Blog over (financieel) bewust leven

Tag: dekkingsgraad

n = 1 : Geldnerd en de wereldeconomie

Nog nooit eerder in de historie is het economisch klimaat zo snel omgeslagen. Binnen enkele maanden donderde de economische activiteit in elkaar. De definitie van recessie is ‘een periode van twee of meer opeenvolgende kwartalen waarin de groei van het bruto nationaal product negatief is’. Formeel zal dat dus pas na het einde van het tweede kwartaal het geval zijn. Maar we zitten er al in, daar twijfelt eigenlijk niemand meer aan.

Gedragseconomie

Geldnerd is een aanhanger van de theorie van gedragseconomie. Economie is wat wij met z’n allen samen doen, een mix van economische theorie en psychologie. Een crisis is pas echt een crisis als wij met z’n allen geloven dat het een crisis is. Dat heb ik ook gezien in de crisis van 2008 / 2009. Mede onder invloed van overheidsbezuinigingen durfden we niet meer. We stellen aankopen uit. Op mijn persoonlijke dashboard begon er dus onlangs een rood lampje te knipperen door de snelste daling ooit van het consumentenvertrouwen in Nederland.

De regering lijkt in elk geval geleerd te hebben van de vorige crisis, toen ze (naar mijn mening) de economie kapotbezuinigd hebben. We hebben zeker 90 miljard te besteden om de economie draaiend te houden, riep onze minister-president in maart. Eind april was dat geld ook daadwerkelijk toegezegd en/of besteed, en stonden de overheidsfinanciën diep in het rood met een verwacht begrotingstekort van 11,8% van het bruto binnenlands product (BBP), zo’n € 92 miljard euro. De staatsschuld loopt daarmee op tot ruim 65 procent van het BBP. Hiermee staan we er overigens nog steeds beter voor dan de meeste landen.

Wat betekent het voor mij?

Maar ik ben niet ‘de economie’. Ik ben Geldnerd. Voor mij persoonlijk telt natuurlijk alleen de impact van al deze economische ellende op mijn eigen financiële omstandigheden. n = 1 noemen we dat in de wetenschap, een steekproefgrootte van 1 persoon. De conclusies en wetmatigheden zijn ontdekt door de situatie van één persoon te onderzoeken. Zulke uitkomsten lijken onwetenschappelijk, maar zijn soms toch waardevol. In elk geval voor mijn eigen gemoedsrust. Het is anders voor jou. Als je in de horeca werkt en nu zonder inkomen zit, bijvoorbeeld. Of als je ZZP’er bent en je klus bent kwijtgeraakt.

Mijn inkomen is veiliger dan de meeste. Als loonslaaf in overheidsdienst krijg ik keurig elke maand mijn salaris overgemaakt, met elke maand ook een deel van het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering. Daar doe ik de dingen mee die ik altijd doe. We lossen het huis af, doen boodschappen, ik vul mijn potjes en leg in op mijn beleggingsrekening. Maar we geven minder uit dan normaal. Geen vakanties, geen uitjes. Niet omdat we dat niet willen, maar omdat die dingen even niet kunnen. We hebben wel extra uitgaven gedaan voor de inrichting van ons huis. Om beter thuis te kunnen werken en omdat we er meer tijd doorbrengen. Deels verschuiving, deels gedwongen minder uitgeven dus.

Wat wel kan is, dat er later dan verwacht een nieuwe ambtenaren-CAO wordt afgesloten. De onderhandelingen zijn in elk geval uitgesteld vanwege de corona-crisis. En dat die CAO iets kariger wordt ‘omdat het nou eenmaal economisch slecht gaat’. Dan krijg ik minder of geen salarisverhogingen. En gaat mijn koopkracht achteruit. Want de inflatie eet ook mee.

