Beleggen met GnuCash (deel 2)

In GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 overgezet. Twee weken geleden schreef ik in deel 1 over alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. En vandaag dan deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen administreer in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Aandelen kopen en verkopen

In de documentatie van GnuCash worden verschillende manieren beschreven om aandelentransacties te verwerken in je administratie. Ik neem de transacties op tegen inkoopprijs. Eventuele transactiekosten boek ik apart op de kostenrekening die ik daarvoor heb aangemaakt. De grootboekrekening voor een aandeel ziet er iets anders uit dan een reguliere grootboekrekening. Je werkt met het Number (aantal aandelen) en de Price.

Een aankoop ziet er bij mij zo uit als in onderstaande tabel. Ik werk hier met een Split Booking, een transactie die is uitgesplitst naar meerdere grootboekrekeningen. Het voorbeeld is een aankoop van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 98,50 per stuk met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt dus een transactie aan van +10 aandelen met een Price van 98,50 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. Het totale bedrag van de transactie (10 * 98,50 + 6,00 = 991,00) wordt afgeboekt van mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF1098,50985,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR991,00

En in onderstaande tabel zie je een verkooptransactie van 10 stuks VWRL tegen een koers van € 105,00, ook weer met € 6,00 aan transactiekosten.

Je maakt hiervoor dus een transactie aan van -10 aandelen met een Price van 105,00 op de rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. De transactiekosten worden geboekt op de rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’. De totale netto opbrengst van de transactie (10 * 105,00 – 6,00 = 1.044,00) wordt bijgeboekt op mijn beleggingsrekening rekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’. In GnuCash ziet dat er uit als volgt:

AccountSharesPriceBuySell
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF-10105,001.050,00
Uitgaven:8000 Kasgeld en Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen6,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR1.044,00

Je ziet hier heel mooi de eenvoud en logica van het dubbel boekhoudsysteem. De optelsom van de bedragen in de Buy en Sell kolom moet gelijk zijn. Anders ontbreekt er ergens iets.

Schrobben (‘Scrub’)

Ik heb in het voorbeeld in de voorgaande paragraaf 10 aandelen gekocht voor 98,50 per stuk, en ze weer verkocht voor € 105,00 per stuk. Er is dus winst gemaakt, er zijn opbrengsten uit vermogen gerealiseerd. In het dubbele boekhoudsysteem moet je die zichtbaar maken. Er zijn in GnuCash verschillende manieren om de opbrengsten van een dergelijke transactie (of de negatieve opbrengst als je de aandelen met verlies verkocht hebt) te verwerken. Die staan beschreven in paragraaf 9.7 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

Ik gebruik de methode voor het automatisch berekenen van winst (of verlies) zoals beschreven in paragraaf 9.7.2. ‘Selling Shares with Automatic Calculation of Capital Gain or Loss Using Lots’. Binnen GnuCash wordt dat ‘scrubbing’ (schrobben) genoemd. In dat proces combineer je aankoop- en verkooptransacties bij elkaar in ‘Lots’ (kavels).

Om te ‘scrubben’ open je de Account van een specifieke belegging. Dan klik je op ‘Action | View Lots’. In het venster dat dan verschijnt klik je op ‘New Lot’ (1), en vervolgens selecteer je in het venster rechtsboven de Lot die dan verschenen is (2).

In het venster linksonder (‘Splits free’) (3) kies je dan de relevante transacties en met de knop ‘>>’ (4) verplaats je die naar het venster ‘Splits in lot’ rechtsonder (5). Vervolgens druk je op de knop ‘Scrub’ (6) en sluit je het venster weer af met ‘Close’ (7).

Op dat moment wordt er een boeking ‘Realized Gains / Loss’ (gerealiseerde opbrengsten / verliezen) gecreëerd, een boeking op (in mijn geval) de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR’ tegenover de rekening van de belegging die we ‘gescrubt’ hebben. In het eerdere voorbeeld van de aankoop en verkoop van VWRL ziet die boeking er als volgt uit:

AccountChargeIncome
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF59,00
Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:720 Beleggingen EUR59,00

Als ik verlies gemaakt zou hebben, dan stonden de bedragen in de tegenovergestelde cellen. Het dubbel boekhoudsysteem kent geen negatieve getallen, alleen debet en credit. En als het een fonds in Amerikaanse dollars betreft, dan wordt de ‘Realized Gains / Loss’ boeking gedaan op de rekening ‘Inkomsten:700 Gerealiseerde Opbrengsten:730 Beleggingen USD’.

