Geldnerd.nl

Bloggen over persoonlijke financiën

Tag: crisis

In herhaling vallen

Ga ik nu in herhaling vallen? Weer schrijven over die almaar stijgende consumptie? Over adviezen aan de regering die ons in staat stellen om vooral veel te blijven lenen? De nog immer stijgende schulden van huishoudens, waarbij ook in Nederland de totale schuld hoger is dan het BBP?

Nee, laat ik dat niet doen. Me hier kwaad over maken helpt toch niet. De mensheid stoot zich nu eenmaal graag bij herhaling aan dezelfde stenen.

Maar dan ook niet bij mij komen klagen bij de volgende crisis hoor!

Wat vind jij er nou van?

Woningmarktgekte

Gaan we weer juichend naar de volgende financiële afgrond? Volgens het nieuwe kabinet hebben we Vertrouwen in de Toekomst (mits we allemaal de Nachtwacht gaan bekijken en het Wilhelmus leren zingen). Consumptie stijgt tot ongekende hoogte en er wordt weer meer geleend. En volgens de altijd neutrale en belangenvrije Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) zijn de huizenprijzen in een jaar tijd 18 procent gestegen in Geldnerdstad, las ik onlangs.

Doemdenker als hij is, heeft Geldnerd weer visioenen van de jaren vóór de financiële crisis. Geldnerd en Ex hadden een appartement, en Geldnerd hield nauwgezet een spreadsheet bij met alle te koop staande appartementen in het complex. Elke week werd de spreadsheet bijgewerkt met nieuwe verkoopinformatie. En elke keer als ik mijn Balans bijwerkte zette ik weer een hoger bedrag aan woningwaarde bij mijn bezittingen. We hadden een spaar/beleggingshypotheek (waarvan we het beleggingsdeel gelukkig op tijd omgezet hebben in sparen), dus ook die waarde nam gestaag toe. Het moge duidelijk zijn, mijn Eigen Vermogen, het verschil tussen mijn bezittingen en mijn schulden, spoot omhoog. Fictief in elk geval wel. Toen brak de crisis uit, en kwam er een echtscheiding. Eerst wilden we het appartement verkopen, maar Ex vond het enige bod veel te laag. Uiteindelijk heeft zij het appartement tegen een hogere waarde van mij overgenomen, ik was toen al lang verhuisd. En mijn Eigen Vermogen was weer terug op een veel lagere, maar wel reële waarde.

En het kan nu dus weer! Mezelf rijk rekenen. In de balans per 31 december 2017 kan ik een hogere waarde van het huis opnemen. Aankoopwaarde plus een percentage. 18 procent. Of misschien 10 procent, als ik voorzichtig ben? Dat levert een mooie ‘boost’ van het eigen vermogen op zonder dat ik er een Euro voor hoef te sparen.

Maar dat doe ik dus niet meer. Want daarmee houd ik mijzelf alleen maar voor de gek. Ik heb er een tijdje over nagedacht en laat het huis voorlopig lekker op de aankoopwaarde staan. Als de WOZ-waarde ooit hoger wordt dan de aankoopwaarde (of juist weer gaat dalen…), dan zie ik wel verder. En dan wacht ik ook nog even hoe de effecten van de kabinetsplannen met de hypotheekrente-aftrek (HRA) uit gaan vallen, en ook de voorgenomen afschaffing van de wet-Hillen. Gelukkig hebben we de HRA op geen enkele manier meegenomen in de berekeningen bij de aanschaf van ons huis. Ik vind al langer dat de overheid een onbetrouwbare partner is voor je eigen langere-termijn planning. Die afschaffing van de wet-Hillen zou ik wel vervelend vinden, want dat verandert het financiële plaatje voor na de volledige aflossing van onze hypotheek. Maar we kunnen nu even niet anders dan afwachten.

Hoe rijk reken jij jezelf?

‘Kaboem’ zegt Dr. Doom

Terwijl ik dit schrijf, woensdagavond laat, verbreekt mijn blog het eigen dagrecord qua aantal lezers en aantal commentaren. En dat allemaal vanwege dit blogje over de vraag wanneer er een nieuwe crisis komt. CheesyFinance heeft me omgedoopt in ‘Dr. Doom’ en Project Lonica heeft twijfels over de gezelligheid hier (zaterdag bij de bloggers meeting hoop ik haar ervan te overtuigen dat ik best wel gezellig kan zijn). Maar het klopt. Ik ben sceptisch. Cynisch. Te cynisch?

