranderen. Als verantwoording naar mijzelf, om ervoor te zorgen dat ik zo rationeel mogelijk ben in mijn financiële beslissingen. Om ervoor te zorgen dat ik in de toekomst altijd terug kan zoeken waarom en hoe ik iets gedaan heb. En om bij vergelijkbare probleempjes in de toekomst voorbeelden te hebben hoe ik ze aan kan pakken. Ook dit draagt allemaal bij aan financiële rust.

Uiteraard is mijn financiële dagboek digitaal, in Evernote. Want papier, daar doe ik niet aan. Een elektronisch bestand is immers ook makkelijker te doorzoeken op trefwoorden en dergelijke.

Heb jij een (financieel) dagboek?

Tussenstand jaardoelen 2021

  • Berichtcategorie:The HOT Life

Nu is het al begin augustus, en ik heb nog niks geschreven over de tussenstand van mijn jaardoelen! Terwijl publiekelijk verantwoording afleggen juist zou moeten helpen om mij te motiveren. Waar je mee omgaat wordt je door besmet, zullen we maar zeggen. De Nederlandse politici vinden het immers ook niet allemaal fijn om altijd maar verantwoording af te moeten leggen…

Wat waren mijn doelen ook alweer?

Op Blue Monday schreef ik een blogpost over mijn doelen voor 2021. Die zaten op twee niveau’s. Ik wilde mijn goede gewoontes en systemen behouden en verder versterken. Met name noemde ik hier mijn Financiële Systeem, mijn Gezond Leven systeem, en het systeem waarmee ik op mijn werk de dingen gestructureerd probeer te houden. Daarnaast had ik enkele concrete meetbare doelen. Een spaarpercentage van minimaal 40,0%, minimaal 10.000 pagina’s aan boeken lezen. Op gewicht blijven (komen). En blijven schrijven op mijn blog.

Systemen

Mijn Financiële Systeem draait goed door. Elke maand zodra het salaris binnenkomt vliegen de boekingen nog alle kanten op en betaal ik mijzelf eerst. Dat werd wel geholpen door de coronalockdown. Maar ook heb ik de afgelopen periode mijn beleggingen weer eens onder de loep genomen. Ik heb mijn spaargeld en buffer weer eens kritisch bekeken (en verhuisd). De tien geboden van mijn financiën zijn uitgeschreven, een blogpost hierover staat in de planning. En mijn spreadsheets zijn verder uitgebreid en geoptimaliseerd, daar schrijf ik binnenkort nog wel eens over.

Mijn Gezond Leven Systeem heeft het iets moeilijker. Het goede nieuws is dat mijn gewicht nog ‘binnen de marges’ is. Er mogen een paar kilo’s af, maar de spijkerbroek die ik begin 2020 kocht na ruim 10 kilo afvallen past nog steeds uitstekend. Mijn eetgedrag is een stuk gezonder dan voorheen, en ik houd het keurig bij in mijn eetdagboek. Maar het bewegen is minder. De sportscholen waren natuurlijk een hele tijd gesloten vanwege de corona-situatie. En de winter vond ik niet de meest prettige tijd om buiten te trainen. Af en toe ging ik hardlopen, maar het lukt me maar niet om daar regelmaat in te krijgen. Ik vind het ook niet leuk genoeg, dus een regenbuitje is genoeg om mij binnen te houden. Maar inmiddels ben ik volledig gevaccineerd, en dus ben ik afgelopen week weer begonnen.

Over mijn Werk Systeem ben ik erg tevreden. Voor het eerst in meer dan 10 jaar heb ik regelmatig het gevoel dat alles onder controle is. Geen overlopende e-mail inbox met honderden berichten. Geen tientallen Post-Its en schriftjes en losse blaadjes met aantekeningen en actiepunten. Ook de vierdaagse werkweek bevalt uitstekend. Het langere weekend zorgt voor voldoende hersteltijd en ontspanning. Voorlopig werken wij nog steeds vrijwel volledig thuis. Dat scheelt ook veel reistijd. Er wordt bij de Rijksoverheid druk gesproken over de invulling van ‘hybride werken’, ik hoop maximaal één dag per week (en af en toe een incidentele vergadering) op kantoor door te gaan brengen.

Ook de kleine systemen, zoals mijn dagelijkse opruimrondje in de ochtend, draaien lekker door en helpen me om het huis en mijn leven op orde te houden. Met uiteraard wat hulp van mijn elektronische agenda.

Doelen

Voor 2021 had ik een beperkt aantal concrete meetbare doelen. In onderstaande tabel een stand van zaken.

