Finetunen met GnuCash

Inmiddels is GnuCash vrijwel helemaal naar mijn wens ingericht. Alle blogjes die ik daarover geschreven heb kun je vinden onder het kopje ‘GnuCash’ op mijn overzichtspagina. In deze blogpost nog een aantal losse eindjes, specifieke dingen die ik gedaan heb om GnuCash helemaal naar mijn wensen in te richten.

Voorzieningen

Volkomen terecht werd ik er in de reacties op gewezen dat ik nog niet ben teruggekomen op mijn keuze voor de voorzieningen. Ik schreef een uitgebreide boekhoudkundige blogpost over de opties die ik overwoog om mijn potjes te verwerken in GnuCash. Maar ik heb niet meer laten weten wat ik nu gekozen heb!

Uiteindelijk werd het Methode 1 (Aparte Uitgavenrekening Voorzieningen) met een toevoeging. Ik maak namelijk ook een lege boekingsregel aan naar de grootboekrekening waar de voorziening uiteindelijk aan besteed wordt.

De maandelijkse toevoeging aan de voorzieningen ziet er dan als volgt uit (voorbeeld voor de voorziening Zorgverzekering).

DateAccountDepositWithdrawal
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening100
25-mm-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering100
25-mm-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening100
25-mm-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering100

En de terugboeking ziet er dan als volgt uit.

DateAccountDepositWithdrawal
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Bufferspaarrekening1.155
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Uitgaven:9500 Voorzieningen:9510 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering1.200
21-12-2021Activa:Huidige Activa:Lopende Rekening1.155
21-12-2021Passiva:950 Voorzieningen:951 Voorziening Zorgverzekering
21-12-2021Uitgaven:1200 Financiën, Zorg en Overheid:1230 Zorgverzekering1.155

Die lege regel lijkt zinloos, maar is het niet. Het betekent namelijk dat ik in de administratie op de uitgavenrekening kan zien dat (een deel van) de uitgave door een voorziening gedekt is.

Ik heb hiermee gekozen voor de oplossing die ik boekhoudkundig het meest zuiver vond. En het kost als je het eenmaal hebt ingeregeld nauwelijks werk, zie hieronder bij ‘Dupliceren’.

Backup

Geldnerd heeft een back-up obsessie, dat is bekend. Als ik een nieuw softwarepakket in gebruik neem kijk ik dus ook even of alles wat belangrijk is wel meegenomen wordt in mijn back-ups.

De locatie van de GnuCash databestanden met jouw eigen administratie kun je zelf instellen bij de eerste keer opslaan. Ik heb hiervoor een aparte directory in Mijn Documenten aangemaakt. Dat is handig, want die hele directory loopt al mee in mijn reguliere back-up schema. Maar GnuCash slaat (helaas) ook allerlei instellingen op andere plaatsen op. Maatwerkrapportages, importinstellingen, dat soort dingen. En die zou ik ook niet graag kwijtraken, want het was best een klus om het helemaal naar mijn zin in te richten. Gelukkig is er op de GnuCash Wiki een aparte pagina waar de verschillende bestandslocaties die je moet backuppen in voor techneuten begrijpelijke termen staan genoemd.

Zelf heb ik voor mijn maatwerkinstellingen de onderstaande directories toegevoegd in mijn back-up:
C:\Gebruikers\\AppData\Roaming\GnuCash\
C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\

En als je ook nog gebruik maakt van aqBanking om automatisch banktransacties binnen te halen (iets wat volgens mij door Nederlandse banken niet ondersteund wordt) dan moet je de directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\aqbanking\’ ook meenemen. Als je verder ook nog maatwerk gebruikt voor de gebruikersinterface wordt dat opgeslagen in ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’. Dat doe ik, zie ook verderop.

