Blog over (financieel) bewust leven

Label: cash (Page 1 of 3)

Betaalstatistieken 2011 – 2020

Geldnerd houdt van alles bij. Ook hoe hij betaalt. En dat ontwikkelt zich. Er zitten een aantal langere-termijn trends in, en soms gebeuren er ook onverwachte nieuwe dingen.

Betaalstatistieken

De trend is bijvoorbeeld dat ik steeds minder contant geld gebruik. In heel 2019 was dat tweemaal. Eén keer toen ik iets in een collectebus gooide, en één keer toen ik op stap was met een groep mensen die niet wisten wat een Tikkie is, en we allemaal een tientje lapten. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld het jaar 2013, toen ik maar liefst 226 contante betalingen deed. Maar als je kijkt naar de langere termijn dan zie je dat er af en toe ook technologieën komen die het toch niet redden. Zo hadden we vroeger de Chipknip. Logisch dat die het niet gered heeft. Je kon niet aan je bankpas zien wat het saldo op de Chipknip was, en je moest ‘m apart opladen bij een automaat. Het enige voordeel was dan nog dat je geen contant geld nodig had. Blijkbaar vond ik dat handig, want bijvoorbeeld in 2011 tot en met 2013 gebruikte ik die Chipknip jaarlijks zo’n 300 keer.

De rol van de Chipknip was, toen wij in 2016 terugkwamen uit het Verre Warme Land, overgenomen door de contactloze betaalpas. Die ik ook gretig omarmde. Niet meer apart opladen, en alles kwam automatisch in mijn administratie terecht want het waren gewone banktransacties. Ik dacht dat ik nooit meer iets anders nodig zou hebben. En eigenlijk is dat ook zo.

Maar het kan altijd makkelijker. En minimalistischer. Toen mijn huisbank Apple Pay aan ging bieden heb ik ook dat gretig omarmd. Ik hoef niet eens meer een portemonnee mee te nemen als ik van huis ga, mijn telefoon is voldoende. Nu nog afwachten tot ik ook mijn OV-kaart vanaf de telefoon kan gebruiken. In 2020 heb ik tot eind maart 8 keer contactloos met mijn pinpas betaald, en één keer met contant geld. Er zijn 10 creditcardtransacties, en 90 keer heb ik met Apple Pay betaald.

* Gegevens 2020 tot en met eind maart

Mijn eerste kasboek hield ik overigens bij in 2004, van 1 januari tot 1 april. In die periode deed ik toen 102 contante uitgaven. En ik ben vooral ook blij om te zien dat het totale aantal transacties dat ik doe een dalende trend laat zien. Dat zie ik ook terug in mijn spaarpercentage, want dat stijgt juist met de jaren.

Betaalgedrag

Mijn betaalgedrag is heel consistent. Betalingen van de gezamenlijke rekening, zoals boodschappen, doe ik met de bankpas van de gezamenlijke rekening. Daar hebben Vriendin en ik er elk eentje van. Persoonlijke betalingen van mijn eigen rekening gaan naar keuze contactloos met mijn persoonlijke bankpas of via Apple Pay.

Mijn persoonlijke creditcard gebruik ik voor uitgaven ten behoeve van vakanties, voor persoonlijke online aankopen en als het cashflowtechnisch beter uitkomt, bijvoorbeeld voor een grote kledingaankoop. Dan kan ik aan het einde van de maand het geld uit mijn kledingpotje overmaken van de bufferrekening naar mijn lopende rekening, zodat er voldoende saldo is voor de creditcardafrekening. Thuis hebben we ook een kleine noodvoorraad cash, genoeg voor enkele weken boodschappen.

De wereld verandert

Winkels accepteren nog volop cash, ondanks de opkomst van het pinnen. Al is dat nu even wat minder vanwege het corona-virus. Sinds een paar jaar betalen wij Nederlanders vaker met de pas dan contant. En het wordt allemaal wel storingsgevoeliger en ingrijpender naarmate de afhankelijkheid van technologie toeneemt. Zo was er op 10 maart een landelijke storing bij de Rabobank. Stond ik daar in het bedrijfsrestaurant met alleen mijn iPhone… En ik was niet de enige. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe mijn betaalgedrag er over 5 jaar uit ziet. Als ik dan nog steeds blog, zal ik er vast en zeker over schrijven.