OmschrijvingDoelstellingTussenstandDat vind ik
Spaarpercentage40,0%65,5%++
Gewicht‘in range’3 kilo teveel
Pagina’s lezen10.000 pagina’s5.150 pagina’s+/-
Blog2 berichten / week2 berichten / week++

Het lezen blijft voor mij een uitdaging. Ik lees minder als ik onrustig ben, bijvoorbeeld door dingen die spelen op het werk, in het nieuws, of in mijn leven. Ik heb dan niet de rust in mijn hoofd om een uurtje in een boek te duiken en me alleen daarop te focussen. Inmiddels beschouw ik mijn voortgang in een boek dus ook als een indirecte maatstaf voor mijn innerlijke rust. En kijk ik minder vaak naar het nieuws, dat helpt ook.

Wat ook niet hielp was dat ik eind februari begon in een boek dat ik heel graag wilde lezen, de opvolger van één van mijn favoriete boeken van de afgelopen 10 jaar. Het boek viel enorm tegen, maar ik wilde het per se uitlezen. Waardoor ik dus 2 maanden deed over 375 pagina’s.

Het bloggen gaat daarentegen prima. Vroeg in het voorjaar kostte het mij even wat moeite om voldoende inspiratie te vinden, maar daarna had ik mijn planning op een gegeven moment twee maanden vooruit vol staan. En zelfs nu, in mijn zelfverzonnen zomerstop, stromen de stukjes toch gewoon door.

Hoe staat het met jouw jaardoelen?

Het rekenmodel van de FIRE Calculator

De FIRE Calculator is zeker mijn bekendste spreadsheet. Versie 4.1. is vorige week gepubliceerd. En daarbij kondigde ik al een extra blogpost aan. Waarin ik gedetailleerd inga op het Rekenmodel achter de FIRE Calculator. Welke aannames gebruik ik? Hoe voer ik de berekeningen uit? Op die manier kan iedereen zich een beeld vormen van de waarde van de berekeningen. Bij deze! Met ook een uitgebreide handleiding. Het is met ruim 4.400 woorden de langste blogpost die ik ooit geschreven heb.

Uitgangspunten

Zoals ik al diverse malen geschreven heb is het Nederlandse pensioensysteem het uitgangspunt van de FIRE Calculator. Vrijwel iedereen ontvangt op enig moment AOW. De meeste mensen, in elk geval de loonslaven, bouwen daarnaast pensioen op in een pensioenfonds via hun werkgever. Dan heb je dus, in elk geval in de pensioenfase, niet alleen je vermogen om van te leven. Je hoeft in Nederland niet 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar te scharrelen om financieel onafhankelijk te zijn. In elk geval niet als je loonslaaf bent en pensioen opbouwt in de tweede pijler. Je vermogen vult het gat tussen stoppen met werken en het moment dat de pensioenen komen. En vult je pensioentje aan indien nodig.

De FIRE Calculator deelt jouw leven eigenlijk op in drie fasen. De eerste fase is het normale, werkende bestaan. Je hebt een inkomen uit werk, je hebt uitgaven, en je spaart een deel. Daarmee haal je een bepaald rendement en bouw je vermogen op. De derde fase is de pensioenfase. Je krijgt AOW, je krijgt mogelijk een pensioen uit de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Misschien ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler? En er kan natuurlijk ook nabestaandenpensioen binnenkomen.

Tussen het werkende bestaan en de pensioenfase zit het geheim van eerder stoppen met werken in Nederland. De fase waarin je jouw opgebouwde vermogen gebruikt om van te leven.

En dat alles kun je aanvullen met neveninkomsten (‘hosselen’). Ook kun je eenmalige meevallers en tegenvallers (bijvoorbeeld een verwachte erfenis of de aankoop van een toekomstige woning) meenemen in het model. En dat alles voor jezelf en een partner, waarbij je van geval tot geval kunt bekijken welke situatie je doorrekent. En het model probeert ook rekening te houden met de effecten van inflatie, salarisstijgingen en de indexering van pensioenen.

Onderstaande eenvoudige schematische weergave van deze drie financiële levensfasen, die ik voor het eerst gebruikte in deze blogpost uit september 2017, was uiteindelijk de basis voor het Rekenmodel en voor de grafiek die de FIRE Calculator oplevert.

Kristallen bol

Iedere persoon en zijn/haar financiële situatie is uniek. Er zijn dus miljoenen mogelijke persoonlijke financiële situaties, die je nooit allemaal kunt afvangen met één simpel Excel-modelletje. En we kijken naar de toekomst. Waarvan niemand zeker weet hoe die er uit gaat zien. Jouw eigen inkomen, de inflatie, het rendement op je beleggingen, de ontwikkeling van je pensioen, jouw relatie, het zijn allemaal onzekere factoren. We werken dus met aannames. Die kunnen uitkomen, maar we kunnen er ook grandioos naast zitten.

Elke aanname die je doet heeft invloed op de uitkomsten. Het is dus belangrijk om te begrijpen welke aannames er in het model zitten, en waarom we die zo doen. Door te ‘spelen’ met de aannames krijg je een idee van de effecten van verschillende ontwikkelingen. Wat gebeurt er als je een grote erfenis krijgt? Wat als we een tijdje een hele hoge inflatie hebben? Wat is het effect als je pensioen verlaagd wordt? Het zijn allemaal dingen die je kunt uitproberen in het Rekenmodel. Er is echter één ding dat je zeker niet moet doen. En dat is: de uitkomsten behandelen als exacte wetenschap. Want dat is het niet. Een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.