De vorige crisis ‘voelden’ Ex en ik op tijd aankomen. In de zomer van 2008 verkochten we onze beleggingen en zetten onze beleggingshypotheek om in een spaarhypotheek. In mei 2009 stapten we weer in op de beurs, enkele maanden na het dieptepunt. Terugkijkend een actie die ons heel veel geld opleverde. Geld wat vervolgens deels ook weer verdampte in een echtscheiding. Tsja… Life is what happens while you are busy making other plans. Toevalstreffer, niet iets waarvan ik er van uit kan gaan dat ik het nog eens ga herhalen (dat tijdig uitstappen dan).

De wereld en het financiële systeem zijn niet perfect. Er zijn mensen, organisaties, hele bedrijfstakken die erop gericht zijn het systeem te manipuleren in hun eigen voordeel (hallo, banken!). Politici maken afwegingen voor ‘het algemeen nut’. Wat vaak betekent: de meerderheid van wat zij denken dat hun kiezers zijn. In die wereld ben ik een heel klein vermogentje, een heel klein spelertje. Tegen de stroom in. Meer vermogen dan schuld. Het beleid van de afgelopen jaren, de lage rente en het ‘quantitative easing’ beleid van de afgelopen jaren, maken dat wij allemaal weinig rendement op spaargeld maken. Maar het is wel weer in het voordeel van mensen en organisaties en landen met schulden. Maar de beurs deed het dan wel weer best OK.

Frustrerend is het soms. Onrechtvaardig voelt het ook wel eens.

Als er weer een crisis komt heb ik een plan. Blijven zitten in mijn beleggingen. Als de markt flink gezakt is verkoop ik mijn obligaties. En stop ik dat geld én een deel van mijn cash in de beurzen. Voor een nieuwe rally. Ook dat is ‘kaboem zegt Dr. Doom’. Hoop ik. Dat plan hebben er meer, lees ik in de reacties. Market timing, maar dan ‘na de gebeurtenis’, Amber Tree.

En de FED verhoogde vandaag de Amerikaanse rente. Die creëren nog wat bewegingsruimte. Kom op, Mario Draghi!

<Geldnerd zinkt weg in depressie>

Er komt een ramp aan

Geldnerd is een doemdenker, dat weten jullie. Ik zit al een hele tijd te wachten op de volgende crisis. Begin 2016 was ik ervan overtuigd dat die er was, maar het bleek niet zo te zijn. Toch gaat er een nieuwe crisis komen.

Waarom? Omdat er niks veranderd is in de wereld sinds de vorige crisis. En de crisis daarvoor. Er wordt weer geconsumeerd en geleend als nooit tevoren. Heeft iemand gemerkt dat de banken hun leven gebeterd hebben? Maar als er nu een crisis zou komen, dan hebben de centrale banken veel minder mogelijkheden om in te grijpen en bij te sturen. De rente is immers al ongekend laag en hun balansen zijn al vele malen groter dan voorheen door het opkopen van allerlei waardepapieren om ‘vers geld’ in de economie te pompen.

Vaste lezer Chris stuurde mij een link naar een interview met de bekende Amerikaanse belegger Jim Rogers. Die verwacht de ‘ergste crisis in ons leven’. Geschiedenis is een golfbeweging, en inderdaad gaat de aandelenmarkt al 8 jaar min of meer naar boven. En de markt zal ook zeker weer een keer heel hard en heel ver naar beneden gaan. Maar wanneer en hoe ver, ik weet het niet. Pogingen om de markt te ‘timen’ zijn meestal niet zo succesvol. Ik wil echt ‘blijven zitten’ als ik het aandurf. Maar een nieuwe crisis kan de ontwikkeling van mijn eigen vermogen wel weer een paar jaar terug in de tijd gooien.

Nog zo’n teken. De ING meldde onlangs dat hun beleggersbarometer liet zien dat het vertrouwen van beleggers het hoogste punt in tien jaar bereikte. Als alle particulieren weer de beurs opgaan en daar optimistisch over zijn, dan weet je dat het hoogtepunt van de markt nabij is. Soms wenste ik een kristallen bol.

