Blog over (financieel) bewust leven

Bouwstenen voor een nieuwe belastingruïne

Het is weer tijd voor proefballonnetjes in Den Haag. Dat is niet omdat wij ambtenaren tijd over hebben vanwege de corona-crisis (integendeel). Maar het heeft alles te maken met de kalender van ons democratische proces. En die schrijft voor dat er komend voorjaar weer verkiezingen zijn voor de Tweede Kamer der Staten Generaal.

Alle politieke partijen werken op dit moment dus aan hun verkiezingsprogramma’s. Daarvoor worden commissies samengesteld van prominente partijleden. Met de opdracht om een wervend verkiezingsprogramma te schrijven waarin de kiezer kan lezen wat de betreffende partij de komende vier jaar wil gaan bereiken. ‘Stem op mij, en dan zal ik….’. Nu hebben we in Nederland een meerpartijenstelsel, waardoor we (gelukkig) altijd een coalitie van partijen moeten vormen. Na verkiezingen volgt er dus een formatieproces, dat ingewikkelder wordt naarmate er meer partijen aan deelnemen. De formatie van het huidige kabinet Rutte-3 (met vier partijen) duurde ongeveer 7 maanden. En onze zuiderburen zitten inmiddels al een jaar te wachten op een federale regering. Als kiezer stem je dus voor een partij, maar moet je maar afwachten wat er na verkiezingen en formatie van al die standpunten overblijft.

Maar dat weerhoudt die commissies er niet van om enthousiast aan de slag te gaan met de programma’s. En daarbij wordt er ook druk gezocht naar input van buiten. Want je kunt niet alles zelf verzinnen. Beter goed gejat dan slecht verzonnen, dat gezegde geldt ook in de politiek. En dus zie je in deze periode een enorme hoeveelheid rapporten verschijnen. Van belangenclubs van werkgevers, van vakbonden, van maatschappelijke organisaties op allerlei terrein. Maar ook van ambtenaren en ambtelijke commissies. Want ook ambtenaren hebben wensen en ideeën die ze wel (of juist niet) in de verkiezingsprogramma’s terug willen zien.

Ambtelijk Den Haag heeft zelfs twee kansen. Er wordt geprobeerd om ideeën in het verkiezingsprogramma van met name de grotere en meer kansrijke partijen te krijgen. En na de verkiezingen worden er allerlei ‘formatiefiches’ gemaakt. Deels op verzoek van de partijen aan de onderhandelingstafel, en deels op eigen initiatief. Eigenlijk zijn die formatiefiches hapklare brokken tekst die (na onderhandeling) zo het regeerakkoord in moeten kunnen. Uiteraard met een financiële paragraaf, want om al die mooie ideeën te realiseren is wel geld nodig. Ook Geldnerd heeft meerdere malen meegeschreven en meegerekend aan dat soort documentjes.

Recent waren het de collega’s van Financiën die hun ideeën de wereld in slingerden. Heel politiek en ambtelijk Den Haag weet al een tijdje dat ons Nederlandse belastingstelsel hard aan hervorming toe is. De laatste hervorming is al weer van bijna 20 jaar geleden, en sindsdien is er veel veranderd in de samenleving. De rapporten die er nu liggen zijn het resultaat van een proces dat al meer dan een jaar geleden gestart is. In totaal zijn er elf onderzoeken op basis van zeven knelpunten in het huidige belastingsysteem. Dit leidt tot maar liefst 169 bouwstenen waaruit politieke partijen kunnen kiezen. Voor elk wat wils, zullen we maar zeggen…. Ze zijn nu naar de Tweede Kamer gestuurd en ook voor iedereen te lezen.

Geldnerd heeft nog niet alle elf rapporten doorgenomen. Dat vind ik in dit stadium ook niet zinvol. Het zijn geen voorstellen van een minister aan de Tweede Kamer, of wetsvoorstellen. Het zijn nog maar ideeën, proefballonnetjes. Eerst maar eens kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s van de grote partijen terechtkomt. En in een regeerakkoord. Dan wordt het pas echt belangrijk. Persoonlijk vind ik 169 bouwstenen wel erg veel. Daar kun je alle kanten mee op. Maar ik snap het wel. Het maakt natuurlijk nogal wat uit wat de kleur van een volgend kabinet wordt. Ik heb een aantal rapporten wel globaal bekeken, en dan vallen me wel wat dingen op.

