Steeds contactlozer

In de maand maart deden we in Nederland een recordaantal van 100 miljoen betalingen met smartphones, las ik bij de Betaalvereniging Nederland. Bijna een kwart van de betalingen gebeurt nu zonder betaalpas, en negen van de tien zijn contactloos. Ook las ik dat er in die maand maar liefst 439 miljoen keer aan de kassa gepind is. Bij het CBS lees ik dat Nederland 17,6 miljoen inwoners telt en iets meer dan 8 miljoen huishoudens, oftewel er werd in de maand maart gemiddeld 55 keer per huishouden gepind. 25 keer per persoon, baby’s en kinderen meegerekend.

En Geldnerd doet daar niet aan mee. In elk geval niet pro rata. Ik haal dat nog niet in een kwartaal…

Betalingen via mijn persoonlijke rekening 2019Q4 – 2022Q1

Als ik mijn betaalgedrag sinds het vierde kwartaal van 2019 op een rijtje zet dan vallen er een paar dingen op. Destijds hadden we nog nooit van corona gehoord. Ik ben ergens in dat vierde kwartaal begonnen met het gebruik van mijn mobiele telefoon voor betalingen. in het eerste kwartaal van 2020 was Apple Pay goed voor meer dan 80% van mijn betalingen. Contant geld komt in mijn financiële leven bijna niet meer voor.

En toen begon corona. Het aantal betalingen dat ik in een kwartaal deed denderde naar beneden. Met een kleine opleving in de zomer van 2020 (Q3) en de zomer van 2021 (Q3). Maar ook die kwamen bij lange na niet aan de aantallen van vóór corona. En ook in het eerste kwartaal van 2022 blijven mijn betalingen op een laag niveau hangen.

De verklaring daarvoor is simpel. In het verleden was een heel groot deel van mijn transacties gerelateerd aan mijn kantoorleven. Koffie en het restaurant. En dat kantoorleven is nog steeds anders dan het was. Dat blijft, als het aan mij ligt, ook anders dan het was. Ik ga af en toe naar kantoor, gemiddeld eens in de week. Meestal voor één of twee afspraken. Dat is ook geen probleem, het is een kwartiertje fietsen. Een heel enkele keer ben ik er langer, ik ben nu twee keer in de afgelopen 6 maanden een hele werkdag op kantoor geweest. En ik verwacht dat dit zo blijft.

Nu zie je in de grafiek hierboven alleen mijn persoonlijke pintransacties. In mijn administratie kan ik ook zien hoeveel pintransacties we per maand vanaf de gezamenlijke huishoudrekening doen, bijvoorbeeld voor boodschappen. Dat waren er in maart 2022 ook slechts 15. En een (1) transactie met contant geld, op de markt.

Nu heb ik geen zicht op het pingedrag van Vriendin op haar persoonlijke rekening. Gelukkig maar. Maar ik weet vrijwel zeker dat we ook met haar transacties erbij niet aan het maandelijks gemiddelde per huishouden komen…

Betalingen via de gezamenlijke huishoudrekening 2022

En dan was er afgelopen dinsdag ook nog het bericht dat er in de afgelopen zeventien jaar vijf miljard betalingen zijn verricht via iDEAL, het online betaalsysteem van de Nederlandse banken. Het vijfde miljard hiervan is in minder dan een jaar gerealiseerd. Geldnerd en Vriendin doen een groot deel van hun inkopen online, dus ook wij gebruiken iDEAL regelmatig. Ik merk wel dat ik vaak heel bewust de afweging maak of ik iets met iDEAL betaal, of toch met mijn creditcard. Want bij iDEAL wordt de betaling meteen afgeschreven van mijn bankrekening, en bij mijn creditcard aan het einde van de maand na de ontvangst van mijn salaris. Soms is dat laatste net iets handiger voor de liquiditeit.

Hoe (en hoe vaak) betaal jij per maand?

Betaalstatistieken 2011 – 2020

Geldnerd houdt van alles bij. Ook hoe hij betaalt. En dat ontwikkelt zich. Er zitten een aantal langere-termijn trends in, en soms gebeuren er ook onverwachte nieuwe dingen.

Betaalstatistieken

De trend is bijvoorbeeld dat ik steeds minder contant geld gebruik. In heel 2019 was dat tweemaal. Eén keer toen ik iets in een collectebus gooide, en één keer toen ik op stap was met een groep mensen die niet wisten wat een Tikkie is, en we allemaal een tientje lapten. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld het jaar 2013, toen ik maar liefst 226 contante betalingen deed. Maar als je kijkt naar de langere termijn dan zie je dat er af en toe ook technologieën komen die het toch niet redden. Zo hadden we vroeger de Chipknip. Logisch dat die het niet gered heeft. Je kon niet aan je bankpas zien wat het saldo op de Chipknip was, en je moest ‘m apart opladen bij een automaat. Het enige voordeel was dan nog dat je geen contant geld nodig had. Blijkbaar vond ik dat handig, want bijvoorbeeld in 2011 tot en met 2013 gebruikte ik die Chipknip jaarlijks zo’n 300 keer.