Hoe werkt het?

De spreadsheet is heel eenvoudig. Op het werkblad Dashboard vul je jouw gegevens en aannames in. Daarna klik je op de knop ‘FIRE Calculator’, en het systeem voert de berekeningen uit. Je krijgt een melding als die berekening klaar is. Dan is er ook een grafiek verschenen op het werkblad Grafiek. Op het werkblad Data staan dan de uitkomsten van de berekeningen, per jaar. De kolomtitels spreken grotendeels voor zichzelf, hoop ik. De werkbladen Grafiek en Data worden altijd volledig gewist en opnieuw opgebouwd als je op de knop ‘Fire Calculator’ drukt.

Werkblad Dashboard

Het Dashboard begint met twee algemene variabelen: vanaf welk jaar wil je de berekeningen laten beginnen? Meestal zal dat het huidige jaar zijn. En wat verwacht je als gemiddelde inflatie voor de rekenperiode. Zelf werk ik meestal met 2,2%, dat is ongeveer de gemiddelde inflatie over de afgelopen decennia.

Daarna kun je een aantal variabelen invullen voor een ‘Persoon 1’ en ‘Persoon 2’. Door het vinkje boven de persoon aan te zetten zorg je dat die persoon wordt meegenomen in de berekeningen. Zet je het vinkje uit, dan blijft de persoon buiten beeld. Per persoon kun je dezelfde set variabelen meenemen.

Allereerst wat Persoonlijke variabelen:

  1. Je wordt gevraagd om een Gemiddeld Rendement op te geven. Dit is het percentage rendement dat je jaarlijks verwacht te maken op jouw vermogen. Het helpt als je dit voor de afgelopen jaren in beeld hebt. Het wordt voor de meeste mensen natuurlijk beïnvloed door de spaarrente, het rendement op de aandelenmarkten en de ontwikkelingen op de woningmarkt. Je kunt dit per persoon opgeven. In Huize Geldnerd is het bijvoorbeeld zo dat Vriendin iets meer spaargeld aanhoudt en minder belegt dan Geldnerd zelf. Op de langere termijn heb ik dus een iets hoger verwacht gemiddeld rendement dan Vriendin. Ik reken zelf met mijn gemiddelde rendement NA vermogensrendementsheffing.
  2. Ook word je gevraagd om je Geboortedatum. Die wordt onder andere gebruikt om samen met je Levensverwachting (in jaren) te berekenen voor welke periode het Rekenmodel moet werken, en of één van de twee partners eventueel recht gaat hebben op Nabestaandenpensioen (zie ook verderop onder de pensioenfase). Zelf reken ik meestal met een levensverwachting van 90 jaar voor zowel Vriendin als mijzelf, maar het is een interessante (en confronterende) exercitie om daar eens wat hogere en lagere getalletjes in te vullen. Niet onverwacht: als je eerder doodgaat heb je minder vermogen nodig om financieel onafhankelijk te zijn, maar je kunt er korter van genieten.
  3. Tenslotte word je gevraagd om je Vermogen (in Euro) op het moment dat de berekeningen starten. Ik reken daarbij met mijn hele vermogen, dus inclusief mijn aandeel in onze eigen woning. Ik weet dat er ook mensen zijn die alleen rekenen met hun vrij beschikbare vermogen. Dat is een persoonlijke keuze. Voor beide is iets te zeggen.

Daarna komt de input voor de Opbouwfase, de fase waarin je ‘gewoon’ werkt en (hopelijk) vermogen opbouwt. Ten eerste wordt hier gevraagd om een Netto Jaarinkomen in Euro. Ook wordt er gevraagd om een verwachte Inkomensstijging in percentage per jaar. Als je na berekening op het werkblad Data kijkt, dan zal je zien dat jouw inkomen na het eerste jaar telkens verhoogd wordt met dit percentage. Als rijksambtenaar ben ik erg voorzichtig hiermee, ik reken met een percentage van de helft van de inflatie. Mijn werkgever is niet zo scheutig, en in de praktijk valt het met de optelsom van pensioenpremies en belastingmaatregelen nog wel eens tegen. Probeer zo compleet mogelijk te zijn met jouw Netto Inkomen, reken dus ook vakantiegeld en eventuele eindejaarsuitkeringen en bonus mee.

Hier geef je ook een gemiddeld jaarlijks Spaarpercentage op, in procenten per jaar. Het Rekenmodel gebruikt dit om te bepalen welk deel van jouw salaris je uitgeeft, en welk deel je spaart en dus toevoegt aan je vermogen.