Wanneer verwacht jij de volgende crisis?

Loan-To-Value ratio

Afgelopen vrijdag schreef Hypotheekweg over de hypotheekportefeuille van de Rabobank. Een interessante blog over interessante materie (vind ik als cijferneuroot), dus ik ben er ook even op door gaan lezen.

Een belangrijke term in dit verband is de Loan-To-Value ratio (LTV), de totale hoogte van de lening ten opzichte van de waarde van het onderpand. In het geval van een hypotheek is je huis het onderpand. Betaal je niet, dan verkoopt de bank je huis. Toen Geldnerd in het Verre Warme Land bij een bank werkte was de LTV een erg belangrijk criterium bij het beoordelen van leningverzoeken. Wij wilden elke lening volledig afgedekt hebben. In het verleden, toen we in Nederland dachten dat de bomen op de huizenmarkt tot in de hemel groeiden, werd er niet echt op de LTV gelet. Tegenwoordig is het gelukkig wel een belangrijk criterium, vanaf volgend jaar mag je nog maar maximaal 100% van de waarde lenen, oftewel een LTV ratio van 100%.

Dat geldt dan natuurlijk bij de aanschaf van de woning. De LTV bij aanschaf (LTVa) mag dan maximaal 100% zijn. En als je, zoals de meeste mensen tegenwoordig, een lineaire of annuïtaire hypotheek hebt, verandert je LTV elke maand. Want elke maand los je een stukje van je hypotheek af.

Een voorbeeld: Stel, je koopt een huis van € 360.000. En je leent € 360.000 die je in 30 jaar lineair aflost. Oftewel, je betaalt elke maand € 1.000 aan aflossing. Na 1 jaar heb je dus nog een hypotheek van €348.000. Als de waarde van je huis niet veranderd is, dan is je LTV na 1 jaar 348.000 / 360.000 = 96,7%. Als je huis na 1 jaar € 375.000 waard is, dan zou je LTV 348.000 / 375.000 = 92,8% zijn. Maar als je huis nog maar € 345.000 waard is, dan is de LTV ineens 100,8%. LTV is een maat voor het risico van de lening. Hoe hoger de LTV, hoe riskanter de lening is vanuit het perspectief van de verstrekker ervan. Een LTV groter dan 100% betekent dat de lening hoger is dan de waarde van het onderpand. Dan loop je als leningverstrekker het risico dat je geld kwijtraakt als de lenende partij (in dit geval de huizenkoper) de lening niet meer kan terugbetalen.

Je kunt de LTV bekijken op het niveau van een individuele lening, maar ook op het niveau van een hele leningportefeuille. Dat is wat de Rabobank doet in de tabel die is opgenomen in het artikel waar Hypotheekweg naar verwijst.

En hier komt cijferscepticus Geldnerd weer. Want Rabobank spreekt over een gewogen gemiddelde. In dit artikel zie je ongeveer hoe ze dat berekenen. Ook zie je in de tabel dat het aandeel klanten met een volledig aflossingsvrije hypotheek nog 23,1% is. Niet duidelijk is of dat gaat om het aantal klanten of om het uitstaande hypotheekbedrag. Maar voor die 23% geldt wel dat de hypotheekschuld gedurende de hele looptijd constant blijft. Pas aan het eind wordt er afgelost. De LTV van deze groep klanten wordt dus alleen beïnvloed door de verwachte waarde van het onderpand.

Ik weet niet of ik dat cijfer van 69% zo heel goed vind voor Rabo. Daarvoor zou ik wat meer onderliggende informatie willen, maar die laten ze uiteraard niet zien. Is vast ‘concurrentiegevoelig’. 69% is in elk geval minder riskant dan de 73% die het in 2015 was, of de 78% die het in 2014 was (bron: Jaarverslag Rabobank 2014). In 2012 en 2013 was de LTV nog 81% (volgens het jaarverslag 2013). Ik heb ook nog even gekeken naar het Jaarverslag 2009, toen de crisis net begonnen was, maar in dat verslag komt de term Loan-To-Value niet voor.

