Het rekenmodel van de FIRE Calculator

De FIRE Calculator is zeker mijn bekendste spreadsheet. Versie 4.1. is vorige week gepubliceerd. En daarbij kondigde ik al een extra blogpost aan. Waarin ik gedetailleerd inga op het Rekenmodel achter de FIRE Calculator. Welke aannames gebruik ik? Hoe voer ik de berekeningen uit? Op die manier kan iedereen zich een beeld vormen van de waarde van de berekeningen. Bij deze! Met ook een uitgebreide handleiding. Het is met ruim 4.400 woorden de langste blogpost die ik ooit geschreven heb.

Uitgangspunten

Zoals ik al diverse malen geschreven heb is het Nederlandse pensioensysteem het uitgangspunt van de FIRE Calculator. Vrijwel iedereen ontvangt op enig moment AOW. De meeste mensen, in elk geval de loonslaven, bouwen daarnaast pensioen op in een pensioenfonds via hun werkgever. Dan heb je dus, in elk geval in de pensioenfase, niet alleen je vermogen om van te leven. Je hoeft in Nederland niet 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar te scharrelen om financieel onafhankelijk te zijn. In elk geval niet als je loonslaaf bent en pensioen opbouwt in de tweede pijler. Je vermogen vult het gat tussen stoppen met werken en het moment dat de pensioenen komen. En vult je pensioentje aan indien nodig.

De FIRE Calculator deelt jouw leven eigenlijk op in drie fasen. De eerste fase is het normale, werkende bestaan. Je hebt een inkomen uit werk, je hebt uitgaven, en je spaart een deel. Daarmee haal je een bepaald rendement en bouw je vermogen op. De derde fase is de pensioenfase. Je krijgt AOW, je krijgt mogelijk een pensioen uit de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Misschien ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler? En er kan natuurlijk ook nabestaandenpensioen binnenkomen.

Tussen het werkende bestaan en de pensioenfase zit het geheim van eerder stoppen met werken in Nederland. De fase waarin je jouw opgebouwde vermogen gebruikt om van te leven.

En dat alles kun je aanvullen met neveninkomsten (‘hosselen’). Ook kun je eenmalige meevallers en tegenvallers (bijvoorbeeld een verwachte erfenis of de aankoop van een toekomstige woning) meenemen in het model. En dat alles voor jezelf en een partner, waarbij je van geval tot geval kunt bekijken welke situatie je doorrekent. En het model probeert ook rekening te houden met de effecten van inflatie, salarisstijgingen en de indexering van pensioenen.

Onderstaande eenvoudige schematische weergave van deze drie financiële levensfasen, die ik voor het eerst gebruikte in deze blogpost uit september 2017, was uiteindelijk de basis voor het Rekenmodel en voor de grafiek die de FIRE Calculator oplevert.

Kristallen bol

Iedere persoon en zijn/haar financiële situatie is uniek. Er zijn dus miljoenen mogelijke persoonlijke financiële situaties, die je nooit allemaal kunt afvangen met één simpel Excel-modelletje. En we kijken naar de toekomst. Waarvan niemand zeker weet hoe die er uit gaat zien. Jouw eigen inkomen, de inflatie, het rendement op je beleggingen, de ontwikkeling van je pensioen, jouw relatie, het zijn allemaal onzekere factoren. We werken dus met aannames. Die kunnen uitkomen, maar we kunnen er ook grandioos naast zitten.

Elke aanname die je doet heeft invloed op de uitkomsten. Het is dus belangrijk om te begrijpen welke aannames er in het model zitten, en waarom we die zo doen. Door te ‘spelen’ met de aannames krijg je een idee van de effecten van verschillende ontwikkelingen. Wat gebeurt er als je een grote erfenis krijgt? Wat als we een tijdje een hele hoge inflatie hebben? Wat is het effect als je pensioen verlaagd wordt? Het zijn allemaal dingen die je kunt uitproberen in het Rekenmodel. Er is echter één ding dat je zeker niet moet doen. En dat is: de uitkomsten behandelen als exacte wetenschap. Want dat is het niet. Een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.

Hoe werkt het?

De spreadsheet is heel eenvoudig. Op het werkblad Dashboard vul je jouw gegevens en aannames in. Daarna klik je op de knop ‘FIRE Calculator’, en het systeem voert de berekeningen uit. Je krijgt een melding als die berekening klaar is. Dan is er ook een grafiek verschenen op het werkblad Grafiek. Op het werkblad Data staan dan de uitkomsten van de berekeningen, per jaar. De kolomtitels spreken grotendeels voor zichzelf, hoop ik. De werkbladen Grafiek en Data worden altijd volledig gewist en opnieuw opgebouwd als je op de knop ‘Fire Calculator’ drukt.

Werkblad Dashboard

Het Dashboard begint met twee algemene variabelen: vanaf welk jaar wil je de berekeningen laten beginnen? Meestal zal dat het huidige jaar zijn. En wat verwacht je als gemiddelde inflatie voor de rekenperiode. Zelf werk ik meestal met 2,2%, dat is ongeveer de gemiddelde inflatie over de afgelopen decennia.

Daarna kun je een aantal variabelen invullen voor een ‘Persoon 1’ en ‘Persoon 2’. Door het vinkje boven de persoon aan te zetten zorg je dat die persoon wordt meegenomen in de berekeningen. Zet je het vinkje uit, dan blijft de persoon buiten beeld. Per persoon kun je dezelfde set variabelen meenemen.

Allereerst wat Persoonlijke variabelen:

  1. Je wordt gevraagd om een Gemiddeld Rendement op te geven. Dit is het percentage rendement dat je jaarlijks verwacht te maken op jouw vermogen. Het helpt als je dit voor de afgelopen jaren in beeld hebt. Het wordt voor de meeste mensen natuurlijk beïnvloed door de spaarrente, het rendement op de aandelenmarkten en de ontwikkelingen op de woningmarkt. Je kunt dit per persoon opgeven. In Huize Geldnerd is het bijvoorbeeld zo dat Vriendin iets meer spaargeld aanhoudt en minder belegt dan Geldnerd zelf. Op de langere termijn heb ik dus een iets hoger verwacht gemiddeld rendement dan Vriendin. Ik reken zelf met mijn gemiddelde rendement NA vermogensrendementsheffing.
  2. Ook word je gevraagd om je Geboortedatum. Die wordt onder andere gebruikt om samen met je Levensverwachting (in jaren) te berekenen voor welke periode het Rekenmodel moet werken, en of één van de twee partners eventueel recht gaat hebben op Nabestaandenpensioen (zie ook verderop onder de pensioenfase). Zelf reken ik meestal met een levensverwachting van 90 jaar voor zowel Vriendin als mijzelf, maar het is een interessante (en confronterende) exercitie om daar eens wat hogere en lagere getalletjes in te vullen. Niet onverwacht: als je eerder doodgaat heb je minder vermogen nodig om financieel onafhankelijk te zijn, maar je kunt er korter van genieten.
  3. Tenslotte word je gevraagd om je Vermogen (in Euro) op het moment dat de berekeningen starten. Ik reken daarbij met mijn hele vermogen, dus inclusief mijn aandeel in onze eigen woning. Ik weet dat er ook mensen zijn die alleen rekenen met hun vrij beschikbare vermogen. Dat is een persoonlijke keuze. Voor beide is iets te zeggen.

Daarna komt de input voor de Opbouwfase, de fase waarin je ‘gewoon’ werkt en (hopelijk) vermogen opbouwt. Ten eerste wordt hier gevraagd om een Netto Jaarinkomen in Euro. Ook wordt er gevraagd om een verwachte Inkomensstijging in percentage per jaar. Als je na berekening op het werkblad Data kijkt, dan zal je zien dat jouw inkomen na het eerste jaar telkens verhoogd wordt met dit percentage. Als rijksambtenaar ben ik erg voorzichtig hiermee, ik reken met een percentage van de helft van de inflatie. Mijn werkgever is niet zo scheutig, en in de praktijk valt het met de optelsom van pensioenpremies en belastingmaatregelen nog wel eens tegen. Probeer zo compleet mogelijk te zijn met jouw Netto Inkomen, reken dus ook vakantiegeld en eventuele eindejaarsuitkeringen en bonus mee.

Hier geef je ook een gemiddeld jaarlijks Spaarpercentage op, in procenten per jaar. Het Rekenmodel gebruikt dit om te bepalen welk deel van jouw salaris je uitgeeft, en welk deel je spaart en dus toevoegt aan je vermogen.

