In welke bubbel zitten we?

We hobbelen op deze planeet van bubbel naar bubbel. Evenwicht, ook in de financiële markten, is een theoretische toestand in een complexe wereld van chaos. Of het nou gaat om een tulpenbollenmanie, een cryptomanie, een tech-bubbel, of goudkoorts. je kunt bijna geen kapitaalgoed bedenken of er komt wel af en toe een bubbel langs. Naast de bubbels waar we zelf in leven.

De vraag is voor mij dus ook eigenlijk niet of er een volgende financiële bubbel komt, maar in welke bubbel(s) we zitten. En wanneer die bubbels gaan knappen.

Geldnerd heeft wel een theorie. Al een tijdje. We leven in een monetaire bubbel. Er zijn sinds de financiële crisis van 2008 enorme hoeveelheden geld gecreëerd door de centrale banken. En die zwerven tegen een record-lage rente door ons financiële systeem, om uitgegeven te worden en om te zoeken naar rendement.

Veel Geld. Heel veel geld…

Geld creëren. Centrale Banken kunnen dat, net als de algemene banken. En dat zie je terug op de balansen van de centrale banken. Tussen 2008 en 2019 is het balanstotaal van de Europese Centrale Bank meer dan vervijfvoudigd. Zelfs na de crisis liep dit proces door, terwijl we volgens mij in de periode 2015 – 2018 toch een gezonde economische groei kenden.

En net toen het een beetje leek te gaan dalen kregen we begin 2020 te maken met de coronapandemie. De meeste regeringen, die in de evaluatie van de financiële crisis het verwijt kregen dat ze te laat en te weinig financiële steun hadden gegeven aan de partijen die dat nodig hadden, gingen in een moordend tempo aan de slag met allerlei steunpakketten. De Nederlandse economie wordt al een jaar overeind gehouden door de overheid. Die het financiert met nieuwe staatsschulden. Die weer worden opgekocht door de Europese Centrale Bank.

Het effect is te zien in het balanstotaal van de Europese Centrale Bank. Die groeit alweer sinds 2015, toen de vorige crisis eigenlijk officieel voorbij was. En in 2020 wordt er een enorme sprong gemaakt, met name door het opkopen van obligaties. Op deze manier stopte de ECB in 2020 ongeveer € 2.328.941.000.000 (2,3 biljoen, oftewel 2.300 miljard, oftewel 2.300.000 miljoen) in ons financiële systeem.

Bron: Europese Centrale Bank

En de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, doet vrolijk mee. Daar is het afgelopen jaar ongeveer US$ € 3.000.000.000.000 (3 biljoen dollar) in het systeem gepompt. Dat is tegen de huidige koers ongeveer € 2,5 biljoen.

Bron: Board of Governors of the Federal Reserve System (US), Assets: Total Assets: Total Assets (Less Eliminations from Consolidation): Wednesday Level [WALCL], retrieved from FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis

Samen hebben die twee centrale banken dus ongeveer € 5 biljoen in het systeem gepompt. En dat geld moet ergens naar toe. Deels is het gebruikt door overheden om steunmaatregelen te financieren. Denk aan alle regelingen die er in Nederland zijn voor ondernemers, het extra geld dat aangekondigd is voor het onderwijs, dat soort dingen. En deels zwerft het door het financiële systeem, op zoek naar rendement.

Nederlandse staatsschuld stijgt met 40 miljard

De Nederlandse staatsschuld, die in de financiële crisis tot en met 2014 behoorlijk was opgelopen, was juist mooi aan het dalen. Volgens de huidige schatting van de schuld per 2020 waren we ongeveer weer terug op het niveau van 2008 . En kaboem, alle steunpakketten die de regering bedacht heeft rond corona knallen er weer eventjes € 40 miljard bovenop. Veertig miljard. 40 en dan nog 9 nullen.

Bron: CBS

Wereldwijd steeg de schuldenberg met ongeveer € 23.000 miljard, bleek uit de jaarlijkse Global Debt Monitor van het Institute of International Finance, naar een recordstand van € 232.000 miljard. Het zijn duizelingwekkende getallen, eigenlijk niet te bevatten voor mij als gewone sterveling.

Symptomen van Gratis Geld

Enorme hoeveelheden geld zijn en worden er dus de economie in gepompt. Op allerlei manieren. Als steun aan ondernemers. Als geld dat banken uit kunnen moeten lenen. En daar zit een ander probleem. Wat gebeurt er met goederen als er heel veel van beschikbaar is? Dan is de prijs laag. En wat is de prijs van geld? Rente. Veel geld beschikbaar? Lage rente….

Zo las ik vorig jaar een interessante analyse van De Nederlandsche Bank. Zij betogen dat de stijging van de huizenprijzen misschien wel meer te maken heeft met de monetaire omstandigheden (veel geld tegen lage rente) dan met het woningtekort. Dat zou best wel eens kunnen. De enige rem op de huizenprijzen is wat de banken bereid zijn te financieren. Daar zit de overheid dan met alle mooie bouwplannen….

En ook op de aandelenmarkten zien we het ene na het andere record sneuvelen. Terwijl we midden in een enorme economische crisis zitten die het gevolg is van de corona-pandemie. Normaal dalen de beurzen toch in een crisis? In elk geval in het begin? Dat kan zo zijn, maar de beurzen stijgen door. Er is geld beschikbaar, en mensen kunnen nergens anders rendement halen. De echte lange-termijn trends bevestigen dat beeld. Pak de 100-jaars grafiek van de Dow Jones index er maar bij. Tot op heden was de groei de enige constante, met tijdens crises hooguit tijdelijke onderbrekingen. Zelfs de financiële crises van 1929 en 2008 zijn inmiddels deukjes in een verder gestaag oplopende lijn.