Een interessant historisch perspectief is dit document van het CBS. Op pagina 217 (12 in de PDF, ook te zien in de grafiek hieronder) zie je hoe we er met z’n allen in de periode 2005 – 2010 voorstonden. Het valt me op dat zelfs in 2010 de gemiddelde LTV niet hoger was dan zo’n 70%. Het lijkt erop dat de LTV van de Rabobank dus ‘bovengemiddeld risicovol’ was. Ook Geldnerd had in die tijd overigens een aflossingsvrije hypotheek van de Rabobank… Behalve dit staatje kan ik hierover helaas geen recentere informatie vinden.

Nou ben ik wel weer genoeg in de saaie cijfertjes gedoken, vind je ook niet?

Loan to value ratio naar leeftijdscategorie hoofdkostwinner

Beetje spaargeld

Driehonderd en veertig miljard Euro hebben we met z’n allen op onze spaarrekeningen staan, las ik vorige week. € 340.000.000.000 oftewel 340 met negen nullen erachter. Dat is € 5,3 miljard meer dan een jaar geleden. Indrukwekkende getallen. Of toch niet?

Lees je één alinea verder in het bericht, dan zie je dat het grootste deel van de toename bestaat uit rente. € 1,8 miljard is wat wij zelf bijgespaard hebben.

Op 1 januari 2016 telde Nederland volgens het CBS ongeveer 7,7 miljoen huishoudens. Simpel rekensommetje 1.800.000.000 / 7.700.000 = € 233,77. Oftewel, per huishouden in Nederland is er vorig jaar nog geen € 235 gespaard.

Als ik optimistisch ben, denk ik: iedereen is aan het beleggen. Of: iedereen is z’n hypotheek aan het aflossen. Maar als ik dan op zoek ga naar die cijfers denk ik: nee, dat is het niet. Ik vrees dat iedereen gewoon (weer) aan het consumeren is. Net als vroeger, voor de crisis. Blijkbaar hebben wij mensen het geheugen van een goudvis. En gaan we vrolijk op weg naar de volgende crisis.

Zucht.

Geldnerd gaat vrolijk verder op de eigen ingeslagen weg.

Update: Hypotheekweg had hetzelfde onderwerp en dezelfde gedachten vandaag…

Armer dan mijn ouders

Mijn recente blog ‘De onmacht van de middenklasse‘ riep meer reacties op dan ik verwacht had. Een lezer attendeerde mij op een artikel in de De Groene Amsterdammer. Dat is geschreven naar aanleiding van een rapport van McKinsey.

Het lijkt er steeds meer op dat er een trendbreuk optreedt. Heel lang is het ‘normaal’ geweest dat elke volgende generatie het economisch beter heeft dan de vorige. Maar in de periode 2005 – 2014 ging 65 – 70 procent van de huishoudens er in reëel inkomen op achteruit. De term reëel inkomen betekent dat het gecorrigeerd wordt voor inflatie, en het zegt dus iets over de koopkracht van dat huishouden. En de rekenmeesters van McKinsey achten de kans groot dat dit ook de komende 10 jaar het geval blijft.

Ze wijten dit aan de trager wordende economische groei, iets wat inderdaad sinds de ‘crisis van 2008′ erg hardnekkig lijkt te zijn. Daarnaast gaat het rapport in op inkomensoverdrachten: het bedrag aan uitkeringen en subsidies dat iemand bovenop z’n reguliere salaris ontvangt. In Nederland hebben we natuurlijk een uitgebreid stelsel aan toeslagen, waarmee we belastinggeld rondpompen. Let wel: ik zeg niet dat we daarmee moeten stoppen, maar het is wel iets om goed in de gaten te houden. Verder concludeert het rapport dat de omstandigheden op de arbeidsmarkt veel minder zeker zijn geworden. Tijdelijke banen en ZZP’ers zorgen ervoor dat de jongere generaties minder zekerheid hebben over hun inkomen dan hun ouders hadden.

Conclusie: we worden gemiddeld genomen allemaal minder rijk, maar die last wordt wel oneerlijk verdeeld. Hoe lager je op de economische ladder staat, hoe sterker je de pijn gaat voelen.