Daarna volgt een setje variabelen voor de FIRE-fase. Allereerst wordt gevraagd om het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Dat is het jaar waarin het Rekenmodel stopt met kijken naar jouw inkomen en spaarpercentage. Het uitgangspunt wordt nu de hoeveelheid Eurootjes die je aangeeft bij Benodigd per jaar. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de inflatie. Het Rekenmodel kijkt naar de inkomsten die hier tegenover staan (hierover zometeen meer) en het tekort wordt aangevuld vanuit je vermogen.

Een van de inkomsten tijdens en na het werkzame leven zijn de Neveninkomsten. Hosselen, kleine baantjes (als Barista?), een webshop, dat soort dingen, Je kunt hier aangeven hoeveel je hier per jaar mee verwacht te verdienen, in welk jaar dat start (Startjaar) en in welk jaar je hiermee verwacht te stoppen (Eindjaar). Maar je kunt het ook leeg laten.

De andere inkomsten na het werkzame leven zijn (uiteraard en hopelijk) de verschillende pensioenpijlers:

  • Ten eerste is daar natuurlijk de AOW. Het Rekenmodel vraagt om een verwacht bedrag aan Netto AOW per jaar in Euro, en om de huidige verwachte AOW-datum. Van beide kun je voor jouw persoonlijke situatie een idee krijgen op de website van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
  • Daarnaast bouwen veel mensen via hun werkgever (verplicht) pensioen op bij een pensioenfonds. In mijn geval is dat de Algemene Bodemloze Put (ABP). Ook hier vraagt het Rekenmodel om een verwacht Netto pensioen per jaar in Euro zoals je dat tot op dit moment hebt opgebouwd, en een verwachte datum waarop dat voor het eerst uitbetaald gaat worden.
  • Ook vraagt het model om jouw (meest recente) A-factor. Dat bedrag vind je (net als de voorgaande twee getalletjes) in het meest recente Uniform Pensioenoverzicht (UPO), het pensioen-jaaroverzicht dat een pensioenfonds jou jaarlijks verplicht moet toesturen en dat de meeste mensen ongelezen in een mapje ‘pensioenen’ schijnen te stoppen, of zelfs weggooien. Die A-factor is de jaarlijkse groei van jouw pensioen, en wordt in het Rekenmodel gebruikt om een inschatting te maken hoeveel pensioen je nog op zult bouwen totdat je stopt met werken. En dan komt er ook weer een gevaarlijke aanname. Je wordt geacht een inschatting te maken van de Verwachte Jaarlijkse Indexering (in procenten) van jouw pensioen. Voor mij als ABP-deelnemer is het al weer heel lang geleden dat mijn pensioen geïndexeerd is. Ik zou dus eigenlijk als ik heel eerlijk ben met nul moeten rekenen. Maar ik ben een optimistisch mens en reken met 0,5% per jaar. Of het dat gaat worden? We zullen zien. Maar ook dit is een factor waarmee je jezelf gemakkelijk rijk kunt rekenen. Dus beter voorzichtig dan te optimistisch.
  • Ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler kun je opnemen in het model. Ook hier weer de de vraag naar een verwachte Netto uitkering per jaar in Euro. En je moet er een Startjaar van de uitkering en een Looptijd in jaren voor opgeven.
  • En tenslotte het Nabestaandenpensioen, waarbij je ook weer een Verwachte jaarlijkse uitkering in Euro’s opgeeft. Die wordt sinds versie 4.1. op twee mogelijke manieren benut, daarover verderop meer. Hier kun je (optioneel) een Startjaar opgeven, en (ook optioneel) een Verwachte Jaarlijkse Indexering van de uitkering.

Net als de Neveninkomsten zijn de Pensioeninkomsten optioneel. Vul je niks in, dan worden ze niet meegerekend. Niet iedereen heeft immers een neveninkomsten of een pensioen in de tweede of derde pijler, of recht op nabestaandenpensioen.

Sinds versie 2 kun je ook een aantal verwachte meevallers (eenmalige inkomsten) of tegenvallers (eenmalige uitgaven) meenemen in het Rekenmodel. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een verwachte erfenis (die zijn niet altijd te plannen, dat weet ik…), de verwachte opbrengsten van de verkoop van een woning, of eigen geld dat je inbrengt bij de aankoop van een toekomstige woning.

Voor deze mee- en tegenvallers geef je in het tabelletje op het Dashboard in elk geval een Jaartal en een Bedrag (positief voor inkomsten, negatief voor uitgaven) op. Je kunt ook een Omschrijving opgeven, maar dat is alleen zodat je zelf nog weet wat de bedoeling was. Met die omschrijving wordt niets gedaan in het Rekenmodel.

Op dit moment kan het Rekenmodel maximaal 10 Mee- en Tegenvallers aan. Dat heb ik zo geprogrammeerd in de software. Je kunt het eenvoudig zelf aanpassen. In de macrocode staat een variabele ‘MaxWindfalls’ die momenteel de waarde 10 heeft. Maar daar kun je ook 20 of 100 of 1.000 van maken als je dat wilt.

Werkblad Data

In het werkblad Data staat iedere regel voor een jaar, de jaren zie je links. Vervolgens zie je per inkomens- en uitgavenstroom per persoon de situatie doorgerekend in de kolommen. Boven elke kolom staat een titel zodat je kunt zien wat er in de betreffende kolom te vinden is. Aan de rechterkant van het werkblad Data zijn twee kolommen voor het gezamenlijk vermogen en het bedrag dat daar gezamenlijk jaarlijks uit opgegeten wordt (of aan toegevoegd wordt). Dit zijn noodzakelijke hulpkolommen voor het maken van de grafiek.

Als je de optie ‘Automatisch Berekenen’ aan hebt staan (ga in Excel naar het Formules lint en kies daar voor Berekeningsopties), dan worden handmatige aanpassingen die je doet op het werkblad Data automatisch verwerkt en zichtbaar in de grafiek. Je kunt alleen zwartgekleurde kolommen aanpassen. De roodgekleurde kolommen bevatten formules, als je die handmatig aanpast verstoor je het Rekenmodel. Dan kun je natuurlijk gewoon weer op de knop ‘FIRE Calculator’ drukken en wordt de hele pagina opnieuw opgebouwd. Maar je eigen aanpassingen ben je dan kwijt.

De spreadsheet heeft geen ‘geheugen’, er is geen optie om een favoriet scenario te bewaren of zo. Dat zou ook een beetje ingewikkeld zijn in Excel. Wel kun je natuurlijk de naam van het werkblad Data veranderen zodat die niet gewist wordt, of de hele spreadsheet onder verschillende namen opslaan.

Het Rekenmodel

Wat gebeurt er als je op die knop ‘Fire Calculator’ op het Dashboard drukt? Er start dan een behoorlijk omvangrijke macro die als eerste een aantal controles uitvoert. Je krijgt een foutmelding als je een parameter niet hebt ingevuld die wel essentieel is voor de werking van het Rekenmodel. Het weglaten van het startjaar, de inflatie, of de geboortedatum of het verwachte rendement, of het startvermogen per aangevinkte persoon bijvoorbeeld. Ook de levensverwachting, het netto inkomen, de verwachte loonstijging, het spaarpercentage, het jaar dat je wilt stoppen met werken en het bedrag dat je daarna jaarlijks verwacht uit te geven zijn essentiële parameters.

Ook zijn er wat kruiscontroles voor de neveninkomsten. Als je neveninkomsten invult, dan moet je daar ook een startjaar en eindjaar opgeven. En bij een aanvullend pensioen (pijler 3) moet je naast een verwachte uitkering ook een startjaar en een looptijd opgeven.

Vervolgens worden, op basis van de instellingen op het werkblad Dashboard, een hele serie berekeningen uitgevoerd. Dat gebeurt per persoon, en daarna per kolom. Maar eerst worden de kolomtitels geplaatst en de reeks jaren (kolom A) opgebouwd. Per persoon wordt dan als eerste de kolom met leeftijd per jaar gevuld.

Daarna begint het Rekenmodel van links naar rechts, en per kolom van boven naar beneden, de kolommen te vullen voor de aangevinkte personen.

Ten eerste de kolom met het verwachte netto inkomen per jaar. Voor jaar 1 is dat het inkomen dat je op het Dashboard hebt aangegeven. Voor jaar 2 is dat het inkomen van jaar 1 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). Voor jaar 3 is het vervolgens het inkomen van jaar 2 vermenigvuldigd met ( 1 + Verwachte jaarlijkse loonstijging). En zo voorts. Dit duurt tot aan het jaar waarin je wilt stoppen met werken. Als je op het Dashboard opgeeft dat je in 2030 wilt stoppen, dan wordt de kolom Inkomen gevuld tot en met 2029.