S&P 500 index 2008 tot 2021 – Bron: Yahoo Finance

Ook speculatieve beleggingsobjecten als cryptovaluta beleven gouden tijden. Het blijven wat mij betreft tulpenbollen, alhoewel je met wat geluk ook met speculeren veel geld kunt verdienen. De meeste mensen zullen uiteindelijk verliezer zijn, daar ben ik wel van overtuigd.

Het aantal faillissementen staat nog steeds op een extreem laag niveau. De overheid houdt met de steunmaatregelen de economie overeind. Of al die bedrijven straks nog op eigen benen kunnen staan, dat moeten we nog maar zien.

De vraag is ook of en hoe we al dat geleende geld ooit nog gaan terugbetalen. Voor zover dat nodig is om het vertrouwen van de financiële markten te behouden. Een huishouden heeft een levensduur, de staat niet. Die is voor eeuwig, denken we. En dus is er geen noodzaak om de volledige staatsschuld af te lossen. Regeren is soms ook problemen doorschuiven…

Een beetje inflatie zou wel helpen, want dan wordt een schuld minder drukkend. Maar die inflatie, die blijft maar laag.

Bron: CBS

Welkom in Bubbel Land!

Welkom in bubbelland. We zitten er nog. Een monetaire bubbel. Waar Geldnerd zelf ook op twee manieren van mee profiteert. Mijn eigen beleggingsportefeuille doet vrolijk mee aan de recordrace op de beurs. En zolang de huizenprijzen stijgen, stijgt ook de waarde van Geldnerd HQ, en draagt bij aan de groei van ons vermogen.

Maar elke bubbel heeft een uiterste houdbaarheidsdatum. Wanneer die datum is, dat is de wereldwijde ‘one million billion trillion zillion dollar question’. Ik weet het ook niet. Maar ik weet wel dat ik erg goed op ga letten als de balansen van de centrale banken stoppen met groeien, en als de rente begint te stijgen. Dat laatste is overigens al begonnen in de Verenigde Staten, veroorzaakt door optimisme over de economie en angst voor inflatie. Afgelopen week was daarom even een iets ‘minder’ weekje op de beurzen.

US 10-jaars Treasury Bonds – Bron: Yahoo Finance

Denk jij ook wel eens na over bubbels?

Minder finance-momenten

Het wekelijkse finance-moment is een van de hoekstenen van de Geldnerd-methode. Wekelijks worden de administratie-spreadsheets bijgewerkt door de transacties te downloaden bij mijn bank en te importeren in de administratie. En wekelijks wordt mijn portefeuille-rapportage gedownload bij mijn broker en verwerkt in de beleggingsspreadsheet. Dat doe ik al meer dan 10 jaar zo. Daardoor weet ik op weekbasis precies hoe ik er voor sta en kan er (indien nodig) snel bijgestuurd worden. En mijn beleggingsspreadsheet bevat inmiddels voor de fondsen die ik in portefeuille heb en gehad heb alle koersen sinds 1 januari 2013.

Maar toch is er wat aan het veranderen. Ik weet nog niet of dat tijdelijk of permanent is, maar er gebeuren dingen rond mijn spreadsheets.

Administratie

Sinds het begin van de coronacrisis is het aantal transacties in mijn administratie namelijk gedaald ingestort. De reguliere afboekingen lopen natuurlijk gewoon door, maar doordat wij volledig thuiswerken en doordat er verschillende lockdowns zijn (geweest), zijn er veel minder mogelijkheden om geld uit te geven. Geen lunches meer op kantoor, geen kopjes koffie of borreltjes buiten de deur. Ik heb dat natuurlijk al gemerkt aan het aantal No Spend Days (NSDs) in mijn administratie. Maar het valt ook op als ik de maandelijkse transacties op een rijtje zet vanaf het vierde kwartaal 2019 tot en met januari 2021.

Sinds begin dit jaar werk ik de administratie daarom tweewekelijks bij. Want met één of twee transacties per week heeft het nauwelijks zin om dat vaker te doen. Het merendeel van de bewegingen op de bankrekening vind sowieso plaats in de laatste week van de maand. Dan komt het salaris binnen en wordt het geld automatisch alle kanten op geboekt. Ook doe ik dan de extra aflossing op de hypotheek en de maandelijkse aankoop voor mijn beleggingsportefeuille, die ook weer extra bijwerking van de Hypotheekspreadsheet en de Beleggingsspreadsheet vergen. Maar de rest van de maand is het rustig op de rekeningen. Saaiheid troef. Maar saai is goed.

Beleggingen

Dan de beleggingen. Daar is iets anders aan de hand. Want de aandelenmarkten zijn gewoon elke (werk)dag open en de koersen van mijn fondsen veranderen voortdurend. En daarmee ook de waarde van mijn portefeuille. Nu ben ik absoluut geen actieve handelaar, ik heb een hele saaie ‘buy-and-hold’ strategie. Kopen en er voorlopig niet meer naar omkijken.

En toch houd ik al sinds het jaar 2000 mijn beleggingen bij. Sinds 2005 doe ik dat elk weekend, destijds was ik wel een ‘actieve handelaar verliezer‘. En daar wil ik eigenlijk niet mee stoppen, met dat wekelijks bijhouden. Ik houd van ononderbroken cijferreeksen. Hoe moet ik anders de grafieken van mijn kwartaalupdate vullen? Dus download ik nog elke week braaf mijn rapportje en druk in de beleggingsspreadsheet op de Import-knop.