Daarna volgt een setje variabelen voor de FIRE-fase. Allereerst wordt gevraagd om het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Dat is het jaar waarin het Rekenmodel stopt met kijken naar jouw inkomen en spaarpercentage. Het uitgangspunt wordt nu de hoeveelheid Eurootjes die je aangeeft bij Benodigd per jaar. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de inflatie. Het Rekenmodel kijkt naar de inkomsten die hier tegenover staan (hierover zometeen meer) en het tekort wordt aangevuld vanuit je vermogen.

Een van de inkomsten tijdens en na het werkzame leven zijn de Neveninkomsten. Hosselen, kleine baantjes (als Barista?), een webshop, dat soort dingen, Je kunt hier aangeven hoeveel je hier per jaar mee verwacht te verdienen, in welk jaar dat start (Startjaar) en in welk jaar je hiermee verwacht te stoppen (Eindjaar). Maar je kunt het ook leeg laten.

De andere inkomsten na het werkzame leven zijn (uiteraard en hopelijk) de verschillende pensioenpijlers:

  • Ten eerste is daar natuurlijk de AOW. Het Rekenmodel vraagt om een verwacht bedrag aan Netto AOW per jaar in Euro, en om de huidige verwachte AOW-datum. Van beide kun je voor jouw persoonlijke situatie een idee krijgen op de website van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
  • Daarnaast bouwen veel mensen via hun werkgever (verplicht) pensioen op bij een pensioenfonds. In mijn geval is dat de Algemene Bodemloze Put (ABP). Ook hier vraagt het Rekenmodel om een verwacht Netto pensioen per jaar in Euro zoals je dat tot op dit moment hebt opgebouwd, en een verwachte datum waarop dat voor het eerst uitbetaald gaat worden.
  • Ook vraagt het model om jouw (meest recente) A-factor. Dat bedrag vind je (net als de voorgaande twee getalletjes) in het meest recente Uniform Pensioenoverzicht (UPO), het pensioen-jaaroverzicht dat een pensioenfonds jou jaarlijks verplicht moet toesturen en dat de meeste mensen ongelezen in een mapje ‘pensioenen’ schijnen te stoppen, of zelfs weggooien. Die A-factor is de jaarlijkse groei van jouw pensioen, en wordt in het Rekenmodel gebruikt om een inschatting te maken hoeveel pensioen je nog op zult bouwen totdat je stopt met werken. En dan komt er ook weer een gevaarlijke aanname. Je wordt geacht een inschatting te maken van de Verwachte Jaarlijkse Indexering (in procenten) van jouw pensioen. Voor mij als ABP-deelnemer is het al weer heel lang geleden dat mijn pensioen geïndexeerd is. Ik zou dus eigenlijk als ik heel eerlijk ben met nul moeten rekenen. Maar ik ben een optimistisch mens en reken met 0,5% per jaar. Of het dat gaat worden? We zullen zien. Maar ook dit is een factor waarmee je jezelf gemakkelijk rijk kunt rekenen. Dus beter voorzichtig dan te optimistisch.
  • Ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler kun je opnemen in het model. Ook hier weer de de vraag naar een verwachte Netto uitkering per jaar in Euro. En je moet er een Startjaar van de uitkering en een Looptijd in jaren voor opgeven.
  • En tenslotte het Nabestaandenpensioen, waarbij je ook weer een Verwachte jaarlijkse uitkering in Euro’s opgeeft. Die wordt sinds versie 4.1. op twee mogelijke manieren benut, daarover verderop meer. Hier kun je (optioneel) een Startjaar opgeven, en (ook optioneel) een Verwachte Jaarlijkse Indexering van de uitkering.

Net als de Neveninkomsten zijn de Pensioeninkomsten optioneel. Vul je niks in, dan worden ze niet meegerekend. Niet iedereen heeft immers een neveninkomsten of een pensioen in de tweede of derde pijler, of recht op nabestaandenpensioen.

Sinds versie 2 kun je ook een aantal verwachte meevallers (eenmalige inkomsten) of tegenvallers (eenmalige uitgaven) meenemen in het Rekenmodel. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een verwachte erfenis (die zijn niet altijd te plannen, dat weet ik…), de verwachte opbrengsten van de verkoop van een woning, of eigen geld dat je inbrengt bij de aankoop van een toekomstige woning.

Voor deze mee- en tegenvallers geef je in het tabelletje op het Dashboard in elk geval een Jaartal en een Bedrag (positief voor inkomsten, negatief voor uitgaven) op. Je kunt ook een Omschrijving opgeven, maar dat is alleen zodat je zelf nog weet wat de bedoeling was. Met die omschrijving wordt niets gedaan in het Rekenmodel.

Op dit moment kan het Rekenmodel maximaal 10 Mee- en Tegenvallers aan. Dat heb ik zo geprogrammeerd in de software. Je kunt het eenvoudig zelf aanpassen. In de macrocode staat een variabele ‘MaxWindfalls’ die momenteel de waarde 10 heeft. Maar daar kun je ook 20 of 100 of 1.000 van maken als je dat wilt.