Dividend verwerken

Een aantal fondsen in mijn portefeuille betaalt periodiek dividend uit. in mijn geval altijd ‘cash dividend’, ik krijg dus een geldbedrag gestort op mijn beleggingsrekening. Ook dit kun je op verschillende manieren verwerken in GnuCash, dat staat beschreven in paragraaf 9.8 van de Tutorial and Concepts Guide (‘Conceptengids’).

In onderstaand voorb eeld heb ik op een bepaalde datum € 300,00 aan contant dividend ontvangen op VWRL. Ik boek dat als Income op de inkomstenrekening ‘Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Onder de Placeholder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen: 620 Dividendinkomsten EUR’ heb ik voor ieder fonds dat dividend in Euro’s betaalt een specifieke inkomstenrekening aangemaakt. En ik heb uiteraard dollarrekeningen voor de fondsen die dividend in Amerikaanse dollars betalen onder ”Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:625 Dividendinkomsten USD’.

Een boeking moet altijd in balans zijn. Ik boek dus ook € 300,00 als Charge op mijn beleggingsrekening ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR’. Bij dividend in Amerikaanse dollars gaat het uiteraard naar ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO USD’.

Tenslotte ziet je in deze Split Booking een lege regel ‘Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF’. Die is er alleen maar voor bedoeld om deze boeking te ‘linken’ aan de specifieke investering. Zo houd ik daar een overzicht van alle dividendtransacties op dat specifieke fonds.

In GnuCash ziet deze boeking er dan als volgt uit:

AccountChargeIncome
Inkomsten:600 Opbrengsten Vermogen:620 Dividendinkomsten EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF300,00
Activa:Huidige Activa:Beleggingen SAXO EUR300,00
Activa:Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR:VWRL Vanguard FTSE All-World UCITS ETF

Tenslotte

Al mijn beleggingstransacties worden nu bijgehouden in GnuCash. Maar ook hier moet ik nog aan de slag met de rapportages. Dat wordt het volgende deelproject in mijn overstap naar GnuCash. Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash tot nu toe.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

Beleggen met GnuCash (deel 1)

De afgelopen acht jaar heeft Geldnerd zichzelf zwaar verwend met zijn beleggingsspreadsheet in Excel. Alle beleggingstransacties sinds 1 januari 2013 zitten in deze spreadsheet, en ook alle financiële transacties rond mijn beleggingsportefeuille sinds die datum. En in elk weekend sinds 1 januari 2013 is die spreadsheet bijgewerkt met de actuele koersen en waarde van de fondsen die ik op dat moment in portefeuille had. Eerst door het downloaden van een rapportje van mijn broker, en sinds een jaartje door Excel de koersen automatisch online op te laten halen (het Aandelen data type). Dat kan ook met terugwerkende kracht voor elke gewenste datum, dus na een vakantie hoef ik niet meer handmatig te knoeien voor de gemiste weekenden… In die spreadsheet zitten al mijn rapportages, al mijn grafieken, al mijn statistiekjes om mijn beleggingen in de gaten te houden.

Maar in GnuCash wil ik graag één totaaloverzicht van mijn financiën creëren. En daar horen dus ook mijn beleggingen bij. Ik heb al mijn transacties sinds 1 januari 2013 dus over gezet. In deze blogpost neem ik je mee in hoe ik dit heb ingericht. Inclusief de functionaliteit om automatisch de waarde bij te werken door actuele aandelenkoersen binnen te halen.

Het is nogal een uitgebreid verhaal. Daarom is het in twee delen gesplitst. Vandaag deel 1, met alle voorbereidingen en de inrichting van GnuCash voor mijn beleggingen. Binnenkort volgt deel 2, met meer informatie over hoe ik aankopen en verkopen boek in GnuCash, en hoe ik dividend verwerk in de administratie.

Rekeningschema

Beleggingen horen bij jouw Assets, de activa. Ik heb hiervoor een rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR’ aangemaakt, met valuta Euro. Het is een Placeholder Account waaronder ik de afzonderlijke fondsen aanmaak. Dat ziet er bij mij zo uit.

