De stand op de brokermarkt

  • Berichtcategorie:Beleggen

Helemaal enthousiast ben ik nog niet over het platform van Saxo Bank. Als hoogopgeleide bevoorrechte witte oude man kan ik natuurlijk ook niet zo goed tegen veranderingen, mijn soort heeft het dus terecht moeilijk in deze wereld. Ik moet altijd even wennen aan een nieuwe omgeving.

Mijmeren over VTI/VXUS

Weten jullie nog, vroeger? Toen konden we handelen in hele goedkope en aantrekkelijke Amerikaanse ETFs. Net als veel andere FIRE-bloggers was Geldnerd ook een fan van VTI en VXUS. Maar de MIFID-II regelgeving maakte hier een eind aan. Of liever gezegd: de interpretatie die de AFM hieraan gaf. Want mijn onderzoekje destijds liet zien dat verschillende Europese landen deze regelgeving verschillend interpreteerden. De AFM was streng en accepteerde dus alleen verkoopinformatie in de Nederlandse taal. En Nederland is een klein marktje. Dus veel grote fondsen staken er geen energie in. En het aanbod in ETFs waar wij Nederlanders in konden handelen donderde naar beneden.

Gelukkig vonden we een redelijk alternatief in VWRL. De spreiding was iets minder en de kosten iets hoger, rekende Mr. FOB ons destijds voor. Maar het was ‘as good as it gets’.

Internationale Brokers

Nu is er natuurlijk al een tijdje een consolidatieslag aan de gang op de Europese markt van brokers, de bedrijven die wij particulieren nodig hebben om te kunnen handelen op de aandelenmarkten. Het is een ontwikkeling die ik met interesse volg. De grote Nederlandse banken zijn weer actiever op deze markt en hebben een (minder on-)aantrekkelijker aanbod dan 10 jaar geleden. En de grote brokers fuseren en worden overgenomen. Feitelijk zijn er nog drie grote partijen over. Twee daarvan, Binck/Saxo en Flatex/DeGiro, zijn volledig onderdeel van internationale bedrijven uit respectievelijk Denemarken en Duitsland. De derde, Lynx, gebruikt het platform van Interactive Brokers, een grote wereldwijd opererende partij.

Daarmee is de markt voor (zelf) beleggen voor particulieren wat mij betreft een stuk overzichtelijker geworden. Je gaat naar een grote bank (onder Nederlands toezicht) of je kiest voor een gespecialiseerde broker. Ik weet dat ik hiermee vooruitloop op de verdere integratie van DeGiro in FLATEX, en dat de integratie van Binck in Saxo ook nog niet volledig is afgerond. En ik doe hiermee een aantal kleinere brokers misschien tekort (of niet). Maar ik houd van overzichtelijk, en dit zijn de partijen die ik zelf op dit moment zou overwegen.

Toezicht en de weg naar Brussel

Saxo benadrukt dat Binck gewoon onder AFM-toezicht staat. Dat doet FLATEX al niet meer met DeGiro, al is de verhouding tussen DeGiro en de AFM nog steeds niet optimaal en heeft FLATEX onlangs een groot deel van de top van DeGiro vervangen. FLATEX DeGiro heeft zich per 22 april 2021 laten registreren als ‘bijkantoor’ in Nederland, blijkt uit het vergunningenregister van De Nederlandsche Bank (DNB). Dat betekent dat FLATEX in Nederland actief mag zijn op hun Duitse vergunning en dus niet meer rechtstreeks onder de controle van AFM en DNB valt. Maar onder de Duitse toezichthouder BAFIN, die de afgelopen jaren ook wat problemen heeft gehad… Volgens mij gaat het een kwestie van tijd voordat Saxo hetzelfde gaat doen.

Maar het zijn natuurlijk wel internationaal opererende ondernemingen. De integratie van Binck in Saxo betekent op dit moment feitelijk dat de klanten van Binck worden overgezet van de technische omgeving van Binck naar de internationale technische omgeving van Saxo.

