Er is een nieuw thema in FIRE-land. Ethiek. De discussie werd eerder aangezwengeld door Geld-Is-Tijd naar aanleiding van de meet-up in Eindhoven. En afgelopen maandag schreef CheesyFinance er ook zelf een blog over.

Ethiek

De definitie van Ethiek is nog best lastig. Criteria vaststellen voor het juiste handelen. Daar zit een grote dosis persoonlijke normen en waarden in. Wat in de ene omgeving normaal gevonden wordt, is het in de andere omgeving absoluut niet. Je kunt hierover dus hartstochtelijk met elkaar van mening verschillen en toch allebei gelijk hebben, vanuit je eigen context en normen en waarden. Denk homohuwelijk. Denk euthanasie. Denk Zwarte Piet.

Ethiek en Financiële Onafhankelijkheid

Ethiek is een thema dat mij al lang bezig houdt. Op de middelbare school heb ik les gehad in klassieke filosofie, en daar is ooit de basis gelegd voor deze interesse. Ik probeer bewust na te denken over wat ik doe en waarom ik het doe. En dan merk je best wel vaak dat het erg lastig is om (ook naar je eigen maatstaven) ethisch te handelen. Ik heb die worsteling al langer met beleggen. Zo zou ik liever niet beleggen in wapens, tabak, en andere schadelijke dingen. En zelf heb ik ook moeite met beleggen in niet-democratische landen. Maar ik beleg vooral in ETFs die indexen volgen. En daar zitten dat soort fondsen wel in. Ook mijn pensioenfonds belegt niet helemaal ‘zuiver’, dat weet ik. In het verleden heb ik wel eens gekeken naar meer ethische alternatieven, maar dat kost veel. Zowel in termen van lager rendement als in termen van hogere kosten. Dus <schaamte aan> beleg ik gewoon door <schaamte uit>. En, zoals terecht wordt opgemerkt in de reacties bij CheesyFinance, dat geldt ook voor je eigen consumptie. Alles biologisch en Fairtrade kopen kan, maar dan ben je een stuk duurder uit. Dat merk je in je spaarpercentage. En dus ook in je FIRE-moment.

Belastingontwijker

De recente discussie voegt er een dimensie aan toe. De ethiek van tegendraads handelen als deelnemer aan onze samenleving, en dan vooral als belastingbetaler. Ons belastingstelsel is gebaseerd op aannames. De aanname dat we allemaal werken tot we er dood bij neervallen onze officiële pensioendatum en dus loonbelasting en sociale verzekeringspremies betalen. De aanname dat we allemaal maximaal consumeren en dus BTW betalen. De aanname dat we niet teveel sparen en dus niet of maar een beetje vermogensrendementheffing betalen. Het stelsel is gebaseerd op wat ‘gewoon’ gevonden wordt, op de ‘happy flow’.

Wij ‘financieel bewusten’ kiezen vaak een iets ander levenspad. Maar dat maakt ons nog niet meteen onethisch. Als we niet meer werken betalen we geen loonbelasting en geen sociale verzekeringspremies meer. Maar daardoor heb ik dan ook geen recht op een aantal sociale voorzieningen. Ik ben minimalist en consumeer minder, dus betaal ik minder BTW. En de vermogensrendementsheffing is lager, dat klopt. Ik bezit geen auto, dus geen wegenbelasting en brandstofbelasting. Ik neem niet bewust maatregelen om belasting te ontwijken (zoals sommige bedrijven en superrijken lijken te doen), ik volg gewoon een levensweg die niet de meest gebruikelijke is. Gelukkig doet niet iedereen dat, want dan is de overheid er als de kippen bij om het ‘nieuwe normaal’ te belasten. Wordt het aflossen van een huis te populair? Dan schaffen we die aftrekpost toch af?

Kortom, een thema waar je van veel kanten naar kunt kijken. Ik verheug me op het vervolg van de discussies.

Wat vind jij (on)ethisch aan financiële onafhankelijkheid?