Steeds contactlozer

In de maand maart deden we in Nederland een recordaantal van 100 miljoen betalingen met smartphones, las ik bij de Betaalvereniging Nederland. Bijna een kwart van de betalingen gebeurt nu zonder betaalpas, en negen van de tien zijn contactloos. Ook las ik dat er in die maand maar liefst 439 miljoen keer aan de kassa gepind is. Bij het CBS lees ik dat Nederland 17,6 miljoen inwoners telt en iets meer dan 8 miljoen huishoudens, oftewel er werd in de maand maart gemiddeld 55 keer per huishouden gepind. 25 keer per persoon, baby’s en kinderen meegerekend.

En Geldnerd doet daar niet aan mee. In elk geval niet pro rata. Ik haal dat nog niet in een kwartaal…

Betalingen via mijn persoonlijke rekening 2019Q4 – 2022Q1

Als ik mijn betaalgedrag sinds het vierde kwartaal van 2019 op een rijtje zet dan vallen er een paar dingen op. Destijds hadden we nog nooit van corona gehoord. Ik ben ergens in dat vierde kwartaal begonnen met het gebruik van mijn mobiele telefoon voor betalingen. in het eerste kwartaal van 2020 was Apple Pay goed voor meer dan 80% van mijn betalingen. Contant geld komt in mijn financiële leven bijna niet meer voor.

En toen begon corona. Het aantal betalingen dat ik in een kwartaal deed denderde naar beneden. Met een kleine opleving in de zomer van 2020 (Q3) en de zomer van 2021 (Q3). Maar ook die kwamen bij lange na niet aan de aantallen van vóór corona. En ook in het eerste kwartaal van 2022 blijven mijn betalingen op een laag niveau hangen.

De verklaring daarvoor is simpel. In het verleden was een heel groot deel van mijn transacties gerelateerd aan mijn kantoorleven. Koffie en het restaurant. En dat kantoorleven is nog steeds anders dan het was. Dat blijft, als het aan mij ligt, ook anders dan het was. Ik ga af en toe naar kantoor, gemiddeld eens in de week. Meestal voor één of twee afspraken. Dat is ook geen probleem, het is een kwartiertje fietsen. Een heel enkele keer ben ik er langer, ik ben nu twee keer in de afgelopen 6 maanden een hele werkdag op kantoor geweest. En ik verwacht dat dit zo blijft.

Nu zie je in de grafiek hierboven alleen mijn persoonlijke pintransacties. In mijn administratie kan ik ook zien hoeveel pintransacties we per maand vanaf de gezamenlijke huishoudrekening doen, bijvoorbeeld voor boodschappen. Dat waren er in maart 2022 ook slechts 15. En een (1) transactie met contant geld, op de markt.

Nu heb ik geen zicht op het pingedrag van Vriendin op haar persoonlijke rekening. Gelukkig maar. Maar ik weet vrijwel zeker dat we ook met haar transacties erbij niet aan het maandelijks gemiddelde per huishouden komen…

Betalingen via de gezamenlijke huishoudrekening 2022

En dan was er afgelopen dinsdag ook nog het bericht dat er in de afgelopen zeventien jaar vijf miljard betalingen zijn verricht via iDEAL, het online betaalsysteem van de Nederlandse banken. Het vijfde miljard hiervan is in minder dan een jaar gerealiseerd. Geldnerd en Vriendin doen een groot deel van hun inkopen online, dus ook wij gebruiken iDEAL regelmatig. Ik merk wel dat ik vaak heel bewust de afweging maak of ik iets met iDEAL betaal, of toch met mijn creditcard. Want bij iDEAL wordt de betaling meteen afgeschreven van mijn bankrekening, en bij mijn creditcard aan het einde van de maand na de ontvangst van mijn salaris. Soms is dat laatste net iets handiger voor de liquiditeit.

Hoe (en hoe vaak) betaal jij per maand?

Pasloos door het leven

Vorige week presenteerde dinosaurusbank ABN AMRO z’n jaarcijfers. Die vond ik verder niet zo interessant. Maar wel interessant, en ook opgepikt door diverse media, was de aankondiging dat het traditionele bankpasje overbodig wordt. Alle diensten komen digitaal beschikbaar (voor zover ze dat nog niet zijn). Een operatie die nog eens een stapel kantoren de nek om zal draaien en dus vast ook banen gaat kosten. Al las ik ook dat ABN AMRO nog maar zestig kantoren heeft.