Het zou natuurlijk kunnen dat de overheidsfinanciën zo achteruit gaan dat er gekort gaat worden op het salaris van ambtenaren. In ons eigen koninkrijk gebeurt dat al, op Aruba (wat een zelfstandig land is, dit staat dus los van de situatie in Nederland). Maar dat zou ongekend zijn als het ook in Nederland zou gebeuren. Al is het ooit wel gebeurd, in de crisis van begin jaren 80. En met mijn spaarpercentage van ruim 45% moeten ze een heel eind korten voordat ik echt in de problemen kom. Het zou alleen maar betekenen dat ik minder kan sparen.

Mijn beleggingen zijn behoorlijk gedaald vanaf de piek. En ook alweer een beetje bijgetrokken. Ik verwacht dat het nog wel even onrustig zal blijven op de beurs. We overzien de economische impact van deze crisis nog niet. Dus zullen er nog wel wat schokken komen. Misschien daalt de beurs nog wel verder, procentje of 50, zou zomaar kunnen.. Dat betekent vooral dat ik goedkoper bijkoop en steeds meer aandeeltjes bezit. De wereld zal niet volledig in elkaar storten, verwacht ik. En dus trekt het wel weer een keertje bij.

De afgelopen maanden waren wel desastreus voor de dekkingsgraad van mijn pensioenfonds. En dan wordt er ook nog onderhandeld over de invulling van het pensioenakkoord, al loopt dat niet zo soepel en zijn er twijfels over de juridische haalbaarheid. Nu hebben ze nog een jaar of twintig voordat ze mij moeten gaan betalen. Dat is voldoende tijd om te herstellen, en in de tussentijd zullen er echt nog wel één of twee crises overheen gaan. En ik heb al niet zulke hoge verwachtingen van mijn pensioen. Dat is één van de redenen dat ik ooit heel hard met mijn eigen financiën aan de slag ben gegaan, juist om minder afhankelijk te worden van wat het pensioenfonds mij hopelijk ooit gaat betalen.

De laatste grote component in ons vermogen is ons huis. En er zijn zenuwen over de huizenmarkt. De stijgingen van de afgelopen jaren zijn ook bijzonder. Geldnerd en Vriendin kochten eind 2016 hun huidige appartement, en op basis van WOZ hebben we inmiddels een overwaarde van 16%. Dus we kunnen een stootje hebben als het gaat dalen. En bovendien: het wordt pas belangrijk op het moment dat je gaat verkopen. En dat zijn wij voorlopig niet van plan.

Overpeinzend

De situatie moet nog heel veel slechter worden voordat ik persoonlijk nadelen ga ondervinden van deze crisis. Risico’s zijn er wel. Voor de ontwikkeling van mijn salaris. De inflatie. De huizenmarkt. En voor de hele lange termijn de pensioenen. Maar die risico’s zijn er altijd. De voorspoedige economische ontwikkeling van de afgelopen 10 jaar heeft ons misschien een beetje in slaap gesust? De onzekerheid is nu even iets groter dan ‘ie in lange tijd geweest is. Maar als individu kun je alleen maar afwachten. Je hebt nauwelijks invloed op al die grote ontwikkelingen. Ook dat is n = 1. Gelukkig zijn mijn persoonlijke financiën op orde. En hoef ik er dus niet acuut van wakker te liggen. Dat is goud waard.

Denk jij ook na over de impact van de economie op jouw persoonlijke omstandigheden?

Je kunt mijn blog volgen via Bloglovin

Dekking(sgraad) zoeken

201609-pensioenHet is alweer een tijdje geleden dat ik geschreven heb over mijn pensioen. Eerlijk gezegd heb ik alle mediaberichten van de afgelopen maanden een beetje verdrongen. Ik had er gewoon even geen zin meer in. De rente blijft laag, dat is onlangs nog door de Europese Centrale Bank bevestigd, en daarmee blijft ook de rente waarmee de pensioenfondsen moeten rekenen om hun reserves te waarderen (te) laag. Langzaam maar zeker worden we voorbereid op weer een rondje verlaging van de pensioenen.