Voor alle jaren waarin er een inkomen is, worden vervolgens de kolommen Uitgaven en Sparen gevuld. De kolom Sparen voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal Spaarpercentage te nemen. De kolom Uitgaven voor jaar T wordt berekend door Inkomen (jaar T) maal ( 1 -Spaarpercentage ) te nemen. Hier zit een opletpuntje in het model. Uitgaven stijgen vaak mee met de inflatie (of levensstijlinflatie). Dat wordt dus niet meegenomen in het model. Je uitgaven stijgen in het Rekenmodel mee met het inkomen, niet met de inflatie.

De volgende kolom die gevuld wordt zijn de Mee- en Tegenvallers. Die worden meegerekend bij Persoon 1 als die geselecteerd is. Als alleen Persoon 2 ‘aan’ staat dan worden ze meegerekend bij Persoon 2. Het Rekenmodel loopt door de tabel op het Dashboard heen en plaatst de bedragen in de juiste jaren.

Daarna gaan we naar de Neveninkomsten. Van het Beginjaar tot en met het Eindjaar worden de neveninkomsten opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) neveninkomsten verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

Na deze relatief eenvoudige kolommen wordt het iets ingewikkelder. Want we gaan naar de pensioeninkomsten toe.

Als eerste de AOW-uitkering, pijler 1 van het Nederlandse pensioenstelsel. Deze wordt ingevuld vanaf het jaar dat je er recht op hebt. Als jij als AOW-datum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt de AOW ingevuld voor het hele jaar 2045. Ik weet dat dit een onnauwkeurigheid is in het Rekenmodel, maar het is een relatief klein effect vergeleken met de effecten van een te hoge of te lage inflatie of verwachte salarisverhoging.

De AOW wordt in het Rekenmodel jaarlijks geïndexeerd met de opgegeven verwachte inflatie. Als jij dus als AOW-datum 2045 hebt opgegeven, dan wordt er ten opzichte van 2021 nog ( 2045 – 2021 + 1 = ) 25 keer geïndexeerd. In 2045 zie je dus de Netto AOW per jaar maal ( 1 + Inflatie ) tot de macht 25. In 2046 komt daar weer een inflatie bovenop, enzovoorts. Ook hier dus een aanname, namelijk dat we in Nederland de inflatie blijven indexeren.

Voor het opgebouwde pensioen in pijler 2 is het nog iets ingewikkelder. Het vertrekpunt is het tot nu toe reeds opgebouwd Netto Pensioen per jaar dat is opgegeven. Allereerst wordt er gekeken hoeveel jaar je nog werkt vanaf de start van het Rekenmodel. Dat zijn Pensioenjaren die je nog opbouwt.

Het Rekenmodel kijkt vervolgens naar het eerste jaar waarop het pensioen uitbetaald gaat worden. Ook hier weer: als jij als pensioendatum 1 november 2045 opgeeft, dan wordt het pensioen ingevuld voor het hele jaar 2045. In de formule zit verder nog een bruto/netto berekening. Er wordt op dit moment van uitgegaan dat 70% van jouw A-factor uiteindelijk in je netto pensioenuitkering terechtkomt. Ook die is hard geprogrammeerd in de macrocode met de variabele ‘AFactorNetto’, die momenteel de waarde 70 heeft. Maar ook die kun je naar hartenlust aanpassen in de code.

De formule voor het Netto Pensioen in het eerste jaar van uitbetaling is dan:

En voor elk daaropvolgend jaar wordt het pensioen aangepast met de verwachte Jaarlijkse Indexering zoals opgegeven op het Dashboard.

Hier zitten dus belangrijke aannames en onzekerheden in. De bruto/netto berekening kan veranderen door toekomstige wetgeving. Sowieso kijk ik vol spanning uit naar de invoering van het nieuwe pensioenstelsel, die gaat zeker impact hebben. Maar ook de verwachte indexering is een onzekere factor. Mijn ABP-pensioen is sinds 2010 niet meer geïndexeerd. En ook de A-factor kent onzekerheden. Dat is jaarlijks een resultante van jouw inkomen, een franchise, een opbouwpercentage en een deeltijdpercentage. Hoe die er de komende jaren uit gaan zien weet niemand. Daarmee worden de uitkomsten niet waardeloos, we gebruiken de meest actuele informatie. Maar er zijn wel onzekerheden die maken dat de uitkomsten van het Rekenmodel zeker geen harde garanties geven.

Het zelf opgebouwde Aanvullende Pensioen uit pijler 3 is dan wel weer eenvoudiger. Vanaf het Beginjaar tot en met het einde van de Looptijd wordt de Verwachte Jaarlijkse Uitkering opgenomen op het werkblad Data. Deze worden niet geïndexeerd voor de inflatie. Als je dus stijgende (of juist dalende) uitkeringen verwacht, dan zal je dat handmatig aan moeten passen op het werkblad Data in de juiste kolom.

En dan het Nabestaandenpensioen. Het is afhankelijk van de situatie hoe dit verwerkt wordt in het model.

Bij een situatie met Persoon 1 en Persoon 2 wordt een afhankelijkheid verondersteld. Die houdt in dat Persoon 2 voor de rest van zijn/haar leven recht krijgt op Nabestaandenpensioen als Persoon 1 overlijdt, en andersom. Als er maar één persoon is aangevinkt, dan wordt er gekeken naar het Startjaar dat is opgegeven. Is er geen Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen voor elk jaar van het rekenmodel meegenomen. Is er wel een Startjaar, dan wordt het Nabestaandenpensioen vanaf het Startjaar meegenomen. In alle gevallen wordt het Nabestaandenpensioen jaarlijks geïndexeerd met de Verwachte Indexering, op dezelfde manier als dat de AOW geïndexeerd wordt met de inflatie en het Pensioen uit pijler 2 ook geïndexeerd wordt met een Verwachte Indexering.

Nu we alle pensioen- en inkomensopties doorgerekend hebben, wordt het tijd voor de uitgaven. Op het Dashboard is bij de FIRE Fase gevraagd naar wat je verwacht jaarlijks uit te geven in Euro’s van vandaag (Benodigd per jaar). Ook dit is een belangrijke maar zeer onzekere inschatting. Dit getal is de basis voor de jaarlijkse uitgaven vanaf het moment dat je stopt met werken. Dit bedrag wordt, vanaf het startmoment van het Rekenmodel, wel jaarlijks aangepast met de inflatie (in tegenstelling tot de uitgaven terwijl je werkt). Als je over 10 jaar verwacht te stoppen met werken, dan heb je al 10 jaar inflatie voor de kiezen gehad. De formule is heel eenvoudig:

En nu wordt het echt spannend. Want nadat je stopt met werken heb je dus jouw (voor inflatie gecorrigeerde) verwachte jaarlijkse uitgaven. Die hopelijk (grotendeels) gedekt worden uit je Neveninkomsten plus één of meer pensioenuitkeringen. Als dat zo is: Hoera! Je hebt voldoende inkomen om van te leven en hoeft jouw vermogen niet aan te spreken. Maar meestal, zeker als je eerder stopt met werken, is dat niet het geval. De optelsom van je neveninkomsten en pensioenuitkeringen is ontoereikend, en dit verschil moet je aanvullen uit jouw vermogen. Dit berekenen we in de volgende kolom, genaamd Uit Vermogen. De formule is eenvoudig maar wel uitgebreid:

En daarna kunnen we per jaar het Eigen Vermogen berekenen. Dat begint vanuit het Startjaar met het Beginvermogen dat je op het Dashboard hebt opgegeven. Daarbij wordt er telkens de helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar bij opgeteld en vermenigvuldigd met ( 1 + Verwacht Rendement). De andere helft van de vermogensgroei voor dat specifieke jaar wordt er bij opgeteld  zonder rendement. Op die manier voorkom je dat je jezelf rijk rekent. Je hebt immers niet je hele gespaarde bedrag voor dat jaar in één keer beschikbaar op 1 januari en kunt er dus niet volledig rendement op maken, het Rekenmodel veronderstelt een gelijkmatig spaargedrag over het hele jaar. En voor de jaren nadat je stopt met werken is het vermogen afhankelijk van wat je aan het vermogen toe kunt voegen of moet onttrekken om jouw uitgaven te kunnen doen. Dat leidt tot de volgende formule

Die hele trits aan bewerking hierboven wordt, indien nodig, ook nog herhaald voor Persoon 2. En daarna is het tijd om de uiteindelijke balans op te maken. Daarvoor hebben we nog twee eenvoudige berekeningen nodig. Beide kolommen zijn van belang voor de samenstelling van de grafiek

Allereerst berekenen we het Totaal Eigen Vermogen. Dat is voor elk jaar gelijk aan Eigen Vermogen Persoon 1 plus Eigen Vermogen Persoon 2. Als dit kleiner is dan nul dan wordt het veld leeg gelaten. Je hebt dan geen Vermogen meer.