Is jouw betaalgedrag door de jaren heen ook veranderd?

Hoe houd je een kasboek bij?

Het bijhouden van een kasboek, ik heb er al vaak over geschreven. Jarenlang heb ik er een haat/liefde verhouding mee gehad. Het bijhouden was best veel werk, zeker toen ik nog vaak met contant geld betaalde en het op papier bijhield. Geldnerd is niet altijd een spreadsheet-tijger geweest. Maar steeds kwam ik er toch bij terug. Het is gewoon noodzakelijk als je echt wilt weten waar je geld naar toe gaat. En dan is 1 januari, die alweer bijna voor de deur staat, natuurlijk een mooie datum om te beginnen. Een nieuw jaar, een nieuw decennium zelfs, nieuwe kansen om je financiën en je leven op orde te brengen.

Voor de opkomst van de smartphones (Opa Geldnerd…) was papier bijna onvermijdelijk voor een kasboek. Tegenwoordig is het een stuk gemakkelijker. Er zijn apps. En het is makkelijker geworden om elektronisch te betalen. Tegenwoordig betaal ik meestal contactloos met mijn pinpas, of via Apple Pay op mijn telefoon. Dat betekent dat de transactie gewoon automatisch meekomt met de boekingen, die ik elke week download bij mijn bank en verwerk in mijn administratie. Ter vergelijking, in 2013 deed ik in totaal 954 betalingen, waarvan 286 met contant geld. In 2019 deed ik tot en met 21 december in totaal 429 betalingen, waarvan slechts 2 met contant geld (en ja, ik heb het totale aantal transacties ook fors verminderd). In 2013 deed ik overigens ook bijna 300 betalingen met de Chipknip, wie weet nog wat dat was…!

Maar niet iedereen wil of kan alles elektronisch betalen. En dan is een kasboek toch eigenlijk wel onmisbaar, tenminste als je ‘in control’ wilt zijn.

Hoe je dat doet maakt eigenlijk niet zoveel uit. Als je in de appstore van jouw telefoon zoekt op ‘kasboek’ dan vind je tientallen mogelijkheden, gratis en betaald. Maar je kunt ook gewoon de notitie-app gebruiken, of een papieren blokje, en ze regelmatig overtypen in een spreadsheet. Kies een methode die bij je past. Ik adviseer wel om het uiteindelijk in een spreadsheet te zetten, want dat maakt het gebruik van de gegevens een stuk makkelijker.

Want daar gaat het uiteindelijk om. Aan alleen vastleggen wat je uitgeeft heb je niet zoveel. Af en toe zul je er even rustig voor moeten gaan zitten. En een wat uitgebreidere analyse moeten maken van waar je geld naartoe gaat. Je houdt het kasboek niet bij als doel, maar als middel om je eigen gedrag te analyseren en bij te sturen.

Het eerste wat je vastlegt is uiteraard wat er nu in je portemonnee zit. Je beginsaldo. Dan kun je altijd narekenen of de huidige inhoud van je portemonnee klopt met je kasboek. Daarna begin je de transacties bij te houden. In elk geval leg je de volgende informatie vast:

  • Datum van de transactie
  • Bedrag
  • Waar en waaraan je het geld besteed hebt

Sommige mensen leggen inkomsten en uitgaven in aparte kolommen vast, maar je kunt ook alles in één kolom vastleggen en een minnetje voor de uitgaven zetten (of de inkomsten). Dat maakt niet uit. Kies je eigen systeem en pas het consequent toe. En oh ja, nieuwe gewoontes hebben tijd nodig om in te ‘slijten’, om onderdeel te worden van je systeem. Gun jezelf daar de tijd voor. Geef dus niet op 5 januari alweer op!

