Hoe denk ik nu over… Mijn back-up obsessie?

  • Berichtcategorie:ICT

Een blog die ik al schreef in januari 2016, mijn back-up obsessie. En ik verwijs er nog regelmatig naar, merk ik. Tijd om dus eens een update te geven hoe deze obsessie er tegenwoordig uitziet, en wat meer technische details over hoe ik een en ander heb ingericht. Niet alle technische details, want beveiliging is ook belangrijk en daar hoort een zekere mate van geheimhouding bij.

Om maar bij het begin te beginnen: ik heb nog steeds een back-up obsessie. En daar ben ik nog steeds erg tevreden over.

Noodzaak?

Anno 2021 is het volgens mij in elk huishouden noodzakelijk om na te denken over informatiebeveiliging. Het maken van reservekopieën van jouw informatie hoort daar ook gewoon bij. Goed, misschien leeft niet iedereen zo extreem papierloos als Geldnerd.  Maar waarschijnlijk heb je best veel informatie op je computer(s) staan die je niet graag kwijtraakt. Een archief van officiële documenten, e-mails, foto’s, noem maar op. Dat kun je natuurlijk gewoon op een Google Drive of Microsoft OneDrive of Dropbox kopiëren en denken ‘opgelost’. Maar persoonlijk vind ik dat niet handig. ‘De cloud’ is namelijk gewoon de computer van iemand anders, niet zelden een groot bedrijf uit een ver buitenland met andere wetgeving en privacynormen. Ik heb mijn informatie graag op een plek waar ik zelf de controle over heb.

Hardware

De basis van mijn back-up wordt nog steeds gevormd door twee NAS-apparaten. NAS staat voor Network Attached Storage. Feitelijk zijn het netwerkservers voor thuisgebruik. Ik gebruik apparaten van QNAP (Synology is overigens ook een goed alternatief met vergelijkbare functionaliteit). Beide netwerkservers zijn uitgevoerd met twee harde schijven, daar kom ik later nog op terug. Ze draaien op een besturingssysteem gebaseerd op LINUX, met een keurige gebruikersinterface. Ik kan er gewoon via de webbrowser op inloggen. Beide apparaten zijn beveiligd met een gebruikersnaam en wachtwoord en met tweefactor-authenticatie (2FA). Om in te loggen heb je dus zowel toegang nodig tot mijn wachtwoordenbestand als tot de 2FA-app op mijn smartphone. De ene NAS staat in Geldnerd HQ. De andere NAS staat bij familie.

Beveiliging

Naast de beveiligde toegang tot de NAS-apparaten is ook de communicatie tussen deze twee netwerkservers beveiligd. De informatiestroom tussen de twee servers wordt versleuteld. Dat doe ik zelfs op twee niveaus. Er is versleutelde communicatie tussen de netwerkservers en tussen de routers in Geldnerd HQ en op de back-up locatie. Je kunt het je voorstellen als een tunnel van versleutelde informatie tussen de servers, die ik door een tweede tunnel van versleutelde informatie van de ene router naar de andere router stuur via het Grote Boze Internet.

De tunnel van NAS naar NAS wordt verzorgd door Hybrid Backup Sync versie 3 (HBS3), de standaard back-up app van QNAP op basis van Transport Layer Security (TLS), een standaard versleutelingsprotocol. De tunnel van Router naar Router (of eigenlijk: van firewall naar firewall) wordt verzorgd door WireGuard, een open-source virtual private network toepassing.

Ik weet dat 100% beveiliging niet bestaat. Er zullen best partijen zijn die hier doorheen kunnen fietsen. Maar ik denk dat ik beter beveiligd ben dan gemiddeld, en ik hoop dan maar een beetje dat op het internet hetzelfde geldt als bij de beveiliging van je huis: als het maar beter is dan bij de buren…

In Hybrid Backup Sync heb ik een aantal standaardtaken aangemaakt. Elke nacht wordt mijn archief gesynchroniseerd. Mijn wachtwoordendatabase zelfs meerdere keren per dag. Dat betekent dat ik, zelfs als Geldnerd HQ compleet vernietigd wordt met alles wat er in zit (behalve Geldnerd, Vriendin en Hondje, hoop ik dan) nog steeds de beschikking heb over al mijn data tot en met de voorgaande nacht. Als naast Geldnerd HQ ook de backup-locatie volledig vernietigd wordt, dan hebben we op deze wereld een groter probleem dan het verlies van data. Want de backup-locatie ligt in een ander deel van ons land…

Dubbele Uitvoering

Harde schijven kunnen kapot gaan. Daar heb ik ervaring mee. Een computercrash eind jaren ’90 was voor mij ooit de aanleiding om back-ups serieus te gaan nemen en er een obsessie in te ontwikkelen. Ook daar heb ik dus over nagedacht en maatregelen voor genomen.

De beide servers zijn RAID-1 geconfigureerd. Redundant Array of Independent Disks (RAID) is een opslagtechnologie waarbij meerdere fysieke harde schijven gecombineerd worden tot één of meer logische opslageenheid. RAID-1 is het spiegelen van twee schijven, de RAID-software zorgt er dus voor dat de twee schijven op elk moment identiek zijn. En gaat een van de twee schijven kapot, dan vervang je die gewoon door een nieuwe. De RAID-software zorgt er dan voor dat ze zo snel mogelijk weer identiek zijn. Ingewikkeld? Nee hoor. Dit is gewoon een vinkje dat je aanzet bij de installatie van de server. Als extra voorzorgsmaatregel heb ik altijd voor beide netwerkservers een reservedisk klaarliggen.