Hier zit dus ook weer een belangrijke aanname in als je de berekeningen voor twee personen doet. Je gebruikt het vermogen samen. Het maakt dus niet uit als één persoon een negatief eigen vermogen heeft, het wordt pas een probleem als de optelsom van de beide vermogens negatief is. Wil je jullie vermogens strikt gescheiden houden, dan zal je twee afzonderlijke berekeningen moeten maken voor ieders persoonlijke situatie.

Daarnaast berekenen we de Totale Dekking Uit Vermogen. Dit is de optelsom van wat beide personen in jaar T uit hun vermogen nodig hebben (of aanvullen) voor de dekking van de uitgaven.

Hierna wordt de Grafiek opgebouwd. Die is eenvoudig, een samenstel van een vlakkengrafiek en een lijngrafiek op twee y-assen. Daar ga ik dus maar niet meer uitgebreid op in, deze blogpost is al te lang. Complimenten als je tot hier gekomen bent.

Hoe lees je de grafiek?

De opbouw van de grafiek is niet wezenlijk veranderd sinds versie 1. De grafiek heeft twee y-assen. De linker as hoort bij de vlakken, die de inkomenscomponenten weergeven. In de legenda (die tegenwoordig aan de rechterkant van de grafiek staat) kun je zien welke dat zijn. De rechter as hoort bij de rode lijn, die je vermogensopbrengst weergeeft. Als de rode lijn ophoudt, dan is je Vermogen op. Het geel/oranje vlak is het deel van je inkomen dat je uit je vermogen moet halen. Dat is in onderstaand voorbeeld je hele inkomen nadat je stopt met werken, en de aanvulling op je AOW en pensioen in de pensioenfase. Nadat de rode lijn opgehouden is, kom je het geel/oranje deel dus tekort.

Onderstaand een eenvoudige voorbeeldgrafiek voor één persoon. Deze persoon stopt in (eind) 2025 met werken, en leeft dan van vermogen. Vanaf 2041 ontvangt deze persoon AOW en Pensioen. Maar het vermogen is naar verwachting op in 2057. Of dat erg is en betekent dat die persoon niet in 2025 kan stoppen met werken? Goede vraag. Onderstaande grafiek gaat uit van een inflatie van 2,2%, een indexering van 0,5% en een jaarlijkse salarisstijging van 1,1%. Jaarlijks netto inkomen is € 35.000, spaarpercentage 40%. Verwacht benodigd om van te leven is € 20.000. Beginvermogen is 100.000 per eind 2017, de persoon is geboren in 1970.

Historie en Download

Voor nadere informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. En in versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4 gaf meer flexibiliteit om dingen zelf aan te passen en versie 4.1 verbeterde de functionaliteit voor het nabestaandenpensioen. De meest recente versie van de FIRE Calculator is te vinden op de Downloads pagina.

Wanneer kun jij stoppen met werken? En heb je nog verbetervoorstellen voor de FIRE Calculator? Mail mij dan!

Update: Groeigeld heeft nog een foutje gevonden, zie de reacties. Dat is inmiddels hersteld in versie 4.1.2, te vinden op de Downloads-pagina.

FIRE Calculator 4.1 – Nabestaandenpensioen

Mijn FIRE Calculator blijft een populair ding. Inmiddels is deze al meer dan 10.000 keer gedownload. Regelmatig krijg ik reacties en vragen over het rekenmodel. En dat leidt dan af en toe tot een nieuwe of verbeterde versie. Ook nu weer.

Nabestaandenpensioen

Ik kreeg namelijk een vraag over de wijze waarop het rekenmodel omging met het nabestaandenpensioen. Van een lezer die zelf nabestaandenpensioen ontvangt. Echter, in de situatie van de lezer werd het bedrag dat wordt ingevuld niet meegenomen in het tabblad Data.

Deze vraag over het nabestaandenpensioen wees mij op een denkfout die ik gemaakt heb in mijn model. Ik heb (teveel) geredeneerd vanuit mijn eigen situatie, met een levende partner. Het model werkte dus alleen in een situatie dat er twee partners zijn. Na het overlijden van de een wordt diens nabestaandenpensioen opgeteld bij het inkomen van de overlevende partner. Dat werkt als je het model met z’n tweetjes invult. Maar niet als de ene partner al overleden is en er dus alleen een nabestaandenpensioen-ontvangende partner is.

Daar heb ik de FIRE Calculator dus op aangepast. Het model rekent nu met een te ontvangen nabestaandenpensioen per persoon. In een rekensituatie met twee personen begint dat als een van de twee personen overlijdt. Als je de berekening uitvoert met één persoon dan kijkt het model naar het startjaar bij het nabestaandenpensioen. Is dat veld leeg, dan ontvang je het nabestaandenpensioen gedurende de hele rekentijd van het model. Vul je daar een jaartal in, dan ontvang je dat nabestaandenpensioen vanaf dat startjaar. Het nabestaandenpensioen is nu ook zichtbaar in een aparte kolom op het werkblad data.

Praat Nederlands met me…

Verder kreeg ik de vraag hoe de Engelse termen in het tabblad Data gewijzigd kunnen worden naar Nederlandse termen. Wanneer er nieuwe gegevens zijn ingevoerd en een herberekening wordt gemaakt, dan worden de Nederlandse begrippen die gebruikers hebben ingevoerd overschreven door de oorspronkelijke Engelse termen. Veel mensen zijn niet zo thuis in die Engelse termen en houden het daarom liever op het Nederlands.

Het werkblad Data wordt inderdaad elke keer bij herberekening volledig gewist en opnieuw opgebouwd. Inclusief de kopjes. Die zitten dus ‘ingebakken’ in de programmatuur. Het is een beetje een ‘tic’ van mij om altijd Engelstalig te programmeren. Maar ik heb de programmatuur zo aangepast dat er nu alleen nog Nederlandse termen gebruikt worden op het werkblad Data en in de Grafiek. Het was natuurlijk ook een beetje onzinnig om Engelse termen te gebruiken voor een FIRE model dat helemaal op de Nederlandse pensioen- en vermogenssituatie is ingericht…

Ook nog een aanpassing op het grafiekenblad. Want de legenda van de grafiek werd wel erg vol. Dus krijg je nu alleen de componenten te zien van de perso(o)n(en) die je aanvinkt.

Het rekenmodel

Op verzoek verschijnt er volgende week een uitgebreide blogpost over het rekenmodel achter de FIRE Calculator. Hierin komt een beschrijving van alle aannames en berekeningen die ik maak in de spreadsheet. Het is geen hogere wiskunde of magie, iedereen die tot tien kan tellen kan dit maken voor zijn of haar eigen situatie.

Download

Je kunt de meest recente versie van de FIRE Calculator vinden op de Downloads pagina. Lees wel ook even mijn disclaimer, want ik geef uiteraard geen garantie. De FIRE Calculator is een tool om je te helpen met nadenken over jouw eigen financiële situatie en mogelijkheden. Het is geen advies of exacte wetenschap. En beleggingsresultaten uit het verleden geven geen enkele garantie voor de toekomst.

Wat is jouw plan voor financiële onafhankelijkheid?

Voor meer informatie kun je ook nog eens terugklikken naar de introductie van de originele FIRE Calculator 1.0. In versie 2.0 werd de mogelijkheid geïntroduceerd om gegevens van partners en eenmalige meevallers zoals erfenissen mee te nemen. In versie 3 kon je voor het eerst neveninkomsten meenemen. Versie 4.0 kreeg meer opties voor handmatige aanpassingen.

Hallo Saxo, vaarwel Binck…

  • Berichtcategorie:Beleggen

Bijna zou ik gaan vermoeden dat Binck hier meeleest… Op 4 maart schreef ik opnieuw over de (stilte rond de) overgang van Binck naar het Saxo platform. En minder dan twee weken later was er nieuws. Op dinsdag 16 maar schreef het FD dat alle 300.000 klanten van Binck voor 1 juli van dit jaar naar het Saxo-platform worden overgezet en dat de naam BinckBank dan uit Nederland zal verdwijnen.