Hoe ziet dat er dan uit? Nou, zo bijvoorbeeld!

DatumBedragOmschrijving
01-01-202052,50Beginsaldo
02-01-2020– 30,00Naar de kroeg met X en Y
02-01-202010,00Terugbetaald door X
03-01-2020– 2,60Koffie @ Stationskiosk

Over kasboekjes wordt veel geschreven. Bijvoorbeeld bij Leuke Geit en Anders Met Geld. De meeste mensen die serieus met hun geld bezig zijn komen er vroeg of laat, al dan niet tijdelijk, bij terecht.

Houd jij een kasboek bij? Of ben je van plan er een te beginnen?

Mijn betaalgedrag van 2016 t/m 2018

Eén van de leuke aspecten van je administratie bijhouden is dat je ongemerkt heel wat gegevens verzamelt. En dat je dus goed kunt kijken naar je eigen gedrag en hoe zich dat ontwikkelt in de tijd. Zo heb ik mijn spaarpercentage in beeld sinds 2003, en elke beleggingstransactie sinds 2000. Daarmee kun je leuke dingen doen.

Onlangs heb ik een tabelletje in mijn administratie gebouwd, die automatisch bijhoudt hoe ik betaal. Die gegevens krijg je vanzelf mee als je jouw boekingen downloadt bij de meeste banken. Er staat dan een tweeletterige code bij. ‘BC’ is bijvoorbeeld ‘Betalen Contactloos’ en ‘BA’ is ‘Betalen Automaat’ (dus met PIN). Ik heb die systematiek de afgelopen jaren zelf ook overgenomen en in mijn administratie twee nieuwe codes toegevoegd. ‘KAS’ zijn transacties met contant geld, die code wordt automatisch toegevoegd als ik mijn kasboekje verwerk. En ‘CC’ staat uiteraard voor creditcard, die code wordt toegevoegd als ik mijn creditcardtransacties verwerk. Het tabelletje werkt vervolgens heel simpel met de ‘AANTAL.ALS’ functie in Excel, en telt het aantal transacties dat de betreffende code heeft. Ik heb het tabelletje meteen ook gekopieerd naar mijn administraties van de afgelopen jaren.

Onderstaande grafiek toont mijn betaalgedrag sinds de terugkeer uit het Verre Warme Land. Dat was rond 1 mei 2016, dus de cijfers van 2016 beslaan maar 8 van de 12 maanden. En het gaat alleen maar om mijn betalingen ‘buiten de deur’. Reguliere dingen die via automatische incasso worden afgeboekt (zoals mijn mobiele telefonie abonnement en de zorgpremie), en zaken waar ik een factuur voor krijg, vallen niet in deze categorieën.

Uit de grafiek blijkt duidelijk dat contant geld bij mij al marginaal was, en steeds marginaler wordt. Ik betaal alleen nog contant als het écht niet anders kan. Tegelijkertijd heb ik wel nog steeds een kleine hoeveelheid contant geld bij me, voor het geval dat. Mijn creditcard gebruik ik vooral tijdens vakanties in het buitenland, voor het betalen van huurauto’s, en voor internetaankopen. En ons Spotify-abonnement loopt ook via mijn creditcard (Netflix loopt via de creditcard van Vriendin).

Contactloos betalen is bij mij de standaard. Als het kan dan doe ik het, ik betaal alleen nog met PIN als er geen contactloze optie is, of als de terminal er (eens in de zoveel transacties) naar vraagt. Sommige mensen betalen liever contant voor het overzicht, maar bij mij is het juist andersom. Een niet-contante betaling komt automatisch, zonder extra inspanning, wekelijks in mijn administratie terecht. Dus niet-contante betalingen zorgen bij mij juist voor overzicht. Wel of niet uitgeven is en blijft een kwestie van discipline, daarbij maakt het volgens mij niet uit of je contant of elektronisch betaalt. Maar dat blijft uiteraard een kwestie van persoonlijke voorkeur.