Eén berichtje bleef echter wel hangen. Het was een paar weken geleden, op televisie. Vertegenwoordigers van diverse pensioenfondsen werden geïnterviewd over de (te) lage dekkingsgraden. In beeld kwam een meneer van PGGM, het pensioenfonds voor zorg en welzijn. Hij deed de uitspraak dat hun dekkingsgraad met 15% zou stijgen als de rente 1% stijgt. Kaboem… Die kwam even bij mij binnen.

Voor de meeste pensioenfondsen zou dit de dekkingstekorten met één klap oplossen. Een rentestijging met 1%. Dan zitten we nog steeds op een historisch gezien lage rente.

En ik vraag me steeds vaker af: wie houdt wie nou voor de gek?

Eigen Pensioenpot?

Het is alweer een tijdje geleden dat ik over onze pensioenen heb geschreven. Terwijl het de afgelopen weken dreigende berichten regende. De dekkingsgraden dalen, de pensioenen zouden gekort moeten worden, ons hele stelsel zou op de helling moeten. Het lijkt erop dat we langzaam maar zeker voorbereid worden op het ergste. Terwijl ons pensioenstelsel in internationale vergelijkingen steeds als een van de beste gezien wordt. Wie is er nou gek?

Ik ben bezig met het beter proberen te begrijpen van ons pensioenstelsel, hopelijk kan ik daar binnenkort wat blogjes over publiceren. Maar ook in dat onderzoek loop ik tegen een muur aan. Probeer maar eens informatie te vinden over hoe de reserves precies berekend worden. Op de websites van de grote pensioenfondsen lukt het me niet. Er zijn wel wat promotie-onderzoeken te vinden op de websites van diverse universiteiten. Maar het eenvoudig en toch helder met cijfers onderbouwd uitleggen, daar waagt niemand zich aan (lijkt het).

Afgelopen week mengde De Nederlandsche Bank (DNB) zich ook weer in het debat. Bij de presentatie van het jaarverslag sprak Klaas Knot onder andere over het Nederlandse pensioenstelsel, en dat werd bijvoorbeeld door RTL Nieuws opgepikt.

De Nederlandsche Bank wil iedereen een eigen potje met geld geven. Er worden dan geen uitkeringsgaranties mee gegeven, maar het geld wordt wel gespreid belegd en de risico’s worden gedeeld. De generatiekloof willen ze dichten door te beleggen in leeftijdsgroepen.

Interessante gedachte, maar het neigt mij nog teveel naar het in stand houden van de pensioenfondsen. Ik zie steeds minder toegevoegde waarde voor die duurbetaalde megalomane organisaties. En als de schijnzekerheid van de gegarandeerde uitkering toch gaat verdwijnen, dan mag het pensioenfonds van mij mee verdwijnen. Scheelt een hoop kosten. En de werkgevers hebben de risico’s al lang weggeorganiseerd (heel slim, jongens…). Bij tekorten valt er bij hen toch al niks meer te halen… Van mij mag het voorstel dus nog een stukje verder gaan.

Geef mij de mogelijkheid, zelfs de verplichting, om een deel van mijn salaris belastingvrij te beleggen in een persoonlijk pensioenfonds. Daar kan de financiële sector vast heel snel mooie producten voor maken. Gewoon een speciale pensioenrekening naast mijn beleggingsrekening bij mijn aandelenboer. Stort daar uiteraard ook het werkgeversdeel bij (op dit moment betaalt mijn werkgever 2/3 van de pensioeninleg, ikzelf 1/3). En dan als Belastingdienst ook niet zeuren als ik vrijwillig (tijdelijk) een groter deel van mijn salaris op die rekening wil storten.

Voor mensen die geen zin hebben om zich erin te verdiepen kunnen er dan een aantal standaardprofielen worden aangeboden, die bijvoorbeeld automatisch veiliger gaan beleggen naarmate je pensioendatum dichterbij komt. En de meer actieve beleggers (zoals ik) willen graag zelf met hun profielen kunnen spelen. Na de pensioendatum kun je dan uit je eigen pensioenpot periodieke uitkeringen laten doen, maar met het restkapitaal bijvoorbeeld ook doorbeleggen. Net zo lang tot je pot leeg is.