Price Database

GnuCash kent het verschijnsel van de Price Database. Hierin worden de handelsprijzen van jouw beleggingstransacties opgeslagen, en ook de wisselkoersen van vreemde valuta. Als je (net zoals ik) gebruik maakt van Finance::Quote voor het binnenhalen van actuele aandelenkoersen, komen ze hier ook terecht. Je vindt de Price Database via de menu-optie ‘Tools | Price database’.

Ik heb de historische prijzen van mijn beleggingsportefeuille opgenomen in GnuCash. Die heb ik immers in mijn beleggingsspreadsheet zitten. Met wat knippen en plakken vanuit Excel heb ik per fonds een CSV-bestand gemaakt. Dat heb ik vervolgens via ‘File | Import | Import prices from a CSV file’ geïmporteerd in GnuCash. Op die manier heb ik echt een volledig beeld van mijn financiën sinds 1 januari 2013.

Automatische Transacties (of Dupliceren)

Er zijn boekingen die ik regelmatig wil herhalen. Denk bijvoorbeeld aan de set met boekingen die nodig is voor het vullen van mijn reserveringen. Hiervoor kent GnuCash het verschijnsel automatische transacties, via ‘Actions | Scheduled Transactions’. Ik heb ermee geëxperimenteerd, maar vond het te ingewikkeld en foutgevoelig voor wat ik nodig heb. Liever gebruik ik de ‘Duplicate’ functie. Mijn vaste maandelijkse overboeking van de lopende rekening naar de bufferrekening bijvoorbeeld. Ik dupliceer gewoon de transactie van de voorgaande maand en pas de datum aan, via ‘Transaction | Duplicate’ of de ‘Duplicate’ knop in de knoppenbalk. Dat is net zo makkelijk, vooral voor de (gesplitste) boekingen die elke maand terugkomen.

Rekeningen Verbergen

Toen ik helemaal klaar was met het inlezen van al mijn financiële transacties sinds 1 januari 2013, was mijn rekeningoverzicht redelijk onoverzichtelijk geworden. Een ‘rekeningonoverzichtelijk‘ dus. Allerlei beleggingsfondsen die ik al niet meer bezit, drie creditcards die ik niet meer heb, een paar oude spaarrekeningen waar dat ook voor geldt, enzovoorts. Gelukkig kun je rekeningen onzichtbaar maken. Ze zijn er dan nog wel, maar staan niet meer in je reguliere overzicht. Dat scheelt een hoop.

Je kunt rekeningen onzichtbaar maken door in het Accounts overzicht met de rechtermuisknop te klikken op de account, en ‘Edit Account’ te kiezen. Vervolgens vink je de optie ‘Hidden’ aan. Via het menu ‘View | Filter by | Other’ kun je ‘Show hidden accounts’ aanvinken, dan worden ze wel weer zichtbaar (mocht dat nodig zijn).

Welcome to the Dark Side Mode

Geldnerd is fan van de dark mode op al zijn apparaten. De kleurinstelling met een donkere achtergrond en lichte letters. Ik vind het rustiger aan mijn ogen, en ik zit ook graag ‘s avonds in het donker te werken. Dat leidt minder af en geeft mij meer focus. Een persoonlijke voorkeur. Maar standaard komt GnuCash met een licht thema.

Open-source software heeft soms niet alle functionaliteit die je bij commerciële closed-source pakketten wel krijgt. Er was ‘vroeger’ een tooltje in GnuCash onder Windows om een ‘theme’ in te stellen, maar dat werkt helaas niet meer. Een nieuwe tool staat nog niet hoog genoeg op de prioriteitenlijst van de ontwikkelaars, al wordt er inmiddels wel geëxperimenteerd met opmaak op basis van Cascading Style Sheets (CSS).