Het lijkt me voor zo’n internationaal bedrijf nog een hele klus om ervoor te zorgen dat hun systemen voldoen aan de verschillende eisen (interpretaties) van de toezichthouders in de verschillende landen. Nu denk ik ook dat de nationale toezichthouders deze strijd op termijn altijd zullen verliezen. Er is immers één Europese regeling die de basis is voor de nationale regelgeving. En als er tegenstrijdigheden zitten in de lokale interpretaties dan is dat via de Europese toezichthouder en Europese rechter op te lossen. Het is een langdurige weg met hobbels naar de verdere Europese integratie van de financiële markten. Maar de voordelen van het bedienen van jouw klanten door heel Europa vanuit één systeem lijken me evident. Saillant detail: in het Saxo-systeem kan ik bijvoorbeeld de eerdergenoemde VTI en VXUS wel zien, maar ik mag er niet in handelen…

En de kleintjes dan?

Maar Geldnerd, ga je het dan niet hebben over Peaks en Bux en Semmie en al die kleintjes? Nee. Inzake Peaks lees ik vooral bloggers die erover geschreven hebben en commissie ontvangen voor klanten die ze aanbrengen en nu ermee stoppen omdat de kosten toch wel erg hoog zijn. En bij Bux ga ik eerst maar eens even afwachten hoe ze zich ontwikkelen. Ze zijn begonnen vanuit de optiek ‘beleggen is een spelletje’, en dat soort partijen kan en wil ik niet serieus nemen. Ze zeggen dat ze nu serieuzer zijn. Maar dit soort partijen kunnen binnenkort wel extra aandacht van de toezichthouders verwachten, las ik begin deze week in het FD. We zullen zien. Voorlopig blijf ik nog maar even gewoon zitten bij Saxo.

Kijk jij ook regelmatig naar de brokermarkt?

Brexitslachtoffer

  • Berichtcategorie:The HOT Life

Zomaar ineens kreeg Geldnerd last van corona. Niet als patiënt gelukkig… En ik kreeg last van de BREXIT, het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Hoe dat zo?

Op zaterdag 19 december bestelde ik een tweetal mooie warme lamswollen truien. In de uitverkoop, dus met mooie korting. Van een bekend merk. Op zondag 20 december kreeg ik keurig een mailtje dat de truien verzonden werden. Mooi op tijd voor de Kerstdagen. Niets aan de hand, zou je zeggen. Zoals je verwacht anno nu bij een gemiddelde webshop.

Maar het ging mis.

De mail bevatte een track-and-trace link. En die kwam uit op de website van de Britse vestiging van een grote internationale pakketbezorger. De truien kwamen uit een Brits magazijn. En op 20 december gooiden steeds meer landen de grenzen met het Verenigd Koninkrijk dicht. Lange rijen vrachtwagens stonden te wachten bij de veerboten. Er kon niets meer in en er kon niets meer uit. En mijn pakketje bleef dus stil liggen in een magazijn in een klein Brits stadje.

Wie ook stil bleef, was de webshop. Er kwam geen snipper informatie. Pas toen ik na de Kerstdagen zelf maar eens een mailtje stuurde met de vraag of zij meer informatie hadden, kwam er een berichtje dat ze het ook niet wisten. Op hun website stond toen nog helemaal niks, je kon gewoon bestellen alsof er niets aan de hand was.

in mijn mail vroeg ik ze ook naar de consequenties van de BREXIT. Want daar was immers pal voor de Kerst een akkoord over gesloten, zo ongeveer om 5 voor 12. Het was ruim 1.500 pagina’s, dus ik had dat saaie boek ook nog niet helemaal uitgelezen. Ik gaf in elk geval aan dat eventuele consequenties van de BREXIT wat mij betreft voor rekening en risico van de webshop zouden zijn. Ik was er namelijk in het bestelproces nergens op gewezen dat de truien uit het Verenigd Koninkrijk zouden komen en dat hier mogelijk een risico zou zitten. Dat werd gelukkig bevestigd door de webshop.