Maar langzaam maar zeker gaat Excel mij helpen. In 2019 heeft Excel nieuwe Data Types geïntroduceerd in Office 365. Een daarvan is STOCKS (Aandelen). Daarmee kun je voor heel veel beleggingsfondsen actuele informatie ophalen.

Stel je wilt actuele gegevens ophalen van de Vanguard FTSE All World Index ETF, beter bekend als VWRL, die verhandeld wordt op de beurs van Amsterdam. In een Excel-veld typ je dan ‘XAMS:VWRL’. XAMS is de code van de Amsterdamse beurs, en VWRL is welbekend. Dan ga je in Excel naar het menu Gegevens en klik je op Aandelen. De tekst XAMS:VWRL wordt vervangen door de naam van het fonds. Dit werkt voor heel veel aandelen en fondsen. Microsoft is bijvoorbeeld ‘XNAS:MSFT’ (‘Microsoft op de Nasdaq’). De documentatie van deze functie is nog niet super , er zitten nog wat foutjes in, en soms moet je een beetje experimenteren, maar ik heb de codes gevonden voor alle fondsen in mijn portefeuille.

Vervolgens kun je allerlei gerelateerde informatie ophalen. De actuele prijs, het laatste slot, het hoogste en laagste punt van de afgelopen 52 weken, noem maar op. Een leuke functie om mee te spelen. Ik heb inmiddels al een macro gebouwd waarmee ik mijn weekrapportage kan maken met het Excel Stock Data type. Als de website van mijn broker dus eens een keer niet beschikbaar is wegens onderhoud, dan kan ik hiermee toch de actuele stand van mijn portefeuille verwerken in mijn spreadsheet

Maar het begint nog leuker te worden. Afgelopen maand is de STOCKHISTORY functie (NL: Aandelengeschiedenis) beschikbaar gekomen. En daarmee kun je voor gewenste data in de historie de openingskoers, slotkoers, de hoogste koers, laagste koers, en het handelsvolume ophalen. En hiermee zou ik natuurlijk een functie kunnen bouwen waarmee ik op elk gewenst moment mijn beleggingsspreadsheet bij kan werken. Een maandje niet gekeken? Geen probleem! De STOCKHISTORY functie werkt het verloop van mijn portefeuille over de hele periode wel bij.

Zo ver ben ik helaas nog niet. Want de documentatie van die nieuwe functies is nog niet helemaal op orde. En ik heb dus ook nog niet ontdekt hoe ik de STOCKHISTORY functie in een macro kan gebruiken. Maar daar ga ik binnenkort wel eens een keertje onderzoek naar doen.

Neurotisch

Eigenlijk vind ik het best wel gezond om iets minder krampachtig om te gaan met mijn spreadsheets. Mijn systeem werkt en mijn financiën zijn onder controle, daarvoor hoef ik echt niet meer iedere week mijn spreadsheets bij te werken. Dus we zullen zien hoe dit zich ontwikkelt. Maar op deze manier kom ik natuurlijk nooit van Excel af. Want in LibreOffice zitten niet van die mooie Data Type functies…

Hoe vaak werk jij jouw administratie bij?

FIRE Calculator 4.0

Toen ik medio 2018 mijn eerste FIRE Calculator bouwde, had ik niet gedacht dat er nog eens een versie 4 zou komen. Maar hier is ‘ie. Ik kreeg zoveel vragen en nieuwe ideeën dat ik gedurende mijn Kerstvakantie maar eens even een paar dagen achter de laptop ben gekropen.

Het is best een uitdaging om een bruikbare FIRE Calculator te bouwen. Want er zijn duizenden manieren om naar je eigen financiële onafhankelijkheid toe te werken, en ook nog eens duizenden manieren om die onafhankelijkheid in te vullen. Die allemaal vatten in één systeempje is lastig, zo niet onmogelijk. Maar ik denk wel dat deze nieuwe versie het weer iets makkelijker maakt.

De 4%-regel is irrelevant

In veel blogs over financiële onafhankelijkheid wordt gesproken over de ‘4%-regel’ en het ‘safe withdrawal rate’. Gebaseerd op de ‘Trinity Study’, een Amerikaans onderzoek dat aantoont dat de kans erg klein is dat je vermogen ooit opraakt als je maximaal 4% per jaar onttrekt aan je vermogen. En dat je dus financieel onafhankelijk bent als je 25 keer je jaarlijkse uitgaven aan vermogen opgebouwd hebt. Het wordt de ‘4%-regel’ genoemd, en 4% is de Safe Withdrawal Rate, het percentage dat je veilig jaarlijks uit je vermogen kunt halen.

Maar deze regel is nutteloos. Het geldt in de Verenigde Staten. Maar de meeste Nederlanders krijgen vooralsnog AOW, en heel veel Nederlanders bouwen aanvullend pensioen op bij een pensioenfonds via hun werkgever. Dan heb je dus, in elk geval in de pensioenfase, niet alleen je vermogen om van te leven. Je hoeft in Nederland niet 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar te scharrelen om financieel onafhankelijk te zijn. In elk geval niet als je loonslaaf bent en pensioen opbouwt in de tweede pijler. Je vermogen vult het gat tussen stoppen met werken en het moment dat de pensioenen komen. Dit gegeven was ooit de basis voor de eerste FIRE Calculator voor Loonslaven.

Flexibiliteit

Tijd om eens naar de wijzigingen in versie 4.0 van de FIRE Calculator te kijken. Het toverwoord in deze versie is ‘flexibiliteit’. Flexibiliteit zodat je het model beter aan kunt passen naar jouw persoonlijke situatie.