Daarnaast heb ik bijvoorbeeld ook een rekening ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille USD’ met als valuta USD voor de fondsen die in Amerikaanse Dollars genoteerd staan. Mijn versie van GnuCash (4.9) kon niet omgaan met fondsen in Dollars onder een Placeholder die in Euro genoteerd stond.

En vergeet niet om via ‘File | Properties | Accounts’ de optie ‘Use Trading Accounts’ aan te zetten als je ook in andere valuta dan de eigen Euro handelt. Dat scheelt een hoop zoeken naar balansverschillen…

Verder heb ik drie Expense rekeningen aangemaakt. Op kostenrekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8030 Servicefee Beleggingen’ boek ik de maandelijkse servicefee van mijn aandelenbroker. Op rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8040 EUR Transactiekosten Beleggingen’ boek ik de transactiekosten van Euro-genoteerde fondsen. En op rekening ‘Uitgaven:8000 Overige:8050 USD Transactiekosten Beleggingen’ boek ik de transactiekosten van Dollar-genoteerde fondsen.

En ik heb twee bankrekeningen voor mijn beleggingen aangemaakt. ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo EUR’ respectievelijk ‘Activa:Huidige Activa:Beleggingen Saxo USD’. Die komen overeen met mijn twee bankrekeningen bij mijn broker. Hierop vinden alle banktransacties rond mijn beleggingen plaats.

Een fonds aanmaken

Een fonds dat je wilt kopen maak je in GnuCash aan in twee stappen. Ik laat het zien aan de hand van de bekende ETF Vanguard FTSE All-World UCITS ETF (VRWL), genoteerd aan de beurs in Amsterdam. Allereerst maak je een aparte grootboekrekening aan voor het fonds onder ‘Activa: Investeringen:Beleggingsportefeuille EUR’.

Het is belangrijk dat je hierbij het juiste rekeningtype ‘Stock’ kiest (1). Druk daarna op de knop ‘Select’ bij de Security/Currency (2). Nu gaan we het echte aandeel aanmaken.

Op dit scherm moet je even goed opletten.

Het juiste ‘Symbol’ (1) is van belang als je automatisch actuele koersen wilt binnenhalen. Daar kom ik verderop in deze blogpost op terug. Het is even pielen om het juiste Symbol voor elk fonds te vinden. Meestal hebben die als format <afkorting fonds>.<beurs>. Dus de bekende ‘Vanguard FTSE All World UCITS ETF’ genoteerd aan de beurs in Amsterdam heeft als code VWRL.AS. En mijn obligatie-ETF ‘Xtrackers II Global Gov Bond UCITS ETF’ genoteerd aan de Duitse XETRA-beurs heeft als code DBZB.DE. Als je dat eenmaal door hebt kun je de meeste fondsen vrij eenvoudig vinden.

Ik gebruik het ‘Type’ (2) om vast te leggen op welke aandelenbeurs ik het fonds koop en verkoop. AEX staat uiteraard voor Amsterdam. Als een beurs niet in het lijstje voorkomt kun je gewoon intypen wat je wilt, dat wordt automatisch aan de lijst toegevoegd

Ook de juiste ‘ISIN-code’ (3) is van belang als je automatisch actuele koersen wilt binnenhalen. En let ook op de ‘Fractions’ (4) als je bij een broker zit waar je in delen van aandelen kunt handelen.

Als je de extra software voor het automatisch binnenhalen van aandelenkoersen geïnstalleerd hebt (zie hieronder) kun je de optie ‘Get Online Quotes’ (5) aanvinken. Ik kreeg de API van Alphavantage niet aan de praat, maar ‘Yahoo as JSON’ (6) doet het prima met de fondsen die ik in portefeuille heb.

Opslaan via ‘OK’, en je eerste fonds is klaar om in te beleggen!

Koersen automatisch binnenhalen

Geldnerd is natuurlijk een enorm luie ambtenaar. Ik heb mijn spreadsheets zo gebouwd dat ik zo min mogelijk handelingen nodig heb om mijn administratie bij te werken. Ook voor het bijwerken van mijn beleggingen in Excel is maar één druk op de knop nodig. Dat wil ik ook in GnuCash. In Windows 10 ga je hiervoor naar ‘Start | GnuCash’ en daar vind je een optie ‘Install Online Price Retrieval for GnuCash’. Als je die geïnstalleerd hebt dan wordt de functionaliteit actief.Die module heet Finance::Quote. Ik gebruik voor de Online Quotes de API van Yahoo Finance (‘Yahoo as JSON’).