En toen werd het weer stil. Op 4 januari 2021 deed ik weer eens navraag bij de klantenservice, die mij op 5 januari meldde dat alles weer ‘voorzichtig op gang ging komen’. Op 7 januari kwam er zelfs een algemene mail aan klanten waarin we bedankt werden voor ons geduld en 10% korting kregen op een volgende bestelling. En er werd beloofd dat de achterstanden nu snel zouden worden ingelopen. Maar het bleef stil.

Op 14 januari deed ik maar weer eens navraag. Want zou ik de bestelde truien nog wel kunnen dragen in deze winter? Er waren inmiddels berichten over onverwachte knelpunten in het goederenvervoer van het Verenigd Koninkrijk naar Europa. En ja hoor… De klantenservice meldde mij dat de vervoerder op 8 januari al het transport van het Verenigd Koninkrijk naar Europa voor onbepaalde tijd had stopgezet. Ze waren in gesprek met de vervoerder en met alternatieve vervoerders. Meer konden ze er ook niet over zeggen.

Inmiddels had ik al meerdere malen overwogen om de hele bestelling maar af te blazen. Maar eigenlijk wilde ik de truien wel heel graag hebben. De prijs was erg aantrekkelijk. En echte alternatieven waren er ook niet. Ik kon zeker niet naar een Nederlandse winkel om ter plekke een trui uit te zoeken, want die waren ook al een hele tijd gesloten. Dus ik besloot gewoon af te wachten.

En het bleef stil.

Wat ik wel kreeg: een klanttevredenheidsonderzoek. Een marktonderzoekbureau vroeg me om een online enquête in te vullen over mijn ervaringen met de betreffende webshop. Die heb ik maar even genegeerd. Ik had tot op dat moment namelijk alleen ervaring met de communicatie door de klantenservice en de informatievoorziening naar klanten bij vertragingen. Beide vond ik beneden de maat.

Pas op 26 januari kwam er een volgend bericht. Van de pakketbezorger. Er waren invoerrechten verschuldigd over mijn pakketje. Omvang 40% van de waarde van de bestelling… Welkom in het post-BREXIT tijdperk! Ik had er inmiddels wel iets over gelezen. In het BREXIT-akkoord zitten vrij strenge ‘land-van-herkomst-bepalingen’. Producten die echt in het Verenigd Koninkrijk geproduceerd zijn, zijn vrijgesteld van importheffingen. Maar als jij een trui laat maken in Azië, die exporteert naar het Verenigd Koninkrijk, en dan daarvandaan door heel Europa verkoopt via een webshop? Dan voldoe je niet aan de ‘land-van-herkomst-bepalingen’. En moet je dus betalen. En fors ook.

Gelukkig was er inmiddels ook een bericht verschenen op de website van het kledingmerk. Waarin stond dat je een bericht over importheffingen gewoon door kon sturen naar de klantenservice. En dat zij zouden zorgen voor de afhandeling en betaling. Dat heb ik dus maar gedaan. En ik kreeg dezelfde dag nog een bericht terug dat de invoerrechten betaald waren. Met een nieuwe track-and-trace link van de pakketbezorger. En een hoopgevende status ‘Parcel cleared by Customs’.

Inmiddels kreeg ik wel een beetje medelijden met het kledingmerk. Want ik ga er van uit dat alle bestellingen vanaf medio december ditzelfde trieste lot hebben ondergaan. En dat ze dus nu 40% over hun totale omzet van klanten op het vasteland van Europa aan importheffingen kwijt zijn. Ik ga er zo maar van uit dat ze in hoog tempo hun operatie verplaatsen naar het vasteland. En veel andere bedrijven ook.