Toen ik later die ochtend zelf even inlogde bij Binck stond er eindelijk een kort berichtje over in mijn beleggingsomgeving. Tussen april en juli worden alle Nederlandse klanten van Binck overgezet naar het nieuwe Saxo-platform.

En op woensdag 17 maart kreeg ik ook een uitgebreide mail. Met linkjes naar een website met meer informatie. Daar las ik dat ik per maandag 19 april overgezet zou worden naar de SaxoInvestor omgeving. Er stond een demo klaar, en ik kon mij inschrijven voor webinars ter voorbereiding. Dat heb ik natuurlijk snel gedaan.

Later die week ben ik er eens rustig voor gaan zitten en heb ik de beschikbare documentatie doorgelezen en vergeleken met de documentatie van Binck. Mijn gevoel zei mij dat dit in eerste instantie vooral een wisseling van platform wordt. Handelsplatform en systemen van Saxo Bank erin, en het label van Saxo Bank overal opplakken. De beleggingspakketten zullen nog wel even hetzelfde blijven, en hopelijk ook het fondsenaanbod. En dat blijkt vooralsnog redelijk te kloppen.

Aparte wensen

Geldnerd is een simpele gebruiker. Ik heb een portefeuille met een handvol Exchange Traded Funds (ETFs). Ik doe elke maand één aankoop zodra ik mijn maandelijkse inleg gedaan heb. Het beheer en de analyse van mijn portefeuille doe ik in mijn eigen beleggingsspreadsheet. Verkopen doe ik alleen bij een grote herbalancering (niet vaker dan eens per jaar), en elk kwartaal komen er wat dividendbedragen binnen die samen met de eerstvolgende maandinleg onmiddellijk weer belegd worden. Dat is het. En omdat een substantieel deel van mijn vermogen in de beleggingsportefeuille zit, vind ik het belangrijk dat mijn broker onder Nederlands toezicht staat en dat de beleggingen netjes in een apart bewaarbedrijf zitten.

Mede hierom heb ik twee dingen waar ik speciaal op gelet heb tijdens de webinars en tijdens mijn eigen onderzoek van de demo-omgeving.

Ten eerste de beveiliging. Die was bij Binck een beetje verouderd. Dat zag je aan de beperkte maximale lengte van het wachtwoord en de ouderwetse tweefactor-authenticatie (2FA). Die werkte via SMS. Ik zie wel iets van verbetering bij Saxo Bank. Ik kan nu een sterker wachtwoord in de door mij gewenste lengte en samenstelling instellen, maar helaas nog geen gebruik maken van 2FA via een derde app. Hierover heb ik contact gehad met de Klantenservice. Die vertelden mij dat de optie van een aparte 2FA-app beschikbaar komt nadat alle klanten gemigreerd zijn naar het Saxo-platform.

Ten tweede de exportmogelijkheden. Ik exporteer wekelijks mijn portefeuille rapportage, en minstens een keer per maand de rekeningtransacties en beleggingstransactie(s), in Excelformaat. Deze worden verwerkt in mijn beleggingsspreadsheet.

Hier kreeg ik in eerste instantie geen duidelijkheid over. Ik zag veelbelovende functies toen ik (voorafgaand aan de mail) de Franse Binck demo-omgeving verkende. In de Nederlandse demo-omgeving zag ik er niks van terug. Toen ik er naar vroeg tijdens een webinar werd gezegd dat hier nog aan gewerkt werd, en dat het niet zeker zou zijn of dit op tijd klaar zou zijn. Inmiddels is het 19 april geweest en weet ik dat dit niet helemaal gelukt is. De weekrapportages kan ik gelukkig zelf genereren met de aandelen-functies in Excel. Maar lastig is het wel. En transacties handmatig invoeren in mijn spreadsheet voelt wel erg als een achteruitgang… Afwachten en Binck Saxo met e-mailtjes bestoken dus maar.

Eerste indrukken

De migratie is in elk geval gelukt. Ik zie de juiste aantallen van de juiste fondsen op het scherm. Ook mijn rekeningsaldo is zichtbaar. Ik werd hier nog wel even op het verkeerde been gezet. Afgelopen vrijdag, voor de migratie, had ik mijn saldo en portefeuille-aantallen gecontroleerd. Het saldo dat ik maandagochtend zag was lager. Ik moest inloggen bij Binck (waar ik de oude portefeuille nog kan raadplegen) om te zien dat ze zaterdagochtend de maandelijkse service-fee (gedeeltelijk) afgeboekt hadden, voordat ze het saldo migreerden naar Saxo. Dat had ik liever andersom gezien, dan was de boeking tenminste zichtbaar geweest in de nieuwe omgeving. Maar dat is een kleinigheidje.

Er zitten nog wat schoonheidsfoutjes in de website. Menuutjes die je openklapt en die dan deels overlapt worden door andere tabelletjes en dat soort dingen. Dat zullen ze de komende periode wel weer oplossen, dat is meestal niet zo ingewikkeld.

De rapportage- en downloadmogelijkheden zijn in de SaxoInvestor omgeving vind ik inderdaad nog beperkt. Dat is erg jammer. Voor mij als (a-typische) gebruiker was en is dat toch één van de belangrijkste functies van het platform. En daar ga ik er toch op achteruit ten opzichte van de Binck-omgeving. Ik hoop dat deze mogelijkheden snel uitgebreid gaan worden en weer een beetje op niveau komen. Voor de transacties in geld en fondsen heb ik inmiddels een Excel-rapport gevonden. Dat kan ik komende week testen na mijn maandelijkse storting en aankoop. Maar een wekelijks portefeuille-overzicht in Excel heb ik nog niet gevonden.

En wat ik vooralsnog ook geen vooruitgang vind is de beveiliging. Bij Binck logde ik in met gebruikersnaam en wachtwoord en dan kwam ik in ‘raadpleegmodus’. Om actief iets te kunnen doen gebruikte ik dan de tweefactor-authenticatie met SMS. Bij Saxo heb ik altijd de tweefactor-authenticatie met SMS nodig. Ook in de app op mijn smartphone. Die met een vingerafdruk beveiligd is. Dat vind ik suf. Hopelijk wordt dat ook aangepast als we een aparte 2FA-app kunnen gebruiken.

De app op mijn smartphone heb ik nog niet echt getest. Komende maandag wil ik mijn maandelijkse aankoop eerst via de website doen, misschien dat ik dan eind mei de app probeer.

Verzuchting

Iets wat ik mij realiseerde toen ik afgelopen week mijn beleggingsspreadsheet bijwerkte: Saxo is mijn vierde broker in 8 jaar tijd. Sinds mijn huidige portefeuille begon in 2013 heb ik gehandeld via SNS Fundcoach, Alex (beide al jaren geleden opgeslokt door Binck), Binck uiteraard en nu dan Saxo. Ik wissel vaker van broker dan van favoriete ETF… Ik hoop van harte dat het nu weer een aantal jaren rustig blijft aan het brokerfront. Succesvol beleggen is gebaat bij rust en saaiheid.

Volgende week doe ik weer mijn maandelijkse inleg, en dus ook mijn eerste aankooptransactie via het nieuwe platform. Ik ben benieuwd of ik daar nog verschillen merk.. Het is toch de plek waar een substantieel deel van mijn vermogen staat.

In mijn beleggingsspreadsheet bouw ik zo snel mogelijk een module voor de import van de rapportjes van Saxo, zodra die rapportagemogelijkheden beschikbaar zijn op de website. Zodra dat klaar en getest is zal ik die nieuwe versie uiteraard ook hier publiceren.

Hoe lang zit jij al bij jouw broker?

De wereld volgens de AFM

  • Berichtcategorie:Beleggen

Vorige week verscheen het jaarverslag 2020 van onze financiële waakhond, de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De club die ons beschermt tegen alle boze mensen en bedrijven die er met onze zuurverdiende centjes vandoor willen. Ik vind dit soort rapporten en jaarverslagen meestal interessant leesvoer. Het geeft je namelijk inzicht in hoe zo’n partij naar de wereld kijkt. En ik vind het belangrijk om dat te weten van partijen die mijn mogelijkheden beperken beïnvloeden. En de AFM is zo’n partij, ‘dankzij’ hen kunnen we niet meer handelen in onze favoriete Amerikaanse ETFs.

Wat is de AFM?

De taak van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is het houden van ‘gedragstoezicht’ op de financiële markten en pensioenfondsen in Nederland. Gedragstoezicht betekent dat de AFM erop toeziet dat alle marktpartijen ‘netjes’ handelen, en hun klanten en andere partners van de juiste informatie voorzien. Dit naast het ‘prudentieel toezicht’ van De Nederlandsche Bank (DNB), wat betekent dat erop toegezien wordt dat marktpartijen aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. DNB en AFM bewaken dus samen dat banken, verzekeraars, aandelenbrokers, en andere mensen die ons geld willen hebben, ons netjes behandelen. Een nobele taak, toch?

