Blog over (financieel) bewust leven

Label: covid-19 (Page 1 of 2)

Alles wordt anders? Yeah right….

De gevaarlijkste woorden bij economische verandering zijn ‘dit keer is het anders’. Dat is tot op heden nog nooit zo geweest, we zullen zien wat er in de toekomst gebeurt. Ook deze keer zijn sommige mensen hoopvol. Maar er zijn wel wat dingen die ik me afvraag…

Leven op krediet?

De afgelopen 10 jaar hebben we één van de langste onafgebroken periodes van economische voorspoed gehad in de historie van de moderne mens. Je kunt je afvragen of het verstandig is geweest om de gezamenlijke schuld op de wereld in die periode steeds verder op te laten lopen. Bij het aangaan van schuld neem je een voorschot op toekomstig inkomen. Jouw toekomstig inkomen moet immers die schuld terugbetalen, inclusief de rente. Dat geldt voor landen, bedrijven, en individuen. Door de Corona-crisis is dat toekomstige inkomen voor veel mensen ineens een stuk minder zeker geworden. En is het dus minder zeker dat mensen / bedrijven / landen die schulden wel allemaal terug kunnen betalen.

De schuld van de een is het spaargeld van een ander. Niet terugbetalen op deze schaal kan vervelende schokken door het financiële systeem veroorzaken. Uiteindelijk zie je dat die schulden dan opgekocht worden door centrale banken. De enige instituten in de wereld die geld kunnen ‘maken’ en daarmee de pijn voor anderen kunnen verzachten. Dat doen ze al op ongekende schaal.

Niks aan de hand, zul je denken. Er wordt gewoon geld bijgedrukt. Maar al voor deze crisis was duidelijk dat daar ook grote risico’s aan zitten, onder andere het risico op hoge inflatie. En toen gingen we allemaal nog uit van een ‘gewone’ economische daling, niet van een economie die op volle snelheid tegen een muur aanrijdt en van de ene op de andere dag vrijwel tot stilstand komt.

Mijn lijfblad The Economist had afgelopen weekend een hoofdartikel over de huidige handelwijze van regeringen en centrale banken. Zij noemen het een ingrijpende verschuiving in de economie, van het soort dat maar één keer per generatie voorkomt. In de jaren zeventig gingen we van Keynesiaans denken naar het strenge monetarisme van Milton Friedman. In de jaren negentig kregen de centrale banken hun onafhankelijkheid. En nu tijdens de corona-pandemie hebben we een combinatie van grootse staatsschulden en het bijdrukken van geld (‘quantitative easing’) door de centrale banken, mede mogelijk gemaakt door de extreem lage inflatie (en dito rente).

Kunnen we iedereen helpen?

In 2008 was het eenvoudig. Er was een probleem met de banken. Dus werden ze ‘gekocht’ door de overheid, en er werden ook op andere manieren grote bedragen in gepompt zodat ze hun diensten konden blijven verlenen en de economie enigszins draaiend konden houden. In ruil daarvoor kregen de banken strengere regelgeving en beperkingen opgelegd. We wilden ze eigenlijk niet redden maar we moesten wel, ze waren ‘too big to fail’.

Maar nu? Ineens heeft iedereen hulp nodig. De luchtvaartsector was er als eerste bij. En inmiddels ben je een eikel als je nog niet je hand hebt opgehouden bij de overheid, lijkt het wel. Geldnerd is al heel lang ambtenaar, maar inmiddels zijn er heel veel mensen in overheidsdienst. Ze worden in elk geval met overheidsgeld betaald. Nederland had in 2015 een bruto binnenlands product (bbp) van ongeveer € 670 miljard. De overheid gaf destijds zo’n € 270 miljard uit. Dat kun je niet zomaar verdubbelen, in elk geval niet als er geen productie tegenover staat. De huidige steunmaatregelen zijn dus geen houdbaar model. Maar we hebben inmiddels wel iets van 90 miljard aan overheidssteun toegezegd aan iedereen. Dat is dus meer dan 10% van het BBP. En er wordt nu een krimp verwacht van een procent of 7. Die krimp zou dus 15 – 20 procent zijn zonder overheidssteun. En dan hebben wij een overheid die zich dat kan veroorloven… Dat is niet overal het geval.