De harde schijven in beide netwerkservers zijn ook versleuteld. QNAP gebruikt hiervoor 256-bit AES encryption. Advanced Encryption Standard (AES) is een encryptiestandaard die onderdeel is van de ISO/IEC 18033 standaarden. Ingewikkeld? Nee hoor. Ook dit is gewoon een vinkje dat je aanzet bij de installatie van de server.

De meeste data heb ik dus 5 keer. Op mijn laptop. Versleuteld op disk 1 en disk 2 van de server op Geldnerd HQ. En versleuteld op disk 1 en disk 2 van de server op de backup-locatie. Verdeeld over 3 apparaten op 2 locaties.

Van laptop naar server

Data die ik regelmatig gebruik staat op mijn laptop. Het meest recente deel van mijn archief, mijn e-mail, veel basismateriaal van Geldnerd en mijn spreadsheets bijvoorbeeld. Die wil ik uiteraard ook meenemen in mijn back-ups.

Hiervoor heb ik synchronisatiesoftware op mijn laptop geïnstalleerd. Heel lang heb ik naar volle tevredenheid gebruik gemaakt van SyncBack. Er is een gratis versie, SyncBackFree, met alle functionaliteit die je voor thuisgebruik nodig hebt. Maar sinds een tijdje gebruik ik ook hier opensource software, namelijk DirSyncPro. Ook hierin heb ik taken aangemaakt die op voorgeprogrammeerde tijden automatisch op de achtergrond draaien. Mijn documenten, mijn e-mail directory, alle belangrijke gegevens op de laptop worden dagelijks gesynchroniseerd met de thuisserver. En dan ’s nachts gesynchroniseerd met de backup-locatie.

Update 20 maart 2021: De meest recente versie van DirSyncPro is inmiddels 3 jaar oud, en de website en social media laten weinig activiteit meer zien. Het lijkt erop dat de ontwikkeling is stilgevallen en dat vind ik een risico. Inmiddels draai ik op proef met Syncthing. Dat ziet er veelbelovend uit. En ik kijk ook nog naar FreeFileSync. Ik zal er binnenkort een blogpost aan wijden.

Ingewikkeld? Nee hoor. Een beetje ICT-kennis is voldoende. Het zijn allemaal standaard softwarepakketten met standaard instellingen. Een obsessie? Ja, wel een beetje denk ik.

Zorg jij voor een goede kopie van al jouw belangrijke gegevens?

De losse eindjes van Operatie Data Footprint

Ongeveer een jaar geleden was ik in de ban van Operatie Data Footprint. Een actie om bewust na te denken over hoe ik omga met mijn persoonlijke gegevens en de beveiliging daarvan. Als je hierover na gaat denken dan ontstaat het risico op paranoia. Je gaat al gauw denken dat je niets meer veilig kunt doen. En misschien is dat ook wel zo. Soms krijg ik dan ook de neiging om een rol aluminiumfolie te kopen en er een hoedje van te vouwen. Maar dat kunnen anderen dan weer veel beter dan dat ik het kan….

Een jaar later ben ik nog steeds erg blij met de resultaten van mijn actie. Maar ik vind ook nog steeds aandachtspunten. Overigens zijn dat vaak ook dingen die ik al jaren doe, maar waarvan ik me nu pas realiseer dat ze ook hiermee te maken hebben. En er is nog steeds voortgang in mijn pogingen om mijn Data Footprint op het grote boze Internet te optimaliseren.

Fysieke beveiliging

Geldnerd heeft al jarenlang een papierversnipperaar, eentje van klasse 4. En bij elk velletje papier dat ik niet bewaar doe ik even een check. Staat er een persoonsgegeven op? Naam, adres, informatie over onszelf en onze financiële situatie, medische gegevens, dat soort dingen? Als dat zo is, dan gaat het velletje door de shredder heen en gaan de snippers mee met het oud papier. Er gaat hier geen enkel privacy-gevoelig gegeven leesbaar de deur uit. Zelfs de adreslabels op de dozen van online winkels moeten eraan geloven. De afgelopen maand ben ik weer begonnen met de eindejaars-opruimactie. Dat leverde nog weer een extra zak met papiersnippers op die keurig met het oud papier meegaan.

Er zit ook al jarenlang een webcam-cover op de webcam van mijn laptop (geen aandelen). En een tijdje geleden heb ik ook een privacyscherm voor mijn smartphone gekocht, zodat het moeilijk is om mee te lezen. En het scherm is ook nog eens beschermd tegen krassen.

Internet

Ik gebruik de zoekmachine van Google bijna nooit meer, vrijwel alleen nog DuckDuckGo. Google gebruik ik eigenlijk alleen nog als ik specifieke nieuwsberichten zoek, op één of andere manier is DuckDuckGo daar (nog) minder goed in. Maar in vrijwel alle andere gevallen vind ik via DuckDuckGo prima datgene waar ik naar op zoek ben. Heb je een Google Account, neem dan trouwens eens een kijkje op jouw Google Dashboard. Daar vind je, keurig gerangschikt per product, een overzicht van alles wat Google van je weet. En kun je het in de meeste gevallen ook verwijderen. Niet alles overigens.