Waar ik wel blij om ben: het totale aantal transacties vertoont een dalende lijn. Als ik de cijfers voor 2016 extrapoleer voor het hele jaar, kom ik op ongeveer 750 transacties. In 2017 waren het er iets meer dan 600, en in 2018 kwam ik uit op ongeveer 475. De beste manier van besparen is niet uitgeven…

Hoe ziet jouw betaalgedrag eruit?

Hoe denk ik nu over…. Het kasboek?

Inmiddels ben ik ruim drie jaar aan het schrijven op dit blog. Bijna 500 berichten heb ik inmiddels geplaatst. En ik heb dus ook heel veel onderwerpen aangeraakt. En regelmatig geef ik daarbij aan dat ik vooral ook blog om mijn gedachten te ordenen, en mijn denken over financiën te ontwikkelen. Drie jaar is al best wel een lange tijd. Het leek me daarom leuk om er eens wat onderwerpen ‘uit het verleden’ uit te lichten, en te bekijken hoe ik daar nu over denk. Lees je mee?

In mijn eerste maand als Geldnerd schreef ik ondermeer over mijn kasboek. Iets wat ik lang niet gebruikt heb, een hele tijd wel, en daarna ook weer niet. Ooit begonnen met een heel klein papieren boekje. Daarna werd dat boekje vervangen door een app op mijn smartphone.

Toen ik het betreffende blogje schreef, woonden we in het Verre Warme Land. Daar gebruikte ik nog best veel contant geld, elektronisch betalen was er nog niet zo ver doorgedrongen als in Nederland. En ik hield er geen kasboekje bij. Dan verlies je dus het zicht op een deel van je uitgaven. En dat is jammer, want ongemerkt kan er dan best een behoorlijk bedrag weglekken.

Een half jaartje later kwam ik terug in Nederland. En daar was inmiddels het contactloos betalen doorgebroken. Dat zat nog niet op mijn bankpas, maar ik heb meteen een nieuwe aangevraagd. En sindsdien is het aantal transacties met contant geld sterk afgenomen. Gedurende 2018 heb ik tot nu toe 1 keer € 40 gepind, en de helft daarvan zit nog in mijn portemonnee. In totaal heb ik 6 keer met contant geld afgerekend. Al mijn andere transacties gebeuren dus met de pinpas, veelal contactloos. Daarmee is mijn kasboekje grotendeels overbodig geworden.

Ik heb er twee jaar geleden nog wel een functie voor gebouwd in mijn administratiespreadsheet. Vanuit mijn kasboek-app kan ik rapportages versturen. Die worden met één druk op de knop automatisch geïmporteerd en verwerkt. Maar die functie gebruik ik dus nog maar een paar keer per jaar. Ik overweeg om nog een functie te bouwen waarbij ik transacties met contant geld handmatig kan invoeren en verwerken via een formulier, om daarmee de app op mijn smartphone overbodig te maken. Die enkele transactie met contant geld schrijf ik dan wel even op in mijn notitieboekje op de smartphone, en verwerk ik handmatig de eerstvolgende keer dat ik mijn administratie bijwerk.

Ik ben dus nog steeds fan van kasboekjes. Of liever gezegd: ik vind het belangrijk om van elke euro te weten waar die naar toe gaat. Ik houd nog steeds mijn kasboek bij. En ben ook van plan om dat te blijven doen.

Ontwikkelt jouw denken zich ook?

79 procent contant geld

Zelf gebruik ik het bijna niet meer. Contant geld. Ik ben er geen liefhebber van. Dertien (13) transacties heb ik tot nu toe dit jaar met contant geld uitgevoerd. Hier tegenover staan 86 pintransacties en 409 contactloze betalingen.

Van alle landen in de eurozone is in Nederland contant geld het minst populair, las ik op NU.nl en RTL-Z. Toch doen we hier nog 45 procent van alle transacties met contant geld. In de meeste andere landen ligt dat percentage hoger. Het gemiddelde is 79%.