Door het lezen van het rapport werd ik wel nieuwsgierig naar mijn eigen situatie. Gelukkig houd ik mijn administratie al sinds 2003 gedetailleerd bij, dus ik ben in mijn elektronisch archief gedoken. En vooralsnog heb ik geluk!

In 2004 verdiende ik netto € 2.950 per maand (exclusief vakantiegeld en 13e maand). Inmiddels is dat € 4.000 per maand. Op de website van het CBS vond ik de inflatiecijfers sinds 2004. Cumulatief is er sinds 2004 21,7% inflatie geweest. Betrek ik dat op mijn inkomen, dan zou ik nu € 3.590 netto per maand moeten verdienen om met mijn inkomen uit 2004 de inflatie bij te houden. Vooralsnog zit ik daar € 400 boven, doordat ik sinds 2004 best een aardige carrière heb gemaakt. Maar ik vraag me wel af hoe lang ik nog door kan groeien, en of (wanneer) de daling van het reëel inkomen ook mij zal treffen…

Hoe is het met jouw koopkracht?

Dikkere mensen en kleinere huisdieren

Mijn lijfblad The Economist had weer eens een interessant artikel. Althans, dat vindt Geldnerd. Het heeft betrekking op de situatie in Groot-Brittannië, maar ik ben erg benieuwd hoe dit in Nederland is.

Ons HondjeWat blijkt? De Engelsen worden steeds dikker. De gemiddelde volwassene woog in 2014 77,5 kilo, een toename van 5,1 kg sinds 1993. In diezelfde periode is het percentage volwassenen met obesitas gestegen van 14,9% naar 25,6%. Maar terwijl de mensen groeien, krimpen hun hondjes. Dit blijkt uit gegevens van de Kennel Club, een vereniging van hondenliefhebbers. Deze club registreert de gegevens van ongeveer 250.000 hondjes. Een analyse door The Economist laat zien dat het gewicht van de gemiddelde Britse pup in de afgelopen tien jaar is gedaald met ongeveer 12%. Kleinere rassen worden steeds populairder en grotere dieren worden minder populair. De gemiddelde grootte van een hond, zoals gemeten door de omtrek van de nek, daalt ook. Waarom? The Economist denkt aan twee factoren.

De eerste is een dalende levensstandaard. Ook in Groot-Brittannië is het voor inflatie gecorrigeerde uurloon lager geworden dan voor de crisis van 2008. Mensen gaan dus op zoek naar goedkopere honden. Een kleine hond eet veel minder dan een grote hond, en de rekeningen van de dierenarts zijn vaak ook lager.

Daarnaast is er het leven in de stad. De huizenprijzen in Groot-Brittannië zijn sinds 2001 gestegen met 50%, en de bevolkingsdichtheid (gemeten als het aantal personen per kamer) in particuliere huishoudens met een huurwoning steeg met 1/3. Kleinere huizen, met krappe kamers en tuinen, vragen om kleinere huisdieren.

Heb jij na de crisis een kleiner huisdier genomen?

Vermogensdaling gestopt

‘Goed nieuws’ van het CBS vandaag. Het vermogen van huishoudens daalt niet langer. Tussen 2008 en 2013 daalde het doorsnee vermogen van huishoudens, de bezittingen minus de schuld, van € 47.000 naar € 19.000. In 2014 bleef het vermogen even hoog, voor het eerst sinds het uitbreken van de crisis.

Het bericht laat ook zien wat de belangrijkste bestanddelen zijn:
55,0% Eigen woning
16,2% Bank- en Spaartegoeden
15,9% Effecten

Eerder heb ik al geschreven dat ik steeds weer verbaasd ben over dit soort berichten. Doorsnee € 19.000, waarvan meer dan de helft Eigen Woning. 16,2% Bank- en spaartegoeden is € 3,078 in snel beschikbaar cash geld, en dat is minder dan de aangeraden NIBUD-buffer. Gezien mijn eigen buffer zijn er dus al een aantal huishoudens zonder buffer. Maar ja, ik ben dan ook een ‘bufferfreak’.

Uiteraard ben ik wel blij dat de vermogensdaling tot stilstand is gekomen. De economische crisis lijkt echt voorbij. Geldnerd is wel benieuwd wanneer de volgende economische crisis uit gaat breken…

Hoe staat het met jouw vermogen?

© 2017 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