Mijn Websites

Mijn andere website is inmiddels gemigreerd van Joomla naar WordPress. Dat ging redelijk probleemloos. Een paar mensen vroegen om het adres, maar dat geef ik niet. Het wordt dan namelijk iets te eenvoudig om de echte identiteit van Geldnerd te achterhalen. Beide websites hebben uiteraard extra beveiliging en het admin-gedeelte is niet toegankelijk via de standaard URL. Ook gebruik ik twee-factor authenticatie. En op beide websites worden de plugins en de WordPress-software automatisch bijgewerkt. Verouderde software is immers een van de grootste beveiligingsrisico’s, zeker op internet.

Een tijdje geleden werd er, bij een Tweakers artikel over een datalek, door iemand gelinkt naar mijn artikelen over privacy en beveiliging. Dat leverde nog wat commentaar op over de trackers en cookies die hier op Geldnerd.nl staan. Het lijkt helaas onvermijdelijk om een link naar Facebook en naar Twitter te hebben zonder dat soort dingen, en ook mijn advertenties via Google Adsense zijn natuurlijk niet helemaal cookie-vrij… Als iemand nog suggesties heeft, dan houd ik mij van harte aanbevolen. Mijn onderzoek om dit anders op te lossen loopt nog. Projectje voor de Kerstvakantie.

Dan ga ik ook nog eens kijken naar mijn reactieformulier (waar toch ook regelmatig Spam doorheen glipt. En volgens mij worden er ook een aantal fonts van mijn opmaak van een externe server gehaald, ik zal eens kijken of ik die lokaal neer kan zetten. Goed voorbeeld doet goed volgen, collega Uitklokken heeft eerder dit jaar de privacy op zijn blog ook verbeterd.

Wachtwoorden

Verder ben ik nog eens door de wachtwoordenlijst in Keepass heen gegaan. Vrijwel alle oude wachtwoorden zijn nu vervangen door unieke, langere, door de generator bedachte, wachtwoorden van de hoogste categorie. Ook zijn de laatste wachtwoorden vervangen die ik nog op verschillende sites hergebruikte. Ik vind het wel opvallend bij hoeveel websites je alleen maar relatief korte wachtwoorden van maximaal 16 karakters in kunt geven. Verder heb ik overal waar mogelijk nu twee-factor authenticatie ingesteld. Daarvoor gebruik ik de Authy-app op mijn smartphone.

Op weg naar 100% open-source?

Eerder heb ik al eens geschreven dat ik nog maar een paar ‘closed source’ applicaties gebruik. Microsoft Office 365 vanwege mijn spreadsheets. SyncBack om de gegevens op mijn laptop te synchroniseren met mijn server. En iTunes voor het back-uppen van mijn iPhone en iPad. En eigenlijk gebruik ik iTunes ook nog voor het managen van de muziekcollectie op mijn telefoon. Maar ik krijg tegenwoordig zoveel data bij mijn mobiele telefoon dat ik het daar niet eens meer voor hoef te doen. Ik kan gewoon streamen. En tenslotte Evernote voor mijn notities en het voorbereiden van blogjes.

Ter vervanging van SyncBack heb ik uiteindelijk gekeken naar Duplicati en DirSyncPro. Duplicati is eenvoudig in te stellen en (maar) voegt alle bestanden samen in één groot versleuteld backup-bestand. DirSyncPro maakt (net als SyncBack) een kopie van de bestanden in dezelfde herkenbare directorystructuur. Maar de gebruikersinterface van DirSyncPro is minder vriendelijk en vooral het kiezen van de directories die je wel of niet wilt backuppen is nogal een klus. 

Ik heb uiteindelijk voor DirSyncPro gekozen. Want ik vind het belangrijk om mijn backup-bestanden rechtstreeks toegankelijk te hebben op mijn server, zonder eerst met een aparte tool te moeten ‘ontsleutelen’. Het instellen is meer werk, maar dat doe je maar één keer. En het werkt prima.

LibreOffice is hier ook geïnstalleerd. En ik heb een analyse gemaakt van mijn gebruik van Microsoft Word en Microsoft Powerpoint, de tekstverwerker respectievelijk het presentatieprogramma van Microsoft Office 365. In Powerpoint heb ik eigenlijk maar twee bestanden die van belang zijn. De eerste is het beplantingsontwerp van onze tuin, waarop ik bijhoud waar ongeveer welke planten staan. Die opent en bewaart probleemloos in LibreOffice Impress. Het tweede bestand is een serie sheets met daarop de figuren die ik gebruik t heb op deze website. Bijvoorbeeld onderstaande klassieker, die ooit het begin was van de FIRE Calculator. Die figuren teken ik altijd in Powerpoint, maar dat gaat net zo makkelijk in Impress. En ook dit bestand opent en bewaart net zo makkelijk in Impress.

Ik heb beide bestanden geconverteerd naar het Open Document Format van LibreOffice. En op mijn taakbalk het Powerpoint icoon vervangen door het Impress icoon. In Word is het ook karig. Daar schrijf ik af en toe (steeds minder vaak) een brief. En ik houd er mijn CV up-to-date. Als ik ze verstuur dan gaat dat meestal gewoon als PDF. Een format dat je ook prima vanuit LibreOffice Writer kunt produceren. Ook hier heb ik mijn CV inmiddels geconverteerd naar het Open Document Format. En op mijn taakbalk is het Word icoon vervangen door het LibreOffice Writer icoon. Bizar eigenlijk hoe weinig ik privé gebruik maak van Microsoft Office. Dat komt ook om dat mijn werkgever niet toestaat dat we werkzaken op privé-apparatuur afhandelen. Daarvoor moet ik inloggen op onze beveiligde online werkomgeving, waar ik gewoon over alle functionaliteit van mijn zakelijke werkplek kan beschikken. En dat vind ik prima. Maar Office 365 voor thuisgebruik wordt er wel duur van, ondanks dat ik het met maximale korting koop met dank aan de Pricewatch van Tweakers.