De inkomensstromen worden in deze versie per jaar opgebouwd, in plaats van per fase. Dat betekent ondermeer dat je ook in de opbouwfase al een hosselinkomen op kunt voeren, of door kunt blijven werken terwijl je AOW al loopt. Dat kon niet in de oude versie.

Ook kun je nu handmatig aanpassingen doen in het Data-werkblad, waar de uitkomsten van het rekenmodel staan. Die worden dan ook zichtbaar in de grafiek. Als je bijvoorbeeld verwacht dat je vanaf je 80e minder inkomen nodig hebt omdat je bijvoorbeeld minder gaat reizen, dan kun je dat nu handmatig aanpassen in het Data-werkblad. De grafiek wordt dienovereenkomstig aangepast. Om die reden worden een aantal velden op het Data-werkblad nu gevuld met formules in plaats van met ‘harde’ getallen. Formulevelden mag je niet handmatig aanpassen, dan werkt het model niet meer. Formulevelden hebben om die reden rode tekst.

Schokanalyse

Onlangs had ik een interessante mailwisseling met een van de lezers van dit blog over de FIRE Calculator. Hij is actuaris en dus ook dol op modellen om de toekomst te ‘voorspellen’. In de hedendaagse modellen wordt vaak gerekend met 1.000+ scenario’s vanwege de onzekerheid. Daarmee vergeleken is de FIRE Calculator maar een heel eenvoudig model. Het gaat uit van het gegeven dat de afgelopen decennia er met pieken en dalen een bepaald gemiddeld rendement behaald is op beleggen. Daarmee ga ik voorbij aan het risico dat beleggen met zich meebrengt.

Maar je kunt natuurlijk in de FIRE Calculator wel heel eenvoudig ook de impact van (bijvoorbeeld) grote aandelenschokken doorrekenen. Stel dat de beurs in 2027 met 35% daalt. Dan kun je in de FIRE Calculator op de plek van de erfenis bijvoorbeeld -150.000 invullen, of een ander groot bedrag (bijvoorbeeld de helft van je vermogen of nog hoger). Dan zie je in de uitkomsten de effecten van zo’n klap. Het kan zijn dat je gaat interen op je vermogen in plaats van dat je vermogen groeit. Dan wordt het dus cruciaal dat je meer rendement maakt op je vermogen dan dat je eruit haalt.

Optimisme en de lange termijn

Het valt mij op dat de berekening in versie 4 iets gunstiger uitvalt dan in versie 3. Het effect is dat je met dezelfde parameters een paar jaar langer met het vermogen kan doen. Dat komt deels omdat er een paar foutjes zaten in formules in versie 3.

Maar de FIRE Calculator is zeker geen exacte wetenschap. Het is een enkelvoudig model, Dat betekent ook dat het risico op afwijkingen groter wordt naarmate er meer tijd verstrijkt. Voorspellingen voor de situatie over 20 of 30 jaar zijn moeilijk te doen, zelfs als je duizend scenario’s uitrekent. Je bent gewaarschuwd!

Onttrekkingsplan

Regelmatig krijg ik vragen over hoe dat nou gaat als je stopt met werken. Je stopt dan met het opbouwen van vermogen, in de meeste gevallen ga je geld uit je vermogen halen om van te leven. Voor mijzelf heb ik hiervoor een soort van ‘vermogensonttrekkingsplan’ gemaakt. Het basisidee is de oude ‘wijsheid’ dat je niet moet beleggen met geld dat je de komende X jaar nodig hebt. Waarbij X 5 of 10 jaar is, afhankelijk van hoe risicomijdend je bent.
 
Je weet hoeveel geld je per jaar nodig hebt om van te leven. Daar trek je neveninkomsten en dividendinkomen vanaf. Het restbedrag moet uit je vermogen komen. Wat je uit je vermogen nodig hebt voor die X jaar stop je in ‘veilige’ dingen (spaarrekening/deposito’s/obligaties). De rest laat je gewoon in de aandelen staan. En elk volgend jaar hevel je weer een jaarbedrag over van de ‘riskante’ (beleggings)pot naar de ‘veilige’ pot. Op die manier laat je een deel van je vermogen wel zo lang mogelijk op de beurs staan en renderen.

Maar ik ben eigenlijk ook wel benieuwd hoe jij van plan bent om dit te gaan doen?

Hoe lees je de grafiek?

De opbouw van de grafiek is niet wezenlijk veranderd sinds versie 1. De grafiek heeft twee y-assen. De linkeras hoort bij de vlakken. De rechteras hoort bij de rode lijn, die je vermogensopbrengst weergeeft. Als de rode lijn ophoudt, dan is je vermogen op. Het geel/oranje vlak is het deel van je inkomen dat je uit je vermogen moet halen. Dat is in onderstaand voorbeeld je hele inkomen nadat je stopt met werken, en de aanvulling op je AOW en pensioen in de pensioenfase. Nadat de rode lijn opgehouden is, kom je het geel/oranje deel dus tekort.

Onderstaand een voorbeeldgrafiek voor één persoon. Deze persoon stopt in (eind) 2025 met werken, en leeft dan van vermogen. Vanaf 2041 ontvangt deze persoon AOW en Pensioen. Maar het vermogen is naar verwachting op in 2057. Of dat erg is? Goede vraag. Onderstaande grafiek gaat uit van een inflatie van 2,2%, een indexering van 0,5% en een jaarlijkse salarisstijging van 1,1%. Jaarlijks netto inkomen is € 35.000, spaarpercentage 40%. Verwacht benodigd om van te leven is € 20.000. Beginvermogen is 100.000 per eind 2017, de persoon is geboren in 1970.