Werkblad Data

In het werkblad Data staat iedere regel voor een jaar, de jaren zie je links. Vervolgens zie je per inkomens- en uitgavenstroom per persoon de situatie doorgerekend in de kolommen. Boven elke kolom staat een titel zodat je kunt zien wat er in de betreffende kolom te vinden is. Aan de rechterkant van het werkblad Data zijn twee kolommen voor het gezamenlijk vermogen en het bedrag dat daar gezamenlijk jaarlijks uit opgegeten wordt (of aan toegevoegd wordt). Dit zijn noodzakelijke hulpkolommen voor het maken van de grafiek.

Als je de optie ‘Automatisch Berekenen’ aan hebt staan (ga in Excel naar het Formules lint en kies daar voor Berekeningsopties), dan worden handmatige aanpassingen die je doet op het werkblad Data automatisch verwerkt en zichtbaar in de grafiek. Je kunt alleen zwartgekleurde kolommen aanpassen. De roodgekleurde kolommen bevatten formules, als je die handmatig aanpast verstoor je het Rekenmodel. Dan kun je natuurlijk gewoon weer op de knop ‘FIRE Calculator’ drukken en wordt de hele pagina opnieuw opgebouwd. Maar je eigen aanpassingen ben je dan kwijt.

De spreadsheet heeft geen ‘geheugen’, er is geen optie om een favoriet scenario te bewaren of zo. Dat zou ook een beetje ingewikkeld zijn in Excel. Wel kun je natuurlijk de naam van het werkblad Data veranderen zodat die niet gewist wordt, of de hele spreadsheet onder verschillende namen opslaan.

Het Rekenmodel

Wat gebeurt er als je op die knop ‘Fire Calculator’ op het Dashboard drukt? Er start dan een behoorlijk omvangrijke macro die als eerste een aantal controles uitvoert. Je krijgt een foutmelding als je een parameter niet hebt ingevuld die wel essentieel is voor de werking van het Rekenmodel. Het weglaten van het startjaar, de inflatie, of de geboortedatum of het verwachte rendement, of het startvermogen per aangevinkte persoon bijvoorbeeld. Ook de levensverwachting, het netto inkomen, de verwachte loonstijging, het spaarpercentage, het jaar dat je wilt stoppen met werken en het bedrag dat je daarna jaarlijks verwacht uit te geven zijn essentiële parameters.

Ook zijn er wat kruiscontroles voor de neveninkomsten. Als je neveninkomsten invult, dan moet je daar ook een startjaar en eindjaar opgeven. En bij een aanvullend pensioen (pijler 3) moet je naast een verwachte uitkering ook een startjaar en een looptijd opgeven.

Vervolgens worden, op basis van de instellingen op het werkblad Dashboard, een hele serie berekeningen uitgevoerd. Dat gebeurt per persoon, en daarna per kolom. Maar eerst worden de kolomtitels geplaatst en de reeks jaren (kolom A) opgebouwd. Per persoon wordt dan als eerste de kolom met leeftijd per jaar gevuld.

Daarna begint het Rekenmodel van links naar rechts, en per kolom van boven naar beneden, de kolommen te vullen voor de aangevinkte personen.

Ten eerste de kolom met het verwachte netto inkomen per jaar. Voor jaar 1 is dat het inkomen dat je op het Dashboard hebt aangegeven. Voor jaar 2 is dat het inkomen van jaar 1 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). Voor jaar 3 is het vervolgens het inkomen van jaar 2 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). En zo voorts. Dit duurt tot aan het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Als je op het Dashboard opgeeft dat je in 2030 wilt stoppen, dan wordt de kolom Inkomen gevuld tot en met 2029.

Voor alle jaren waarin er een inkomen is, worden vervolgens de kolommen Uitgaven en Sparen gevuld. De kolom Sparen voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal Spaarpercentage te nemen. De kolom Uitgaven voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal ( 1 -Spaarpercentage ) te nemen. Hier zit een opletpuntje in het model. Uitgaven stijgen vaak mee met de inflatie (of levensstijlinflatie). Dat wordt dus niet meegenomen in het model. Je uitgaven stijgen in het Rekenmodel mee met het inkomen, niet met de inflatie.

De volgende kolom die gevuld wordt zijn de Mee- en Tegenvallers. Die worden meegerekend bij Persoon 1 als die geselecteerd is. Als alleen Persoon 2 ‘aan’ staat dan worden ze meegerekend bij Persoon 2. Het Rekenmodel loopt door de tabel op het Dashboard heen en plaatst de bedragen in de juiste jaren.

Daarna gaan we naar de Neveninkomsten. Van het Beginjaar tot en met het Eindjaar worden de neveninkomsten opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) neveninkomsten verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

Na deze relatief eenvoudige kolommen wordt het iets ingewikkelder. Want we gaan naar de pensioeninkomsten toe.