Microsoft Excel is natuurlijk een ander verhaal. Daarin zitten mijn spreadsheets. Sommige zijn eenvoudig, zoals mijn spreadsheet met sport- en gezondheidsstatistieken en de spreadsheet waarin ik wat statistiekjes van mijn websites bijhoud. Daar zitten geen macro’s in. Die werken dus ook probleemloos in LibreOffice Calc. Maar mijn ‘stelsel’ van financiële sheets bevat de Visual Basic macro’s. En dat is het langere-termijn project waardoor ik op dit moment nog niet helemaal van Microsoft Office 365 af kan.

Dan iTunes. Eigenlijk alleen nog nodig voor de reguliere back-up van mijn iPhone en iPad. Dat wil ik het liefst zonder iTunes en iCloud doen, op een manier die niet alleen onder Windows en MacOS kan, maar ook op Linux. Dit artikel beveelt DearMob aan. Of je hebt IMyFone. Maar beide zijn niet open-source en alleen beschikbaar voor Windows en Mac. En ik wil eigenlijk de optie hebben om over te stappen naar Linux. Er was een tool onder Linux, en de pagina van dat project is enkele maanden geleden weer tot leven gekomen. Maar ik heb nog geen tijd gehad om me daar echt in te verdiepen. Het staat nog op de actielijst.

En tenslotte Evernote. Daar heb ik nog steeds geen goede vervanger voor gevonden. Standard Notes kwam het dichtst in de buurt. Maar werd het uiteindelijk niet, vanwege de manier waarop ze omgaan met bestandsbijlagen. En ook heeft Standard Notes geen goede exportmogelijkheden. Het is fijn om al mijn informatie in zo’n tool te kunnen stoppen, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Overiogens is na een grote opschoonactie van jarenlang Evernote gebruik bijna tweederde van mijn notities opgeruimd.

Resterende losse eindjes…

Er moet dus nog wat gebeuren hier op deze website, met Evernote, en met iTunes. Het verbouwen van mijn spreadsheets blijft de grote klus. En verder zijn er nog wat kleinere losse eindjes:

  • Ik heb nog geen goede oplossing om het adresboek en de agenda van mijn smartphone op mijn eigen server te hosten.
  • Ook heb ik nog geen goed alternatief voor Google Alerts, waarmee ik een aantal interesses in de gaten houd en ook bewaak wat er over mij op het internet geplaatst wordt.
  • Ik heb me nog niet echt verdiept in OpenStreetMap als alternatief voor Google Maps.

Het is nog niet af, maar we zijn een heel eind. Stapje voor stapje komen we er wel. Ben jij bewust bezig met jouw Data Footprint?

Operatie Data Footprint

  • Berichtcategorie:ICT

Je kunt wel zeggen dat ik de smaak te pakken heb. Nadat ik uitgebreid nagedacht heb over mijn privacy op internet ben ik aan de slag gegaan. Allereerst met mijn Gmail en de privacy-instellingen van de apps die ik gebruik. En ik heb ook geschreven over mijn strijd om de ommuurde tuinen van Google, Facebook, Apple en Microsoft te ontvluchten. Tenslotte heb ik ook gekeken naar mijn gebruik van Evernote. Maar daar blijft het niet bij. Mijn persoonlijke data footprint is een belangrijk onderwerp geworden voor mij.

In deze blogpost dan ook een overzicht van alle maatregelen die ik totnogtoe genomen heb, met de nodige achtergrondinformatie. En ook een overzicht van wat ik nog van plan ben. Deels zijn deze maatregelen al eerder genomen, maar meld ik ze voor de compleetheid van het overzicht. Maar grotendeels zijn ze onderdeel van de huidige Operatie Data Footprint.

Genomen Maatregelen

Mijn internetbrowser is vervangen. Ik ben gemigreerd van Google Chrome naar Mozilla Firefox. Dat was een eenvoudige stap. Ik kon al mijn favorieten uit Chrome automatisch importeren in Firefox. En ook Firefox ondersteunt synchroniseren over al je apparaten heen, dus ik heb op mijn laptop, smartphone en tablet dezelfde favorieten en instellingen. Ik ben erg tevreden over de snelheid en het gebruikersgemak van Firefox.

Voor het zoeken op internet ben ik overgestapt van Google naar DuckDuckGo. Deze zoekmachine garandeert dat ze je niet volgen en geen informatie over je verzamelen. Ik heb met mijzelf afgesproken dat ik eerst het veiliger alternatief gebruik, dus DuckDuckGo. Pas als ik daarmee niet kan vinden wat ik zoek, dan mag ik van mezelf ‘even terug naar Google’. Maar tot nu toe heb ik dat niet nodig gehad.