Voor mij als belegger is het ook een interessant gegeven. Met miljarden aan ‘belastinggeld’ (eigenlijk: door centrale banken gecreëerd geld) wordt de economie zo goed en zo kwaad als het gaat gesteund. Daarmee worden de effecten van de crisis gedempt, de scherpe randjes worden er af gehaald. Het dempt mijn risico als belegger. Toch past het niet zo goed bij mijn liberale blik op de wereld. Bij rendement hoort ook risico. Rendement zelf houden en bij risico meteen naar de overheid kijken is wel een heel bijzonder economisch model.

Niet meer terug naar de oude situatie?

En wat nou als we niet meer teruggaan naar de oude situatie? Vaker thuiswerken blijkt voor een substantieel deel van de medewerkers best een optie. Dat hebben we de afgelopen periode wel bewezen. Oplossingen voor beter digitaal samenwerken en digitale bijeenkomsten met grotere groepen zijn nog even wennen. Ook in Huize Geldnerd denken we na over een betere thuiswerkplek. Maar verder ben ik voor. Het scheelt een hoop verplaatsingen. Geldnerd heeft jaren geleden al bedacht dat woon-werkverkeer verloren levensvreugde is, en is toen op een half uurtje lopen van z’n werk gaan wonen. Het geeft ook minder stress. Bij de werkgever van Geldnerd zijn we er serieus mee bezig. We zien allerlei innovaties ineens versneld van de grond komen. Ik ben benieuwd hoe we hier over een paar jaar op terugkijken.

Wereldwijd zagen we dat de (letterlijke) stilstand enorme effecten heeft op onze leefomgeving. Bijvoorbeeld hier in beeld gebracht door The Guardian, en bij ons eigen KNMI kijken ze naar de ‘seismische ruis’ en de luchtvervuiling. Nog een reden om misschien niet helemaal terug te gaan naar de oude situatie? Helaas duurde dat niet lang. Begin juni was de lucht boven China weer net zo vuil als voor de crisis. En eind juni maakten we in Nederland alweer net zoveel autokilometers als voor de crisis (al waren ze wel anders verdeeld over de dag, dus de ochtendspits is nog rustig).

Hetzelfde blijven doen? Wat moeten we anders?

Verzonken kosten door corona?

Sunk costs (in het Nederlands ook wel ‘verzonken kosten’), zijn in de economie kosten die al gemaakt zijn en niet meer ongedaan te maken zijn. Dat zeggen de economieboekjes en ook Wikipedia. En ook in je persoonlijke financiën komen ze af en toe voor. Ik kwam tenminste een behoorlijke post tegen toen ik door mijn administratie heenliep.

Afgelopen jaar ben ik namelijk nogal afgevallen, daar heb ik vaak over geschreven. En begin dit jaar, toen het gewichtsdoel bereikt was, ben ik behoorlijk tekeer gegaan in de kledingkast. Er kwamen twee nieuwe kostuums en een stapel nieuwe overhemden. Die ik voor mijn werk dagelijks gebruik. Ik had bewust de tweede helft van vorig jaar geen enkel kledingstuk vervangen in mijn geoptimaliseerde garderobe. Want ik wilde mijn kleding niet te groot kopen als dat niet meer nodig is. Geldnerd kon dus weer ‘strak in het pak’.

En toen kwam corona.

En gingen we thuis werken. Sinds medio maart. In eerste instantie met de gedachte van ‘een paar weken’, maar al snel werden dat maanden. Inmiddels weten we hier zeker dat het tot september duurt, maar waarschijnlijk langer. Met z’n allen terug naar kantoor kan hier helemaal niet zolang er geen vaccin is en de anderhalve-meter regels gelden. Er is onvoldoende ruimte om iedereen een plekje te geven. Om over de verwachte wachttijd bij de liften maar te zwijgen. Misschien af en toe een paar uurtjes met je eigen team, dat zal het wel worden.