DNB stelt dat gepensioneerden nog steeds een waardevast pensioen verwachten, terwijl we ook de komende 10 jaar nergens op hoeven te rekenen. Voor mij een extra reden om zelf de teugels in handen te willen nemen. Maak mijn pensioenpot maar over, ABP! Mijn idee zou ook een oplossing kunnen zijn voor het pensioenprobleem van veel ZZP’ers en andere zelfstandigen, die nu feitelijk buiten het Nederlandse pensioenstelsel vallen.

Geldnerd Persoonlijk Pensioenfonds, ik zie het wel zitten. Mijn voorstel ziet vast allerlei beren op de weg over het hoofd, dus ik sta open voor alle verbetersuggesties. Maar ik ben vooral benieuwd: wat is jouw ideale pensioenstelsel?

Pensioen zelf doen?

De afgelopen weken worden we langzaam maar zeker voorbereid op nieuwe aanpassingen van onze pensioenen. En dat terwijl internationale onderzoeken de afgelopen jaren volhielden dat het Nederlandse pensioenstelsel één van de beste ter wereld was. Ik weet niet meer wat ik er nog van moet geloven.

Ik begin me steeds ongemakkelijker te voelen bij de pensioenfondsen. Laat me het maar zelf doen, denk ik steeds vaker. Maar ja, dat mag niet.

Vandaag heb ik wel een scenario-analyse gemaakt met behulp van mijn lange-termijn spreadsheet. Hoeveel moet ik jaarlijks extra gaan sparen om mijn pensioendoelen toch te halen in een situatie waarin mijn pensioenuitkering halveert? Het is heel simpel. Wat mijn pensioen niet gaat opbrengen, moet ik aanvullen uit mijn eigen vermogen.

Dat betekent dat ik nu een groter deel van mijn inkomen moet gaan sparen. Aan de knop van mijn gewenste rendement ga ik vooralsnog niet draaien, dat is met 5% per jaar al behoorlijk agressief. Uiteraard staat er nog niks vast over eventuele pensioenwijzigingen. Maar het ziet er niet naar uit dat het op korte termijn beter wordt. Ik ga dus per direct maatregelen nemen om inderdaad meer te sparen.

Ook wil ik me de komende periode wat meer verdiepen in ons pensioenstelsel en de rekenregels. Want ik lees overal dat de lange-termijn rente zo’n invloed heeft op de dekkingsgraad, omdat pensioenfondsen die rente moeten gebruiken voor de waardering van hun bezittingen. Ik wil dat beter begrijpen. Want die lange-termijn rente gaat vast ook weer een keertje stijgen.

Hoe kijk jij naar de huidige pensioen-commotie?

Pensioenbelofte maakt schuld?

Een grote koerswijziging van de kant van de pensioenfondsen. Dat was de nieuwjaarstoespraak van de voorzitter van de Pensioenfederatie. Opgepikt in allerlei media. Afstappen van ‘de uitkeringsbelofte’.

De Pensioenfederatie onderzoekt een stelsel met een persoonlijke spaarpot voor iedereen. Iedereen spaart voor zichzelf, in plaats van het huidige Nederlandse systeem met een uitkeringsbelofte op basis van ingelegde premies.

Ik snap de draai wel, na weer een lastig beleggingsjaar en een rente die maar niet omhoog wil. De ‘kenners’ roepen dit al jaren. Ik zie wel een risico in het verhaal van de Pensioenfederatie. Zij gaan ervan uit dat wij, de pensioenopbouwers, verplicht blijven tot het delen van risico’s. Er wordt wel samen belegd. Het risico is dan wel dat je premies van de een blijft gebruiken om gaten te dekken bij de ander. Dat voelt voor mij een beetje alsof ik wel de lasten maar niet de lusten van solidariteit ga krijgen. Niet eerlijk.

Eén ding is mij wel duidelijk als dit doorgaat. Mijn strategie om goed voor mijzelf te zorgen, buiten de ‘verplichte pensioenpot’ om, wordt alleen maar belangrijker.

Wat denk jij van het voorstel van de Pensioenfederatie?

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