Mijn accounts en wachtwoorden staan nu opgeslagen in KeePass en zijn via de Strongbox app toegankelijk op mijn smartphone en tablet. Al mijn wachtwoorden worden nu met sterke beveiliging aangemaakt en beheerd. Overal waar mogelijk 2-factor authenticatie, vaak via een authenticatie-app op mijn mobiele telefoon. Daarvoor gebruik ik tegenwoordig Authy, waar ik eerder Google Authenticator gebruikte. Over de inrichting van KeePass heb ik een aparte blogpost geschreven. En Tweakers had onlangs een goed artikel over de toekomst van het wachtwoord, met een goed overzicht van maatregelen die je nu al kunt nemen.

Al mijn e-mail loopt nu via mijn eigen domein. Alle accounts zijn omgeschakeld vanaf mijn Gmail-adres. De accounts bij Microsoft, Google en Apple zijn er alleen nog vanwege de noodzaak voor toegang tot diensten (Office 365, AdSense en iCloud). Voor het bijhouden van mijn e-mail gebruik ik Mozilla Thunderbird als mailclient, met de Lightning add-on voor agendabeheer en TBsync voor de synchronisatie van mijn adresboek en agenda.

Mijn zoektocht naar het adresboek en de agenda heb ik uitgebreid beschreven in mijn blogpost over de ommuurde tuinen. Ik kom er zeker op terug zodra ik dit over kan brengen naar mijn eigen server. Vooralsnog is het in elk geval weg bij het vermijdbare Google, en staat het bij het vooralsnog onvermijdbare Apple.

Mijn router en firewall draaien al een tijdje op OpenWRT. Hoe dat zo gekomen is heb ik eerder in een uitgebreide (en veelgelezen) blogpost beschreven. Ik heb wel een nieuwe functie toegevoegd, namelijk het actief blokkeren van IP adressen via de firewall. Zo heb ik alle IP-adressen uit China geblokkeerd met een ‘geo-block’, en als ik in de log van mijn server zie dat er geprobeerd is om deze te benaderen wordt het betreffende IP-adres ook toegevoegd aan de blokkadelijst.

Mijn server is in dit proces een stuk belangrijker geworden. Met SSL en een VPN-verbinding is die goed beveiligd. Belangrijkste taak blijft het verzorgen van de dagelijkse back-up. Maar de bedoeling is ook zeker om mijn adresboek en agenda hier zo snel mogelijk onder te brengen!

Ergens in dit proces realiseerde ik me ook dat ik ooit in de eerste de beste synchronisatie-oplossing ben gestapt die ik kon vinden en die werkte voor mij. Ik draai SyncBack om mijn laptop te synchroniseren met mijn server. Maar ook die oplossing is closed source. Terwijl er ook open-source oplossingen zijn zoals FreeFileSync.

Verder heb ik kritisch gekeken naar mijn websites. Geldnerd draait op een eigen WordPress installatie bij mijn hostingprovider en is voorzien van extra beveiliging, die er onder meer voor zorgt dat de software en de plugins up-to-date blijven. Sowieso is het bijwerken van mijn software een wekelijks ritueel in Geldnerd HQ. Oude software met kwetsbaarheden is een belangrijke bron van beveiligingsproblemen. Daarnaast heb ik nog een andere website actief. Die draait op Joomla, ook een prima open-source contentmanagement-systeem. Maar wel iets ingewikkelder, en ik gebruik het minder vaak. Kennis over twee systemen bijhouden kost meer tijd dan kennis over één systeem. En standaardisatie maakt sites beter te onderhouden. Ik ben dus bezig om mijn andere website te migreren naar WordPress.

Verder heb ik documentatie gemaakt, oftewel uitgeschreven hoe ik bepaalde onderdelen van mijn netwerk heb ingericht en waarom. Verder maak ik nu zoveel mogelijk back-ups van de instellingen van bijvoorbeeld mijn router en servers. Daarmee zijn ze, mocht er ooit iets misgaan, snel weer te herstellen. Waar ik ook meer over nadenk: Het is fijn om jezelf afhankelijk te maken van specifieke software, maar hoe kom je er ooit weer vanaf? Zo heb ik me een tijdje geleden al gerealiseerd dat mijn spreadsheets prachtig zijn en me heel veel opleveren, maar dat ze er ook voor zorgen dat ik nog een tijdje aan Microsoft vastzit. Maar wat is mijn exitstrategie als bepaalde software wegvalt? Ook daar denk ik over na.

Open-source software

Een van de belangrijkste onderdelen van mijn ‘data footprint’ strategie is het gebruik van zoveel mogelijk open-source software (OSS). Dat is niet alleen omdat het meestal gratis is. Maar het heeft alles te maken met transparantie. Iedereen kan de broncode van OSS controleren. Dat verkleint de kans dat er verborgen achterdeurtjes of risico’s in de software zitten, en verbetert de kwaliteit van de software. Dat is iets dat ik extra belangrijk vind voor software die met mijn persoonlijke gegevens omgaat.

Jarenlang gebruik ik al naar volle tevredenheid GIMP voor het bewerken van foto’s en afbeeldingen, en Calibre voor het beheer van mijn e-book collectie. Filezilla wordt gebruikt voor het beheer van de ‘achterkant’ van mijn websites, en SumatraPDF als PDF-reader. En Mozilla Thunderbird is al heel lang mijn e-mail client, en die gebruik ik ook voor de agenda. En laat ik ook mijn router niet vergeten, die al vanaf dag 1 op OpenWRT draait. Ook de beveiligingscertificaten van mijn servers komen uit de open-source hoek, via Let’s Encrypt. Daar hoefde ik overigens weinig voor te doen, dat wordt gewoon ondersteund door mijn servers en was een kwestie van één druk op de knop.