In eerdere analyses heb ik al gezien dat sinds de crisis van 2008/2009 de belastingdruk voor burgers is toegenomen, en die voor bedrijven juist is afgenomen. Daar lees ik nu wat waarschuwingen over. Een meerderheid van de mensen vindt dat namelijk niet eerlijk, en dat is slecht voor het draagvlak onder ons belastingstelsel. Overigens acht het FD de kans dat dit goed komt niet heel hoog. Zij constateren terecht dat de VVD als grootste partij weliswaar zegt op te komen voor de ‘hardwerkende Nederlander’, maar dat tot nu toe vooral het bedrijfsleven daar beter van geworden is.

Er zit in de stapel ook een rapport dat gaat over het belasten van vermogen. Het lijkt erop dat de ambtenaren nog steeds uitgaan van een invoering van de nieuwe Box 3 plannen waar ik onlangs nog over geschreven heb. Maar er wordt ook uitvoerig ingegaan op de zwakke punten in dat systeem. Dan gaat het ook om de uitvoerbaarheid, de Belastingdienst is vooral met zichzelf bezig en kan geen grote veranderingen aan op dit moment.

Volgens een internationale vergelijking heft Nederland ten opzichte van andere landen relatief weinig belasting op vermogen. Dat komt dan weer vooral omdat onze belastingvrije pensioenopbouw in pijler 2, en de opgebouwde pensioenvermogens, hierbij worden meegenomen. Sommige vormen van vermogen lijken ook minder belast te worden dan andere. Dit geldt bijvoorbeeld voor de eigen woning. Ik lees ook dat de lastendruk voor particuliere huishoudens bij ongewijzigd beleid verder stijgt. We vergrijzen, geven dus meer geld uit aan zorg, en dat wordt grotendeels gefinancierd via belastingen en zorgpremies. Doordat de zorguitgaven blijven stijgen, doet de lastendruk dat automatisch ook.

Volgens de schrijvers moet de belastingdruk op arbeid dus fors naar beneden (zodat de zorgpremies verder kunnen stijgen). Rutte 3 heeft wel iets voor de particulieren gedaan, maar onze lasten zijn nog altijd hoger dan in 2007 (voor de crisis). De vergrijzing heeft nog een ander effect, een steeds kleinere groep werkenden betaalt het grootste deel van de rekening. Er zijn meer gepensioneerden die minder belasting betalen. De belastingdruk op salaris is gemiddeld 25%, gepensioneerden betalen over hun pensioeninkomen gemiddeld 13% belasting. Overigens is de belastingdruk voor ZZPers gemiddeld 17%. Dat zijn dus een soort pensionado’s?

Niet onverwacht, er wordt ook geadviseerd om de hypotheekrenteaftrek verder te beperken. De Nederlandse aftrek is nog steeds erg royaal vergeleken bij andere landen, dat lees ik ook regelmatig in mijn lijfblad The Economist. En verder opvallend veel opmerkingen over Box 2, de ‘aanmerkelijk belang’ box in ons belastingstelsel.

En nu?

Wat te verwachten? Daar valt geen peil op te trekken met deze stapel bouwstenen. Iedere partij kan er zijn eigen belastinghuisje van bouwen. De adviezen tenderen wel naar minder belasting op arbeid, meer belasting op vermogen, en doe iets aan de verschillen tussen werkenden en ondernemers, en tussen particulieren en bedrijven.

Meer belasting op vermogen is in mijn situatie natuurlijk niet meteen gunstig. Want vermogen is wat ik opbouw om het gat te overbruggen tussen het moment dat ik stop met werken, en het moment dat mijn pensioen begint met uitbetalen. Een ander belastingstelsel kan daar zomaar voor een paar jaar vertraging zorgen.

Later dit jaar zal ik eens gaan kijken wat er in de verkiezingsprogramma’s terechtgekomen is. Maar, zoals gezegd, echt interessant wordt het pas bij een nieuw regeerakkoord. En dat zal nog wel een jaar of langer duren…

Wat zijn jouw wensen voor een nieuw belastingstelsel?