En daarmee werkt het voor mij net zo makkelijk als in Excel. Eens in de week open ik GnuCash en ga naar ‘Tools | Price Database’. Daar druk ik op de knop ‘Get Quotes’. Voor alle fondsen waar ik ‘Get Online Quotes’ heb aangevinkt en de juiste code heb ingevuld wordt er dan automatisch de meest recente koers opgeslagen in de Price Database.

Beheerd Beleggen (bijvoorbeeld Meesman) in GnuCash

Yahoo (en andere online services) beschikken natuurlijk alleen over de gegevens van fondsen die op effectenbeurzen verhandeld worden. Dat geldt niet voor beleggingen bij bijvoorbeeld Meesman en andere vergelijkbare aanbieders.

Een vergelijkbare situatie had ik in het verleden in mijn eigen spreadsheet, toen ik nog een deel van mijn vermogen via Alex Vermogensbeheer belegde. In die tijd voerde ik wekelijks handmatig de waarde van mijn portefeuille daar in mijn spreadsheet in. Zoiets kun je natuurlijk ook doen voor Meesman in GnuCash. Wel gewoon een rekening en een Security aanmaken, en dan periodiek handmatig de koers invoeren in GnuCash.

Echte nerds bouwen dan natuurlijk zelf een API om de koersen van de website van Meesman te ‘schrapen’, en in te lezen in GnuCash. En ik hoorde ook dat de koersen van Meesman wel beschikbaar zouden zijn via Bloomberg. Dat kun je ook gebruiken in Finance::Quote. Maar ik heb dit niet zelf kunnen verifiëren, ik beleg niet via Meesman.

Wordt vervolgd…

Tot zover deel 1 van mijn inrichting van GnuCash voor mijn beleggingsportefeuille. Volgende week gaan we verder! Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Hoe beheer jij jouw beleggingsportefeuille?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

Budgetteren met GnuCash

Veel mensen hebben een haat-liefde verhouding met budgetten. Maar Geldnerd gebruikt al meer dan 15 jaar met veel plezier budgetten om zijn financiën onder controle te houden. Die functionaliteit zit in mijn administratiespreadsheet. En gelukkig ook in GnuCash, het boekhoudpakket dat ik aan het inrichten ben om mijn spreadsheets te vervangen. Ik vond zelfs een Wiki-pagina met de veelbewogen historie van deze functionaliteit. Tijd dus om te kijken hoe ik dat in wil richten.

Budgetteren is het plannen van jouw inkomsten en uitgaven op de korte en de langere termijn. Dat kunnen het makkelijkste doen door het maken van een begroting, oftewel een overzicht van uw inkomsten en uitgaven. Een begroting is altijd persoonlijk. Iedereen maakt daarin andere keuzes en heeft andere wensen. Zelf maak ik altijd een jaarbegroting. Dat is gedetailleerd genoeg voor mijn doelstellingen. In mijn spreadsheets splits ik die wel weer uit naar maanden. Dat is vooral handig om zicht te houden op uitgaven die niet elke maand terugkomen. Dus eigenlijk zou ik op maanden moeten willen budgetteren.

Nadenken over mijn Budget

Op de GnuCash website vind je een goede Conceptengids (‘Tutorial and Concepts Guide’) die je meeneemt in de diverse onderdelen van een boekhouding. In die gids is een apart hoofdstuk gewijd aan budgetteren.

De gids geeft (terecht) aan dat je jouw rekeningenstructuur goed op orde moet hebben om te budgetteren. In mijn Excel-administratie had ik bijvoorbeeld maar één (1) rekening voor ‘Water’. Hierop budgetteerde ik zowel de rekeningen van het drinkwaterbedrijf als van het waterschap. In GnuCash heb ik nu aparte grootboekrekeningen voor drinkwater en water.

Ik heb lang nagedacht over wat ik precies wil budgetteren. Het gaat verder dan alleen de uitgaven en de inkomsten. Ik wil in de breedte van mijn financiën weten dat ik altijd genoeg geld op de juiste plek heb. Daar is immers ook mijn Potjessysteem voor ingericht. Ik wil, in termen van GnuCash, dus niet alleen een ‘Expense Budget’, maar ook een Cashflow Budget en een Capital Budget. De Budgetperiode is gebaseerd op jaren, met in elk jaar 12 maandelijkse termijnen.