Operatie ‘data footprint’ heeft deze collectie op een paar belangrijke punten uitgebreid. Als internetbrowser gebruik ik nu alleen maar Mozilla Firefox. En Keepass is mijn wachtwoordmanager. FreeFileSync heeft de synchronisatie van bestanden tussen mijn laptop en mijn server overgenomen van SyncBack. Drie essentiële functies die zijn overgenomen door OSS.

Nog te doen

Ik heb nog drie belangrijke applicaties die niet open-source zijn. Maar voor alledrie kijk ik naar open-source opties. Kansen liggen er nog bij de vervanging van Evernote, al is mijn eerste poging om over te stappen naar de open-source oplossing Standard Notes niet succesvol geweest. Verder gebruik ik nog Apple iTunes voor het beheer van mijn muziekcollectie en het maken van back-ups van mijn smartphone en tablet. Maar met de opkomst van streaming services gaat het bergafwaarts met de iTunes-alternatieven.

Tsja, en dan Office 365. Met dank aan mijn Excel spreadsheets met macro’s zit ik daar nog even aan vast. Met jaarlijkse abonnementskosten. Terwijl ik het best wel graag zou vervangen door LibreOffice, die eigenlijk ook alles doet wat ik nodig heb. Maar die spreadsheets….

En ik weet niet hoe het met jullie is, maar ik gebruik online kaarten en navigatiemogelijkheden dus best wel vaak. Om iets op te zoeken, een trip te plannen, dat soort dingen. Ik heb ook allerlei eigen kaarten. Met wandeltochten, zeilreizen, maar ook bijvoorbeeld met mooie locaties in het Verre Warme Land die ik niet wil vergeten. Maar ja, die kaarten staan wel weer bij Google. Een van de tips bij mijn vorige blog was om Google Maps te vervangen door OpenStreetMap. Dat ben ik serieus aan het onderzoeken. De conversie van mijn eigen kaarten lijkt vrij eenvoudig. Wat ik nog wel lastig vind is het vinden van een goede app voor OpenStreetMap op iOS. Want het grootste deel van mijn gebruik vindt op mijn smartphone plaats. En nee, ik ben niet meteen enthousiast over apps die door Russen of Chinezen gebouwd worden…

Onafhankelijk van Big Tech?

Hoe zit het dan met mijn afhankelijkheid van de traditionele grote ‘techreuzen’?

Bij Google gebruik ik alleen nog Maps en AdSense. Google Search komt alleen nog in beeld als de alternatieven niets opleveren. Mijn voorkeurszoekmachine is op alle apparaten nu DuckDuckGo. In mijn Google Dashboard heb ik zoveel mogelijk gegevens verwijderd. Ook Google Contacts en Google Agenda heb ik gewist, uiteraard nadat ik de gegevens heb overgebracht naar een nieuwe bestemming. Gmail is er alleen nog vanwege AdSense, en om het adres ‘gereserveerd’ te houden

Van de vrienden van Facebook gebruik ik alleen nog Whatsapp. Signal heeft de voorkeur, maar daar is helaas nog lang niet iedereen met wie ik contact heb van overtuigd..

Microsoft is nog onvermijdelijk vanwege het gebruik van Office 365 en Windows 10. Het gebruik van hun online OneDrive lijkt daardoor vooralsnog ook onvermijdelijk. Effectief heb ik hier een ‘lock-in’ totdat ik mijn spreadsheets ergens anders naartoe gemigreerd heb.

En Apple is onvermijdelijk vanwege mijn smartphone en tablet. Ik maak geen online back-up en ook mijn foto’s worden niet in de iCloud opgeslagen. Back-ups maak ik lokaal via iTunes, en die worden gesynchroniseerd op mijn server. Voorlopig staan bij Apple wel mijn adresboek en agenda.

Mijn afhankelijkheid is dus fors verminderd, maar helemaal vrij van Big Tech ben ik nog zeker niet!

Tenslotte

Het was een hele klus. Maar ik ben blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me vooral verbaasd hoe naïef ik lang geweest ben met mijn eigen wachtwoordenbeleid. Goed, mijn wachtwoorden waren dan misschien niet ‘123456’ of ‘password’, maar heel erg ingewikkeld waren de meeste ook niet… De kans is een stuk kleiner geworden dat kwaadwillenden door te gokken of door een brute-force attack mijn accounts binnenkomen. Er zijn ook minder accounts om binnen te komen, dat helpt ook.

Tsja, en als dat me zou lukken, om die drie closed source pakketten te vervangen? Dan kan ik misschien ook maar beter stoppen met Microsoft Windows 10 en overstappen op Linux.

Heb jij voldoende aandacht voor jouw informatiebeveiliging en jouw privacy?

PS: Overdreven reactie? Kijk nog eens naar de uitzending van VPRO Tegenlicht van zondag 27 oktober 2019, over De Grote Dataroof.

Privacy: Dag Evernote, hallo Standard Notes?

  • Berichtcategorie:ICT

Een van de onderwerpen in mijn zoektocht naar meer privacy en betere informatiebeveiliging is Evernote. Het digitale notitieboek dat ik al sinds 2012 gebruik. Ik ben er qua gebruikersgemak erg tevreden over. Het staat op al mijn apparaten (laptop, tablet, en smartphone), dus ik kan altijd een notitie raadplegen of bewerken. De meeste blogposts op mijn site zijn hun leven begonnen met een werktitel en een aantal steekwoorden in Evernote. Het kan prima omgaan met de dingen die ik op wil slaan: tekst, afbeeldingen en af en toe een ander soort bestand als bijlage.