Een tijdje geleden las ik een paar artikelen over de situatie in Zweden. Daar wordt nog maar zo’n 20% van de transacties met contant geld uitgevoerd, en rekent men erop dat er binnen 10 jaar een cashloze samenleving ontstaat. Ik zie in het artikel in elk geval één essentieel verschil tussen Zweden en Nederland. De transitie richting een cashloze samenleving vraagt niet alleen vertrouwen in het financiële systeem, maar ook vertrouwen in de rechtsstaat en de overheid. Ik denk zelf dat we in Nederland zowel de banken als de overheid niet voldoende vertrouwen met deze gegevens. Dus hier zal het nog wel iets langer duren.

Hoeveel contant geld gebruik jij nog?

Liquiditeit

Het is een onderwerp dat regelmatig terugkomt in mijn blogjes. En toch heb ik er nog nooit specifiek een bericht aan gewijd, zag ik tot mijn eigen verbazing. Liquiditeit. In financieel jargon: kun je aan je kortlopende verplichtingen voldoen? In gewone mensentaal: kun je al je rekeningen betalen?

Naast het hebben van een budget of een bestedingsplan is het hebben van inzicht in je liquiditeit volgens mij essentieel. Een extreem voorbeeld: als je 100% van je inkomsten in december hebt, hoe betaal je dan in juni je rekeningen? Door je liquiditeit te managen. Doe je dat niet, dan kun je ineens in de supermarkt niet meer pinnen wegens ontoereikend saldo…

Een liquiditeitsoverzicht kun je zo gek maken als je zelf wilt. Of zoals je voor je eigen financiële gedrag noodzakelijk vindt. Geldnerd geeft weinig uit, en doet zelden impulsaankopen. Bovendien heb ik vrijwel al mijn vaste lasten geconcentreerd in de week nadat mijn salaris binnenkomt, dan wordt alles automatisch afgeschreven. Mijn salaris komt de 24e (of eerder, als die dag in het weekend valt). Dat betekent dat ik vanaf de 1e van de maand eigenlijk alleen nog maar persoonlijke bestedingen heb. Mijn eigen liquiditeitsoverzicht is dus op maandniveau. Maar als dat niet past bij jouw situatie, dan kun je uiteraard ook op week- of dag-niveau aan de slag. Soms, als ik bijzondere omstandigheden heb, doe ik dat ook even.

Met een liquiditeitsoverzicht stuur ik. Besluit ik soms om een grotere aankoop een weekje eerder of later te doen, omdat dat beter uitkomt. Of doe ik bewust een aankoop met mijn creditcard, die ook afgeboekt wordt nadat mijn (volgende) salaris is binnengekomen. Zodat ik nooit bij een pinautomaat sta en ‘onvoldoende saldo’ zie staan. Ik mag overigens wel rood staan op mijn betaalrekening, en vroeger gebeurde me dat regelmatig. Maar dat is alweer een tijdje geleden. Een liquiditeitsoverzicht is vrij eenvoudig te maken. Ik start met mijn inkomsten, en haal daar vervolgens al mijn uitgaven vanaf in drie categorieën:

  1. Betaal Jezelf Eerst: het geld dat ik naar mijn spaarrekening en beleggingsrekening boek, en de aflossing van de hypotheek.
  2. Vaste Lasten, die maandelijks of met een andere frequentie steeds terugkomen.
  3. Overige uitgaven, waarbij ik voor de voorspelling mijn gemiddelde bedrag aan boodschappen, kleding en overige uitgaven per maand (bijvoorbeeld eten buiten de deur) opneem in het overzicht.

Je kunt het Liquiditeitsoverzicht dat ik gebruik (met fictieve cijfers) hier downloaden, het staat ook op de Downloads-pagina.

In dit voorbeeld houd ik aan het einde van de meeste maanden geld over, op een paar maanden na die in het rood eindigen. Dat vul je dan aan vanuit de buffer van de maanden daarvoor, en/of je zorgt ervoor dat je in die maand geen (andere) gekke dingen doet.

Hoe stuur jij op liquiditeit?

« Older posts

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