Aan de slag!

Als je dit soort belangrijke beslissingen genomen hebt, dan kun je aan de slag. Binnen GnuCash klik je op ‘Actions | Budget | New Budget’. Er verschijnt dan een leeg budget. Als je vervolgens op de knop ‘Options’ klikt kun je de instellingen van jouw budget aanpassen. In de bijgevoegde Figuur 1 zie je de instellingen die ik gebruikt heb.

Figuur 1: GnuCash Budget Options

Als je één van jouw grootboekrekeningen selecteert kun je met de knop ‘All Periods’ eenvoudig je budget vullen met een standaardbedrag per maand (Figuur 2). Dat werkt bijvoorbeeld handig voor de vaste maandelijkse abonnementskosten van mijn mobiele telefoon. Je kunt ook gewoon op de maand-cel klikken en een getal invullen. Ik heb dat bijvoorbeeld gedaan voor de grootboekrekening voor de kosten van de hosting van geldnerd.nl, een vast bedrag in één jaarfactuur in een vaste maand van het jaar.

Figuur 2: GnuCash Budget All Periods

Wat ik een hele slimme functie vond was ‘Estimate’ (Figuur 3). Als je een grootboekrekening selecteert en die knop indrukt, dan kijkt GnuCash op basis van jouw historische transacties vanaf de door jou gekozen startdatum wat een logisch budget zou zijn. Je kunt daarbij ook kiezen voor een gemiddelde. Ik heb die functie bijvoorbeeld gebruikt om te budgetteren voor een aantal grootboekrekeningen met variabele lasten op basis van de werkelijke uitgaven van het voorgaande jaar.

Figuur 3: GnuCash Budget Estimate

In mijn Excel spreadsheet had ik ook een aantal ‘jaarbudgetten’. Bedragjes die ik reserveerde voor een specifieke grootboekrekening zonder het nader te specificeren per maand. Dat kan helaas niet in GnuCash, in elk geval niet de meest recente versie 4.9 waar ik mee werk. Op zich is dat geen probleem, ik vind de ‘Estimate’ functie eigenlijk nuttiger. Of ik deel mijn oorspronkelijke jaarbudget door 12. Ook heb ik nog even gekeken hoe ik budgetten kan kopiëren, bijvoorbeeld voor volgende financiële jaren. Dat scheelt namelijk veel werk. Dat is gelukkig eenvoudig te doen via ‘Actions | Budget | Copy Budget’.

Op deze manier heb ik in een paar uurtjes mijn bestaande budgetten ingevoerd. Dus ook deze functionaliteit is nu succesvol overgezet van mijn spreadsheets naar GnuCash. Het wordt nog wel eens wat! Er valt natuurlijk nog meer te vertellen over de budgetten, zo zijn er ook nog allerlei rapportages die je kunt gebruiken. Maar over Rapportages komt er nog wel een aparte blogpost.

Hoe heb jij jouw budgetten ingericht?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

NB: Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

Budget 2022

Onderdeel van mijn voorbereiding op het nieuwe financiële jaar is ook het bijwerken van mijn budget. Ik werk al bijna 20 jaar met een jaarlijks budget. En dat is eenvoudiger dan veel mensen denken.

Voor heel veel posten is een budget namelijk niet zo ingewikkeld. Ik weet wat ik maandelijks uitgeef aan verzekeringen, wat de internetverbinding kost, en wat de termijnbedragen zijn van gas, water en elektra. Een aantal leveranciers indexeert ergens in het jaar de tarieven. Met wat aannames en terugkijken kan ik dat meestal aardig vooraf inschatten. Het budget hoeft niet tot op de cent nauwkeurig te zijn, als ik er maar geen tientallen Euro’s per post per maand naast zit.