GnuCash gebruikt wel de open-source GTK+ Toolkit, ook onder Windows. En dat maakt het relatief eenvoudig om wel een Dark Mode in te schakelen in GnuCash. Hiervoor maak je een klein bestandje aan met de naam ‘settings.ini’, dat kan gewoon met het Kladblok in Windows. De inhoud van dat bestandje is heel simpel’:

[Settings]
gtk-application-prefer-dark-theme=true

Dit bestandje plaats je in de directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’. Als je daarna GnuCash opnieuw opstart dan wordt de interface in een donker thema weergegeven.

In de grootboekregisters zie je dan nog wel de kenmerkende afwisselende lichtgroene en donkergroene strepen. Dat kun je eventueel uitzetten door bij ‘Edit | Preferences | Register’ onder Graphics de optie ‘Use GnuCash built-in color theme’ uit te schakelen. Ik heb die zelf nog wel aanstaan voor de leesbaarheid.

Je kunt in diezelfde directory ‘C:\Gebruikers\\AppData\Local\gtk-3.0\’ ook nog een bestandje ‘gtk.css’ aanmaken om andere kenmerken aan te passen. Dat is met de huidige versie die ik gebruik (4.11) allemaal nog een beetje experimenteel. Maar de optie

#gnc-id-main-window {
   font-size: 20pt;
   }

Zorgt er bijvoorbeeld voor dat er een (groter) 20-punts lettertype gebruikt wordt in GnuCash. En met een beetje zoeken op internet kun je nog veel meer dingen naar jouw persoonlijke smaak aanpassen.

Rekeningschema

Inmiddels is mijn rekeningschema in GnuCash behoorlijk uitgebreid. Zo zit mijn beleggingsportefeuille erin. De hypotheekschuld en de waardering van onze eigen woning. Al mijn bankrekeningen. En het grootboekrekeningschema is behoorlijk uitgebreid. Hondje heeft nu zijn eigen rekeninggroep met aparte grootboekrekeningen voor medische kosten en de uitlaatservice. Ik heb een nieuw (geanonimiseerd) exportbestand van het rekeningschema gemaakt ter inspiratie. Dat kun je hier downloaden.

Heb jij nog tips voor of vragen over mijn inrichting van GnuCash?

Het logo van GnuCash aan het begin van dit artikel is eigendom van de GnuCash developers.

NB: Op mijn startpagina vind je een overzicht van al mijn blogposts over GnuCash.

We houden geld over?

Het leven wordt duurder, lezen we overal. Ook in Huize Geldnerd zagen we de inflatie binnenkomen. We verhoogden ons maandelijkse budget voor 2022 met € 100 om dit op te vangen. Ook omdat we in 2021 regelmatig voor het einde van de maand iets bij moesten storten op de gezamenlijke bankrekening. En gingen met angst en beven januari 2022 in…

Maar tot mijn verbazing constateerde ik eind januari dat we nog geld over hadden op de gezamenlijke rekening. Meer dan de € 100 waarmee we het budget verhoogd hadden. En eind februari was er weer een hoger bedrag over, weer een stijging van meer dan € 100. En eind maart was er zelfs een enorm bedrag over op de gezamenlijke rekening, ruim € 800. Waar ik verwacht (en begroot) had dat we meer uit zouden geven, hielden we ineens massaal geld over. En dat terwijl ik afgelopen week las dat de inflatie in maart was uitgekomen op 9,7%, de hoogste sinds april 1976.

Tijd dus voor een analyse over het eerste kwartaal. Wat is er gebeurd? Hoe kan het dat we geld over hielden? Heb ik verkeerd begroot? Of is er iets groots veranderd in ons uitgavenpatroon?

Analyse

Ik heb de afgelopen 9 kwartalen op een rijtje gezet. Het voordeel van een jarenlange administratie, die gegevens heb ik snel bij de hand. Het eerste kwartaal van 2020 tot en met het eerste kwartaal van 2022. Daarmee heb ik eerst gekeken naar posten die opvallend afwijken. Hiervoor het ik het eerste kwartaal van 2022 (2022Q1) vergeleken met het eerste kwartaal van 2021 (2021Q1) en het vierde kwartaal van 2021 (2021Q4), en ook gekeken naar de trend over de 9 kwartalen.