Als eerste de AOW-uitkering, pijler 1 van het Nederlandse pensioenstelsel. Deze wordt ingevuld vanaf het jaar dat je er recht op hebt. Als jij als AOW-datum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt de AOW ingevuld voor het hele jaar 2045. Ik weet dat dit een onnauwkeurigheid is in het Rekenmodel, maar het is een relatief klein effect vergeleken met de effecten van een te hoge of te lage inflatie of verwachte salarisverhoging.

De AOW wordt in het Rekenmodel jaarlijks geïndexeerd met de opgegeven verwachte inflatie. Als jij dus als AOW-datum 2045 hebt opgegeven, dan wordt er ten opzichte van 2021 nog ( 2045 – 2021 + 1 = ) 25 keer geïndexeerd. In 2045 zie je dus de Netto AOW per jaar maal ( 1 + Inflatie ) tot de macht 25. In 2046 komt daar weer een inflatie bovenop, enzovoorts. Ook hier dus een aanname, namelijk dat we in Nederland de inflatie blijven indexeren.

Voor het opgebouwde pensioen in pijler 2 is het nog iets ingewikkelder. Het vertrekpunt is het tot nu toe reeds opgebouwd Netto Pensioen per jaar dat is opgegeven. Allereerst wordt er gekeken hoeveel jaar je nog werkt vanaf de start van het Rekenmodel. Dat zijn Pensioenjaren die je nog opbouwt.

Het Rekenmodel kijkt vervolgens naar het eerste jaar waarop het pensioen uitbetaald gaat worden. Ook hier weer: als jij als pensioendatum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt het pensioen ingevuld voor het hele jaar 2045. In de formule zit verder nog een bruto/netto berekening. Er wordt op dit moment van uitgegaan dat 70% van jouw A-factor uiteindelijk in je netto pensioenuitkering terechtkomt. Ook die is hard geprogrammeerd in de macrocode met de variabele ‘AFactorNetto’, die momenteel de waarde 70 heeft. Maar ook die kun je naar hartenlust aanpassen in de code.

De formule voor het Netto Pensioen in het eerste jaar van uitbetaling is dan:

En voor elk daaropvolgend jaar wordt het pensioen aangepast met de verwachte Jaarlijkse Indexering zoals opgegeven op het Dashboard.

Hier zitten dus belangrijke aannames en onzekerheden in. De bruto/netto berekening kan veranderen door toekomstige wetgeving. Sowieso kijk ik vol spanning uit naar de invoering van het nieuwe pensioenstelsel, die gaat zeker impact hebben. Maar ook de verwachte indexering is een onzekere factor. Mijn ABP-pensioen is sinds 2010 niet meer geïndexeerd. En ook de A-factor kent onzekerheden. Dat is jaarlijks een resultante van jouw inkomen, een franchise, een opbouwpercentage en een deeltijdpercentage. Hoe die er de komende jaren uit gaan zien weet niemand. Daarmee worden de uitkomsten niet waardeloos, we gebruiken de meest actuele informatie. Maar er zijn wel onzekerheden die maken dat de uitkomsten van het Rekenmodel zeker geen harde garanties geven.

Het zelf opgebouwde Aanvullende Pensioen uit pijler 3 is dan wel weer eenvoudiger. Vanaf het Beginjaar tot en met het einde van de Looptijd wordt de Verwachte Jaarlijkse Uitkering opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) uitkeringen verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

En dan het Nabestaandenpensioen. Het is afhankelijk van de situatie hoe dit verwerkt wordt in het model.

Bij een situatie met Persoon 1 en Persoon 2 wordt een afhankelijkheid verondersteld. Die houdt in dat Persoon 2 voor de rest van zijn/haar leven recht krijgt op Nabestaandenpensioen als Persoon 1 overlijdt, en andersom. Als er maar één persoon is aangevinkt, dan wordt er gekeken naar het Startjaar dat is opgegeven. Is er geen Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen voor elk jaar van het rekenmodel meegenomen. Is er wel een Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen vanaf het Startjaar meegenomen. In alle gevallen wordt het Nabestaandenpensioen jaarlijks geïndexeerd met de Verwachte Indexering, op dezelfde manier als dat de AOW geïndexeerd wordt met de inflatie en het Pensioen uit pijler 2 ook geïndexeerd wordt met een Verwachte Indexering.