Wereldbeeld?

Op de voorpagina van het jaarverslag staat een foto van de Koopgoot in Rotterdam. Op de voorgrond zie je een grote waarschuwingssticker op de grond, die je oproept om ‘met de stroom mee te winkelen’. Deze foto is op zichzelf al veelzeggend. Ik ken de koopgoot een beetje, en beschouw het als één van de vele dertien-in-een-dozijn winkelgebieden waar wij, de argeloze consumenten, worden verleid om ons geld zo snel mogelijk te besteden. En dan ook nog met zo’n ‘winkel met de stroom mee’ oproep. Je kunt het lezen als een oproep om vooral standaard dingetjes te doen met je geld, en vooral geen dingen te willen die afwijken van die standaard. Je zou kunnen denken dat dit het wereldbeeld is van de AFM. En je zou dus ook kunnen denken dat ik al vooringenomen begin met lezen in het jaarverslag…

Risico’s risico’s risico’s

Met een clubje ambtenaren kun je natuurlijk niet alles doen, zeker niet als je duizenden en duizenden slechterikken bankiers en andere financiële tovenaars tegenover je hebt. Dat lukt de AFM dus ook niet. Ze doen aan risicomanagement. Hoe groot is de kans dat een bepaalde gebeurtenis optreedt, en hoe groot is de impact als dat gebeurt? Dat leidt tot een prioriteitenstelling, de grootste risico’s pak je als eerste aan. Dat is iets dat Geldnerd ook uit zijn eigen werkterrein kent.

En in dat licht doet de AFM een paar leuke uitspraken. ‘Pandemieën staan al jaren op het groslijstje met potentiële risico’s, maar echt voorbereid waren we als land niet’, lees ik in het voorwoord. Iets dat ik overigens herken. En waar de afgelopen weken ook iets meer aandacht voor lijkt te komen in de media. Gelukkig hebben we in Den Haag een kort geheugen en zijn we dit volgend jaar alweer vergeten. Tot de volgende pandemie.

Ook interessant is de samenvatting van de AFM over de diepe val en daarna het opmerkelijke herstel van de financiële markten in het coronajaar 2020. ‘[Wat] Resteert [is] het ongemakkelijke gevoel van een volatiele en exuberante kapitaalmarkt die wat losgezongen lijkt van de reële economie’. Het moet niet gekker worden, de AFM en Geldnerd zijn het eens een keer met elkaar eens!

Consument in kwetsbare situatie

Eén van de toezichtsdoelen van de AFM is het beschermen van consumenten in kwetsbare situaties. Dat is ook het doel dat ons, de gewone Nederlanders, het meest direct raakt. Ik ben daarom maar eens op zoek gegaan naar wat de AFM hierover schrijft. De twee belangrijkste activiteiten die de AFM daar noemt zijn een (meerjarig) onderzoek naar de ontwikkeling van het volmachtkanaal (de tussenpersonen) als distributiekanaal van particuliere schadeverzekeringen, en een onderzoek naar de ‘verzilverhypotheek’, waarmee je de overwaarde op je huis kunt gebruiken door deze te lenen bij een hypotheekverstrekker.

Maar de AFM heeft ook gekeken naar verschillende aspecten van online zelfstandig beleggen, naar het aanmeldingsproces van klanten (‘onboarding’), de passendheidstoets. en naar productontwikkeling (productgovernance) bij beleggingsondernemingen. De interesse in ‘onboarding’ kwam voort uit de enorme groei van het aantal particuliere beleggers tijdens de pandemie.

Ook maakt de AFM zich een beetje zorgen over het nieuwe pensioenstelsel. In dat nieuwe stelsel neemt onze keuzevrijheid toe, en dat kan een behoorlijke impact op de hoogte van het pensioen hebben. ‘Meer keuzevrijheid legt ook een grotere verantwoordelijkheid bij de deelnemers waar het gaat om hun financiële welzijn’, schrijft de AFM. Om er in de categorie ‘open deuren intrappen’ aan toe te voegen dat wij, de kwetsbare consumenten, goed begeleid moeten worden bij het maken van keuzes. We zullen zien.

De AFM schrijft ook vol trots over haar activiteiten rond het terugdringen van de risico’s van aflossingsvrije hypotheken. Jammer alleen dat, door de extreem lage rente en de extreem hoge huizenprijzen, er weer groei zit in dit segment.

Wat ik wel opvallend vind is dat het aantal formele maatregelen dat de AFM genomen heeft is gedaald, van 68 in 2019 naar 44 in 2020. De AFM bijt dus minder vaak. Onder formele maatregelen vallen boetes, lasten-onder-dwangsom, intrekkingen van een vergunning, en dat soort dingen. In dat licht is het wel weer bijzonder dat de AFM in 2020 weer ‘winst’ gemaakt heeft, € 3,7 miljoen, waar er in 2019 een tekort van € 5,5 miljoen was. Inclusief heffingen werd er namelijk wel € 109 miljoen geïncasseerd, bijna € 10 miljoen meer dan in 2019. Ze bijten dus minder vaak maar wel harder?

Ben jij ook zo blij dat er iemand voor en over ons waakt op de grote boze financiële markten?

Eerste kwartaal 2021

Kwartaalrapport nummer 19 van Geldnerd. En nog een bijzondere mijlpaal. Want dit is de 750e blogpost die ik hier publiceer.

Zevenhonderd en vijftig berichten.

Korte berichten. Lange berichten. Commentaar op nieuws. Financiële ideeën. Rubrieken zoals deze. De 19e kwartaalrapportage, ongeveer 1 op de 40 berichten is dus een kwartaaloverzicht. En dat heeft een bedoeling, net als mijn hypotheekupdates. Want het lijkt elke maand een klein stapje. Naar een kostenpost kijken. Sparen. Iets inleggen op de beleggingsrekening. Maar elke maand een stapje maakt drie stapjes in een kwartaal. 12 stapjes in een jaar. 57 stappen in 19 kwartalen. Het laat zien wat er gebeurt als je gewoon stug doorgaat. Dan kom je ergens.

En waar is dat ‘ergens’ aan het einde van het eerste kwartaal van 2021?

Aandelenmarkten – Inflatiespoken en Rente-angsten

De beurs ging in januari voortvarend van start. In de eerste handelsweek steeg mijn portefeuille met maar liefst 3,3%, en tikte ik een nieuw Virtual All Time High aan. En dat bleef eigenlijk de rest van het kwartaal zo. Al waren er eind januari en begin maart een paar weekjes waarin inflatiespoken en rente-angsten de beurs leken te beheersen. Het ongebreidelde optimisme van de aandelenmarkten blijft me verbazen, en roept de vraag op wanneer deze bubbel zal gaan knappen…

Grafiek S&P500 1 jaar (bron: Yahoo Finance)

Zelfs de beurzen in Europa lieten zich in het eerste kwartaal van hun optimistische kant zien. Het beste bewijs dat er iets grondig mis is op de markten, zou ik denken….

Grafiek Euro Stoxx 50 1 jaar (bron: Yahoo Finance)

Per saldo werd de Amerikaanse dollar in het eerste kwartaal iets sterker. Inmiddels krijg je voor € 1,00 ongeveer US$ 1,17. Ik ontvang nog steeds een groot deel van mijn dividend in Amerikaanse dollars. Maar heb nog maar één ETF in mijn portefeuille die in dollars genoteerd staat

Mijn portefeuille

Mijn portefeuille is nog steeds goed gespreid over de wereldwijde aandelenmarkt en de markt voor staatsobligaties, met dank aan VWRL en DBZB aangevuld met enkele dividend-ETFs. En mijn portefeuille beweegt dus keurig mee met de wereldwijde aandelenmarkten. Ik heb ook dit kwartaal elke maand normaal bijgekocht met mijn maandelijkse storting, steeds het fonds dat mijn spreadsheet adviseerde om dichter bij de gewenste portefeuilleverdeling uit te komen.

Hoe lees je deze grafiek? De (op dit moment) bovenste zwarte lijn geeft de actuele waarde van mijn beleggingsportefeuille op de betreffende datum. De (op dit moment) onderste zwarte stippellijn geeft de totale inleg tot die datum weer. Je ziet dat ik de afgelopen jaren elke maand een inleg doe. Het groene vlak tussen de twee lijnen is mijn huidige papieren beleggingswinst. Als ik op verlies zou staan (de portefeuille is minder waard dan de inleg) dan wordt er een rood vlak zichtbaar. Zie ook deze blogpost voor een nadere uitleg over hoe ik deze grafiek opgebouwd heb.