Vanaf het begin zag je de kledingregels relaxter worden. Directeuren tijdens video-vergaderingen in slobbertruien en later in slechtzittende poloshirts. Er werd er zelfs eentje in een camouflage-hoodie gesignaleerd. Ook ik gaf al gauw de voorkeur aan een lekkere warme trui. Alleen voor bijzondere gesprekken haalde ik nog wel eens een overhemd uit de kast. Dat is sinds medio maart nu een keer of vijf gebeurd. Dat betekent dat eenderde van mijn overhemden sinds medio maart een keer gedragen is, en de rest heeft werkeloos in de kast gehangen. Mijn kostuums zijn sinds medio maart nog helemaal niet gebruikt, van de twee nieuwe kostuums heb ik er eentje zelfs helemaal niet meer gedragen sinds het passen in de winkel. Een extra broek (broeken slijten sneller dan jasjes, vandaar), die ik bij dat kostuum besteld had en die nageleverd werd, heeft drie maanden in de winkel gehangen voordat ik een keer in de buurt was op ‘m op te halen.

Niet zo’n heel zinvolle uitgave dus, die grote hoeveelheid kleding. In elk geval niet op dit moment.

Investopedia constateert terecht dat je verzonken kosten niet moet meewegen in toekomstige besluiten, omdat ze voor de huidige en toekomstige staat van de financiën niet relevant meer zijn. En zo kijk ik er ook maar naar. De kostuums en de overhemden hangen hier in de kast. Voorlopig zullen ze weinig gedragen worden. Dus slijten ze ook niet. Het zal waarschijnlijk betekenen dat ik de komende 12 maanden minder aan kleding uit ga geven. Want wat je niet gebruikt hoef je ook niet te vervangen. Want ik heb nu niet de neiging om bij de komende kledingkast-check gewoon weer een stapel nieuwe overhemden en een nieuw kostuum te kopen, gewoon ‘omdat ik dat altijd doe’ en omdat er weer boorden en manchetten versleten zijn. En waarschijnlijk zal ik de kostuums en overhemden echt nog wel ‘verslijten’ voordat ik stop met werken. Hoop ik.

Heb jij te maken met ‘verzonken kosten’ door corona?

Sparen is maatschappelijk ongewenst gedrag!

Verantwoordelijk omgaan met je eigen financiën en niet al je geld uitgeven. Dat is maatschappelijk ongewenst gedrag. Staatsgevaarlijk zelfs.

Het zijn niet mijn woorden, daar kun je je vast iets bij voorstellen. Bij Geldnerd, en in de wereld van financiële bloggers, is het spaarpercentage bijna heilig. Wat mij betreft is het dus tegenovergesteld. Maar dat is niet een gangbare mening, dat weet ik ook wel. ‘Men’ wil dat we geld uitgeven. Het systeem van economische groei (in deze tijd: van economisch herstel) is er op gebaseerd dat we al ons geld uitgeven. Liefst nog iets meer, in de vorm van schulden.

Aan beide kanten van de Atlantische Oceaan las ik de afgelopen weken berichten die sparen, niet al je geld uitgeven, omschreven als onverantwoord gedrag. Gedrag waarmee wij het economisch herstel in de weg zitten. Op The Simple Dollar (TSD) las ik dit bericht. Dat verwijst naar een CNN-artikel dat ik ook al gelezen had. Dat maakt het wel heel erg bont, het noemt sparen een bedreiging voor de economie. Zoals TSD terecht constateert worden er met opzet negatieve woorden waarmee de keuze om te sparen als ‘slecht’ wordt weggezet. Ook in ‘the land of the free’ (wat tegenwoordig al een heel relatief begrip is) ben je blijkbaar niet vrij om te kiezen wat je met je eigen geld doet. Consumeren zul je, en schulden maken!

Dichter bij huis voelt ook het FD zich bedreigd, met de kop ‘Sterk stijgend spaaroverschot zit herstel economie in de weg‘. De hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank (ECB) noemt zelfs de vraag hoe lang huishoudens hun uitgaven uitstellen een van de grote macro-kwesties van het moment. En de Groningse hoogleraar Garretsen zegt zelfs dat er na het opheffen van de lockdowns eigenlijk weer ontspaard zou moeten worden. Stel je toch eens voor dat we ons allemaal verantwoord zouden gedragen en blijven sparen? De wereld zou in elkaar storten! Ik wordt ondertussen wel nieuwsgierig naar de persoonlijke financiële situatie van de heren (ja, het zijn weer heren) van de ECB en Groningen.