Download

Je kunt de meest recente versie van de FIRE Calculator vinden op de Downloads pagina. Lees wel ook even mijn disclaimer, want ik geef uiteraard geen garantie. De FIRE Calculator is een tool om je te helpen met nadenken over jouw eigen financiële situatie en mogelijkheden. Het is geen advies of exacte wetenschap. En beleggingsresultaten uit het verleden geven geen enkele garantie voor de toekomst.

En vanaf deze plek een hartelijk woord van dank aan vriend E. voor het onvermoeibare beta-testen!

Voor nadere informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. En in versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen.

Wat is jouw plan voor financiële onafhankelijkheid?

Jaarafsluiting 2020

Nou, dat was 2020. Als iemand ons eind 2019 had verteld wat er allemaal zou gaan gebeuren, dan hadden we die persoon vast en zeker opgesloten in een krankzinnigeninrichting. En iedereen die zich waarzegger (m/v) noemt mag volgens mij ook op zoek naar een echte andere baan. Maar het jaar 2020 zit er op, dus is het tijd voor een terugblik op het jaar en op het vierde kwartaal.

Kwartaalrapport nummer 18 van Geldnerd. Een kwartaal dat gekenmerkt werd door steeds striktere maatregelen om het coronavirus in toom te houden en de Nederlandse zorg op de been te houden. Maar inmiddels gloort er een klein sprankje hoop met een vaccin en een vaccinatiecampagne, al zijn we in Nederland wel één van de laatsten die er mee starten met dank aan het ministerie van die man met die gekke schoenen.

Aandelenmarkten

Het afgelopen kwartaal zag ik vooral een stijgende beurs, al was er eind oktober even een dipje toen de aandelenmarkten het even niet meer zagen zitten door stijgende aantallen corona-infecties en steeds strengere lockdowns. Maar dat duurde niet lang. En wie durfde er bij het begin van de coronapandemie, toen de beurzen in maart in elkaar klapten, te voorspellen dat we het jaar met recordstanden zouden afsluiten? Het was een achtbaan. Al stelt The Economist in haar Kerstnummer dat er voldoende fundamentele redenen zijn om de huidige stand te rechtvaardigen. We zullen zien, want ik denk (in tegenstelling tot The Economist) dat de aandelenmarkten vooral door emoties bepaald worden, niet door ratio. Alhoewel de S&P500 met een plus van ongeveer 16% geen slecht jaar heeft gehad.

S&P500 1 jaars grafiek (bron: Yahoo Finance)

In Europa zat er in het vierde kwartaal in eerste instantie weinig beweging in de koersen, er was zelfs sprake van een licht dalende trend. Maar vanaf begin november ging Europa vrolijk meedoen met de stijgende koersen elders. En eind december hoorde ik zelfs vanuit Amsterdam jubelende geluiden over recordstanden op de borden. De AEX sloot het jaar af met een plus(je) van 3%. Dat is beter dan de EuroStoxx50 index, die het jaar ruim 6% in de min afsloot.

EuroStoxx50 1 jaars grafiek (bron: Yahoo Finance)

De duikvlucht van de Amerikaanse dollar werd in het vierde kwartaal voortgezet. De Euro werd dus sterker. Inmiddels krijg je voor € 1,00 ongeveer US$ 1,22. Ten opzichte van 1 januari 2020 is dat een verschil van bijna 10%. Dat zijn standen die we sinds april 2018 niet meer gezien hebben. Ik ontvang nog een groot deel van mijn dividend in Amerikaanse dollars. Daar krijg ik dus nu minder Euro’s voor. En met meer dan de helft van mijn portefeuille in Amerikaanse aandelen (volgens de X-Ray van Morningstar) heeft het ook impact op mijn rendement. Jammer maar helaas.

Mijn portefeuille

Mijn portefeuille is nog steeds goed gespreid over de wereldwijde aandelenmarkt en de markt voor staatsobligaties, met dank aan VWRL en DBZB. En mijn portefeuille beweegt dus keurig mee met de wereldwijde aandelenmarkten. Ik heb ook dit kwartaal elke maand normaal bijgekocht met mijn maandelijkse storting, steeds het fonds dat mijn spreadsheet adviseerde om dichter bij de gewenste portefeuilleverdeling uit te komen.

Mijn portefeuille is vooral in november sterk gestegen, en sluit het jaar af in de buurt van het Virtual All Time High (VATH). De stand per 31 december 2020 was VATH -/-0,8%. Het VATH bereken ik door het vorige reële All Time High (medio februari van 2020) te nemen plus alle inleg sinds die datum. De totale waarde van mijn beleggingsportefeuille is nu 46,3% hoger dan wat ik de afgelopen 8 jaar in totaal heb ingelegd. Aan het einde van Q3 was dat 33,1%. Beter dan een spaarrekening….

De ROI YTD is per einde van het jaar +4,11% ( einde derde kwartaal: -/-6,98%). De 12-maands XIRR staat op +3,15% ( einde derde kwartaal: -/-1,38%).

Indicator2019Q42020Q12020Q22020Q32020Q4
% boven inleg48,2%14,5%31,5%33,1%46,3%
ROI YTD25,9%-22,1%-9,25%-6,98%4,11%
XIRR 1 jaar23,5%-15,3%-3,9%-1,38%3,15%

Kosten van Beleggen

In mijn Jaarafsluiting 2019 gaf ik voor het eerst inzicht in de kosten van mijn beleggingen. Ik keek naar twee indicatoren. De eerste is de Total Expense Ratio (TER) van de fondsen in mijn portefeuille met behulp van de Morningstar X-ray. Daarnaast maak ik kosten bij mijn broker, transactiekosten en een maandelijkse fee. Zowel procentueel als in absolute bedragen zijn mijn beleggingen in 2020 goedkoper geworden.