En het eerste wat ik vond was een foutje van mijn kant. Ik maak de maandelijkse bijdrage voor onze Vereniging van Eigenaren automatisch over op de tweede dag van elke kalendermaand. En die automatische overboeking was eind februari afgelopen zonder dat ik het gezien had. Ik heb dus snel de bijdrage voor maart overgemaakt en vanaf april weer een nieuwe maandelijkse overboeking ingesteld. Dat verklaart in elk geval een stukje van het bedrag.

Er zijn verder veel posten die niet of nauwelijks veranderd zijn. De maandbedragen voor energie en water bijvoorbeeld. De tarieven van ons huidige energiecontract, al houd ik mijn hart vast voor de vernieuwing later dit jaar. Ook onze grootste maandelijkse uitgaven, de rente en aflossing voor de hypotheek, zijn constant. Steeds minder regulier, steeds meer sneeuwbal. Eigenlijk zijn er in onze huishouding maar heel weinig variabele lasten. Ik dacht eerst nog even dat ook het betaalritme van de waterschapsbelasting een rol speelde, want die betalen we hier in tien maandelijkse termijnen. Maar die termijnvrije maanden moeten nog komen, nota bene…

Maar nee.

De besparing in het eerste kwartaal van 2022 is volledig het gevolg van onze gezondere levensstijl. De besparingen zitten in onze huishoudelijke uitgaven (met name de supermarkt) en de maaltijden van ‘buiten de deur’.

CategorieTen opzichte van
2021Q1
Ten opzichte van
2021Q4
Huishoudelijke uitgaven-/- 700-/- 450
Afhalen en Thuisbezorgd-/- 325-/- 200

Geen snacks en snoep, geen frisdrank, geen alcoholische versnaperingen. In maart een enkele keer Thuisbezorgd, verder niets. Ook elders in de administratie zijn er een paar kleine plusjes en minnetjes. Maar dit zijn de grote posten. Gezamenlijk waren Geldnerd en Vriendin eind maart ruim 18 kilo afgevallen sinds 1 januari. Met de € 800 die we overgehouden hebben besparen we dus iets minder dan € 45 per kilo.

Het wordt dit jaar vast nog wel zwaarder. Ik ben benieuwd wat de energielasten gaan doen. En ook onze uitgaven voor boodschappen en horeca zullen echt nog wel wat ‘normaliseren’. Maar dit meevallertje in het eerste kwartaal is in elk geval binnen! We hebben het overigens vorig weekend voor een heel groot deel uitgegeven tijdens een bezoekje aan de IKEA. Want ons beddengoed en badtextiel was dringend aan vervanging toe.

Hoe gaat het met jouw financiën in 2022?

Röntgenfoto van mijn beleggingen

Geldnerd belegt alleen maar in ETF’s, aandelenfondsen, obligatiefondsen en indextrackers. Toch wil ik soms wel weten hoe mijn portefeuille als geheel nou zo’n beetje is opgebouwd. Want door de combinatie van indexen kan het natuurlijk zijn dat ik ineens toch een behoorlijke exposure opbouw in een land of in een bedrijf.

Nou kun je natuurlijk handmatig uit gaan zoeken hoe al die indexen en fondsen zijn samengesteld, maar dat hoeft gelukkig niet. Ik maak al jaren (gratis) gebruik van Morningstar en die hebben daar een handige tool voor. Elke aandelentransactie zet ik in de Portfoliomanager. Dat heeft een paar voordelen. Ik kan heel snel zien hoe ik er voor sta (<schaam> soms check ik dit meerdere malen per dag</schaam>). En je hebt de ‘X-Ray’-functie.