Maar ik ben me ook goed bewust van de nadelen. Evernote data staat volledig in de Verenigde Staten en valt onder de privacyregels daar. Die ik niet vertrouw. Je kunt je data niet zomaar standaard versleutelen. De software is niet open-source. En ik heb een relatief goedkoop abonnement op Evernote, dat inmiddels niet meer verkocht wordt. Eigenlijk erger ik me aan de regelmatige verzoeken tot upgraden naar een duurder abonnement, terwijl ik al betaal…

De afgelopen periode heb ik wel de informatie uit Evernote verwijderd die ik té privacygevoelig vind, of die raakt aan onze beveiliging. Denk daarbij bijvoorbeeld aan details over de inrichting van ons computernetwerk thuis, en mijn accounts en wachtwoorden. Het heeft er toe geleid dat ik in Evernote eens goed opgeschoond heb. Voor die opruimactie stonden er zo’n 1.200 notities, inmiddels nog maar ongeveer 350. Vooral conceptblogjes en lijstjes, bijvoorbeeld mijn inpaklijst voor vakanties. En informatie voor de opleiding die ik volg.

Onlangs heb ik dus de stoute schoenen aangetrokken, en Standard Notes geïnstalleerd. Op papier biedt dit alle functionaliteit die ik nodig heb. De applicatie is open-source en beschikbaar voor alle platformen. Je kunt het op een onbeperkt aantal apparaten installeren. Standaard zijn alle notities versleuteld en alleen voor jezelf toegankelijk. En migratie van je notities vanuit Evernote wordt ondersteund. Ook Standard Notes is overigens een Amerikaans bedrijf.

De installatie was simpel. Ik heb wel meteen een betaald abonnement genomen voor één maand. Dit om serieus te kunnen testen of dit voor mij een volwaardige vervanger is voor Evernote. Het doel is eigenlijk om helemaal van Evernote af te stappen.

De gebruikersinterface van Standard Notes is even wennen, maar wel heel intuïtief. Dat komt uiteindelijk vooral omdat ik al heel lang gewend ben om Evernote te gebruiken. Het kost me nog geen uurtje om eraan gewend te raken. De functionaliteit van de app is op mijn laptop veel lichter dan ik gewend ben van Evernote, maar het bevat wel alle functies die ik vaak gebruik. Al snel ben ik aan het experimenteren met alle add-ons die Standard Notes biedt, de vele verschillende ‘themes’, waarmee je allerlei aanvullende functionaliteit beschikbaar krijgt. Zo is er een heel complete spreadsheet, maar ook behoorlijk geavanceerde tekstverwerkers. Het kostte me wel wat moeite om de 2-factor authenticatie aan het draaien te krijgen in mijn Authenticator app op de smartphone maar uiteindelijk lukte dat.

De conversie van notities vanuit Evernote viel me tegen. Ondanks diverse pogingen met verschillende instellingen verdween de indeling in notebooks. Ook werden de notities omgezet in platte tekst. Maar eigenlijk vond ik dat met ‘slechts’ 350 notities nog best overkomelijk. Totdat ik begon aan de afbeeldingen en andere bijlagen die ik in de notities heb hangen. Dat waren er best veel.

Om met afbeeldingen en bijlagen te werken heb je de add-ons Bold Editor en FileSafe nodig. Daarmee kun je bijlagen rechtstreeks in je notities hangen. Eerst worden ze versleuteld. Maar vervolgens worden ze opgeslagen in een cloud van jouw keuze. Bij Dropbox, Google Drive, Amazon Web Service (AWS S3), of op een WebDAV server.

Tsja, en dat is eigenlijk niet mijn bedoeling. Ik wil juist minder afhankelijk worden van externe clouds. Ik heb geen Dropbox account, Google heb ik leeggehaald, en aan AWS wil ik niet beginnen.

Dus voorlopig ben ik afgehaakt. Het abonnement is alweer beëindigd, mijn account is verwijderd en ik heb de software verwijderd van mijn apparaten. Ik ga de ontwikkeling van Standard Notes wel in de gaten houden. Als zij andere opties toevoegen voor bijlagen ga ik er zeker weer naar kijken. Maar voor nu blijf ik nog even bij Evernote. Met als winstpunt dat ik daar enorm heb opgeruimd, dat wel.

Ik heb ook nog even gekeken naar Typora. Maar die heeft ook geen fijne ondersteuning voor bijlagen én geen ondersteuning voor de migratie vanuit Evernote. Bovendien is Typora ook (nog) niet beschikbaar voor mijn tablet en smartphone. Dus ik zoek rustig nog even verder.

Migreer jij wel eens naar andere software?

Risicoloos Sparen?

Een lezer vroeg mij of ik eens wilde schrijven over het veilig wegzetten van je spaargeld. Als iemand je pas en pincode van een van de grootbanken in handen krijgt is je betaal- en spaarrekening direct toegankelijk. Mijn eerste reactie was dat ik hier niet meteen een onderwerp in zag. Maar toen ik er verder over nadacht schoten me toch een aantal gedachten door het hoofd. En dan ontstaat er toch weer een schrijfsel.