Ook mijn lijfblad The Economist constateerde dat de Amerikanen een recordbedrag gespaard hadden, voor hun doen dan. Hun bericht was gelukkig feitelijk en neutraal, één van de redenen waarom ik dol ben op dat blad.

NRC publiceerde eind mei een artikel waarin ze ingingen op het verrassend snelle herstel op de aandelenmarkten, dat ik ook in mijn eigen portefeuille terugzie.

In het artikel waarschuwt de NRC voor de ‘valse dageraad’. Want de macro-economische voorspellingen zijn zelden in de historie zo negatief geweest als nu. Ook het ondernemersvertrouwen en het consumentenvertrouwen zit in een diep dal. Dus het zou kunnen zijn dat de echte klap nog moet komen. Zelf ben ik bijvoorbeeld erg benieuwd hoe de tweedekwartaal-cijfers van het bedrijfsleven eruit gaan zien. Dat zien we vanaf de tweede helft van juli. Om nog maar te zwijgen over de langere-termijn effecten. Wat gaat er bijvoorbeeld gebeuren áls bedrijven inderdaad hun productieketens anders in gaan richten? De afgelopen maanden hebben erg duidelijk gemaakt dat we erg afhankelijk zijn geworden van het gesleep met spullen over deze planeet, en dat we daardoor erg kwetsbaar zijn geworden. Herinrichting kan een voordeel voor Europa zijn (zo eist de Franse regering dat Renault meer auto’s in Frankrijk maakt in ruil voor steun), maar kan ook nadelen hebben. De loonkosten zijn hier immers hoger en dat kan tot duurdere producten leiden.

Tegelijkertijd hebben we nog nooit een snelle economische omslag als deze meegemaakt. En al onze modellen zijn ook maar gewoon modellen: vereenvoudigde weergaven van de werkelijkheid, leerde ik tijdens mijn studie bij het vak Modelbouw. Daar moet je je altijd bewust van blijven. Een model kan nooit de hele werkelijkheid omvatten. Dat werd ook gememoreerd door één van mijn favoriete economen, Paul Krugman, in een Q&A met Bloomberg (waar de NRC overigens ook naar verwijst). Onze modellen zijn nooit gebouwd voor, en zeker nog nooit getest in, een extreme situatie als dit. Een wereldeconomie die op volle snelheid tegen een muur aanrijdt en in één klap vrijwel tot stilstand komt. We weten dus helemaal niet of onze modellen wel kunnen voorspellen wat er nu gaat gebeuren. Best spannend dus.

Zo. Nu eerst maar eens al mijn beleggingen verkopen en al mijn geld overmaken naar de lopende rekening. En daarna de stad in om te consumeren en daarmee de wereld te redden!

Ga jij nu ook al jouw geld uitgeven?

Dagboek van een quarantaine

Op vrijdag 13 maart 2020 gingen Geldnerd en Vriendin in zelf-quarantaine. Alle afspraken werden afgezegd, en we realiseerden ons dat we het een poosje met elkaar en in ons huis zouden moeten redden. Inmiddels zijn we vijfeneenhalve week verder, dat is langer dan we destijds hoopten dat het zou duren. We verwachten dat we nog wel even onder de huidige omstandigheden zullen leven en werken. Het is dus tijd om een tussenbalans op te maken: hoe gaat het in Geldnerd HQ tijdens de corona-quarantaine?

Werken

Sinds die bewuste vrijdag werken Geldnerd en Vriendin allebei volledig thuis. Dat kan gelukkig in ons werk. Mijn dagen bestaan, net als op kantoor, voornamelijk uit overleggen. Maar in plaats van samen met collega’s in een vergaderzaaltje te kruipen, gebeurt het nu via telefoon en video. Dat vind ik wel intensiever dan traditioneel vergaderen. Het betekent ook dat ik doordeweeks de hele dag achter mijn laptop zit. Op kantoor doe ik dat niet, daar zwerf ik met mijn tablet van vergadering naar vergadering. ‘s Avonds en in het weekend heb ik duidelijk minder zin om achter het scherm te kruipen. Dat zou nog wel eens een bedreiging kunnen worden voor het bloggen. Ik merk wel dat ik me gedurende de dag af en toe bewust van het beeldscherm moet losrukken. Even een rondje lopen of iets anders doen. Als ik niet oppas, zit ik de hele dag op mijn stoel aan het scherm gelijmd, dat is redelijk slopend.