Momenteel is mijn totale beleggingsportefeuille 60,3% meer waard dan de totale inleg die ik sinds 1 januari 2013 gedaan heb. De ROI YTD is per einde van het eerste kwartaal 11,1%. De 12-maands XIRR staat op 46,6%.

Indicator2020Q12020Q2202Q32020Q42021Q1
% boven inleg14,5%31,5%33,1%46,3%60,3%
ROI YTD-22,1%-9,3%-7,0%4,1%11,1%
XIRR 1Y-15,3%-3,9%-1,4%3,2%46,6%

Dividend en Spaarrente

In het eerste kwartaal van 2021 ontving ik netto op mijn rekening € 524,36 aan dividend. In het eerste kwartaal van 2020 was dat nog € 223,91 en in het vierde kwartaal van 2020 was het € 713,06. Aan het einde van het eerste kwartaal stond er geen dividend aangekondigd voor uitbetaling in het tweede kwartaal van 2021.

Ik registreer mijn dividend bij op netto contante basis in Euro’s, de basisvaluta van mijn administratie. Dat betekent dat ik het netto dividendbedrag opneem op het moment dat het op mijn beleggingsrekening geboekt wordt. Als het een dividend in buitenlandse valuta (US dollar) is, dan reken ik het om naar Euro’s tegen de wisselkoers van het moment van ontvangen op mijn rekening.

Mijn verwachting is nog steeds dat de spaarrente nog jaren laag blijft. Ik krijg inmiddels nog 0,03% rente op mijn bufferrekening, en 0,01% op de kleine bufferspaarrekening bij mijn huisbank.

Spaarpercentage

We waren het hele eerste kwartaal in lockdown, met zelfs een avondklok. Niet-essentiële winkels waren gesloten, en hoe de horeca er van binnen uit ziet kan ik me nauwelijks meer herinneren. Dat deed wonderen voor het Spaarpercentage en het aantal No Spend Days.

Mijn administratie houdt ook voor mij bij hoeveel No Spend Days (NSDs) ik heb. Dat zijn dagen waarop ik niks betaal met mijn creditcard, pinpas, of contant geld. Corona zorgt er nog steeds voor dat het aantal NSDs hoger is dan ‘vroeger’. Gemiddeld had ik er toen een stuk of 10 per maand. 

Eigen Vermogen

Het eerste kwartaal levert altijd bijzondere sprongetjes op. Vroeger omdat er dan altijd een leuk bedrag aan rente-inkomsten binnenkwam van de spaarrekeningen. Maar dat is al een aantal jaren niet meer het geval. Ik heb nog maar een beperkte contante buffer en de rente is zo ongeveer 0. De totale rente-inkomsten begin januari over het jaar 2020 waren niet eens meer ‘tientjeswerk’.

De WOZ-waarde leverde wel weer een leuke bijdrage. Maar dat is papieren rijkdom, we verzilveren het pas als we onze woning ooit verkopen. En ik weet uit ervaring dat het dan kan tegenvallen.

Verder was er regulier salaris, inleg in mijn beleggingen, reguliere aflossingen van de hypotheek, en natuurlijk de bewegingen van de beleggingsportefeuille op de golven van de aandelenmarkten.

En dat leidt tot onderstaande ontwikkeling van mijn vermogen per kwartaal. In het eerste kwartaal van 2021 is mijn eigen vermogen gegroeid met maar liefst 14,0%. Met dank aan de woningmarkt en de aandelenmarkt.

Beste Uitgave(n)

In het eerste kwartaal werd er bizar weinig uitgegeven in Huize Geldnerd. Dat komt natuurlijk door de lockdown. We hebben, nadat de kerstboom begin januari uit de woonkamer was verdwenen, een aantal nieuwe kamerplanten laten bezorgen om de woonkamer wat op te vrolijken en ons door de donkere dagen naar het voorjaar te helpen. Maar dat is echt de enige bijzondere uitgave die ik in het eerste kwartaal kan vinden. Want die motor was natuurlijk gewoon een grapje. Goed voor het spaarpercentage, maar de afgelopen periode was wel heel drastisch…

Vooruitblik

In het tweede kwartaal verwacht ik wel een aantal grote uitgaven. Zo zal eindelijk het proces van mijn kaakoperatie van anderhalf jaar geleden worden afgerond. Daar heb ik een potje voor. Verder willen we een aantal dingen in ons huis aanpakken en zal de buitenboel geschilderd worden. Er zal dus meer geld uitstromen dan in het eerste kwartaal.

Hoe was jouw eerste kwartaal?

Je kunt oude kwartaalberichten teruglezen via mijn overzichtspagina.

Bericht voor Geldnerd in 1995!

Het was FIREme die een tijd geleden een bericht schreef aan zijn jongere zelf. Ik kan geen link naar dat bericht toevoegen, want zijn site staat op zwart blauw sinds er een dure rekening binnenkwam voor een foto, waarmee de lol er begrijpelijkerwijs wel een beetje afging. Hopelijk komt ‘ie snel terug! Ik vond dat bericht een heel origineel idee. En liep al een tijdje rond met het plan om zelf ook een bericht aan mijn jongere ik te schrijven. Geldnerd voor ik Geldnerd werd. Dan moeten we terug naar ongeveer 1995. Het jaar dat ik afstudeerde en echt aan het werk ging.

1995

Ik studeerde af ongeveer halverwege dat jaar, en kreeg een baan aangeboden bij het grote financiële concern waar ik ook mijn afstudeerstage gedaan had. Ik had een bovenhuisje met een huur die ik al kon betalen van mijn studiefinanciering en stagevergoeding. Mijn eerste salaris betekende een ruime verdubbeling van mijn inkomen. Een relatie had ik op dat moment nog niet.

Goed gedaan, Geldnerd! Een prima start! Plek om veel te leren en veel leuke projecten te doen, ook internationaal. En je inkomen groeit mee met die projecten en jouw resultaten. Bovendien begin je niet helemaal met een lege bankrekening. Je hebt vakantiebaantjes gehad vanaf je twaalfde. Vanaf je zestiende ook buiten de vakanties gewerkt. Naast een dure stereo-installatie en uitgebreide platencollectie, die je erg belangrijk vindt, heb je ook een redelijk gevulde spaarrekening.

Denk om je Spaarpercentage!

Maar toch gaat er iets mis. Je bouwt namelijk niet de gewoonte op om elke maand een deel van dat nieuwe salaris te sparen. Liefst op het moment dat het binnenkomt. Ik weet dat ik nu klink als je vader. maar ik bén inmiddels ook ongeveer zo oud als jouw vader toen was. En je vergeet ook om dat spaarbedrag aan te passen als jouw salaris stijgt.

Er komt iets anders voor in de plaats. Levensstijlinflatie. Goed, af en toe een CD-tje tikt niet echt aan. Maar die andere dingen wel. Welke andere dingen? Die kostuums van € 1.000 – 1.500 per stuk, zijn die nou echt nodig? Die overhemden van € 150 per stuk? En dan ook in grote aantallen? Die designmeubelen die stap voor stap jouw Ikea / studenteninterieur vervangen? Een telefoon van Bang & Olufsen. Een antwoordapparaat van Bang & Olufsen. Als één van de eerste particulieren een mobiele telefoon met een hoge rekening per maand. Die ‘kunst’ of wat daar voor moet doorgaan, om aan de muur te hangen.

Wel een goede keuze: jouw eerste koopappartement. Terugkijkend dan, hè? Want spannend vond je het wel. Veel geld ook. En je was er weinig, de eerste jaren. Want veel in het buitenland. Maar de huizenprijzen stegen. En ergens in die jaren komt Ex in beeld. Waarvan je nog lang niet weet dat het Ex zou worden. En daar moeten we het ook nog even over hebben…

Romantiek en Geld gaan slecht samen!

Daar kwam Ex. Die je ontmoet tijdens een van de reizen voor jouw werk. Zij komt dus ook uit een Ver Land (warm is het daar alleen in de zomer, in de winter kan het bitter koud zijn). En brengt een klein beetje spaargeld mee. Minder dan een kwart van jouw eigen spaargeld, en dat is nog zonder de overwaarde van jouw appartement.