Ook onze maandelijkse hypotheekaflossing kan ik keurig begroten. Daarvoor gebruik ik mijn hypotheekspreadsheet, die ook een prognose bevat voor de aflossingen in de komende jaren. Die prognose wordt maandelijks opnieuw berekend als we onze rente en aflossing betaald hebben en de extra aflossing gedaan hebben. Toch leuk om te zien dat we nu € 50 per maand minder aan rente betalen dan een jaar geleden. En zelfs bijna € 350 per maand minder rente dan bij de start van onze hypotheek. Dat is allemaal geld dat maandelijks extra naar de aflossing gaat. We houden onze totale maandlasten voor de hypotheek constant, wat we besparen aan rente wordt meteen extra afgelost.

De meest grillige post om te begroten zijn onze huishoudelijke uitgaven. Maar zelfs daar lukt het na een aantal jaren om een redelijk goede inschatting te maken. Als ik maar wel rekening houd met de stijgende trend door de inflatie.

Op deze manier heb ik in een uurtje mijn begroting voor 2022 in mijn administratie zitten. Wij verwachten geen ‘life events’ (zoals kinderen die naar een volgende levensfase gaan) die er een goedkoper jaar van gaan maken.

Maandelijkse Bijdrage verhoogd

Begin november berekende ik mijn eigen persoonlijke inflatie, en kwam uit op een stijging van 5,4% ten opzichte van vorig jaar. Fors hoger dan het gemiddelde, dacht ik. Maar onlangs publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) cijfers volgens de Europese meetmethode. En daar kwam de inflatie in Nederland in november uit op 5,6% ten opzichte van een jaar eerder. De hoogste inflatie in decennia! En vorige week kwam het CBS zelf ook uit op een inflatie van 5,2%.

Dus ja, Geldnerd is ongeveer een gemiddelde burger. Of mijn berekeningen zijn beter dan die van het CBS. Of het is gewoonweg stom toeval… Maar het is dus niet zo vreemd dat ik zelf uitkwam op 5,4%, terwijl het CBS met haar eigen modellen uitkomt op 3,4%. Zoals ik al aangaf is de consequentie dat het budget van onze gezamenlijke huishouding ook verhoogd wordt, en dus ook de maandelijkse bijdrage die ik overmaak naar onze gezamenlijke rekening. Het is niet anders. We zullen zien of de politiek nog onbetaalbare cadeautjes sigaren uit eigen doos gaat uitdelen om ons, de zielige burgers, hiervoor te compenseren. Ik reken er maar niet op.

Hoe gaat het met jouw budget voor 2022?

Wijze lessen (2): Budgetteren en bijsturen

Wat is eigenlijk de Geldnerd-methode, vroeg iemand me laatst. Dat zette me aan het denken. Eigenlijk is die er niet. Maar er is wel een serie wijze lessen en methodes die ik toepas in mijn zoektocht naar financieel bewust leven en financiële onafhankelijkheid. Daarom vandaag de tweede blog in een serie: Wijze Lessen van Opa Geldnerd.

Eerder verscheen:
Inkomsten en uitgaven bijhouden

Budgetteren en bijsturen

Goed, je hebt gedetailleerd inzicht in je inkomsten en uitgaven. En nu?

Het begint met ‘er iets van vinden’. Ik herinner me nog goed mijn eerste inzichten: ‘geven we echt zoveel uit aan…?’ (Buiten de deur eten, in ons geval). Ja. Zoveel geven we er echt aan uit.

Waar je uiteindelijk naar toe wilt is een budget. Of een bestedingsplan. In elk geval: sturen op wat er binnenkomt en uitgaat. Dat valt uiteen in verschillende categorieën, die meer of minder beïnvloedbaar zijn. Aan etentjes of abonnementen kun je relatief eenvoudig wat doen. Maar als je ontdekt dat je eigenlijk goedkoper wilt of moet gaan wonen, dan heeft dat vaak iets meer voeten in de aarde.

Uiteindelijk gaat het om een paar vragen:
– Kun je je dit veroorloven?
– Wil je je dit veroorloven?

Je hebt een probleem als je het jezelf moet veroorloven maar het kan niet. Maar ook die problemen zijn vaak wel oplosbaar. Al zijn de consequenties niet altijd leuk. Het leven bestaat uit keuzes maken. En kiezen voor het een is vaak ook kiezen om iets anders niet te doen. Geld is voor de meesten van ons immers geen middel dat onbeperkt beschikbaar is.