In ons huis hadden we, vanaf de dag dat we er wonen, één gezamenlijke werkkamer. Twee bureaus, elk een kast, je kent het wel. Goede verstelbare stoelen en ook de bureaus in hoogte verstelbaar. We zijn nu erg blij dat we die investeringen destijds gedaan hebben. Maar op de eerste gezamenlijke werkdag thuis realiseerden we ons wel dat dit geen succes ging worden. Als je allebei de hele dag naast elkaar zit te bellen en te video-conferencen dan word je helemaal gek.

in eerste instantie verhuisde een van ons dus elke dag naar de woonkamer, om aan de eettafel te werken. Maar ook dat was niet ideaal. Geen verstelbare stoel en tafel, en je zat toch elke avond tegen een werkplek aan te kijken. Na enkele weken hebben we dus een tweede werkkamer ingericht. Daarmee werd de woonkamer weer gewoon woonkamer. We beseffen dat we een enorme luxe hebben, met twee werkkamers. Het huis was eigenlijk een slag te groot voor ons toen we het kochten, maar we wilden hier heel graag wonen. En die extra ruimte komt nu wel goed van pas.

Stilletjes gaan we er inmiddels van uit dat we nog minimaal een jaar voor een groot deel thuis zullen werken, dus ik denk ook na over de uitbreiding van mijn eigen werkplek thuis. Een groter beeldscherm met een goed toetsenbord en een goede muis. En snellere WIFI, zodat er geen problemen ontstaan als we allebei tegelijkertijd aan het streamen zijn. Dat soort dingen. Maar daar neem ik even rustig de tijd voor. Grote aankopen moet je niet overhaasten.

We merken wel dat we ons werk bewuster afsluiten aan het einde van de werkdag. Bureau opruimen, actielijstje bijwerken, apparatuur uit, en de deur van de werkkamer dicht. Ik kijk ook ‘s avonds niet meer op mijn werktelefoon of laptop, dat was vroeger nog wel eens een valkuil. Maar als ik dat nu nog zou doen is er helemaal geen onderscheid meer tussen werk en privé.

En oh ja: de koffie is thuis véél beter dan op kantoor…

Regelmaat

We doen erg ons best om onze regelmaat en gewoontes te handhaven. Dat geeft houvast in deze vreemde tijden, en zorgt voor rust. Rust in huis en in ons hoofd. We staan op de normale tijd op. Ik doe na het ontbijt een opruimrondje. We gaan allebei naar ons werk(kamertje). Idealiter lunchen we samen. Hondje brengt ook regelmaat. ‘s Ochtends vroeg, eind van de middag en laat in de avond laten we hem uit. Aan het einde middag doen we dat nu vaak samen als afsluiting van onze werkdag, en iets uitgebreider om even af te kicken van het werk en een frisse neus te halen. Verder gaat Hondje gewoon elke werkdag met de uitlaatservice mee. Dat scheelt ons werktijd, hij krijgt lekker z’n beweging met z’n vriendjes, en het zorgt ervoor dat de uitlaatservice de crisis ook overleeft.

Wat we wel merken: het is makkelijker om de was bij te houden, en andere kleine huishoudelijke taken. Want we zijn vaker thuis en hebben minder reistijd (al was die voor ons allebei al ruimschoots minder dan een uur per dag).

Naar Buiten

Behalve voor het uitlaten van Hondje kwamen we de eerste weken alleen maar buiten om naar de supermarkt te gaan. Bezorgtijdstippen bij de online supermarkten zijn in Geldnerd City niet meer te krijgen, dan moet je ‘s nachts wakker blijven en tussen 00.00 en 00.05 uur je slag slaan. De eerste weken was boodschappen doen een stressvolle ervaring. Blijkbaar brengt zo’n crisis in sommige mensen toch het slechtste naar boven. Na enkele weken werd dat rustiger en inmiddels is het weer vrijwel genormaliseerd. Het is door de dosering van klanten zelfs rustiger in de winkels dan we voorheen gewend waren. En sinds twee weken zitten we ook weer op het normale ritme van één keer per week boodschappen doen. We geven wel iets meer uit, maar dat is niet zo vreemd omdat we nu ook zeven dagen per week thuis lunchen, en niet meer buiten de deur eten.