Het bleef weer een paar dagen stil. De status bleef onveranderd ‘Parcel cleared by Customs’. Maar op 31 januari  kwam het pakketje ineens in beweging. Het had zich verplaatst naar een distributiecentrum in Nederland. Hoera! Maandagochtend 1 februari was het in een ‘delivery center’ in mijn eigen regio, en kreeg ik een bericht dat het pakketje in de loop van de maandag bezorgd zou worden. En om 13:37 uur op maandag 1 februari 2021 kon ik ze eindelijk in ontvangst nemen. De truien die ik op 19 december 2020 om 15:21 uur besteld had. Na 6 weken, 1 dag, 22 uur en 16 minuten.

Gelukkig passen ze goed en hebben ze geen productiefouten. Want anders zou ik ze nog moeten retourneren ook….

Impact BREXIT

inmiddels is wel duidelijk dat die BREXIT serieuze impact heeft. Met name die ‘land-van-herkomst-bepalingen’ zijn geniepig. Want welke producten maakt een land nou nog helemaal zelf? In het Verenigd Koninkrijk zitten bijvoorbeeld nog veel autofabrikanten. Maar de onderdelen komen overal vandaan. En letterlijk elk schroefje telt mee. Ford heeft de prijzen van een aantal modellen al verhoogd. Maar ik verwacht dat er drastischer besluiten komen op de momenten dat de fabrikanten voor grote investeringen staan. Dan is het Verenigd Koninkrijk niet zo’n heel aantrekkelijk vestigingsland meer. En dat geldt ook voor heel veel logistieke activiteiten. Je klanten in heel Europa bedienen vanuit een ‘fulfillment center’ in het Verenigd Koninkrijk? Beetje duur… En dat naast de kleinere ongemakken.

Communicatie

Wat deze casus ook weer laat zien: communiceren is moeilijk. Ik snap het dat de webshop ook niet wist wat ze konden doen, en tijd nodig hadden om dat uit te zoeken. Maar meld dat dan. Niets laten weten is altijd een onverstandige keuze. Zeker de eerste weken, toen ik alleen informatie kreeg als ik zelf de klantenservice benaderde, heb ik me regelmatig geërgerd. Het heeft invloed op hoe ik naar het merk kijk, en dat is niet meer zo positief. Dat hadden ze voor kunnen zijn door zelf wat vaker een mailtje te sturen. Ook als daar in had gestaan ‘we weten het nog niet, maar we zijn er mee bezig’.

Maar goed, ik heb mijn truien. Op tijd voor de winter. Heb jij al iets gemerkt van de BREXIT?

Alles wordt anders? Yeah right….

De gevaarlijkste woorden bij economische verandering zijn ‘dit keer is het anders’. Dat is tot op heden nog nooit zo geweest, we zullen zien wat er in de toekomst gebeurt. Ook deze keer zijn sommige mensen hoopvol. Maar er zijn wel wat dingen die ik me afvraag…

Leven op krediet?

De afgelopen 10 jaar hebben we één van de langste onafgebroken periodes van economische voorspoed gehad in de historie van de moderne mens. Je kunt je afvragen of het verstandig is geweest om de gezamenlijke schuld op de wereld in die periode steeds verder op te laten lopen. Bij het aangaan van schuld neem je een voorschot op toekomstig inkomen. Jouw toekomstig inkomen moet immers die schuld terugbetalen, inclusief de rente. Dat geldt voor landen, bedrijven, en individuen. Door de Corona-crisis is dat toekomstige inkomen voor veel mensen ineens een stuk minder zeker geworden. En is het dus minder zeker dat mensen / bedrijven / landen die schulden wel allemaal terug kunnen betalen.

De schuld van de een is het spaargeld van een ander. Niet terugbetalen op deze schaal kan vervelende schokken door het financiële systeem veroorzaken. Uiteindelijk zie je dat die schulden dan opgekocht worden door centrale banken. De enige instituten in de wereld die geld kunnen ‘maken’ en daarmee de pijn voor anderen kunnen verzachten. Dat doen ze al op ongekende schaal.