Toch herken ik het wel. Zelfs een ouwe zak als Geldnerd doet alles digitaal. De bankpas is alleen nog maar een backup, vrijwel alle betalingen buiten de deur gebeuren via de telefoon. Als ik terugkijk naar mijn betaalgedrag in 2021 dan gebruik ik mijn creditcard vaker dan mijn bankpas. En over contant geld wil ik het helemaal niet meer hebben. Die ene contante transactie in onderstaande grafiek was het overhevelen van een deel van mijn resterende contanten naar de gezamenlijke huishoudpot. Contant geld wordt hier soms nog gebruikt voor boodschappen op de markt en voor cadeautjes. Zelf heb ik nog een briefje van twintig in mijn telefoonhoes zitten, als backup van de backup (bankpas) van de betaling via de telefoon.

Geldnerd en Vriendin hebben hun gezamenlijke huishoudrekening en hun hypotheek bij ABN AMRO. Daar heb ik ook de cardreader vrijwel nooit meer nodig in de online omgeving. Alles verloopt met de hulp van de telefoon. Inloggen en autoriseren van betalingen via een QR-code. Bij de Rabobank, waar ik mijn persoonlijke rekening en creditcard heb lopen, heb ik soms nog de cardreader nodig na een update van mijn browser, en bij sommige online aankopen. Maar ook daar steeds minder vaak. Autorisatie via de bankapp op de mobiele telefoon neemt alles over.

Bij de Rabobank ben ik volgens mij sinds 2013 niet meer op een kantoor geweest, we hebben een handvol keren telefonisch contact gehad. En bij ABN AMRO ben ik voor het laatst op een kantoor geweest in 2016. Die bank had na onze terugkeer uit het Verre Warme Land een puinhoop gemaakt van onze adresregistratie, dus moesten wij ons komen identificeren. Dat voelt nog steeds onrechtvaardig overigens, want de puinhoop was hun schuld. We kregen geen excuses en alleen een kopje slechte koffie…

Geld uit de muur

Ik las dat je vanaf deze zomer de bankpas ook niet meer nodig zult hebben om geld uit de muur te halen. Ook dat kan dan met behulp van je telefoon. Ik denk niet dat ik dat vaak zal gebruiken. Van de gezamenlijke huishoudrekening pinnen we niet vaker dan eens per jaar. Op 30 juni 2019 heb ik voor het laatst contant geld gepind van mijn persoonlijke rekening, zie ik in mijn persoonlijke administratie in GnuCash.

Het wordt op deze manier dus wel steeds moeilijker om zonder telefoon door het leven te gaan… Dat wordt ooit nog eens een probleem als de beschaving instort.

Gebruik jij jouw bankpas nog wel eens?

Ook Uitklokken schreef onlangs over contant geld. En in de Consumentenbond Geldgids van februari een (gratis toegankelijk) artikel over de risico’s van contactloos pinnen.

Betaalstatistieken 2011 – 2020

Geldnerd houdt van alles bij. Ook hoe hij betaalt. En dat ontwikkelt zich. Er zitten een aantal langere-termijn trends in, en soms gebeuren er ook onverwachte nieuwe dingen.

Betaalstatistieken

De trend is bijvoorbeeld dat ik steeds minder contant geld gebruik. In heel 2019 was dat tweemaal. Eén keer toen ik iets in een collectebus gooide, en één keer toen ik op stap was met een groep mensen die niet wisten wat een Tikkie is, en we allemaal een tientje lapten. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld het jaar 2013, toen ik maar liefst 226 contante betalingen deed. Maar als je kijkt naar de langere termijn dan zie je dat er af en toe ook technologieën komen die het toch niet redden. Zo hadden we vroeger de Chipknip. Logisch dat die het niet gered heeft. Je kon niet aan je bankpas zien wat het saldo op de Chipknip was, en je moest ‘m apart opladen bij een automaat. Het enige voordeel was dan nog dat je geen contant geld nodig had. Blijkbaar vond ik dat handig, want bijvoorbeeld in 2011 tot en met 2013 gebruikte ik die Chipknip jaarlijks zo’n 300 keer.