Indicator20192020
Total Expense Ratio (TER)0,26%0,21%
Kosten Broker0,24%0,17%
– waarvan Servicefee44%61%
– waarvan Transactiekosten56%39%

In mijn jaarafsluiting 2019 concludeerde ik overigens ook dat beleggen via DeGiro goedkoper was dan via mijn eigen broker Binck, maar dat DeGiro geen echte bank is. En daar heb ik gelijk in gekregen

Dividend en Spaarrente

In het vierde kwartaal van 2020 ontving ik netto op mijn rekening € 713,06 aan dividend. Dat is een record. Aan de ene kant is dat niet heel vreemd, want mijn portefeuille blijft groeien. Maar in 2020 hebben veel bedrijven hun dividend verlaagd. En het beeld is ook een beetje vertekend omdat er twee VWRL-dividendbetalingen in zitten. Het dividend over het derde kwartaal is begin oktober betaald, en het dividend over het vierde kwartaal is eind december betaald. Beide zijn dus in Q4 geboekt. Dat was overigens in 2019 ook zo.

In het vierde kwartaal van 2019 was het dividend nog € 628,42 en in het derde kwartaal van 2020 was het € 489,01. Aan het einde van het laatste kwartaal stond er geen dividend meer aangekondigd voor uitbetaling in het eerste kwartaal van 2021.

In totaal heb ik in 2020 € 1.929,85 aan dividend ontvangen.

Van de spaarrente hoeven we nog steeds niets te verwachten. Ik krijg inmiddels nog 0,05% rente op mijn bufferrekening. Gelukkig staat daar bijna geen geld, het overgrote deel van mijn vermogen zit in ons huis en in mijn beleggingsportefeuille.

Spaarpercentage

Het spaarpercentage. Tsja. Durf ik daar nog over te schrijven? Want ik dacht dat ik aardig op weg was met mijn doelstelling voor 2020. Totdat ik ontdekte dat er een fout in mijn spreadsheet zat. En mijn spaarpercentage fors lager was dan ik dacht. Het schaamrood staat nog steeds op mijn kaken als ik daaraan terugdenk. Uit frustratie ben ik ook nog eens geld uit gaan geven in het laatste kwartaal, zie verderop onder Beste Uitgave(n)

Spaarpercentage2020Q12020Q22020Q32020Q4
Vóór correctie41,1%58,6%31,8%
Na correctie41,1%50,6%22,2%39,3%

Voor heel 2020 bedraagt mijn spaarpercentage 38,9% (2019: 60,0%). Doelstelling voor het gehele jaar 2020 was 45,0%. Maar ach, zo slecht is dit percentage toch ook weer niet….

Mijn administratie houdt ook voor mij bij hoeveel No Spend Days (NSDs) ik heb. Dat zijn dagen waarop ik niks betaal met mijn creditcard, pinpas, of contant geld. Corona zorgt er nog steeds voor dat het aantal NSDs hoger is dan ‘vroeger’. Gemiddeld had ik er toen een stuk of 10 per maand. In 2020 waren het er in totaal 244, oftewel gemiddeld meer dan 20 per maand.

Eigen Vermogen

In het vierde kwartaal zijn er geen rente-inkomsten en ook geen verandering van de waarde van ons huis. Daarvoor volg ik de WOZ-waarde, en die komt altijd in het eerste kwartaal. Er was alleen regulier salaris, inleg in mijn beleggingen, reguliere aflossingen van de hypotheek, en natuurlijk de bewegingen van de beleggingsportefeuille op het sentiment van de markten. Die laatste leverde in het vierde kwartaal de grootste bijdrage aan mijn vermogensgroei.

Waar leidt dat toe? Onderstaand de ontwikkeling van mijn vermogen per kwartaal. In het vierde kwartaal is mijn eigen vermogen gegroeid met 5,9%.

Over het hele jaar 2020 is mijn eigen vermogen gegroeid met 17,4%. dat is voor ongeveer 50% veroorzaakt door de stijging van de WOZ-waarde van onze woning. De maandelijkse inleg in de beleggingen en de aflossing van onze hypotheek dragen elk ongeveer 22% bij, en de stijging van de aandelenmarkten zorgt voor 7,7% van deze groei. Mijn financiële lot is dus wel een beetje verbonden met de woningmarkt.

Beste Uitgave(n)

De realisatie dat mijn spaardoel voor 2020 volledig uit zicht was heeft wel geleid tot een ‘uitgavenexplosie’ in het vierde kwartaal. Dat praat ik voor mijzelf goed door te zeggen dat het vrijwel allemaal reguliere en geplande (of in elk geval onvermijdelijke) uitgaven waren waar ik blij van word, en dat ik mijn bijdrage lever om de economie te ondersteunen in deze corona-tijden….

  • Ik heb mijn abonnement op The Economist weer met drie jaar verlengd.
  • Ook heb ik nieuwe sportschoenen gekocht. De oude schoenen waren inmiddels 10 jaar oud en zijn weliswaar 8,5 jaar weinig tot niet gebruikt, maar waren toch echt wel aan vervanging toe.
  • Er waren in oktober uitgebreide medische kosten voor ons Hondje. Hiervoor hebben Vriendin en ik bijgestort op de gezamenlijke rekening. Inmiddels is Hondje volledig hersteld en heeft hij meer energie dan het afgelopen jaar bij elkaar. We vermoeden dat hij al langer last had van zijn alvleesklier, en dat hem dat veel energie kostte (terwijl wij dachten dat het zijn leeftijd was). Zijn nieuwe dieet lijkt dat opgelost te hebben, en hij heeft weer de energie van een pup. Onlangs heeft hij zelfs alweer in twee dagen tijd ruim 25 kilometer gewandeld met ons.
  • En in december heb ik ook weer een doosje met flessen whisky laten komen.