Niks aan de hand, zul je denken. Er wordt gewoon geld bijgedrukt. Maar al voor deze crisis was duidelijk dat daar ook grote risico’s aan zitten, onder andere het risico op hoge inflatie. En toen gingen we allemaal nog uit van een ‘gewone’ economische daling, niet van een economie die op volle snelheid tegen een muur aanrijdt en van de ene op de andere dag vrijwel tot stilstand komt.

Mijn lijfblad The Economist had afgelopen weekend een hoofdartikel over de huidige handelwijze van regeringen en centrale banken. Zij noemen het een ingrijpende verschuiving in de economie, van het soort dat maar één keer per generatie voorkomt. In de jaren zeventig gingen we van Keynesiaans denken naar het strenge monetarisme van Milton Friedman. In de jaren negentig kregen de centrale banken hun onafhankelijkheid. En nu tijdens de corona-pandemie hebben we een combinatie van grootse staatsschulden en het bijdrukken van geld (‘quantitative easing’) door de centrale banken, mede mogelijk gemaakt door de extreem lage inflatie (en dito rente).

Kunnen we iedereen helpen?

In 2008 was het eenvoudig. Er was een probleem met de banken. Dus werden ze ‘gekocht’ door de overheid, en er werden ook op andere manieren grote bedragen in gepompt zodat ze hun diensten konden blijven verlenen en de economie enigszins draaiend konden houden. In ruil daarvoor kregen de banken strengere regelgeving en beperkingen opgelegd. We wilden ze eigenlijk niet redden maar we moesten wel, ze waren ‘too big to fail’.

Maar nu? Ineens heeft iedereen hulp nodig. De luchtvaartsector was er als eerste bij. En inmiddels ben je een eikel als je nog niet je hand hebt opgehouden bij de overheid, lijkt het wel. Geldnerd is al heel lang ambtenaar, maar inmiddels zijn er heel veel mensen in overheidsdienst. Ze worden in elk geval met overheidsgeld betaald. Nederland had in 2015 een bruto binnenlands product (bbp) van ongeveer € 670 miljard. De overheid gaf destijds zo’n € 270 miljard uit. Dat kun je niet zomaar verdubbelen, in elk geval niet als er geen productie tegenover staat. De huidige steunmaatregelen zijn dus geen houdbaar model. Maar we hebben inmiddels wel iets van 90 miljard aan overheidssteun toegezegd aan iedereen. Dat is dus meer dan 10% van het BBP. En er wordt nu een krimp verwacht van een procent of 7. Die krimp zou dus 15 – 20 procent zijn zonder overheidssteun. En dan hebben wij een overheid die zich dat kan veroorloven… Dat is niet overal het geval.

Voor mij als belegger is het ook een interessant gegeven. Met miljarden aan ‘belastinggeld’ (eigenlijk: door centrale banken gecreëerd geld) wordt de economie zo goed en zo kwaad als het gaat gesteund. Daarmee worden de effecten van de crisis gedempt, de scherpe randjes worden er af gehaald. Het dempt mijn risico als belegger. Toch past het niet zo goed bij mijn liberale blik op de wereld. Bij rendement hoort ook risico. Rendement zelf houden en bij risico meteen naar de overheid kijken is wel een heel bijzonder economisch model.

Niet meer terug naar de oude situatie?

En wat nou als we niet meer teruggaan naar de oude situatie? Vaker thuiswerken blijkt voor een substantieel deel van de medewerkers best een optie. Dat hebben we de afgelopen periode wel bewezen. Oplossingen voor beter digitaal samenwerken en digitale bijeenkomsten met grotere groepen zijn nog even wennen. Ook in Huize Geldnerd denken we na over een betere thuiswerkplek. Maar verder ben ik voor. Het scheelt een hoop verplaatsingen. Geldnerd heeft jaren geleden al bedacht dat woon-werkverkeer verloren levensvreugde is, en is toen op een half uurtje lopen van z’n werk gaan wonen. Het geeft ook minder stress. Bij de werkgever van Geldnerd zijn we er serieus mee bezig. We zien allerlei innovaties ineens versneld van de grond komen. Ik ben benieuwd hoe we hier over een paar jaar op terugkijken.