In de X-Ray maakt Morningstar automatisch een analyse van je portefeuille. Niet op het niveau van de ETF of tracker, maar op het niveau van de onderliggende individuele aandelen. Op die manier kun je heel makkelijk kijken hoe je portefeuille is samengesteld. En je kunt jouw portefeuille ook vergelijken met een aantal benchmarks om te kijken hoe je het doet. Ik heb een aantal voorbeelden op een rijtje gezet. Daarbij vergelijk ik mijn portefeuille met de benchmark Aandelen Wereldwijd Large-Cap Groei.

Een verdeling over de planeet. ten opzichte van de benchmark is Europa ondervertegenwoordigd. Dat zal je niet verbazen, ik ben erg kritisch over de zeer matige economische groei in Europa. Het verschil zit in een zwaardere weging van de Verenigde Staten (ondanks Trump, inderdaad).

De verdeling over sectoren, zowel voor aandelen (links) als voor obligaties (rechts.

Een overzicht van de belangrijkste onderliggende aandelen. Als ik hier doorklik, dan kan ik ook zien in welke aandelenfondsen en trackers het fonds voorkomt. Sommige van deze fondsen zitten in 3 of 4 trackers in mijn portefeuille.

Een belangrijk overzicht, de prestaties. De laatste drie maanden iets slechter dan de benchmark. Dat is logisch, want ik ben iets zwaarder in obligaties gaan zitten bij de vorige herbalancering van mijn portefeuille.

En zo zijn er nog een aantal overzichten. Ik merk dat ik er regelmatig even doorheen grasduin. Je kunt in de X-Ray ook zien wat de Total Expense Ratio van je portefeuille is. Bij mij is die 0,2%. Zelfs zonder aandelen en zonder betaald te worden, kan ik jullie Morningstar van harte aanbevelen!

Hoe houd jij zicht op je beleggingsportefeuille?

De beleggingsspreadsheet (3) – Analyses

  • Berichtcategorie:Beleggen

Een tijdje geleden schreef ik over mijn verherbouwde beleggingsspreadsheet, en over de statistieken die ik voor mijn portefeuille en fondsen bereken. In de sheet heb ik ook een aantal analyses ingebouwd. Die analyses zie je vooral terug in de kleur van een aantal velden. Dat geeft mij een idee van de ‘stemming’ in mijn portefeuille en geeft mij ook verkoopsignalen.

201511BeleggenPivot3-Blur

Zo vergelijk ik de huidige koers van mijn fondsen automatisch met het 25-daags gemiddelde, het 50-daags gemiddelde en het 200-daags gemiddelde. Als de huidige koers boven respectievelijk beneden die gemiddeldes ligt dan zegt dat volgens mij iets over ‘de trend’. Is het fonds ‘happy’ en zit het in een positieve ‘flow’, zullen we maar zeggen. Vooral als een fonds beneden het 200-daags gemiddelde zakt moet ik op gaan passen.

Ook kijk ik naar de Stop/Loss (S/L). Dat zegt mij hoever een aandeel onder z’n hoogste koers zit (sinds het moment dat ik gekocht heb). Is de S/L nul, dan is de huidige koers de hoogste, hoera! Maar als de S/L onder de -10% zakt moet ik op gaan passen. Dan is ‘de trend’ voor dit fonds misschien wel omgekeerd, van een structureel stijgende lijn naar een dalende lijn. Zeker een combinatie met het 200-daags gemiddelde is voor mij een signaal om verkoop te overwegen.

Veel grote beleggers gebruiken dit soort analyses om ‘het systeem’ automatisch aankoop- en verkooporders uit te laten voeren op de beurs. Zover ga ik niet. Kopen of verkopen blijft altijd mijn eigen beslissing. Ik houd ook altijd goed bij wat de beurzen als geheel doen, wat de stemming van ‘de markt’ is. Maar mijn ingebouwde analyses helpen me wel om te kijken welke fondsen in mijn portefeuille wat extra aandacht nodig hebben. Dat is nuttig, zeker toen mijn portefeuille wat groter werd en meer verschillende fondsen bevatte.