De rol van de Chipknip was, toen wij in 2016 terugkwamen uit het Verre Warme Land, overgenomen door de contactloze betaalpas. Die ik ook gretig omarmde. Niet meer apart opladen, en alles kwam automatisch in mijn administratie terecht want het waren gewone banktransacties. Ik dacht dat ik nooit meer iets anders nodig zou hebben. En eigenlijk is dat ook zo.

Maar het kan altijd makkelijker. En minimalistischer. Toen mijn huisbank Apple Pay aan ging bieden heb ik ook dat gretig omarmd. Ik hoef niet eens meer een portemonnee mee te nemen als ik van huis ga, mijn telefoon is voldoende. Nu nog afwachten tot ik ook mijn OV-kaart vanaf de telefoon kan gebruiken. In 2020 heb ik tot eind maart 8 keer contactloos met mijn pinpas betaald, en één keer met contant geld. Er zijn 10 creditcardtransacties, en 90 keer heb ik met Apple Pay betaald.

* Gegevens 2020 tot en met eind maart

Mijn eerste kasboek hield ik overigens bij in 2004, van 1 januari tot 1 april. In die periode deed ik toen 102 contante uitgaven. En ik ben vooral ook blij om te zien dat het totale aantal transacties dat ik doe een dalende trend laat zien. Dat zie ik ook terug in mijn spaarpercentage, want dat stijgt juist met de jaren.

Betaalgedrag

Mijn betaalgedrag is heel consistent. Betalingen van de gezamenlijke rekening, zoals boodschappen, doe ik met de bankpas van de gezamenlijke rekening. Daar hebben Vriendin en ik er elk eentje van. Persoonlijke betalingen van mijn eigen rekening gaan naar keuze contactloos met mijn persoonlijke bankpas of via Apple Pay.

Mijn persoonlijke creditcard gebruik ik voor uitgaven ten behoeve van vakanties, voor persoonlijke online aankopen en als het cashflowtechnisch beter uitkomt, bijvoorbeeld voor een grote kledingaankoop. Dan kan ik aan het einde van de maand het geld uit mijn kledingpotje overmaken van de bufferrekening naar mijn lopende rekening, zodat er voldoende saldo is voor de creditcardafrekening. Thuis hebben we ook een kleine noodvoorraad cash, genoeg voor enkele weken boodschappen.

De wereld verandert

Winkels accepteren nog volop cash, ondanks de opkomst van het pinnen. Al is dat nu even wat minder vanwege het corona-virus. Sinds een paar jaar betalen wij Nederlanders vaker met de pas dan contant. En het wordt allemaal wel storingsgevoeliger en ingrijpender naarmate de afhankelijkheid van technologie toeneemt. Zo was er op 10 maart een landelijke storing bij de Rabobank. Stond ik daar in het bedrijfsrestaurant met alleen mijn iPhone… En ik was niet de enige. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe mijn betaalgedrag er over 5 jaar uit ziet. Als ik dan nog steeds blog, zal ik er vast en zeker over schrijven.

Is jouw betaalgedrag door de jaren heen ook veranderd?

Mijn betaalgedrag van 2016 t/m 2018

Eén van de leuke aspecten van je administratie bijhouden is dat je ongemerkt heel wat gegevens verzamelt. En dat je dus goed kunt kijken naar je eigen gedrag en hoe zich dat ontwikkelt in de tijd. Zo heb ik mijn spaarpercentage in beeld sinds 2003, en elke beleggingstransactie sinds 2000. Daarmee kun je leuke dingen doen.

Onlangs heb ik een tabelletje in mijn administratie gebouwd, die automatisch bijhoudt hoe ik betaal. Die gegevens krijg je vanzelf mee als je jouw boekingen downloadt bij de meeste banken. Er staat dan een tweeletterige code bij. ‘BC’ is bijvoorbeeld ‘Betalen Contactloos’ en ‘BA’ is ‘Betalen Automaat’ (dus met PIN). Ik heb die systematiek de afgelopen jaren zelf ook overgenomen en in mijn administratie twee nieuwe codes toegevoegd. ‘KAS’ zijn transacties met contant geld, die code wordt automatisch toegevoegd als ik mijn kasboekje verwerk. En ‘CC’ staat uiteraard voor creditcard, die code wordt toegevoegd als ik mijn creditcardtransacties verwerk. Het tabelletje werkt vervolgens heel simpel met de ‘AANTAL.ALS’ functie in Excel, en telt het aantal transacties dat de betreffende code heeft. Ik heb het tabelletje meteen ook gekopieerd naar mijn administraties van de afgelopen jaren.