Hoe was jouw jaar?

Je kunt oude kwartaalberichten teruglezen via mijn overzichtspagina.

Heb jij goede financiële voornemens?

Welkom in 2021! Moge het een prachtig jaar worden!

Misschien ben je hier wel terechtgekomen omdat je goede voornemens hebt gemaakt op het terrein van geld. Zicht krijgen op waar je geld heen gaat. Geld overhouden aan het einde van de maand, in plaats van maand overhouden aan het eind van je geld. Eindelijk eens je administratie op orde brengen. Er staan hier inmiddels meer dan 700 berichten over mijn eigen financiële reis, geschreven sinds september 2015. Om het je gemakkelijker te maken zet ik de belangrijkste artikelen even op een rijtje.

Mijn financiële strategie

De beste financiën zijn stressvrij!

Financiën op orde

Begin 2020 heb ik een ‘cursus die geen cursus is’ geschreven voor beginners. Deels als protest tegen websites die dit tegen betaling aanbieden, maar vooral om mensen te helpen die echt aan het prille begin staan.

Financiën op orde (1) – Hoe begin je?

Financiën op orde (2) – Inkomsten en uitgaven

Financiën op orde (3) – Hoe lang moet je alles bewaren?

Financiën op orde (4) – Jouw methode optimaliseren

Beleggen

Als je gaat beleggen heb je een ‘broker’ nodig

Ik probeer een zo eenvoudig mogelijke beleggingsportefeuille aan te houden

Hypotheek

Wat ik geleerd heb van mijn eerdere fouten

Waarom wij voor een lineaire hypotheek kozen

Ik wens je veel leesplezier! En veel succes op jouw eigen financiële reis. Goed met geld omgaan is niet zo ingewikkeld als veel mensen denken.

Heb jij goede financiële voornemens voor 2021?

Derde kwartaal 2020

Begin oktober van het krankzinnige jaar 2020. Het is dus inmiddels tijd voor een terugblik op het derde kwartaal van dit jaar. Een overzicht van de financiële ontwikkelingen in Huize Geldnerd in kwartaalrapport nummer 17. Een kwartaal waarin we eerst te maken kregen met een versoepeling van de coronamaatregelen, maar tegen het einde van het kwartaal gingen de stoplichten op steeds meer plekken weer op oranje. Niet in de laatste plaats hier in Nederland.

Aandelenmarkten

In juli zag ik vooral zijwaartse bewegingen op de beurs, maar daarna steeg de S&P500 door naar nieuwe recordhoogten. Daar merkte ik overigens weinig van, vanwege de dollarkoers… Gegeven de voortdurende economische onzekerheid is het eigenlijk verbazingwekkend dat de aandelenmarkten staan waar ze nu staan. Dit had ik zeker niet verwacht toen de corona-pandemie eerder dit jaar zorgde voor de snelste en sterkste daling in de historie.

Ik koester mijn zegeningen, want elke euro die er aan waarde bijkwam is weer een extra buffer bij toekomstige dalingen. Dalingen die we in de tweede helft van september ook weer voorbij zagen komen. De FED lijkt zelfs compleet de weg kwijt, ze beloven de rente de komende drie jaar niet te verhogen en kijken naar de politiek voor oplossingen omdat hun eigen gereedschapskist leeg is. Het is natuurlijk volstrekt onzeker hoe de toekomst eruit ziet, het sentiment kan ook zo weer omslaan en dan dendert de beurs weer naar boven / beneden (doorhalen wat niet van toepassing is). Aandelenmarkten draaien op emoties, niet op ratio…. En met ook nog de Amerikaanse presidentsverkiezingen voor de deur ben ik benieuwd wat het vierde kwartaal ons gaat brengen. Zeker na dat schreeuw- en ver-plas-feestje het verkiezingsdebat van vorige week. In Europa zat er dit kwartaal helemaal weinig beweging in de koersen.

S&P500 1 jaars grafiek (bron: finance.yahoo.com)

In juli en augustus maakte de Amerikaanse dollar een duikvlucht, ik las dat het de slechtste maand in 10 jaar was. De Euro werd dus sterker. Dat was een sterk contrast met een aantal maanden eerder, toen juist de dollar sterker werd. Niets zo veranderlijk als ‘de markt’, dat blijkt maar weer…. In de media las ik al berichten over een valuta-oorlog. Maar ja, die media hebben in de zomer sowieso weinig om over te schrijven. Het is zoals het is. Ik ontvang nog een groot deel van mijn dividend in Amerikaanse dollars. Daar krijg ik dus nu minder Euro’s voor. Jammer maar helaas. Het was toch al geen extreem goede dividendperiode.

Mijn portefeuille

Mijn portefeuille is goed gespreid over de wereldwijde aandelenmarkt en de markt voor staatsobligaties, met dank aan VWRL en DBZB. En mijn portefeuille beweegt dus keurig mee met de wereldwijde aandelenmarkten. Ik heb ook dit kwartaal elke maand normaal bijgekocht met mijn maandelijkse storting. Verder heb ik, naar aanleiding van een analyse van mijn dividendrendement een minder renderende dividend-ETF vervangen door een betere, en daarmee ook het valutarisico in mijn portefeuille verder verlaagd.