Wereldwijd zagen we dat de (letterlijke) stilstand enorme effecten heeft op onze leefomgeving. Bijvoorbeeld hier in beeld gebracht door The Guardian, en bij ons eigen KNMI kijken ze naar de ‘seismische ruis’ en de luchtvervuiling. Nog een reden om misschien niet helemaal terug te gaan naar de oude situatie? Helaas duurde dat niet lang. Begin juni was de lucht boven China weer net zo vuil als voor de crisis. En eind juni maakten we in Nederland alweer net zoveel autokilometers als voor de crisis (al waren ze wel anders verdeeld over de dag, dus de ochtendspits is nog rustig).

Hetzelfde blijven doen? Wat moeten we anders?

Effecten van MIFID-2 op mijn beleggingen

  • Berichtcategorie:Beleggen

Sinds begin 2018 is het lastiger om te beleggen in niet-Europese ETFs. Ik heb er een hele serie blogposts aan gewijd en een tijdje geleden nog deelgenomen aan een Europese evaluatie van deze regelgeving. Die consultatie is inmiddels afgerond, maar nieuws over de opvolging hiervan heb ik nog niet langs zien komen. Dat houd ik uiteraard in de gaten! Want het blijft toch steken dat anderen bepalen wat ik wel en niet mag kopen.

De invoering van MIFID-2 had destijds een grote impact op mijn beleggingskeuzes. Voorheen had ik (en vele anderen met mij) een voorkeur voor twee Amerikaanse ETFs van Vanguard. Ten eerste Vanguard Total International Stock ETF (VXUS) voor aandelen wereldwijd exclusief de Verenigde Staten, en daarnaast voor de aandelen uit de Verenigde Staten Vanguard Total Stock Market ETF (VTI). Twee fondsen met zeer lage kosten en een goede wereldwijde spreiding. Die konden we niet meer kopen, en dus zijn de meeste financiële bloggers overgeschakeld op Vanguard FTSE All-World UCITS ETF (VWRL). Iets duurder, maar het minst slechte alternatief. Overigens las ik onlangs bij Mr. FOB dat De Giro zijn ‘oude’ VTI en VXUS niet eens meer wil bewaren. Hij heeft ze dus omgezet naar Lynx. Ik heb van mijn eigen broker Binck dit soort mailtjes nog niet ontvangen gelukkig.

Er is nog een verschil tussen VTI / VXUS en VWRL. Die eerste twee staan genoteerd in Amerikaanse dollars, en die laatste in Euro’s. De valutaverhoudingen in mijn portefeuille begonnen dus te verschuiven. Meer Euro, en minder Amerikaanse dollars. Dat is niet noodzakelijkerwijs een slecht ding. Valutaverschillen brengen valuta-risico. Uiteindelijk heb ik Euro’s nodig om, nadat ik stop met werken, hier mijn boodschappen te kunnen betalen. En valutakoersen kunnen door de tijd heen behoorlijk fluctueren. Voor de waarde van mijn portefeuille maakt het nogal wat uit of je USD 1,40 krijgt voor een Euro, of USD 1,05. Beide hebben we de afgelopen 10 jaar gezien.

Ik geloof trouwens niet dat ons valutastelsel in elkaar gaat storten en dat we daarom maar alles in Bitcoins of andere alternatieve valuta moeten stoppen. Daarvoor zijn de belangen om de huidige situatie te handhaven eenvoudigweg te groot. Je ziet sinds de crisis van 2008 al dat overheden en centrale banken al het mogelijke doen om de huidige manier van werken te ondersteunen. Hoe lang dat nog lukt is de ‘one million dollar question’. Of toch de ‘one million bitcoin question’? Geld is immers pas geld als een ander er (ook) waarde aan hecht.