Door de verplichte sluiting van de sportscholen kon Healthnerd een aantal weken niet met zijn personal trainer aan de slag. Na een week of 3, en met de hulp van het prettige voorjaarsweer, was er gelukkig een oplossing. We sporten buiten in een park. De sessie is één-op-één en we houden zorgvuldig afstand. Mijn trainer heeft allerlei alternatieve oefeningen bedacht die we in die omgeving met weinig hulpmiddelen kunnen doen. Ik merk dat ik dat toch erg gemist had in de eerste weken quarantaine, het heeft een hele goede invloed op mijn geestelijke en fysieke gesteldheid. Ik kan me niet meer voorstellen dat ik twintig jaar niets aan lichaamsbeweging heb gedaan.

Het was ook wel nodig, dat sporten. Door het vele thuiszitten en de stress en onzekerheid van de eerste weken gingen we iets meer snoepen. Troostvoedsel. We hebben ons er enigszins mee verzoend, je mag jezelf ook wel een beetje verwennen in deze tijd. Gelukkig ben ik, met hulp van het sporten, wel redelijk goed op gewicht gebleven.

Herontdekking Van Het Tosti-apparaat

Er wordt niet alleen maar gesnoept in Huize Geldnerd. De ontbijtroutines zijn ongewijzigd. Bij de lunch zorgen we wel vaak voor een extraatje, bijvoorbeeld een kopje soep. En deze periode is voor ons ook de herontdekking van het tosti-apparaat. Regelmatig wordt de lunch opgeleukt met een nieuwe creatie, en bij de wekelijkse boodschappen kopen we extra lekker beleg.

De meeste avonden wordt er in Huize Geldnerd gewoon gekookt. In 99 van de 100 gevallen gebeurt dat door Vriendin. Iets waarvoor ik haar eeuwig dankbaar ben, want ze is er veel handiger en beter in dan Geldnerd. Overigens bak ik wel meesterlijke pannenkoeken! En minimaal eens per week doen we een uitgebreide bestelling die we thuis laten bezorgen. Afgelopen week was dat bijvoorbeeld een heerlijke rijsttafel. Nu we niet buiten de deur kunnen eten proberen we onszelf op deze manier toch een beetje te verwennen.

In mijn kwartaalrapportage zagen we in maart al een enorme stijging van het aantal No Spend Days (NSDs), dagen waarop ik geen geld uitgeef. Het zal je niet verbazen dat dit beeld in april niet gewijzigd is. Mijn regelmatige transacties in het bedrijfsrestaurant en in diverse koffietentjes in de omgeving van kantoor zijn volledig tot stilstand gekomen. Het zorgt ervoor dat ik in maart en april wat extra geld aan mijn buffer kan toevoegen.

Menselijk Contact

In deze periode heb ik vaker en langer telefonisch contact met familie en vrienden, merk ik. En af en toe zijn er afspraken via videobellen. Maar dat is toch anders dan elkaar in het echt zien, en één van de moeilijkste aspecten van de quarantaine. Mensen zijn sociale wezens, contact met andere mensen is net zo noodzakelijk voor ons welbevinden als voedsel en water. Ik ben heel erg benieuwd hoe we als samenleving reageren als we hier langere tijd van verstoken blijven.

Verwachting

Ik schreef het al, wij gaan er van uit dat we nog minimaal een jaar voor een groot deel thuis zullen werken. Geldnerd en Vriendin werken in grote kantoorpanden met veel etages, liften en kantoortuinen. Allemaal dingen die moeilijk passen in de anderhalvemetersamenleving. Op deze manier is het hier nog wel even vol te houden. We merken wel dat alleenstaande collega’s en gezinnen met (jonge) kinderen het een stuk zwaarder hebben dan wij. Voor onszelf, en voor alle andere mensen, hopen we vooral dat we de komende periode stapsgewijs wat kunnen gaan ‘normaliseren’. We kijken dan ook erg uit naar de besluiten die de regering morgen gaat nemen. We hopen dat we binnenkort weer eens op bezoek kunnen bij onze naaste familie, maar pas als dat geen risico meer is voor kwetsbare groepen.