Nu we alle pensioen- en inkomensopties doorgerekend hebben, wordt het tijd voor de uitgaven. Op het Dashboard is bij de FIRE Fase gevraagd naar wat je verwacht jaarlijks uit te geven in Euro’s van vandaag (Benodigd per jaar). Ook dit is een belangrijke maar zeer onzekere inschatting. Dit getal is de basis voor de jaarlijkse uitgaven vanaf het moment dat je stopt met werken. Dit bedrag wordt, vanaf het startmoment van het Rekenmodel, wel jaarlijks aangepast met de inflatie (in tegenstelling tot de uitgaven terwijl je werkt). Als je over 10 jaar verwacht te stoppen met werken, dan heb je al 10 jaar inflatie voor de kiezen gehad. De formule is heel eenvoudig:

En nu wordt het echt spannend. Want nadat je stopt met werken heb je dus jouw (voor inflatie gecorrigeerde) verwachte jaarlijkse uitgaven. Die hopelijk (grotendeels) gedekt worden uit je Neveninkomsten plus één of meer pensioenuitkeringen. Als dat zo is: Hoera! Je hebt voldoende inkomen om van te leven en hoeft jouw vermogen niet aan te spreken. Maar meestal, zeker als je eerder stopt met werken, is dat niet het geval. De optelsom van je neveninkomsten en pensioenuitkeringen is ontoereikend, en dit verschil moet je aanvullen uit jouw vermogen. Dit berekenen we in de volgende kolom, genaamd Uit Vermogen. De formule is eenvoudig maar wel uitgebreid:

En daarna kunnen we per jaar het Eigen Vermogen berekenen. Dat begint vanuit het Startjaar met het Beginvermogen dat je op het Dashboard hebt opgegeven. Daarbij wordt er telkens de helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar bij opgeteld en vermenigvuldigd met ( 1 + Verwacht Rendement). De andere helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar wordt er bij opgeteld  zonder rendement. Op die manier voorkom je dat je jezelf rijk rekent. Je hebt immers niet je hele gespaarde bedrag voor dat jaar in één keer beschikbaar op 1 januari en kunt er dus niet volledig rendement op maken, het Rekenmodel veronderstelt een gelijkmatig spaargedrag over het hele jaar. En voor de jaren nadat je stopt met werken is het vermogen afhankelijk van wat je aan het vermogen toe kunt voegen of moet onttrekken om jouw uitgaven te kunnen doen. Dat leidt tot de volgende formule

Die hele trits aan bewerking hierboven wordt, indien nodig, ook nog herhaald voor Persoon 2. En daarna is het tijd om de uiteindelijke balans op te maken. Daarvoor hebben we nog twee eenvoudige berekeningen nodig. Beide kolommen zijn van belang voor de samenstelling van de grafiek

Allereerst berekenen we het Totaal Eigen Vermogen. Dat is voor elk jaar gelijk aan Eigen Vermogen Persoon 1 plus Eigen Vermogen Persoon 2. Als dit kleiner is dan nul dan wordt het veld leeg gelaten. Je hebt dan geen Vermogen meer.

Hier zit dus ook weer een belangrijke aanname in als je de berekeningen voor twee personen doet. Je gebruikt het vermogen samen. Het maakt dus niet uit als één persoon een negatief eigen vermogen heeft, het wordt pas een probleem als de optelsom van de beide vermogens negatief is. Wil je jullie vermogens strikt gescheiden houden, dan zal je twee afzonderlijke berekeningen moeten maken voor ieders persoonlijke situatie.

Daarnaast berekenen we de Totale Dekking Uit Vermogen. Dit is de optelsom van wat beide personen in jaar T uit hun vermogen nodig hebben (of aanvullen) voor de dekking van de uitgaven.

Hierna wordt de Grafiek opgebouwd. Die is eenvoudig, een samenstel van een vlakkengrafiek en een lijngrafiek op twee y-assen. Daar ga ik dus maar niet meer uitgebreid op in, deze blogpost is al te lang. Complimenten als je tot hier gekomen bent.

Hoe lees je de grafiek?

De opbouw van de grafiek is niet wezenlijk veranderd sinds versie 1. De grafiek heeft twee y-assen. De linker as hoort bij de vlakken, die de inkomenscomponenten weergeven. In de legenda (die tegenwoordig aan de rechterkant van de grafiek staat) kun je zien welke dat zijn. De rechter as hoort bij de rode lijn, die je vermogensopbrengst weergeeft. Als de rode lijn ophoudt, dan is je Vermogen op. Het geel/oranje vlak is het deel van je inkomen dat je uit je vermogen moet halen. Dat is in onderstaand voorbeeld je hele inkomen nadat je stopt met werken, en de aanvulling op je AOW en pensioen in de pensioenfase. Nadat de rode lijn opgehouden is, kom je het geel/oranje deel dus tekort.

Onderstaand een eenvoudige voorbeeldgrafiek voor één persoon. Deze persoon stopt in (eind) 2025 met werken, en leeft dan van vermogen. Vanaf 2041 ontvangt deze persoon AOW en Pensioen. Maar het vermogen is naar verwachting op in 2057. Of dat erg is en betekent dat die persoon niet in 2025 kan stoppen met werken? Goede vraag. Onderstaande grafiek gaat uit van een inflatie van 2,2%, een indexering van 0,5% en een jaarlijkse salarisstijging van 1,1%. Jaarlijks netto inkomen is € 35.000, spaarpercentage 40%. Verwacht benodigd om van te leven is € 20.000. Beginvermogen is 100.000 per eind 2017, de persoon is geboren in 1970.