Dit kwartaal heeft mijn portefeuille vooral zijwaartse bewegingen laten zien. Er kwam wat bij, er ging wat vanaf, maar echte groei was er niet te zien. Echte krimp ook niet, en dat is eigenlijk nog wel het meest verbazingwekkend.

De ROI YTD is per einde derde kwartaal -/-6,98 %. De 12-maands XIRR staat op -/- 1,38 %. De ROI YTD was per einde tweede kwartaal -/-9,25 % en de 12-maands XIRR stond toen op -/-3,85 %. En ik sta 9,9 % onder mijn Virtual All Time High (VATH). Het VATH bereken ik door het vorige All Time High (medio februari van dit jaar) te nemen plus alle inleg sinds die datum.

Dividend en Spaarrente

In het derde kwartaal van 2020 ontving ik netto op mijn rekening € 489,01 aan dividend. In het derde kwartaal van 2019 was dat nog € 511,28 en in het tweede kwartaal van 2020 was het 503,87. Aan het einde van het derde kwartaal stond er nog US$ 309,15 aan dividend aangekondigd voor uitbetaling in het vierde kwartaal van 2020. Die reken ik dus, zoals gebruikelijk, nu nog niet mee. Gegeven de vele dividendverlagingen die het afgelopen kwartaal zijn aangekondigd, valt dit me eigenlijk nog best wel mee.

Van de spaarrente hoeven we nog steeds niets te verwachten. In dit kwartaal gooide MoneYou zelfs de handdoek in de ring, ze stoppen ermee. Zolang de Europese Centrale Bank nog met negatieve rentes rekent zal dat niet beter worden. En dat zal, verwacht ik nog steeds, jaren en jaren zo voortduren. Op mijn bufferspaarrekening krijg ik nog 0,07% rente.

Spaarpercentage

Eind augustus schreef ik nog vol trots over het feit dat er geld overbleef in mijn potjes. Dat heb ik geweten, het vloog er in september ook weer uit. Maar ja, daar zijn de potjes ook voor. Het is geen spaargeld, het is gespreid geld verzamelen voor onregelmatige uitgaven die wel gewoon in de begroting staan. Dat geld hoort er dus ook zo af en toe uit te vliegen. Het werkt wel, dat potjessysteem, en er zit nog voldoende geld in voor de rest van het jaar.

Mijn spaarpercentage was 31,8% in het derde kwartaal van 2020. In het tweede kwartaal van 2020 was het 58,6%, en voor 2020 tot nu toe bedraagt het 44,8%. Doelstelling voor het gehele jaar 2020 is 45,0%.

Ik lig dus niet helemaal op schema. Dat komt allereerst door de aanschaf van het koffie-apparaat. Verder heb ik weer 20 sessies met mijn personal trainer betaald, en een rekening gehad van de tandarts voor het eerste deel van het vervolg op mijn kaakoperatie. Dat is dus even een kleine piek in de uitgaven. Maar het verschil met mijn doelstelling is ‘maar’ 0,2%, ik verwacht dat ik dit in het vierde kwartaal nog recht kan trekken.

Mijn administratie houdt ook voor mij bij hoeveel No Spend Days (NSDs) ik heb. Dat zijn dagen waarop ik niks betaal met mijn creditcard, pinpas, of contant geld. Corona zorgt er nog steeds voor dat het aantal NSDs hoger is dan ‘vroeger’, gemiddeld had ik er toen een stuk of 10 per maand.

Eigen Vermogen

In het derde kwartaal zijn er geen rente-inkomsten en ook geen verandering van de waarde van ons huis. Daarvoor volg ik de WOZ-waarde, en die komt altijd in het eerste kwartaal. Er is alleen regulier salaris, inleg in mijn beleggingen, reguliere aflossingen van de hypotheek, en natuurlijk de bewegingen van de beleggingsportefeuille op het sentiment van de markten. Mijn contant geld buffer is door de hogere uitgaven netto iets afgenomen, en hier is ook goed zichtbaar dat er nauwelijks beweging zat in mijn aandelenportefeuille.

Waar leidt dat toe? Onderstaand de ontwikkeling van mijn vermogen per kwartaal over de afgelopen jaren. Een groei van mijn eigen vermogen van ‘slechts’ 2,1%.

Beste Uitgave(n)

Met stip onze beste uitgave in dit kwartaal: het nieuwe koffie-apparaat!!! In de app zie ik dat deze in ongeveer drie maanden al bijna 700 kopjes koffie heeft verzorgd, variërend van espresso’s tot latte macchiato… Ik heb een reminder in mijn agenda gezet voor juli volgend jaar. Ik zal dan de jaarstatistiekjes downloaden en mijn ‘businesscase’ bijwerken.

Koffie83
Espresso514
Latte Macchiato71
Cappucino12
Flat White7

Verder weinig bijzonderheden, al zijn onze horeca-uitgaven wel weer gestegen sinds de sluiting is opgeheven. En we hebben in dit kwartaal ook een korte vakantie gehad, de eerste sinds oktober vorig jaar. Ik hoop eigenlijk het dit vierde kwartaal nog iets rustiger aan te kunnen doen op mijn werk, en wellicht nog een paar weken vrij te nemen. Vakantiedagen genoeg immers, en ik merk dat ik het afgelopen jaar (te) weinig rust heb genomen… Hopelijk kan ik nog een paar dagen iets op een kasteel of zo? Al lijkt corona ook daar roet in het eten te gooien.

Hoe was jouw derde kwartaal?

Je kunt oude kwartaalberichten teruglezen via mijn overzichtspagina.