De rol van de Chipknip was, toen wij in 2016 terugkwamen uit het Verre Warme Land, overgenomen door de contactloze betaalpas. Die ik ook gretig omarmde. Niet meer apart opladen, en alles kwam automatisch in mijn administratie terecht want het waren gewone banktransacties. Ik dacht dat ik nooit meer iets anders nodig zou hebben. En eigenlijk is dat ook zo.

Maar het kan altijd makkelijker. En minimalistischer. Toen mijn huisbank Apple Pay aan ging bieden heb ik ook dat gretig omarmd. Ik hoef niet eens meer een portemonnee mee te nemen als ik van huis ga, mijn telefoon is voldoende. Nu nog afwachten tot ik ook mijn OV-kaart vanaf de telefoon kan gebruiken. In 2020 heb ik tot eind maart 8 keer contactloos met mijn pinpas betaald, en één keer met contant geld. Er zijn 10 creditcardtransacties, en 90 keer heb ik met Apple Pay betaald.

* Gegevens 2020 tot en met eind maart

Mijn eerste kasboek hield ik overigens bij in 2004, van 1 januari tot 1 april. In die periode deed ik toen 102 contante uitgaven. En ik ben vooral ook blij om te zien dat het totale aantal transacties dat ik doe een dalende trend laat zien. Dat zie ik ook terug in mijn spaarpercentage, want dat stijgt juist met de jaren.

Betaalgedrag

Mijn betaalgedrag is heel consistent. Betalingen van de gezamenlijke rekening, zoals boodschappen, doe ik met de bankpas van de gezamenlijke rekening. Daar hebben Vriendin en ik er elk eentje van. Persoonlijke betalingen van mijn eigen rekening gaan naar keuze contactloos met mijn persoonlijke bankpas of via Apple Pay.

Mijn persoonlijke creditcard gebruik ik voor uitgaven ten behoeve van vakanties, voor persoonlijke online aankopen en als het cashflowtechnisch beter uitkomt, bijvoorbeeld voor een grote kledingaankoop. Dan kan ik aan het einde van de maand het geld uit mijn kledingpotje overmaken van de bufferrekening naar mijn lopende rekening, zodat er voldoende saldo is voor de creditcardafrekening. Thuis hebben we ook een kleine noodvoorraad cash, genoeg voor enkele weken boodschappen.

De wereld verandert

Winkels accepteren nog volop cash, ondanks de opkomst van het pinnen. Al is dat nu even wat minder vanwege het corona-virus. Sinds een paar jaar betalen wij Nederlanders vaker met de pas dan contant. En het wordt allemaal wel storingsgevoeliger en ingrijpender naarmate de afhankelijkheid van technologie toeneemt. Zo was er op 10 maart een landelijke storing bij de Rabobank. Stond ik daar in het bedrijfsrestaurant met alleen mijn iPhone… En ik was niet de enige. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe mijn betaalgedrag er over 5 jaar uit ziet. Als ik dan nog steeds blog, zal ik er vast en zeker over schrijven.

Is jouw betaalgedrag door de jaren heen ook veranderd?

Hoe houd je een kasboek bij?

  • Berichtcategorie:Administratie

Het bijhouden van een kasboek, ik heb er al vaak over geschreven. Jarenlang heb ik er een haat/liefde verhouding mee gehad. Het bijhouden was best veel werk, zeker toen ik nog vaak met contant geld betaalde en het op papier bijhield. Geldnerd is niet altijd een spreadsheet-tijger geweest. Maar steeds kwam ik er toch bij terug. Het is gewoon noodzakelijk als je echt wilt weten waar je geld naar toe gaat. En dan is 1 januari, die alweer bijna voor de deur staat, natuurlijk een mooie datum om te beginnen. Een nieuw jaar, een nieuw decennium zelfs, nieuwe kansen om je financiën en je leven op orde te brengen.

Voor de opkomst van de smartphones (Opa Geldnerd…) was papier bijna onvermijdelijk voor een kasboek. Tegenwoordig is het een stuk gemakkelijker. Er zijn apps. En het is makkelijker geworden om elektronisch te betalen. Tegenwoordig betaal ik meestal contactloos met mijn pinpas, of via Apple Pay op mijn telefoon. Dat betekent dat de transactie gewoon automatisch meekomt met de boekingen, die ik elke week download bij mijn bank en verwerk in mijn administratie. Ter vergelijking, in 2013 deed ik in totaal 954 betalingen, waarvan 286 met contant geld. In 2019 deed ik tot en met 21 december in totaal 429 betalingen, waarvan slechts 2 met contant geld (en ja, ik heb het totale aantal transacties ook fors verminderd). In 2013 deed ik overigens ook bijna 300 betalingen met de Chipknip, wie weet nog wat dat was…!