Historie en Download

Voor nadere informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. En in versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4 gaf meer flexibiliteit om dingen zelf aan te passen en versie 4.1 verbeterde de functionaliteit voor het nabestaandenpensioen. De meest recente versie van de FIRE Calculator is te vinden op de Downloads pagina.

Wanneer kun jij stoppen met werken? En heb je nog verbetervoorstellen voor de FIRE Calculator? Mail mij dan!

Update: Groeigeld heeft nog een foutje gevonden, zie de reacties. Dat is inmiddels hersteld in versie 4.1.2, te vinden op de Downloads-pagina.

FIRE Calculator 4.1 – Nabestaandenpensioen

Mijn FIRE Calculator blijft een populair ding. Inmiddels is deze al meer dan 10.000 keer gedownload. Regelmatig krijg ik reacties en vragen over het rekenmodel. En dat leidt dan af en toe tot een nieuwe of verbeterde versie. Ook nu weer.

Nabestaandenpensioen

Ik kreeg namelijk een vraag over de wijze waarop het rekenmodel omging met het nabestaandenpensioen. Van een lezer die zelf nabestaandenpensioen ontvangt. Echter, in de situatie van de lezer werd het bedrag dat wordt ingevuld niet meegenomen in het tabblad Data.

Deze vraag over het nabestaandenpensioen wees mij op een denkfout die ik gemaakt heb in mijn model. Ik heb (teveel) geredeneerd vanuit mijn eigen situatie, met een levende partner. Het model werkte dus alleen in een situatie dat er twee partners zijn. Na het overlijden van de een wordt diens nabestaandenpensioen opgeteld bij het inkomen van de overlevende partner. Dat werkt als je het model met z’n tweetjes invult. Maar niet als de ene partner al overleden is en er dus alleen een nabestaandenpensioen-ontvangende partner is.

Daar heb ik de FIRE Calculator dus op aangepast. Het model rekent nu met een te ontvangen nabestaandenpensioen per persoon. In een rekensituatie met twee personen begint dat als een van de twee personen overlijdt. Als je de berekening uitvoert met één persoon dan kijkt het model naar het startjaar bij het nabestaandenpensioen. Is dat veld leeg, dan ontvang je het nabestaandenpensioen gedurende de hele rekentijd van het model. Vul je daar een jaartal in, dan ontvang je dat nabestaandenpensioen vanaf dat startjaar. Het nabestaandenpensioen is nu ook zichtbaar in een aparte kolom op het werkblad data.

Praat Nederlands met me…

Verder kreeg ik de vraag hoe de Engelse termen in het tabblad Data gewijzigd kunnen worden naar Nederlandse termen. Wanneer er nieuwe gegevens zijn ingevoerd en een herberekening wordt gemaakt, dan worden de Nederlandse begrippen die gebruikers hebben ingevoerd overschreven door de oorspronkelijke Engelse termen. Veel mensen zijn niet zo thuis in die Engelse termen en houden het daarom liever op het Nederlands.

Het werkblad Data wordt inderdaad elke keer bij herberekening volledig gewist en opnieuw opgebouwd. Inclusief de kopjes. Die zitten dus ‘ingebakken’ in de programmatuur. Het is een beetje een ’tic’ van mij om altijd Engelstalig te programmeren. Maar ik heb de programmatuur zo aangepast dat er nu alleen nog Nederlandse termen gebruikt worden op het werkblad Data en in de Grafiek. Het was natuurlijk ook een beetje onzinnig om Engelse termen te gebruiken voor een FIRE model dat helemaal op de Nederlandse pensioen- en vermogenssituatie is ingericht…

Ook nog een aanpassing op het grafiekenblad. Want de legenda van de grafiek werd wel erg vol. Dus krijg je nu alleen de componenten te zien van de perso(o)n(en) die je aanvinkt.

Het rekenmodel

Op verzoek verschijnt er volgende week een uitgebreide blogpost over het rekenmodel achter de FIRE Calculator. Hierin komt een beschrijving van alle aannames en berekeningen die ik maak in de spreadsheet. Het is geen hogere wiskunde of magie, iedereen die tot tien kan tellen kan dit maken voor zijn of haar eigen situatie.

Download

Je kunt de meest recente versie van de FIRE Calculator vinden op de Downloads pagina. Lees wel ook even mijn disclaimer, want ik geef uiteraard geen garantie. De FIRE Calculator is een tool om je te helpen met nadenken over jouw eigen financiële situatie en mogelijkheden. Het is geen advies of exacte wetenschap. En beleggingsresultaten uit het verleden geven geen enkele garantie voor de toekomst.

Wat is jouw plan voor financiële onafhankelijkheid?

Voor meer informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. In versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4.0 kreeg meer opties voor handmatige aanpassingen.