Verder gaan we er van uit dat we dit jaar niet naar het buitenland op vakantie kunnen gaan. Verre vakanties naar landen met een zwakkere gezondheidszorg (zoals de Verenigde Staten….) lijken ons helemaal niet aan te raden. Maar ook traditionele vakantielanden als Frankrijk, Duitsland en Spanje hebben op dit moment veel strengere regels dan wij in Nederland. Ik heb niet het idee dat ze van plan zijn om deze zomer al weer honderdduizenden Nederlandse vakantiegangers te ontvangen. Vanuit de gedachte dat we ons zo min mogelijk moeten verplaatsen hebben we zelf ook nog geen vakantie in eigen land geboekt. We gaan vooralsnog maar even uit van vakanties in Rundumhause en Hintergarten. Waar het overigens zeer goed toeven is.

Hoe gaat het met jou in deze vreemde periode?

Zichtbare financiële effecten

Na de persconferentie van zondagavond kregen we een toespraak van de minister-president op maandagavond. Iets wat niet meer was voorgekomen sinds 1973, toen Geldnerd een heel klein peutertje was en premier Joop den Uyl het land toesprak over de eerste oliecrisis. Dan weet je dat je in een crisis zit met hoofdletter C.

Dat duurt in elk geval nog tot 6 april. Een bijzondere situatie die ik nog nooit heb meegemaakt, en die grote financiële consequenties zal hebben. Hele bedrijfstakken hebben wekenlang geen omzet. Kosten zullen (groten)deels wel doorlopen. Dat gaat leiden tot een cash crunch, een gebrek aan liquiditeit. In gewone mensentaal: te weinig geld op de bank om de rekeningen te betalen. De nummer één oorzaak van faillissementen, als er geen aanvullende hulp beschikbaar komt. Deels zal de omzet daarna wel ingehaald worden, maar deels ook niet. Eten doe je maar een paar keer per dag, en maar weinig mensen zullen straks ineens twee keer zo vaak uit eten gaan. Die omzet van de restaurants is dus weg, besteed aan maaltijden (en extra toiletpapier) in de supermarkt. Dat geldt voor meer branches. ZZP’ers en consultants kunnen na deze crisis niet ineens twee keer zoveel uren gaan maken om de gemiste omzet weer in te halen.

En dat alles in een economische omgeving die al te maken had met een lagere economische groei. Europa sukkelt voort, en de rente bij de Europese Centrale Bank (ECB) is al zwaar negatief. Dat geeft erg weinig ruimte voor maatregelen om de economie te stimuleren, en al helemaal niet als mensen de deur niet uit mogen/durven en veel plekken waar mensen normaliter hun geld uitgeven gesloten zijn. Zondagavond kwam er wel een drastische gecoördineerde actie van de grote centrale banken. De Amerikaanse Federal Reserve verlaagde de rente naar 0,00% – 0,25%, en er kwam een groot ‘quantitative easing’ programma van US$ 700 miljard. Ook werden er grote credit swap lines opengesteld tussen de belangrijkste centrale banken. In Europa had de Europese Centrale Bank natuurlijk weinig ruimte meer omdat die maatregelen al ingezet waren, maar ze deden wel mee met de swap lines. Allemaal bedoeld om het liquiditeitsprobleem op macro-economisch niveau te voorkomen.

En dan ook dat enorme steunpakket dat de regering dinsdagavond aankondigde. De overheid springt blijkbaar altijd bij. In 2008 bij de banken, en nu bij iedereen. Dat vind ik ergens toch wel een geruststelling voor ons als beleggers. Het beperkt het risico. Alleen gaat de buffer in de staatsschuld, die we sinds de vorige crisis hebben opgebouwd, er nu wel weer in één keer doorheen. Hopelijk hebben we snel weer 10 jaar economische voorspoed om een nieuwe op te bouwen. Het kabinet wil niet dezelfde fout maken als tijdens de vorige crisis. Toen bezuinigde de overheid heel zwaar, waardoor het consumentenvertrouwen verder onderuit ging en de recessie (naar mijn mening) langer en dieper werd dan nodig.