Maar niet iedereen wil of kan alles elektronisch betalen. En dan is een kasboek toch eigenlijk wel onmisbaar, tenminste als je ‘in control’ wilt zijn.

Hoe je dat doet maakt eigenlijk niet zoveel uit. Als je in de appstore van jouw telefoon zoekt op ‘kasboek’ dan vind je tientallen mogelijkheden, gratis en betaald. Maar je kunt ook gewoon de notitie-app gebruiken, of een papieren blokje, en ze regelmatig overtypen in een spreadsheet. Kies een methode die bij je past. Ik adviseer wel om het uiteindelijk in een spreadsheet te zetten, want dat maakt het gebruik van de gegevens een stuk makkelijker.

Want daar gaat het uiteindelijk om. Aan alleen vastleggen wat je uitgeeft heb je niet zoveel. Af en toe zul je er even rustig voor moeten gaan zitten. En een wat uitgebreidere analyse moeten maken van waar je geld naartoe gaat. Je houdt het kasboek niet bij als doel, maar als middel om je eigen gedrag te analyseren en bij te sturen.

Het eerste wat je vastlegt is uiteraard wat er nu in je portemonnee zit. Je beginsaldo. Dan kun je altijd narekenen of de huidige inhoud van je portemonnee klopt met je kasboek. Daarna begin je de transacties bij te houden. In elk geval leg je de volgende informatie vast:

  • Datum van de transactie
  • Bedrag
  • Waar en waaraan je het geld besteed hebt

Sommige mensen leggen inkomsten en uitgaven in aparte kolommen vast, maar je kunt ook alles in één kolom vastleggen en een minnetje voor de uitgaven zetten (of de inkomsten). Dat maakt niet uit. Kies je eigen systeem en pas het consequent toe. En oh ja, nieuwe gewoontes hebben tijd nodig om in te ‘slijten’, om onderdeel te worden van je systeem. Gun jezelf daar de tijd voor. Geef dus niet op 5 januari alweer op!

Hoe ziet dat er dan uit? Nou, zo bijvoorbeeld!

DatumBedragOmschrijving
01-01-202052,50Beginsaldo
02-01-2020– 30,00Naar de kroeg met X en Y
02-01-202010,00Terugbetaald door X
03-01-2020– 2,60Koffie @ Stationskiosk

Over kasboekjes wordt veel geschreven. Bijvoorbeeld bij Leuke Geit. De meeste mensen die serieus met hun geld bezig zijn komen er vroeg of laat, al dan niet tijdelijk, bij terecht.

Houd jij een kasboek bij? Of ben je van plan er een te beginnen?

79 procent contant geld

Zelf gebruik ik het bijna niet meer. Contant geld. Ik ben er geen liefhebber van. Dertien (13) transacties heb ik tot nu toe dit jaar met contant geld uitgevoerd. Hier tegenover staan 86 pintransacties en 409 contactloze betalingen.

Van alle landen in de eurozone is in Nederland contant geld het minst populair, las ik op NU.nl en RTL-Z. Toch doen we hier nog 45 procent van alle transacties met contant geld. In de meeste andere landen ligt dat percentage hoger. Het gemiddelde is 79%.

Een tijdje geleden las ik een paar artikelen over de situatie in Zweden. Daar wordt nog maar zo’n 20% van de transacties met contant geld uitgevoerd, en rekent men erop dat er binnen 10 jaar een cashloze samenleving ontstaat. Ik zie in het artikel in elk geval één essentieel verschil tussen Zweden en Nederland. De transitie richting een cashloze samenleving vraagt niet alleen vertrouwen in het financiële systeem, maar ook vertrouwen in de rechtsstaat en de overheid. Ik denk zelf dat we in Nederland zowel de banken als de overheid niet voldoende vertrouwen met deze gegevens. Dus hier zal het nog wel iets langer duren.

Hoeveel contant geld gebruik jij nog?