6 Comments

  1. uitklokken

    Wens één is daadwerkelijk netto rendement belasten in plaats van een forfaitair rendement.
    Wens twee is toeslagen omvormen naar een belastingaftrekpost of negatieve belasting
    Wens drie is het terugbrengen van het aantal uitzonderingen (belastingregels). Ik sprak eens met een IT’er bij de belastingdienst, en ik schrok er een beetje van hoeveel het er zijn. En het worden er alsmaar meer.
    Wens vier is een verlaging van de BTW laag tarief naar 0% en verhoging van BTW hoog tarief.

    In zijn algemeenheid moet het allemaal veel simpeler. En laten we nou eens ophouden met koopkrachtplaatjes op de tiende procentpunt uitgerekend en “eerlijk” gemaakt.

    Ik kan nog wel even doorrazen maar daar wordt niemand vrolijk van.

  2. Ties

    @uitklokken, helemaal eens dat het systeem eenvoudiger moet met minder regels en minder uitzonderingen. Maar juist daarom snap ik huidige vermogensrendementsheffing wel, als dat omgezet wordt naar het voorgestelde systeem wordt het alleen maar complexer. Kunnen ze niet het rendement berekend als het verschil tussen eindsaldo en beginsaldo minus inleg plus onttrekkingen belasten met een vast percentage?

    • Bas

      Als ze bovendien gaan afrekenen op netto rendement, gaan ze dan ook geld teruggeven als je een negatief rendement maakt? Ik vind een bepaald percentage van het vermogen belasten veel simpeler, alleen noem het dan geen forfaitair rendement, dan staat iedereen meteen op zijn achterste benen. Zoals aangegeven wordt, we betalen al veel minder belasting op vermogen dan in andere landen. Bovendien betalen wij ook geen dividendbelasting, die wordt verrekend met de inkomstenbelasting.

  3. Vriendin

    Bijzaak, maar toch:
    de argeloze lezer die niet zo bekend is in het Haagse zou uit deze blog het idee kunnen krijgen dat ambtenaren nu volop in gesprek zijn met politieke partijen over de inhoud van verkiezingsprogramma’s (of beleidsdossiers).

    Niets is minder waar: ambtenaren mogen niet zelf in contact treden met journalisten, kamerleden etc. tenzij ze daar expliciet toestemming voor hebben gekregen van hun minister. In Haagse kringen wordt dat ook wel aangeduid met de ‘oekaze Kok’ (naar toemalig premier Wim Kok).

    Meer weten over wat er (niet) mag:

    https://kennisopenbaarbestuur.nl/het-geheugen-van-bzk/de-ambtenaar/tijdlijn-de-ambtenaar-1/1992-1999/1998-oekaze-kok/

  4. Olga

    Mijn wens is een basisinkomen voor alle volwassenen, dan kunnen alle toeslagen overboord en komt er een betere verdeling van welvaart. Veel minder stress = gezonder leven = grote kans op minder zorgkosten.

  5. Martijn

    NL heeft relatief hoge belastingen. Dat geeft extra vermogen om collectief meer te kunnen regelen. Helaas zorgen hoge belastingen ook voor meer ontwijkend gedrag. Zo is hoge BTW is makkelijk te omzeilen door kosten zakelijk te nemen.

    Mijn mening is dat de BTW omlaag moet. Vooral bij grote investeringen is de BTW een grote aanslag. BTW teruggave bij zonnepanelen is leuk, maar een sigaar uit eigen doos. Een Tesla is alleen zakelijk te betalen. Grote energiezuinige investeringen zijn niet te betalen als particulier.

    Ik ben vrij liberaal, minder overheidsuitgaven voor alles behalve onderwijs, zorg, infrastructuur en sociale zekerheid. Huurtoeslag en hypotheekrente aftrek afschaffen. Drijft de huizenprijzen alleen maar omhoog.

    BTW op zorg naar laag. Zorgverzekering verruimen, maar uitkering excl BTW. Eigen bijdrage afschaffen.

© 2020 Geldnerd.nl

Theme by Anders NorenUp ↑