Maar goed, terug naar mijn beleggingsportefeuille. Ik ben dus eigenlijk, dankzij MIFID-2, gestopt met het kopen van fondsen genoteerd in Amerikaanse dollars, en overgeschakeld op het kopen van fondsen genoteerd in Euro’s. In september 2019 heb ik bovendien ‘opgeruimd’ in mijn portefeuille. Er gingen een aantal dollarfondsen uit, en die werden vervangen door eurofondsen. Het zorgt ervoor dat de verhoudingen in mijn portefeuille nogal verschoven zijn.

Overigens maakt het alleen ‘optisch’ wat uit. De belangrijkste ETF in mijn portefeuille is VWRL. Dat is een wereldwijd mandje van duizenden aandelen. Die weer grotendeels in dollars genoteerd zijn. Dus alhoewel de koers van VWRL in euro’s berekend wordt, merk je een stijging of daling van de dollar toch gewoon in die koers van VWRL. Toch ‘voelt’ het anders, omdat ik een koers in euro op mijn scherm zie. Ik houd mezelf graag voor de gek, dat weten jullie.

In een grijs verleden heb ik ook wat fondsen in andere valuta gehad, maar dat is al lang geleden. Ik weet nog hoe geschokt ik was toen ik voor het eerst zag dat de koers van het fonds daalde en mijn waarde in Euro toch hoger werd. En daarna toen ik voor het eerst zag dat de koers van het fonds steeg en mijn waarde in Euro toch lager werd. Het was mijn eigen kennismaking met het begrip valuta-risico.

Welke effecten zie jij in jouw portefeuille?

Voorbereid op BREXIT

Het is zover. De Britten zijn uit de Europese Unie gestapt / gegooid / gestruikeld / gevallen. Van mij had het niet gehoeven. Ik geloof heilig in meer samenwerking, niet minder. Ook al doet een Unie soms gekke dingen. Maar een paar duizend jaar op een eiland doet blijkbaar gekke dingen met je psyche, en dan wil je dus blijkbaar weg.

Je voelt je als gewoon burger machteloos in dit soort situaties. De uitslag van het referendum in 2016 was 51,9% voor BREXIT en 48,9% tegen, bij een opkomst van 72,2%. Een kleine marge. Soms ben ik voorstander van een opkomstplicht bij verkiezingen en referenda… En ik ben ook benieuwd wat de uitkomst nu zou zijn, drie jaar later, als dezelfde vraag zou worden voorgelegd. Of over vijf jaar, als we meer zicht hebben op de gevolgen. Alhoewel ik ook het beeld heb dat de tegenstellingen juist scherper geworden zijn, dat veel mensen juist extremer vóór of tegen zijn gaan ‘voelen’.

De BREXIT-soap zal overigens nog wel even voortduren. Van de ‘gaan ze of gaan ze nou niet?’ fase gaan we gewoon over naar de volgende stap: komt er nou een handelsakkoord of niet? De deadline voor eind van het jaar is erg kort. En wat er daarna komt is ongewis. Ik zou dus even oppassen met bankrekeningen of investeringen in het Verenigd Koninkrijk, want je weet niet wat er overblijft van het vrij verkeer van kapitaal en de wederzijdse deposito-garanties.

Vooralsnog ga ik niet direct geraakt worden door de BREXIT. Indirect misschien wel als we met z’n allen weer een recessie in struikelen waarbij de schuld deels bij de BREXIT gelegd kan / zal worden. Wel hebben we voorlopig geen vakantie naar Groot-Brittannië gepland. Uit protest. Ik wil om vergelijkbare redenen ook niet naar de Verenigde Staten, zolang ze daar een wortel als president hebben.

Wel heb ik, iets eerder dan gebruikelijk, mijn jaarvoorraad whisky ingeslagen. Zodat ik even vooruit kan, mochten er toch gekke dingen gebeuren.

Heb jij je voorbereid op de BREXIT?