Maar ook als je het je kunt veroorloven, is het nog wel een vraag of je het jezelf wilt veroorloven? Consumeren is een keuze. Er zijn maar weinig dingen waar je echt niet zonder kunt, merkte Geldnerd zelf in de periode rond zijn echtscheiding en in de periode bij vertrek naar en terugkomst uit het Verre Warme Land. Dat heeft erg geholpen in het verminderen van mijn bezittingen en ook van mijn uitgaven. Maar hier wordt het vaak al lastiger. Want het vraagt dat je een beetje loskomt van de ‘rat race’. Een beetje loskomt van persé altijd het nieuwste en het mooiste willen hebben, van alles willen hebben wat je buren / vrienden / familie ook hebben. Dat kan best ingewikkeld zijn. Ook zo’n uitdaging: je levensstijl niet te veel mee laten groeien met stijgingen van je salaris.

Kortom, hier is niet één aanpak die voor iedereen werkt. In de praktijk zal deze stap dus al veel meer moeite kosten dan het bijhouden van je inkomsten en uitgaven. Trek hier rustig een jaar voor uit om het je eigen te maken, en mij heeft het een jaar of vijf gekost voordat ik mijzelf echt comfortabel voelde bij mijn bestedingsplannen. En dan nog kijk ik er regelmatig kritisch naar. Want anders komt de klad erin. Maar het doel is hetzelfde als bij het bijhouden van je inkomsten en uitgaven. Je wilt weten om te kunnen sturen. En wie wil dat nou niet?

Over Budget en Kasstroom

In mijn administratie maak ik een onderscheid tussen Budget en Kasstroom. Kasstroom (ook bekend als: Cash Flow) is een term in de bedrijfseconomie waarmee bij een onderneming de in- en uitstroom van liquide middelen (zeg maar ‘geld’) bedoeld wordt. De netto kasstroom is het verschil tussen de ontvangsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode of voor een bepaald project. Als de uitgaven de ontvangsten overtreffen, wordt van een negatieve kasstroom gesproken. Zijn de ontvangsten groter dan de uitgaven, dan is er een positieve kasstroom.

Waarom vind ik dit onderscheid belangrijk? Dat is heel eenvoudig: Als ik al mijn budget voor het hele jaar in één keer uit zou geven, kom ik gewoonweg geld te kort. De kasstroom vertelt mij wat ik elke periode (ik werk op maandbasis) moet betalen en wat er binnenkomt. Zo weet ik ook precies wat er elke maand overblijft nadat alle ‘verplichte dingen’ betaald zijn. En voorkom ik dat ik op het verkeerde moment geld uitgeef aan kleding, dure etentjes en andere niet-noodzakelijke dingen.

Ik heb dus een budget op jaarbasis: wat mag ik van mezelf dit jaar in totaal uitgeven aan alle posten in mijn grootboek. En ik heb een kasstroom prognose op maandbasis: welke vaste uitgaven en inkomsten zijn er in die maand te verwachten (en in welke week), en wat blijft er dan over voor andere dingen. In de kasstroom prognose staat ook het bedrag wat ik in die maand wil sparen, want het werkt voor mij toch het beste om mijzelf eerst te betalen.

Budgetteren doe ik in principe eens per jaar. Als in december de nieuwe maandelijkse bedragen voor verzekeringen, gas/water/licht et cetera bekend zijn. Ik kijk dan ook wat ik in dat jaar daadwerkelijk uitgegeven heb ten opzichte van mijn budget, en waar ik kan/wil besparen of juist iets mag verruimen. Ook plan ik op deze manier te verwachten uitgaven die minder regulier zijn. Heb ik een nieuwe bril nodig? De verlenging van dat ene meerjarige abonnement. Als ik gedurende het jaar zie dat mijn uitgaven en budget uit de pas lopen neem ik tussentijds maatregelen. Soms is dat een ruimer budget, maar vaker zijn het maatregelen om kosten te besparen.

De eerste keer budgetteren was meer werk. Dat kostte een hele middag. Downloaden van mijn overboekingen bij mijn bank en ‘verdelen over de bakjes‘. Daarna is het een kwestie van bijhouden.

Het geeft inzicht. Inzicht waar het geld naartoe gaat (‘Wat! Zoveel?’). Het helpt me om keuzes te maken. (‘Ik vind A toch echt belangrijker dan B’). En het geeft rust. Geen vervelende financiële verrassingen meer. Weten waar ik aan toe ben.

Hoe budgetteer jij?