Welke analyses gebruik jij om je beleggingen te volgen?

Nadelen van een beleggingsstrategie

  • Berichtcategorie:Beleggen

Voordat je het onderstaande bericht leest wil ik eerst weer even wijzen op mijn disclaimer. Want ik wil niemand meeslepen in mijn beleggingskeuzes…

De afgelopen maanden wordt ik geconfronteerd met de nadelen van mijn huidige beleggingsstrategie. Zoals jullie weten beleg ik niet in individuele aandelen, maar alleen in indexfondsen. En dat werkt prima zolang ‘de markt’ positief is. Maar als ‘de markt’ negatief is, dan gaat je portefeuille gegarandeerd dalen. Gelukkig is de markt sinds het voorjaar van 2009 grotendeels positief geweest.

Afgelopen weekend heb ik wat uitgebreider de tijd genomen om bij te lezen, te overdenken en de grafieken te analyseren (dankzij de handige tools van IEX). En dat is geen fijn beeld. In onderstaande grafiek zie je de Amerikaanse S&P500 Index. In groen het 200-daags voortschrijdend gemiddelde. In rood het 50 daags gemiddelde. In januari is zowel de stand van de S&P500 als het 50-daags gemiddelde onder het 200-daags gemiddelde gedoken. En dat voor de tweede keer in relatief korte tijd, want in de zomer van 2015 gebeurde hetzelfde. Het 200-daags gemiddelde vertoont een dalende lijn.

201602 S&P500 3Y

En een vergelijkbaar beeld voor de Eurostoxx50 index, een index van Europese aandelen. Ook hier weer in groen het 200-daags voortschrijdend gemiddelde en in rood het 50 daags gemiddelde. Hetzelfde beeld, met dien verstande dat het hier na de omslag in de zomer van 2015 niet meer beter is geworden.

201602 ESTX50 3Y

Voor mij is dat een belangrijk signaal. Want ik verwacht nu dat de markt dit jaar nog verder gaat dalen. Afhankelijk van wat er verder aan economisch nieuws komt, wat er met de dollar gebeurt, de Amerikaanse presidentsverkiezingen, het herstel in Europa (of niet), de olie, China, en al die andere factoren die roet in het eten kunnen gooien, denk ik dat ‘de markt’ nog wel 20 of 30 procent kan dalen. Ik ga dus voor een tijdje van strategie veranderen.

Inmiddels heb ik vrijwel al mijn posities afgebouwd, oftewel de fondsen verkocht. Ik houd alleen de fondsen gericht op dividendrendement, dat beschouw ik als mijn lange-termijn portefeuille. De rest is verkocht. Daarmee heb ik sinds 2009 een aardige winst verzilverd. Maar de vooruitzichten van mijn rendement voor 2016 zijn nu matig, want als spaargeld gaat het weinig opbrengen. Een deel heb ik nu in Obligatiefondsen gestoken. Daar verwacht ik ook geen fantastisch rendement, maar het zou beter moeten zijn dan de spaarrente.

Zo’n drastische stap heb ik eerder gedaan. In de zomer van 2008 heb ik al mijn beleggingen verkocht en mijn beleggingshypotheek omgezet naar een spaarhypotheek. Een paar maanden later ging Lehman Brothers failliet, en een half jaar later was ik heel blij met mijn besluit. En ben ik weer ingestapt.

Betekent dit dan dat ik niet meer beleg in 2016? Jawel! Want zoals de grafieken ook laten zien zijn er wel degelijk kansen in korte herstelrallies. Snel instappen en snel uitstappen. Maar dat is meer gokken dan slim beleggen, vrees ik. Verder ga ik eerst maar eens een tijdje afwachten. En hopen dat ik hier geen spijt van krijg.

Hoe kijk jij naar de commotie op de aandelenbeurzen?