Onderstaande grafiek toont mijn betaalgedrag sinds de terugkeer uit het Verre Warme Land. Dat was rond 1 mei 2016, dus de cijfers van 2016 beslaan maar 8 van de 12 maanden. En het gaat alleen maar om mijn betalingen ‘buiten de deur’. Reguliere dingen die via automatische incasso worden afgeboekt (zoals mijn mobiele telefonie abonnement en de zorgpremie), en zaken waar ik een factuur voor krijg, vallen niet in deze categorieën.

Uit de grafiek blijkt duidelijk dat contant geld bij mij al marginaal was, en steeds marginaler wordt. Ik betaal alleen nog contant als het écht niet anders kan. Tegelijkertijd heb ik wel nog steeds een kleine hoeveelheid contant geld bij me, voor het geval dat. Mijn creditcard gebruik ik vooral tijdens vakanties in het buitenland, voor het betalen van huurauto’s, en voor internetaankopen. En ons Spotify-abonnement loopt ook via mijn creditcard (Netflix loopt via de creditcard van Vriendin).

Contactloos betalen is bij mij de standaard. Als het kan dan doe ik het, ik betaal alleen nog met PIN als er geen contactloze optie is, of als de terminal er (eens in de zoveel transacties) naar vraagt. Sommige mensen betalen liever contant voor het overzicht, maar bij mij is het juist andersom. Een niet-contante betaling komt automatisch, zonder extra inspanning, wekelijks in mijn administratie terecht. Dus niet-contante betalingen zorgen bij mij juist voor overzicht. Wel of niet uitgeven is en blijft een kwestie van discipline, daarbij maakt het volgens mij niet uit of je contant of elektronisch betaalt. Maar dat blijft uiteraard een kwestie van persoonlijke voorkeur.

Waar ik wel blij om ben: het totale aantal transacties vertoont een dalende lijn. Als ik de cijfers voor 2016 extrapoleer voor het hele jaar, kom ik op ongeveer 750 transacties. In 2017 waren het er iets meer dan 600, en in 2018 kwam ik uit op ongeveer 475. De beste manier van besparen is niet uitgeven…

Hoe ziet jouw betaalgedrag eruit?

Cash geld en Kasboekje

20160723 CashGeldnerd heeft gisteren gepind. € 60 heb ik uit de geldautomaat getrokken. Dat is niks bijzonders, zul je denken. Maar het is pas de tweede keer sinds mijn terugkeer in Nederland. De eerste keer was zaterdag 30 april 2016, de dag na mijn aankomst. Toen pinde ik ook € 60.

De conclusie is simpel. Ik gebruik bijna geen cash geld meer. Vrijwel direct na terugkeer uit het Verre Warme Land heb ik mijn bankpas laten vervangen door een pas met de mogelijkheid voor contactloos betalen. Sindsdien betaal ik vrijwel alles met pin. Dat vind ik handig. Op die manier is het precies zichtbaar in mijn administratie wat ik waaraan uitgeef. Het geeft mij het beste overzicht over mijn financiën.

Voor de beperkte hoeveelheid cash geld die ik nog gebruik, heb ik mijn kasboekje weer geactiveerd. Al voor mijn vertrek naar het Verre Warme Land gebruikte ik hiervoor KashBook (geen aandelen!), een app op mijn telefoon. Lekker simpel, en ik kan de transacties in Excel exporteren. Ik schreef er eerder al over. Ook heb ik de app van mijn huisbank geïnstalleerd. Daarmee kan ik altijd precies zien wat er nog op mijn rekening staat. En in geval van nood snel iets overboeken uit mijn ‘kleine buffer’, de spaarrekening die gekoppeld is aan de lopende rekening, en waar ik een paar duizend euro als buffer op aanhoud.

Ik voer een behoorlijk strak cash flow management op basis van mijn budget, dus het risico dat ik over mijn begroting heen ga is niet zo heel erg groot. En eigenlijk ben ik ook heel saai, dus ik geef sowieso niet veel uit.

Een klusje wat er nog ligt is dat ik mijn cash uitgaven ook wil kunnen importeren en verwerken in mijn administratie-spreadsheet. Dan heb ik in één dashboard echt tot op de laatste cent inzicht in mijn inkomsten en uitgaven. Maar dat komt de komende maanden wel.

Waar betaal ik dan nog wel met cash geld? Vooral als ik bijdraag aan etentjes of borrels met vrienden, merk ik als ik terugkijk in mijn Kasboekje. Daar hebben we er wel een aantal van sinds we terug in Nederland zijn. En we zijn vorige week op de markt geweest, daar heb ik ook wat dingen cash betaald. Maar voor de rest gaat alles met de pin of contactloos.

Hoe ga jij met cash geld om? Verandert jouw betaalgedrag?