Allereerst denk ik dat iedereen, die z’n spaargeld nog bij een van de grootbanken heeft staan, volslagen gestoord is. 0,05% rente. Met een inflatie van ongeveer 1,5% en een vermogensrendementsheffing van 1,4% heb je sowieso een procent of drie aan rendement nodig om ervoor te zorgen dat de koopkracht van jouw geld op peil blijft. Nu krijg je die rente op dit moment nergens, maar 0,05% is minder dan kan. Een paar kliks met de muis en je geld staat op een plek waar het (iets) minder slecht rendeert.

Ten tweede: Er is altijd risico. Als iemand je pinpas en pincode jat (nooit bij elkaar bewaren dus), al heb je dan ook nog een cardreader nodig van de betreffende bank. Als je je geld elders stalt ook. De meeste spaarbanken werken met gebruikersnaam en wachtwoord, ook oppassen met hoe je die bewaart dus. Al moet je bij de meeste spaarbanken een vast tegenrekeningnummer instellen, dat is de enige plek waarheen je je geld kunt overmaken. Maar je geld thuis bewaren in een oude sok of steeds met je meedragen, is volgens mij nog veel riskanter. Geen risico bestaat niet. Je zult altijd een risico moeten accepteren. Dat is ook niet erg, als je er maar bewust mee omgaat.

Ik heb zelf een aantal maatregelen genomen. Mijn geld staat gespreid, en in elk geval niet bij een grootbank. Daar heb ik alleen de lopende rekeningen en een heel klein buffertje (niet eens een maand aan uitgaven). De cashbuffer staat bij een andere spaarbank, en is ruim beneden de grens van het depositogarantiestelsel. Die spaarbank werkt met gebruikersnaam en wachtwoord, die bij mij op de volgens mij minst onveilige manier opgeslagen zijn. Hoe precies, dat is mijn geheim. In elk geval niet in de cloud. En bij de spaarbank staat een vaste tegenrekening geprogrammeerd, mijn eigen lopende rekening. Dus een kwaadwillende moet extra ‘hacken’ om het geld naar een andere rekening over te maken. De cardreaders om toegang te krijgen tot mijn lopende rekeningen zijn veilig opgeborgen in een verborgen fysieke kluis. Mijn bankpasjes zitten in mijn portemonnee. En de telefoonnummers om deze te blokkeren zijn voorgeprogrammeerd in mijn adresboek (dat ook op mijn telefoon staat).

Is dit honderd procent veilig? Nee, natuurlijk niet. Er blijft, zoals ik al zei, altijd een risico. Maar volgens mij heb ik hiermee een beter dan gemiddelde beveiliging. Goed genoeg voor mij.

Hoe risicoloos spaar jij?

Back-up obsessie

  • Berichtcategorie:ICT

Ooit ben ik bij een computercrash eens al mijn gegevens kwijtgeraakt. Het is best lang geleden (eind jaren 90) maar het was een ‘traumatische’ ervaring. En zoals wel vaker bij trauma’s leidt het tot een obsessie. In mijn geval: een ‘back-up obsessie’. Zoals ik al wel eens geschreven heb probeer ik zo ‘papierloos’ mogelijk te leven. Een computercrash anno nu zou dus nog vervelender zijn. Ik heb dus voorzorgsmaatregelen getroffen. Zonder de ‘cloud’

De afgelopen jaren heb ik allerlei back-ups gehad. Op DVD, op externe harddisks, ZIP drives, noem maar op. Tegenwoordig heb ik het anders geregeld.

De meeste gegevens (het gescande archief, de administratie, et cetera) staan op de harddisk van mijn laptop. Op de achtergrond draait daar synchronisatie-software (SyncBack). Deze kopieert alle wijzigingen automatisch naar mijn NAS (network-attached storage, oftewel netwerkserver).

Deze NAS is, zoals dat heet, ‘RAID-1’ geconfigureerd. Er zitten twee harddisks in, en die zijn op ieder moment identiek. Alle data die op de ene disk staat, staat ook op de andere disk. Als dus een van de twee harddisks kapot gaat, ben ik niets kwijt. Ik stop gewoon een nieuwe harddisk in de NAS, en het systeem zorgt er zelf voor dat alle data opnieuw gekopieerd wordt. Een paar uur na de vervanging zijn ze weer identiek. Allemaal automatisch. Soms is ICT best fijn! En dit werkt goed, merkte ik een aantal maanden geleden toen er inderdaad een disk kapot ging.

Maar daarmee ben ik er nog niet. Want wat als mijn huis afbrandt? Op een andere locatie, bij familie, heb ik dus nog zo’n NAS staan. Daarop staat een kopie van alle data. Iedere nacht maken die twee NAS-sen automatisch contact met elkaar, en alle nieuwe data wordt gekopieerd van de thuis-NAS naar de tweede NAS. Die verbinding werkt met encryptie, de gegevens worden dus gecodeerd verstuurd. En op de NAS worden de gegevens ook encrypted opgeslagen.

Een beetje overdreven, misschien. Maar ik had het niet voor niets over mijn ‘back-up obsessie’. En op deze manier is er weinig risico dat ik mijn gegevens kwijtraak.

Heb jij een back-up van al je belangrijke gegevens? En wat gaat er mis als je alle gegevens op je computer kwijt zou raken?

Update: in maart 2021 ben ik nog eens een keer uitgebreider terug gekomen op mijn back-up obsessie, inclusief beschrijving van de inrichting en de software die ik gebruik.