Het is allemaal heel romantisch en zo en ik probeer je ook echt niet aan te sporen om er niet aan te beginnen, al ken ik inmiddels de afloop. Er zijn mooie tijden en er zijn wijze lessen. Maar één ding wil ik toch wel zeggen. Die Gemeenschap van Goederen… Doe het niet! Ik weet dat het als jij gaat trouwen de standaardoptie is. Dat verandert pas in 2018, vanaf dat moment geldt automatisch een beperkte gemeenschap van goederen. Dat is al beter. Nog beter: huwelijkse voorwaarden. Klinkt allemaal niet romantisch en zo, en ik weet dat je erin zult stappen met de oprechte overtuiging dat het voor altijd zal zijn, maar soms gebeuren er nou eenmaal dingen in het leven. Het bespaart je veel geld, dat weet ik wel, die huwelijkse voorwaarden.

Timing is soms belangrijk!

De aandelenmarkt is niet te timen. Daar kom ik straks nog op terug. Sommige andere dingen wel. Eerst even over dat grotere en duurdere appartement dat je in 2001 gaat kopen. Op zich een prima keuze. Goede locatie. Veel ruimte. Maar weersta de verleiding om het helemaal vol te zetten met nieuwe dure meubels. Daar zitten echt een paar miskopen tussen. Die ene stoel in de woonkamer bijvoorbeeld, waar je uiteindelijk bijna nooit in zit. En ook al die extra kastruimte. Die nodigt je alleen maar uit om meer spullen te kopen om erin op te bergen.

En die Woekerhypotheek! Niet doen! Doe iets met de overwaarde  van je eerste appartement. Neem een annuïtaire of lineaire hypotheek, dat kan best. En is een stuk goedkoper.

Wel heel goed van je dat je in de zomer van 2008 die private banker belt en hem opdracht geeft om de beleggingshypotheek om te zetten naar een spaarhypotheek. Want een paar maanden later valt Lehman Brothers om en komen we in een heel turbulente tijd terecht. Als je ergens in het voorjaar van 2009 de boel terugrekent zie je dat dat ene telefoontje jou tienduizenden Euro’s heeft opgeleverd.

Gelukkig ben je op dat moment al deels wakker geworden. Vanaf 2003 wordt er beter op de uitgaven gelet. Voorzichtige eerste spreadsheets gebouwd. De basis tot wat uiteindelijk het Geldnerd Spreadsheet Imperium wordt. Hier heb je het basisontwerp vast, dat scheelt je veel denkwerk. En leer zo snel mogelijk Visual Basic programmeren. Dat scheelt je veel tijd.

Maar je beleggingen stellen nog niet veel voor. Individuele fondsjes uitzoeken waarvan je denkt dat ze gaan stijgen. Daar leer je nog wel wat dure lessen mee. De enige die daar beter van wordt is jouw huisbank, die gretig de transactie-fees en het bewaarloon incasseert.

Turbulente Tijden

Helaas zal je weinig tijd hebben om daar aandacht aan te schenken. Wat na 2008 ook in een turbulente tijd terechtkomt: jouw huwelijk. Bereid je maar voor op een achtbaan die een paar jaar gaat duren. En uiteindelijk uitmondt in een echtscheiding. Je maakt zelf fouten maar doet ook je best, maar soms is dat niet voldoende.

Uiteindelijk doe je er te lang over. En rond je af op het moment van een dieptepunt van de huizenmarkt. Je hebt er lang over gedaan. Nu verkoop je het appartement op het dieptepunt van de markt aan je Ex, en hebt mazzel dat zij het appartement tegen hypotheekwaarde overneemt. Gelukkig zonder restschuld. Je komt er met een redelijk goed startkapitaal uit, maar het zou beter zijn met de huwelijkse voorwaarden en een iets gelukkiger timing van de verkoop.

Daarna wordt het leven rustiger en stabieler. Vriendin komt in je leven. Samen ga je voor een aantal jaren naar een Ver en Warm Land. Er komt zelfs een Hondje in je leven. Wie had dat ooit gedacht? En ergens In die jaren in het Verre Warme Land suggereert Vriendin dat je een blog zou kunnen beginnen over die gekke spreadsheethobby van je. Denk daar goed over na. Want je houdt het in elk geval 5,5 jaar vol en het is best een tijdrovende hobby.

Hoe je leven verder gaat? Dat weet ik ook nog niet. Dat schrijf ik je over een jaar of 10 nog wel eens.

Jouw grootste fout!

Je bouwt pas na jaren de gewoonte op om elke maand een deel van dat nieuwe salaris te sparen. En je vergeet ook om dat spaarbedrag aan te passen als jouw salaris stijgt. Ik schreef het al. Een grote fout. Maar niet eens de grootste. Want je bent met dat niet gespaarde geld ook nog eens niet gaan beleggen vanaf dag 1. En dat is een hele grote fout.

Wat als je van je eerste salaris NLG 100 had gespaard? € 50, voor het gemak. En de maand daarna weer? En dat geld was gaan beleggen in de S&P500? En wat als je elk jaar jouw inleg iets had verhoogd? Gewoon, met de stijging van jouw inkomen. De inleg in die beleggingen stapsgewijs verhogen met € 50 zodat je in 2020 uitkomt op het niveau waar jouw inleg nu zit. Dus niks geen gedoe met inflatie, alleen maar een deel van de inkomensgroei?

We doen ook geen stock picking, niks ingewikkelds. Gewoon een indexfonds. En laten we daar ook even bij meerekenen dat de S&P gemiddeld in die periode ongeveer 1,75% dividend uitgekeerd heeft. Daar maak ik 1,25% om te corrigeren voor kosten en de tracking error (afwijking van de index) die een indexfonds en een broker laten zien. En we moeten er natuurlijk wel rekening mee houden dat de S&P500 een Amerikaanse index is. Ik heb de inleg en de waarde dus voor het gemak even berekend op de dollarkoers van de 15e van elke maand.

Ik heb het ook even voor je in een grafiekje gezet. Met behulp van een eenvoudige Excel-spreadsheet. Hij staat op jouw laptop in 2021, dan kun je het zelf controleren. Wat een service hè?

Gewoon elke maand inleggen Geldnerd. Ja, dan zijn er wat moeilijke tijden. De nasleep van de dot-com crisis bijvoorbeeld, 2002 tot 2006. Je maakt in 1995 voor het eerst kennis met internet, ik weet het nog goed. Overigens leg je dan nog relatief kleine bedragen per maand in. Ik bouw het immers stapsgewijs op van € 50 per maand naar € 1.000 per maand. En ook in de nasleep van de grote financiële crisis van 2008 duik je even in het rood. Maar daarna gaat het pas echt los. Dus als je jouw maandelijkse inleg wat sneller verhoogt dan ik in dit model doe, dan wordt de opbrengst nog hoger.

Maar zelfs als je begint met € 50 per maand vanaf medio 1995. En stapsgewijs opbouwt naar € 1.000 per maand in 2020. En gewoon elke maand dat bedrag omwisselt in dollars tegen de koers van de 15e van elke maand. En dat inlegt op een indextracker van de S&P500. Accumulating, zodat het dividend automatisch ook weer in de indextracker wordt belegd. En met totale kosten van 0,5% per jaar. Dan heb je begin 2021 bijna € 500.000 in belegd vermogen. Naast een gedeeltelijk afgelost huis en een contant geld buffer op de spaarrekening.

Je bent een eikel, Geldnerd! Dat je dat niet doet. Grote fout. Hele grote fout. Dus begin ermee, in 1995.

Genieten en Zorgen!

En ik eindig met de oproep die FIREme ook deed aan zijn jongere zelf. Geniet een beetje meer! Al dat harde werken, je redt het ook wel als je dat een tandje minder doet. Dat is toch vooral ook jouw eigen onzekerheid en bewijsdrang. Laat dat een beetje eerder los, alsjeblieft. Dat gaat je veel stress schelen

En zorg wat beter voor jezelf. Voor je gezondheid, je conditie, je lijf. Verwaarloos jezelf niet twee decennia. Let op die kilo’s. Doe iets aan sport. Want anders moet je achter in de veertig heel drastische maatregelen nemen om weer een beetje gezond en fit te worden. Voorkomen is beter, jonge vrind…

Nawoord

Ik weet het. Terugkijken is zinloos. Ik kan er niks meer aan veranderen, ik leef hier en nu. Ik mag al lang blij zijn dat ik de dingen geleerd heb die ik geleerd heb, en dat ik nu wel verstandig met mijn geld en mijn gezondheid omga (vind ik dan). Maar wie weet is er iemand die dit leest die op hetzelfde punt in zijn of haar leven staat als ik destijds in 1995. Doe er je voordeel mee!

Wat zou jij willen vertellen aan jouw jongere zelf?