Zal er na afloop van deze crisis dan wel echt iets veranderen, of zakken we gewoon weer af naar ons normale levens- en consumptiepatroon? Ik denk (vrees) dat laatste. Hoeveel hebben we nu echt geleerd van de vorige crisis? De banken hebben iets meer buffers, er zijn iets strengere regels voor hypotheken. Maar verder kan ik niet zo heel veel opnoemen. Er zijn iets meer mensen die financiële onafhankelijkheid nastreven, maar dat is nog steeds maar een marginale beweging (echt waar, collega’s!). Ik denk dat we alles snel weer willen vergeten en overgaan tot de orde van de dag. En eigenlijk is dat maar goed ook. Want dan wordt er weer vrolijk geconsumeerd, groeien de bedrijven weer, en stijgen de aandelenkoersen (en de dividenduitkeringen).

Daar zitten we dan als wereld. Twaalf jaar na de vorige economische schok is er een nieuwe. En deze is weer heel anders. In 2001 was het de gebakken lucht van de internetbubbel, en in 2008 waren het de rommelhypotheken. Anno 2020 is het een virus dat de economie een zetje geeft. Heel verschillende aanleidingen, maar elke keer wel met grote financiële effecten. Ik ben alvast benieuwd wat de aanleiding gaat zijn voor de volgende crisis. En die mag van mij best weer een jaar of 10 op zich laten wachten.

Hoe denk jij over de financiële effecten van de Corona-crisis?

Plunderen! Hamsteren!

Landgenoten! Graag wil ik hier, op mijn eigen kleine hoekje van het internet, mijn diepe, diepe teleurstelling in jullie uitspreken. En hierbij ontneem ik Nederland de status van ‘beschaafd land’. We zijn officieel terug in de Middeleeuwen, wat mij betreft. Beschaving was blijkbaar een heel erg dun laagje vernis.

Waar ik het over heb? Het hamstergedrag. Eén crisis is alles wat ervoor nodig heb. Eén mededeling dat we een paar weken thuis moeten zitten, en we hollen met z’n allen naar de supermarkt. Daar werken we van achteren naar voren. Ook door het proces van spijsvertering. We beginnen aan het einde, en kopen dus al het toiletpapier dat we kunnen vinden. Vervolgens gaan we terug naar de houdbare dingen. Pasta, pastasaus, blikgroenten, want als we niet naar de fastfood-restaurants kunnen willen we andere troep eten. De chips en de koekjes, want je wilt wel iets te knabbelen hebben terwijl je naar alle extra journaals zit te kijken. En dan nemen we ook nog maar even alle groente en al het brood mee, nu we er toch zijn.

We hamsterden in het weekend. En gedurende de week gingen we er gewoon mee door. Toen Geldnerd dinsdagavond (voor het eerst in een week) bij onze lokale grootgrutter kwam en het slagveld overzag, was dat heel slecht voor zijn gemoedsrust…

We kopen als we bang zijn, dat is wel duidelijk. We hamsteren alsof we bang zijn dat de meest basale voedselvoorziening uit gaat vallen. Teunie van Eenvoudig Leven verkoopt ongekende hoeveelheden meel en bloem, en spreekt zelfs van een meel-oorlog. We hamsteren paracetamol zodat die nu op rantsoen is.

Tegelijkertijd lees ik berichten over diefstal van medische hulpmiddelen uit ziekenhuizen. Hoe diep ben je gezakt als je mondkapjes steelt? Oplichters die oudjes ‘helpen’ met boodschappen en hun pinpas stelen. Phishingmails met het verzoek je bankpas op te sturen en een ‘antibacteriële bankpas’ terug te krijgen. Dat zijn dan nog individuen of kleine groepjes die de weg kwijt zijn. Maar dat hamsteren, dat hebben we samen gedaan. Met z’n allen. Ga je diep schamen! Denk aan deze blog als je een rol toiletpapier uit jouw voorraad voor de komende jaren haalt. En denk aan deze blog als je over een jaar de ongebruikte voedselvoorraad in de vuilnisbak gooit. Want dit wordt de grootste voedselverspilling van de eeuw…

Je hebt gehamsterd hè? Beken het maar!

« Older posts

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